"కాలుష్యం" కూర్పుల మధ్య తేడాలు

77,755 bytes removed ,  5 సంవత్సరాల క్రితం
పేజీని 'pollution' తో మారుస్తున్నాం
చి (Wikipedia python library)
(పేజీని 'pollution' తో మారుస్తున్నాం)
pollution
[[దస్త్రం:AlfedPalmersmokestacks.jpg|thumb|300px|right|రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ఉత్పత్తి నుండి వాయు కాలుష్యం ]]
[[పర్యావరణ వ్యవస్థ]] అనగా భౌతిక వ్యవస్థలు లేదా జీవ క్రిములకు అస్థిరత, అసమానత, హాని లేదా అసౌకర్యం కలిగించే విధంగా కలుషితాలని పర్యావరణంలోకి విడుదల చెయ్యటాన్ని '''కాలుష్యం''' అంటారు.<ref>2[http://www.merriam-webster.com/dictionary/pollution కాలుష్యం - మెర్రియం - వెబ్స్టర్ ఆన్లైన్ నిఘంటువు నుండి తీసుకున్న వివరణ.]</ref>కాలుష్యం అనేది [[రసాయనిక పదార్ధం|రసాయనిక పదార్ధాలు]] లేదా ధ్వని, వేడిమి లేదా కాంతి శక్తి వంటి [[శక్తి]] రూపాలలో ఉండవచ్చు.కలుషితాలు, కాలుష్య కారక పదార్ధాలు, విదేశీ పదార్ధాలు లేదా శక్తులు లేదా సహజ సిద్దమైనవి; సహజ సిద్ధంగా లభిస్తున్నప్పుడు వాటి సహజ స్థాయి కన్నా ఎక్కువగా ఉంటే అప్పుడు కలుషితాలుగా గుర్తించబడతాయి.కాలుష్యం తరచుగా [[మూల కేంద్ర కాలుష్యము|మూల కేంద్ర కాలుష్యం]] లేదా [[మూల కేంద్రం లేని కాలుష్యము|మూల కేంద్రం లేని కాలుష్యం]] అని విభజింపబడుతుంది.
[[బ్లాక్ స్మిత్ సంస్థ|బ్లాక్స్మిత్ సంస్థ]] ప్రతీ సంవత్సరం ప్రపంచ నీచ కలుషిత ప్రాంతాల జాబితాను విడుదల చేస్తుంది.2007 జాబితాలో మొదటి పది ప్రాంతాలు [[అజెర్బైజాన్]], [[పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ అఫ్ చైనా|చైనా]], [[భారతదేశం]], [[పెరూ]], [[రష్యా]], [[ఉక్రెయిన్]] మరియు [[జాంబియా]] లలో ఉన్నాయి.
 
 
 
== చరిత్ర ==
 
[[పునర్వ్యవస్థీకరణ]] మొదలు ఈ రోజు వరకు [[పురాతన గ్రీస్]] నుండి [[అల్-అందలుస్|అండలూసియా]], [[పురాతన చైనా]], మధ్య యూరోప్ వరకు చరిత్ర మొత్తం, [[అరిస్టాటిల్]], [[అల్-ఫరబి|అల్-ఫరబీ]], [[అల్-ఘజాలి]], [[అవేర్రోఎస్]], [[గౌతమ బుద్దుడు|బుద్దుడు]], [[కన్ఫ్యుసియస్]], [[డాంటే]], [[హెగెల్]], [[అవిసెన్నా]], [[లో తస్]], [[మైమోనేదేస్|మైమోనేడెస్]], [[మొన్తెస్క్యుయియు|మొంటెస్క్యుయియు]], [[నస్స్బుం]], [[ప్లేటో]], [[సోక్రాటీస్]], [[సన్ త్జు]] వంటి వేదాంతవేత్తలు శరీర కాలుష్యం గురించి అదేవిధంగా మనస్సు మరియు ఆత్మ కాలుష్యం గురించి రాసారు.
 
 
 
=== మునుపటి చరిత్ర ===
నిప్పును పుట్టించటాన్ని నేర్చుకున్న [[శిలాజ సంబంధమైన|శిలాజసంబందిత]] కాలం నుండి కూడా పర్యావరణం పై మానవాళి ప్రభావం కొంతవరకు ఉంది.ఉక్కు కాలంలో పనిముట్ల వాడకం చిన్న తరహాలో ఖనిజాలను పోడిచేయడానికి దారితీసింది మరియు దీని వల్ల మరీ ఎక్కువ ప్రభావం లేకుండా సులువుగా చెల్లచేడురైపోయిన వ్యర్ధ పదార్ధాలు ఉండేవి.మానవ వ్యర్ధాలు నదులు లేదా నీటి వనరులను కొంత మేరకు కలుషితం చేసాయి.ఏది ఎలా ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్రభావాలు సహజ ప్రపంచం ద్వారా బాగా తగ్గించబడతాయని అంచనా వెయ్యబడింది.
 
 
 
=== పురాతన సంప్రదాయాలు ===
ముందుగా అభివృద్ధి చెందిన నాగరికతలు అయిన [[మిసోపోటమియా]], [[పురాతన ఈజిప్ట్|ఈజిప్ట్]], [[భారతదేశం యొక్క చరిత్ర|భారతదేశం]], [[చైనా]], [[పర్షియా సామ్రాజ్యం|పర్షియా]], [[పురాతన గ్రీస్|గ్రీస్]] మరియు [[రోమన్ సామ్రాజ్యం|రోమ్]] మొదలైన నాగరికతలు తమ వస్తువుల తయారీలో నీటి వాడకాన్ని అధికం చేసాయి, ఖనిజాలను అధికంగా ఉపయోగించాయి మరియు ఇంకా పెద్దవైన పనుల కోసం కర్రను జంతు విసర్జితాలను దహనం చేసాయి (ఉదాహరణకు స్నానానికి, వేడి చెయ్యటానికి).
ఖనిజాలను ఉపయోగించటం గుర్తించదగిన వాయు కాలుష్య స్థాయలను సృష్టించటంలో ఒక ముఖ్య మలుపు అయ్యింది.గ్రీన్ ల్యాండ్ లోని మంచు పర్వతాల యొక్క ప్రధాన నమూనాలు గ్రీక్, రోమన్, చైనాల ఖనిజ ఉత్పత్తి వలన పెరిగిన వాయు కాలుష్యాన్ని సూచిస్తాయి<ref>3గ్రీన్ ల్యాండ్ ఐస్ లో నమోదు చెయ్యబడిన విధంగా రోమన్ మరియు మధ్యయుగ కాలాలలో ఉన్న పురాతన రాగి కరిగించు పద్దతుల వల్ల కలుగు కాలుష్యం యొక్క చరిత్ర, శాస్త్రం సంఖ్య.272, 1996</ref>3.
 
అయినప్పటికీ, ఈ కాలంలో అధిక స్థాయిలో జరిగిన ఈ పనులు జీవవ్యవస్తలకు ఎలాంటి హానీ చెయ్యలేదు.
 
 
 
=== మధ్య కాలాలు ===
[[మధ్య కాలాలు]] మొదటిలో యూరోపియన్ [[చీకటి కాలాలు]] పారిశ్రామిక పనులలో పడి కాలుష్యం విపరీతంగా పెరిగిపోవటం మరియు జనాభా స్థాయిలు వేగంగా పెరగక పోవటం చూసి ఉండవచ్చు.మధ్య కాలాల చివరిలో జనాభా పెరిగి మరియు పట్టణాలలో ఎక్కువగా కేంద్రీకృతం అవ్వటం వలన తయారుగా ఉన్న కాలుష్యానికి ఎక్కువగా ఆస్కారం ఇచ్చింది.కొన్ని ప్రాంతాలలో వాయు కాలుష్యం స్థాయులు ఆరోగ్య సంబంధ విషయాలుగా గుర్తించబడ్డాయి మరియు నివాస ప్రాంతాలలో [[నీటి కాలుష్యం]] శుద్ధి చెయ్యని [[మానవ వ్యర్ధాలు|మానవ వ్యర్ధాల]] నుండి [[వ్యాధి|వ్యాధుల]] వ్యాప్తికి ఒక ప్రధాన మధ్యవర్తి.
 
 
ప్రయాణాలు మరియు విస్తారంగా సమాచార వ్యాప్తి చాలా తక్కువగా ఉండటం వలన కాలుష్యం స్థానిక ఫలితాలకి చూడబడినట్టుగా మొత్తంగా చూడబడలేదు.వాయు కాలుష్యం ముఖ్యంగా సరైన వెలుతురు కావలిసిన, కర్రను కాల్చటం ప్రక్రియ ద్వారా వచ్చిందే. శుభ్రమైన త్రాగే నీటి వనరులు విసర్జితాల ద్వారా కలుషితం అవ్వటం లేదా విషపూరితం అవ్వటం చాలా సులువుగా మరణాలకి కారణం అయ్యింది మరియు కలుషితం అయ్యే ప్రక్రియ సరిగా అర్ధం చేసుకోబడలేదు.చాలా ఎక్కువగా విసర్జితాల ద్వారా జరిగిన కలుషితం మరియు కాలుష్యం [[బుబోనిక్ ప్లేగు|బుబోనిక్ ప్లేగ్]] కి ప్రధాన కారణాలు అయ్యాయి.
 
 
 
=== అధికారిక సమ్మతి ===
కానీ నెమ్మదిగా పెరుగుతున్న జనాభా మరియు పారిశ్రామిక పద్దతుల అభివృద్ధి, ఉద్భవిస్తున్న నాగరికతతో పాటుగా దాని పరిసరాలలో ప్రారంభం అయిన గొప్ప ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని చూసాయి.బాగా అభివృద్ధి చెందిన సంప్రదాయాలలో, ముఖ్యంగా అధిక సాంద్రత ఉన్న పట్టణ ప్రాంతాలలో పర్యావరణ అవగాహన మొదలవుతుంది అని అంచనా వెయ్యబడింది.ఉద్భవిస్తున్న పశ్శిమ ప్రపంచంలో అధికారిక ప్రణాళికా కొలమానాల గురించి భరోసా ఇచ్చిన మొదటి మాధ్యమం చాలా పురాతనమైనది: మనం పీల్చే గాలి.
 
[[ఇస్లామిక్ మందు |అరబిక్ వైద్య గ్రంధాలు]] వంటి కాలుష్యానికి సంబంధించిన [[అల్-కిండి |అల-కిండి]](అల్కిన్డుస్), [[ఉస్త ఇబ్న్ లుక్వ |ఉస్త ఇబ్న్ లుక్వ]] (కోస్తా బెన్ లూక), [[ముహమ్మద్ ఇబ్న్ జాకరియ రజి |ముహమ్మద్ ఇబ్న్ జాకరియ రజి]] (రహజేస్), [[ఇబ్న్ అల్-జజ్జార్ |ఇబ్న్ అల్-జజ్జార్]], [[అల్-తమిమి |అల్-తమిమి]], [[అల్-మసిహి|అల్-మసిహి]], [[అవిసెన్నా |ఇబ్న్ సిన]] (అవిసెన్నా), [[ఆలీ ఇబ్న్ రిద్వాన్ |ఆలీ ఇబ్న్ రిద్వాన్]], ఇబ్న్ జుమీ, [[ఇసాక్ ఇజ్రాయెలీ బెన్ సోలోమన్|ఇసాక్ ఇజ్రాయెలీ బెన్ సోలోమన్]], [[అబ్ద్-ఎల్-లతీఫ్ |అబ్ద్ ఎల్-లతీఫ్]], ఇబ్న్ అల్-కుఫ్, [[ఇబ్న్ అల్-నఫీస్|ఇబ్న్ అల్-నఫీస్]] వంటి వారిచే రచించబడ్డాయి.వారి రచనలు కాలుష్యానికి సంబంధించిన చాలా విషయాలు అయిన [[వాయు కాలుష్యం |వాయు కాలుష్యం]], [[నీటి కాలుష్యం |నీటి కాలుష్యం]], [[మట్టి కాలుష్యం |మట్టి కాలుష్యం]], [[స్థానిక ఘన వ్యర్ధాలు |ఘన వ్యర్ధాలను]] సరిగా శుద్ధి చెయ్యలేకపోవటం మరియు కొన్ని ప్రాంతాల [[పర్యావరణ ప్రభావ అంచనా |పర్యావరణం గురించి అంచనా]] మొదలైన వాటిని కలిగి ఉన్నాయి.<ref>4ఎల్.గారి (2002), "అరబిక్ ట్రీటిసేస్ ఆన్ ఎన్విరాన్మెంటల్ పొల్యూషన్ అప్ టు ద ఎండ్ ఆఫ్ ద తర్తీంత్ సెంచరీ", ''ఎన్విరాన్మెంట్ అండ్ హిస్టరీ'' '''8''' (4), పిపి.475-488.</ref>
 
 
[[ఇంగ్లాండ్]] కి చెందిన [[ఇంగ్లాండ్ కి చెందిన ఎడ్వర్డ్ I|రాజు ఎడ్వర్డ్ I]] 1272లో [[లండన్]] లో ఒక చట్టం చెయ్యటం ద్వారా [[బొగ్గు|సముద్ర-బొగ్గు]]ను మండించటాన్ని నిషేదించాడు, దాని పొగ ఒక సమస్యగా మారిన తరువాత.<ref name="Pea-souper">{{cite web|url=http://www.epa.gov/history/topics/perspect/london.htm|title=London's Historic "Pea-Soupers"|accessdate=2006-08-02|author=David Urbinato|year=1994|month=Summer|publisher=[[United States Environmental Protection Agency]]}}</ref>6<ref name="Deadly">{{cite web|url=http://www.pbs.org/now/science/smog.html|title=Deadly Smog|accessdate=2006-08-02|author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date=2003-01-17|publisher=PBS|}}</ref>8 కానీ ఇంగ్లాండ్ లో ఇంధనం చాలా సాధారణం, దీనికి ఇంతకూ ముందరి పేర్లు రావటానికి కారణం, దానిని చాలా రేవుల నుండి చక్రాల బండ్ల మీద మోసుకుపోవటానికి వీలు ఉండటమే.ఇంగ్లాండ్ లో వాయు కాలుష్యం ఒక పెద్ద సమస్యగా మారిపోయింది, ముఖ్యంగా పారిశ్రామిక విప్లవం తరువాత కాలంలో మరియు [[1952లో గొప్ప పొగమంచు|1952లో ఏర్పడిన గొప్ప పొగమంచు]] ద్వారా తరువాతి కాలానికి కూడా పొడిగించబడింది.ఇదే నగరం 1858లో [[థేమ్స్]] లో [[గొప్ప దుర్వాసన]]తో ఒక ప్రాచీన నీటి నాణ్యత సమస్యలను నమోదు చేసింది, ఇది తరువాత కాలంలో [[లండన్ మురుగునీటి వ్యవస్థ]] నిర్మించటానికి కారణం అయ్యింది.
 
 
మనకి ఈ రోజు తెలిసిన పర్యావరణ కాలుష్యంనకు [[పారిశ్రామిక విప్లవం]] జన్మను ఇచ్చింది.గొప్ప కర్మాగారాల ఉద్భవం మరియు అధిక ప్రమాణాలలో [[బొగ్గు]] మరియు ఇతర [[శిలాజ ఇంధనం|శిలాజ ఇంధనాల]] వినియోగం మొదలైనవి ఊహించని విధంగా [[వాయు కాలుష్యం]]నకు కారణం అయ్యాయి మరియు పెరిగిపోతున్న మానవ వ్యర్ధాల భారానికి అధిక మొత్తంలో పారిశ్రామిక [[రసాయనం|రసాయనిక]] వ్యర్ధాలను అదనంగా చేర్చాయి.1881లో శుభ్రమైన గాలికి భరోసాని ఇస్తూ చట్టాలను చేసిన అమెరికా నగరాలలో [[చికాగో]] మరియు [[సిన్సిన్నాటి]] మొదటి రెండు స్థానాలలో ఉన్నాయి.అంతర విభాగం కింద కొద్ది కాలం ఉన్న వాయు కాలుష్య కార్యాలయం సృష్టించినంత వరకు, 20వ శతాబ్దం మొదలు వరకు ఇతర నగరాలు దేశం చుట్టూ అనుసరించాయి.
1940 చివరిలో [[లాస్ ఏంజల్స్]] మరియు [[డొనొర, పెన్సిల్వేనియా]] నగరాలు విపరీతమైన పొగమంచును చవిచూసాయి, ఇది ఇంకొక ప్రజా సూచికగా పనిచేసింది.<ref name="Donora">{{cite web|url=http://www.ametsoc.org/sloan/cleanair/|title=History of the Clean Air Act|accessdate=2006-02-14|author=James R. Fleming|coauthors=Bethany R. Knorr of Colby College|publisher=American Meteorological Society}}</ref>
 
=== ఆధునిక అవగాహన ===
[[దస్త్రం:Smoke of chimneys is the breath of Soviet Russia.jpg|thumb|left|200px|right|మునుపటి సోవియెట్ చిత్రం, ఆధునిక జ్ఞానానికి ముందు: "పొగ గొట్టాల యొక్క పొగ సోవియెట్ రష్యా యొక్క ఊపిరి."]]
 
 
అణుయుద్ధం యొక్క పరిణామాలు మరియు పరీక్షలు రేడియోధార్మికత ప్రభావాన్ని ప్రస్ఫుటం చెయ్యటంతో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత కాలుష్యం ఒక ప్రధాన విషయంగా అయ్యింది.తరువాత 1952లో లండన్ నందు ఒక సాంకేతికమైన ఘోర ప్రమాదం అయిన [[గొప్ప పొగమంచు]] కనీసం 8000 మంది ప్రజలను చంపివేసింది.ఈ సామూహిక సంఘటన [[పరిశుభ్ర వాయు చట్టం]], 1956 వంటి కొన్ని ప్రధాన ఆధునిక పర్యావరణ చట్టాలకు కారణం అయ్యింది.
 
 
కాంగ్రెస్ [[ధ్వని నియంత్రణ చట్టం]], [[పరిశుభ్ర వాయు చట్టం]], [[పరిశుభ్ర నీటి చట్టం]] మరియు [[జాతీయ పర్యావరణ ప్రణాళిక చట్టము|జాతీయ పర్యావరణ ప్రణాళికా చట్టం]]లను ప్రవేశపెట్టినప్పుడు, 1950 మధ్య మరియు 1970 మొదలు మధ్య కాలంలో సంయుక్త రాష్ట్రాలలో కాలుష్యం ప్రజల ఆసక్తిని చూరగొనటం ప్రారంభించింది.
 
 
 
 
స్థానిక కాలుష్యం యొక్క దుష్ఫలితాలు చైతన్యాన్ని పెంచటానికి సహాయపడ్డాయి.[[హడ్సన్ నది]]లో [[పాలిక్లోరినేటెడ్ బైఫినాయిల్|పిసిబి]] వ్యర్ధాలను విడిచిపెట్టటం వలన 1974లో [[సంయుక్త రాష్ట్రాల పర్యావరణ సంరక్షణ సంస్థ|యిపియే]] అందులో చేపలను తినటాన్ని నిషేదించటానికి కారణం అయ్యింది.[[లవ్ కాలువ]]లో 1947లో మొదలైన దీర్ఘకాల [[పాలీక్లోరినేటెడ్ డైబెంజోడైఆక్సిన్స్|డైఆక్సిన్]] కాలుష్యం 1978లో ఒక జాతీయ వార్తా కథనం అయ్యింది మరియు 1980లో [[సూపర్ ఫండ్ (పర్యావరణ చట్టం)|సూపర్ఫండ్]] చట్టానికి దారితీసింది.1990లో చట్టబద్దమైన పనులు [[కాలిఫోర్నియా]]లో [[హెక్సావేలేంట్ క్రోమియం|క్రోమియం-6]] విడుదలను వెలుగులోకి తెచ్చాయి -- దాని బాధితులు చాలా ప్రముఖం అయిపోయారు.ఇప్పుడు [[నగర ప్రణాళికా రచన|పట్టణ ప్రణాళికా రచన]]లో సాధారణం అయిపోయిన [[బ్రవ్న్ ఫీల్డ్]] అనే పదాన్ని పారిశ్రామిక భూభాగం యొక్క కాలుష్యం ఇచ్చింది.రేచల్ కార్సన్ యొక్క ''[[నిశ్శబ్ద వసంతం]]'' ప్రచురితం అయిన తరువాత చాలా మటుకు అభివృద్ధి చెందిన ప్రపంచంలో [[డిడిటి]] నిషేదించబడింది.
 
 
న్యూక్లియార్ శాస్త్రం యొక్క అభివృద్ధి కొన్ని వందల వేల సంవత్సరాల వరకు ప్రాణాంతకంగా నిలిచిపోయే [[రేడియోధార్మిక కాలుష్యం|రేడియోధార్మిక కాలుష్యాన్ని]] పరిచయం చేసింది.[[వరల్డ్ వాచ్ సంస్థ]]చే భూమి పై "అత్యంత కలుషిత ప్రాంతంగా" పేరు పొందబడ్డ [[కరాచి నది|కరాచి సరస్సు]] 1950 మరియు 1960ల మొత్తం సోవియట్ యూనియన్ కి వ్యర్ధాలను విడిచిపెట్టే స్థలంగా సేవలను అందించింది."గ్రహం పై అత్యంత కలుషిత ప్రాంతంగా" రెండవ స్థానం చేల్యబిన్స్క్ యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్ (క్రింది సూచనలు చూడు) కి చెందవచ్చు.
 
 
[[నిశ్శబ్ద యుద్ధం|నిశ్శబ్ద యుద్దం]]లో [[న్యూక్లియర్ ఆయుధాలు|న్యూక్లియార్ ఆయుధాల]] పరీక్షలు కొన్నిసార్లు జనజీవన ప్రాంతాలకు దగ్గరలో, ముఖ్యంగా వాటి తొలినాళ్ళ అభివృద్ధి స్థాయిల్లో కొనసాగించబడ్డాయి.
 
చాలా అతిగా ప్రభావితం అయిన జనాభాలు మరియు వాటి పెరుగుదల పై మ్రోత మొదలు మానవ ఆరోగ్యం పై [[రేడియోధార్మికత]] యొక్క ముఖ్య బెదిరింపు [[న్యూక్లియర్ శక్తి|న్యూక్లియార్ శక్తి]]తో సంబంధం ఉన్న ఒక నిషేదించ తగిన క్లిష్ట సమస్య.
 
ఆ పరిశ్రమలో అధిక జాగ్రత్తలు తీసుకున్నప్పటికీ, [[త్రీ మైల్ దీవి]] మరియు [[చెర్నోబిల్]] వద్ద జరిగిన సంఘటనలు సూచించిన విధంగా ఘోర ప్రమాదాలకి ఉన్న ఆసరా ప్రజల యొక్క అపనమ్మకాన్ని ఊతాన్ని ఇచ్చింది.[[పరీక్ష నిషేధ ఒప్పందం|చాలా విధాలు నిషేదించబడటానికి ముందు]] [[న్యూక్లియర్ పరీక్ష|అణు పరీక్షల]] యొక్క ఒక చట్టం గుర్తించదగిన రీతిలో [[వెనుక భాగ రేడియేషన్]] స్థాయిని పెంచింది.
 
 
అంతర్జాతీయ ఘోర ప్రమాదాలు అయిన, 1978లో [[బ్రిట్టనీ]] తీరంలో [[అమోకో కడిజ్]] చమురు ట్యాంకర్ విస్ఫోటనం మరియు 1984లో [[భోపాల్ విపత్తు]] ఇలాంటి సంఘటనల యొక్క ప్రపంచీకరణను సూచిస్తాయి మరియు వాటిని ఖరారు చెయ్యటానికి సూచిక పై ఎలాంటి ప్రయత్నాలు చెయ్యాలో సూచిస్తాయి.హద్దులు లేని వాతావరణం యొక్క స్వభావం మరియు మహాసముద్రాల అనివార్యత భూతాపం యొక్క విషయంతో పాటుగా కాలుష్యాన్ని ఒక గ్రహ స్థాయిలో అమలు చెయ్యటానికి కారణం అయ్యింది.ఈ మధ్య కాలంలో [[పిబిడియి]], [[పిఎఫ్సి]] అణు రసాయన సమూహాలను వర్ణించటానికి [[మొండి ఆర్గానిక్ కాలుష్య కారకం]] (పిఒపి) అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు.ప్రయోగాత్మక సమాచారం లేకపోవటం వలన వాటి ప్రభావాలు కొంత మేరకు తక్కువగా అర్ధం అయినప్పటికీ అవి పారిశ్రామిక పనులకు దూరంగా ఉండే వివిధ పర్యావరణ నివాస ప్రాంతాలు అయిన ఆర్కిటిక్ వంటి ప్రాంతాలలో గుర్తించబడటం ద్వారా వాటిని విస్తారంగా ఉపయోగించిన కొద్ది కాలంలోనే వ్యాప్తి చెందటం మరియు జీవులలో పెరుకుపోవటం జరిగింది అని సూచించాయి.
 
 
స్థానికంగా మరియు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న కాలుష్య సాక్ష్యాలు మరియు కాలంతో పాటుగా ఎక్కువగా సమాచారం అందించబడ్డ ప్రజలు, సాధారణంగా పర్యావరణం పై మానవ ప్రభావం తగ్గింపును ఆశించే [[పర్యావరణ పరిరక్షణ పై ఆసక్తి|పర్యావరణ పరిరక్షణ]] మరియు [[పర్యావరణ ఉద్యమం]]లను అభివృద్ధి చేసాయి.
 
 
 
 
 
== కాలుష్యం యొక్క రకాలు ==
ఈ క్రింద ప్రధాన కాలుష్య రకాలు, వాటితో పాటుగా ప్రతీ రకానికి సంబంధించిన ఖచ్చితమైన కాలుష్య కారకాలు ఇవ్వబడ్డాయి:
 
 
 
 
 
* [[వాయు కాలుష్యం]], వాతావరణంలోకి రసాయనాలు మరియు పరమాణువులను విడుదల చెయ్యటం.సాధారణంగా గాలిని కలుషితం చేసే వాయువులు [[పరిశ్రమ|పరిశ్రమలు]] మరియు మోటార్ వాహనాలుచే ఉత్పత్తిచేయ్యబడే [[కార్బన్ మెనోఆక్సాయిడ్]], [[సల్ఫర్ డైఆక్సైడ్]], [[క్లోరోఫ్లూరోకార్బన్]] (సిఎఫ్సి), [[నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్]] మొదలైన వాటిని కలిగి ఉంటాయి.కిరణ రసాయనిక [[ఓజోన్]] మరియు [[పొగమంచు]] నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్ మరియు [[హైడ్రోకార్బన్|హైడ్రోకార్బన్లు]] సూర్యరశ్మితో చర్య జరపటం వలన ఉత్పత్తి అవుతాయి.పిఎం<sub>10</sub> నుండి పిఎం<sub>2.5</sub> వరకు [[మైక్రోమీటర్]] పరిమాణంలో ఉండటం ద్వారా [[అణువుల వ్యర్ధాలు|పరమాణువుల రూపంలో ఉండే పదార్ధాలు]] లేదా సూక్ష్మ ధూళి కణాలు గుర్తించబడతాయి.
{{Anchor|Water pollution}}
 
* [[నీటి కాలుష్యం]], వ్యర్ధ పదార్ధాలని మరియు కలుషితాలని నది మురుగు వ్యవస్థల యొక్క ఉపరితలంలో [[ప్రవాహం|పారబొయ్యటం]] ద్వారా, [[భూగర్భ నీరు|భూగర్భ జలాల]]లో నాచు పేరుకుపోవటం వలన, ద్రవాలు కారిపోవటం వలన, [[మురుగు నీరు|వ్యర్ధ నీటిని]] వదిలివెయ్యటం వలన, [[నీటిలో మూలకాల సాంద్రత పెరుగుదల|ఖనిజాలు పోగవ్వటం]] మరియు వ్యర్ధాలు పేరుకుపోవటం వలన జరుగుతుంది.
* ఒలికిపోవటం లేదా భూగర్భలో కారిపోవటం ద్వారా రసాయనాలు విడుదల చెయ్యబడినప్పుడు [[మట్టి కాలుష్యం]] సంభవిస్తుంది.[[మట్టి కాలుష్య కారకం|మట్టిని కలుషితం]] చేసే పదార్ధాలలో ముఖ్యమైనవి [[హైడ్రోకార్బన్|హైడ్రోకార్బన్లు]], [[భారీ ఖనిజాలు]], [[ఎంటిబియి]]<ref>12[[సంయుక్త రాష్ట్రాల పర్యావరణ సంరక్షణ సంస్థ|యు.ఎస్. యిపిఏ]] వెబ్సైటు నుండి [http://www.epa.gov/mtbe/water.htm#concerns ఎంటిబియి గురించిన అభిప్రాయాలు] </ref>12, [[కలుపు సంహారకాలు]], [[క్రిమి సంహారకాలు]] మరియు [[క్లోరినేటెడ్ హైడ్రోకార్బన్స్]].
* [[వ్యర్ధాలు పేరుకుపోవటం]]
* [[రేడియోధార్మిక కాలుష్యం]], 20వ శతాబ్దంలో [[అణు భౌతికశాస్త్రం]]లో జరిగిన అణుశక్తి ఉత్పత్తి మరియు అన్వాయుదాల పరిశోధన, తయారీ మరియు వ్యాప్తి వంటి విషయాలు ద్వారా జరిగింది.([[ఆల్ఫాను విడుదలచేయునది|ఆల్ఫా విడుదలకారులు]] మరియు [[పర్యావరణంలో ఉన్న రేడియో ధార్మిక పదార్ధాలు|పర్యావరణంలో ఉన్న రేడియోధార్మిక పదార్ధాలు]] ను చూడుము)
* [[శబ్ద కాలుష్యం|ధ్వని కాలుష్యం]], [[రోడ్డు మార్ఘ ధ్వని]], [[వైమానిక ధ్వని]], [[పారిశ్రామిక ధ్వని]], అదే విధంగా
అధిక పౌనపున్యం కల [[తరంగాలు]] వలన కలుగుతుంది.
* [[కాంతి కాలుష్యం]], కాంతి అతిక్రమణ, [[అధిక ప్రకాశం]],
[[ఊహాజనితం|ఊహాజనితమైన]] జోక్యం మొదలైన వాటిని కలిగి ఉంటాది.
* [[దృష్టి సంబంధమైన కాలుష్యం]]గా, తలపైన [[విద్యుత్ శక్తి బదిలీ|విద్యుత్ తీగలు]], మోటార్ మార్ఘ [[ప్రచార ప్రకటనలు (ప్రచారం)|ప్రచార ప్రకటనలు]], అలికివేసినట్టు ఉన్న [[భూభాగం|భూభాగాలు]] ([[చిన్న చిన్న భాగాలుగా వెలికితియ్యటం]] మాదిరిగా), వ్యర్ధాలు లేదా [[స్థానిక ఘన వ్యర్దాలు|స్థానిక ఘన వ్యర్దాలను]] బాహ్యంగా నిల్వ ఉంచటం వంటివి చెప్పవచ్చు.
* [[ఉష్ణ కాలుష్యం]], నీటిని విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాలలో చల్లబరచటానికి వాడటం వంటి మానవ చర్యల ద్వారా సహజ నీటి వనరులలో [[ఉష్ణోగ్రత]] మార్పులు.
 
== కాలుష్య కారకములు ==
{{main|Pollutant}}
కాలుష్య కారకం అనగా గాలి, నీరు లేదా మట్టిని కలుషితం చేసే ఒక వ్యర్ధ పదార్ధం.కాలుష్య కారకం యొక్క తీవ్రతను మూడు విషయాలు నిర్దేశిస్తాయి: దాని రసాయనిక స్వభావం, ఘాడత మరియు మొండితనం.
 
 
 
== మూలాలు మరియు కారణాలు ==
వాయు కాలుష్యం సహజ మరియు మానవ నిర్మిత వనరులు రెండింటి నుండి వస్తుంది.గాలి కాలుష్య సమీకరణంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవులచే మండించటం, నిర్మాణం, ఘనుల త్రవ్వకం, వ్యవసాయం మరియు యుద్దాలు వంటి వాటి ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యబడ్డ కాలుష్య కారకాలు అధిక స్థాయులలో ఉన్నప్పటికీ కూడా.<ref>14 1972లో మానవ పర్యావరణం పై సంయుక్త రాష్ట్రాల సమావేశం యొక్క నిర్ధారణ.</ref>
 
 
మోటార్ వాహనాల విడుదలలు వాయు కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణాలలో ఒకటి.<ref>15[http://www.tc.gc.ca/programs/environment/ems/epr2001/awareness.htm పర్యావరణ పనితీరు నివేదిక 2001] (రవాణా, [[కెనడా]] వెబ్సైటు పేజీ)</ref>15<ref>16[http://www.environment.gov.au/soe/2006/publications/drs/atmosphere/issue/188/index.html పర్యావరణం యొక్క స్థితి, విషయం: వాయు నాణ్యత] ([[ఆస్ట్రేలియా]] ప్రభుత్వ వెబ్సైటు పేజీ)</ref>16<ref>17[http://www.umich.edu/~gs265/society/pollution.htm కాలుష్యం మరియు సమాజం] మరిస బుఖానన్ మరియు కార్ల్ హోర్విత్జ్, [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయం]] </ref>17వాయు కాలుష్య విడుదలలో [[చైనా]], [[యునైటెడ్ స్టేట్స్|సంయుక్త రాష్ట్రాలు]], [[రష్యా]], [[మెక్సికో]] మరియు [[జపాన్]] లు ప్రపంచ నాయకులు.
ముఖ్య స్థిర కాలుష్య మూలాలు [[రసాయన ఉత్పత్తి కేంద్రాలు]], బొగ్గు మండించటం ద్వారా [[విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాలు|విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేయు కేంద్రాలు]], [[నూనె శుద్ధి కర్మాగారం|చమురు శుద్ధి కర్మాగారం]]<ref name="Aqueous"/>18, [[పెట్రోరసాయనం|పెట్రోరసాయన]] ఉత్పత్తి కేంద్రాలు, [[న్యూక్లియర్ వ్యర్ధం|అణు వ్యర్ధాలను]] నాశనం చేసే ప్రక్రియ, వ్యర్ధాలను బూడిదగా మార్చేవి, పెద్ద జీవ నిల్వ కేంద్రాలు (పాలకేంద్ర ఆవులు, పందులు, కోళ్ళు, మొదలైనవి) [[పాలీవినైల్ క్లోరైడ్|పివిసి]] కర్మాగారాలు, ఖనిజ ఉత్పత్తి కర్మాగారాలు, ప్లాస్టిక్ కర్మాగారాలు మరియు ఇతర భారీ పరిశ్రమ మొదలైనవాటిని కలిగి ఉంటాయి .
వ్యవసాయ సంబంధిత వాయు కాలుష్యం తోటి అలవాట్లు అయిన సహజ జీవసంబందితాలను నరికివేయ్యటం మరియు కాల్చటం , అదే విధంగా క్రిమిసంహారకాలు మరియు కలుపుసంహారకాలను జల్లటం వంటి వాటి నుండి వస్తుంది <ref>19నిశ్శబ్ద వసంతం, ఆర్ కార్ల్సన్, 1962</ref>19.
 
 
[[క్లోరినేటెడ్ హైడ్రోకార్బన్]] (సిఎఫ్హెచ్), [[భారీ ఖనిజాలు]] (తిరిగి శక్తిని నింపడానికి వీలున్న [[నికెల్-కాడ్మియం విద్యుదంత్రం/బ్యాటరీ|విద్యుత్ యంత్రాలలో]] ఉన్న [[క్రోమియం]], [[కాడ్మియం]] మరియు లెడ్ [[రంగు వెయ్యుట|రంగులలో]] ఉన్న [[లెడ్]], [[విమాన ఇంధనం]] మరియు ఇంకా కొన్ని దేశాలలో , [[గాసోలిన్|గాసోలిన్,]] [[ఎంటిబియి]], [[జింక్]], [[ఆర్సెనిక్]] మరియు [[బెంజీన్]] వంటివి కొన్ని సాధారణ [[మట్టి]] కాలుష్యకారులు.2001లో ''[[అదృష్టవంతమైన పంటకోత]]'' పేరుతొ పుస్తక రూపంలో తీసుకురాబడ్డ ఒక వరుస వార్తా నివేదికలు పారిశ్రామిక సహుత్పట్టులను తిరిగి ఎరువులుగా వినియోగించే పద్దతిని విస్తారంగా వ్యాప్తి చేసాయి అందువల్ల మట్టి వివిధ కనిజాలతో కలుషితం అయిపొయింది.సాధారణ స్థానిక [[వ్యర్ధాలను నాశనం చెయ్యు ప్రక్రియ|భూభాగాలు]] మట్టి పర్యావరణంలోకి ప్రవేశిస్తున్న చాలా రసాయనిక పదార్ధాలకి మూలం (మరియు తరచుగా భూగర్భ జలాలు ), వివిధ రకాలైన వ్యర్ధాలను స్వీకరించటం ద్వారా , ముఖ్యంగా చట్ట వ్యతిరేకంగా అక్కడ వదిలిపెట్టే పదార్ధాలు ద్వారా లేదా 1970కి ముందు యు.ఎస్ లేదా యి.యు. లలో భూభాగాలు కొద్దిగా నియంత్రణకు గురియ్యాయి. అంటే కాకుండా సాధారణంగా ''డై ఆక్సిన్స్'' అని పిలువబడే [[టిసిడిడి]] వంటి [[పాలీక్లోరినేటెడ్ డైబెంజోడైఆక్సిన్స్]] ను అధిక మొత్తాలలో విడుదల చెయ్యటం కూడా జరుగుతుంది<ref>{{cite journal|author=Beychok, Milton R. |year=1987 |month=January |title=A data base for dioxin and furan emissions from refuse incinerators |journal=Atmospheric Environment |volume=21 |issue=1 |pages=29–36 |doi=10.1016/0004-6981(87)90267-8}}</ref>21.
 
 
కాలుష్యం అనేది ప్రకృతి వైపరీత్యాల ఫలితం కూడా కావొచ్చు.ఉదాహరణకు, [[తుఫాను|తుఫానులు]] తరచుగా మురుగు నుండి మరియు విరిగిపోయిన [[పడవ|పడవలు]] లేదా [[ఆటోమొబైల్|ఆటోమొబైల్స్]] నుండి ఒలికిన [[పెట్రోరసాయనం|పెట్రోరసాయనాలు]] ద్వారా నీటి కాలుష్యానికి కారణం అవుతాయి.[[చమురు బావులు]] లేదా [[శుద్ధి కర్మాగారం|శుద్ధి కర్మాగారాలు]] మొదలైనవి చుట్టబెడితే భారీ స్థాయిలో పర్యావరణ వినాశనం సర్వసాధారణం.[[న్యూక్లియర్ శక్తి|అణు విద్యుత్]] ఉత్పత్తి కేంద్రాలు లేదా [[చమురు తొట్టె|చమురు తొట్లు]] వంటి కొన్ని కాలుష్య వనరులు ప్రమాదాలు జరిగినప్పుడు విస్తారంగా వ్యాప్తి చెందే మరియు చాలా హానికరమైన విడుదలలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
 
 
[[ధ్వని కాలుష్యం]] విషయంలో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా దాదాపు తొంభై శాతం అనవసర ధ్వనులని ఉత్పత్తి చెయ్యటం ద్వారా [[మోటరు వాహనం|మోటార్ వాహనాలు]] ప్రధాన వనరుగా మారాయి.
 
 
 
== ప్రభావాలు ==
 
=== మానవ ఆరోగ్యం ===
[[దస్త్రం:Health effects of pollution.png|thumb|351px|కొన్ని సాధారణ కాలుష్యాలు మానవుని ఆరోగ్యం పై చూపే ప్రభావాల గురించి బాహ్య చిత్రం. [22] [23] [24]]]
 
 
ప్రతికూల [[వాయు నాణ్యత]] మానవులతో పాటు చాలా జీవులను చంపివేయగలదు.ఓజోన్ కాలుష్యం [[శ్వాసకోస వ్యాధి|శ్వాస సంబంధమైన వ్యాధులు]], [[గుండె జబ్బు|హృదయ సంబంధమైన వ్యాధులు]], [[గొంతు]]లో మంట, గుండె నొప్పి మరియు రక్తం పేరుకుపోవటం వంటివి కలుగజేస్తుంది.నీటి కాలుష్యం, చాలా మటుకు [[అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు|అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో]] శుద్ధి చెయ్యని [[మురుగు నీరు|మురుగు]]తో [[త్రాగే నీరు|త్రాగు నీరు]] కలుషితం అవ్వటం వలన దాదాపుగా ఒక రోజుకి 14,000 మరణాలకి కారణం అవుతుంది.ఒలికిపోయిన చమురు [[చర్మం]] పై దురదలు మరియు మచ్చలు కలిగిస్తుంది.ధ్వని కాలుష్యం [[వినికిడి శక్తి కోల్పోవటం]], [[అధిక రక్తపోటు]], [[ఒత్తిడి (మందు)|ఒత్తిడి]], [[నిద్రా భంగం]] వంటివి కలిగిస్తుంది.[[పాదరసంతో విషపూరితం|పాదరసం]] పిల్లలలో [[అభివృద్ధి లోపం]] మరియు [[న్యూరాలజీ/నరముల గురించి చదువు శాస్త్రం|నరాల సంబంధమైన]] లక్షణాలకు కారణం అవుతోంది.[[లెడ్ వలన విషపూరితం అవ్వటం|లెడ్]] మరియు ఇతర [[విషపూరిత ఖనిజం|భారీ ఖనిజాలు]] నరముల సంబంధిత సమస్యలను కలిగిస్తున్నాయి.రసాయనిక మరియు [[రేడియోధార్మిక]] పదార్ధాలు [[కాన్సర్|క్యాన్సర్]] మరియు [[జన్యు మార్పులు కలిగించేది|అదే విధంగా]] [[పుట్టుకతో ఉన్న లోపం|పుట్టుక లోపాలను]] [[కాన్సర్ కలుగజేసే పదార్ధం|కలుగచేస్తాయి]].
 
 
 
=== పర్యావరణ వ్యవస్థలు ===
 
* [[సల్ఫర్ డైఆక్సైడ్]] మరియు [[నైట్రోజెన్ఆక్సైడ్]] లు [[ఆమ్ల వర్షం|ఆమ్ల వర్షానికి]] కారణం అవ్వటం ద్వారా మట్టి యొక్క [[ఘాడత]] విలువను తగ్గిస్తున్నాయి.
* గాలి నుండి [[నైట్రోజెన్ఆక్సైడ్]] లు వర్షం ద్వారా తొలగించబడతాయి మరియు భూమిని [[ఎరువు|సారవంతం]] చెయ్యటం వలన జీవవ్యవస్థాలలో ఉన్న జీవుల సమతుల్యాన్ని మార్చివేస్తాయి.
* మట్టి నిస్సారం అయిపోయి మరియు మొక్కలకు పనికి రాకుండా పోతుంది.ఇది [[ఆహారపు గొలుసుల వల|ఆహారపు గొలుసుల వలలో]] ఉన్న ఇతర [[జీవి|జీవుల]]పై ప్రభావాన్ని చూపిస్తుంది.
* [[పొగమంచు]] మరియు పొగమబ్బు, మొక్కలు [[కిరణజన్య సంయోగక్రియ|కిరణజన్య సంయోగ క్రియ]]ను చేసుకొనటానికి స్వీకరించే సూర్యరశ్మి మొత్తాన్ని తగ్గించి వేస్తాయి మరియు ఇది మొక్కలను నాశనం చేసే [[ట్రోపోస్ఫేరిక్ ఓజోన్]] ఉత్పత్తికి కారణం అవుతుంది.
* [[బలమైన జీవరకాలు|బలమైన జీవరాశులు]] స్థానిక జీవరాశులను తరిమివెయ్యటం వలన [[జీవవైవిద్యం|జీవ వైవిద్యం]] తగ్గిపోతుంది.బలమైన మొక్కలు వ్యర్ధాలు మరియు జీవకణాలు ([[అల్లోపతి]]) మొదలైన వాటికి దోహదపడటం ద్వారా పర్యావరణం యొక్క మట్టి మరియు రసాయనిక మిశ్రమాలని మార్పు చేస్తాయి, తరచుగా స్థానిక జీవరాశుల [[పోటీ (జీవశాస్త్రం)|పోటీతత్వాన్ని]] తగ్గించి వేస్తాయి.
* [[జీవఅయస్కాంతీకరణ|జీవ అయస్కాంతత్వం]] విష పదార్ధాలు ([[భారీ మూలకాలు|భారీ ఖనిజాలు]] వంటివి) ట్రోఫిక్ స్థాయుల నుండి దాటుకొని వెళ్లి పద్దతిలో ఘాడంగా కేంద్రీకృతం అవ్వే స్థితులను వర్ణిస్తుంది.
* [[కార్బన్డైఆక్సైడ్|కార్బన్ డై ఆక్సైడ్]] విడుదల [[సముద్ర ఆమ్లీకరణ|సముద్ర ఆమ్లీకరణకు]] కారణం అవుతున్నాయి మరియు అందులో కరిగి పోవటం వాళ్ళ భూమి పై ఉన్న మహాసముద్రాల{{co2}}25 ఘాడత నిరాటంకంగా తగ్గిపోవటానికి కారణం అవుతున్నది.
* [[గ్రీన్ హౌస్ వాయువు|గ్రీన్ హౌస్ వాయువుల]] విడుదల [[భూతాపం|భూతాపానికి]] కారణం అవ్వటం ద్వారా జీవ వ్యవస్థలను చాలా విధంగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.
 
== సంస్కరించటం మరియు నియంత్రించటం ==
{{main|Regulation and monitoring of pollution}}
కాలుష్య దుష్ప్రభావాల నుండి పర్యావరణాన్ని రక్షించటానికి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చాలా దేశాలు, వివిధ రకాలైన కాలుష్యాలను నియంత్రించటానికి మరియు అదే విధంగా కాలుష్య దుష్ప్రభావాల తగ్గించటానికి వివిధ చట్టాలను అమలుచేసాయి.
 
 
 
== కాలుష్య నియంత్రణ ==
కాలుష్య నియంత్రణ అనేది [[పర్యావరణ నిర్వహణ]]లో ఉపయోగించే ఒక పదం.దానికి అర్ధం గాలి, నీరు మరియు మట్టి లోకి [[విడుదల స్థాయి|విడుదల]]ను మరియు [[బయటకు ప్రవహించేవి|విసర్జన]]ను నియంత్రించటం. కాలుష్య నియంత్రణ లేకపోతే, తినటం, వేడిచేయ్యటం, వ్యవసాయం, ఘనుల త్రవ్వకం, తయారీ, రవాణా మరియు ఇతర మానవ క్రియలు, మొదలైన వాటి నుండి వచ్చే వ్యర్ధ పదార్ధాలు పోగైనా లేదా చెల్లాచెదురుగా ఉన్నా అవి [[పర్యావరణం (జీవభౌతిక)|పర్యావరణాన్ని]] నాశనం చేస్తాయి.నియంత్రణల అధికారాధిపత్యంలో, కాలుష్య నియంత్రణ కన్నా [[కాలుష్య నియంత్రణ|కాలుష్య నివారణ]] మరియు [[వ్యర్ధాల తగ్గింపు|వర్దాల తగ్గింపు]] ఎక్కువగా కోరదగినవి.
 
 
 
=== కాలుష్య నియంత్రణ పరికరాలు ===
 
* [[ధూళి కణాలను పోగేసేది|ధూళిని సేకరించే వ్యవస్థలు]]
** [[సైక్లోనిక్ విడదీయు పద్దతి|సైక్లోన్స్]]
** [[ఎలక్ట్రోస్టాటిక్ అవక్షేపణకారి|ఎలక్త్రోస్తాటిక్ ప్రేసిపిటేటర్స్]]
** [[దుమ్ము పోగేసే సాధనము#బ్యాగ్ హౌస్ రకాలు|బేగ్హౌసెస్]]
* [[స్క్రబ్బర్|స్క్రబ్బర్స్]]
** [[బేఫిల్ స్ప్రే స్క్రబ్బర్]]
** [[సైక్లోనిక్ స్ప్రే స్క్రబ్బర్]]
** [[ఎజేక్టార్ వెంట్యురి స్క్రబ్బర్]]
** [[మరల సహాయంతో పనిచేసే స్క్రబ్బర్]]
** [[స్ప్రే టవర్]]
** [[తడి స్క్రబ్బర్]]
* [[మురుగునీటిని శుద్దిచెయ్యటం]]
** [[యెపిఐ నూనె-నీరు వేరుచేయు యంత్రాలు]]<ref>{{cite book|author=[[American Petroleum Institute|American Petroleum Institute (API)]]|title=Management of Water Discharges: Design and Operations of Oil-Water Separators|edition=1st Edition|publisher=American Petroleum Institute|year=February 1990|id=}}</ref>28<ref name="Aqueous">{{cite book|author=Beychok, Milton R.|title=[[Aqueous Wastes from Petroleum and Petrochemical Plants]]|edition=1st Edition|publisher=John Wiley & Sons|year=1967|id=[[Library of Congress Control Number|LCCN]] 67019834}}</ref>30
** [[అవక్షేపనం (నీటిని శుద్ధి చెయ్యటం)]]
** [[కరిగించిన వాయువుల సరఫరా]] (డిఎవి)
** [[ఉత్తేజపరచిన బురద|ఉత్తేజపరచిన బురద జీవచికిత్సకారులు]]
** [[బయో ఫిల్టర్లు]]
** [[పొడిచెయ్యబడ్డ ఉత్తేజిత కార్బన చికిత్స]]
* [[ఆవిరి వెలికితీత|ఆవిరిని వెలికి తీయు వ్యవస్థలు]]
 
 
 
== అవలోకనాలు ==
జీవపదార్దాలచే ఉత్పత్తి చెయ్యబడ్డ కాలుష్యం యొక్క ప్రాచీన పూర్వ కారకం వాటి ఉనికి యొక్క ఒక సహజ లక్షణం.జీవించి ఉండటం మరియు జనాభా స్థాయిలకు సంబంధించిన సహాయ పరిణామాలు [[సహజ ఎంపిక]] యొక్క గోళంలోకి వస్తాయి.ఇవి స్థానికంగా లేదా తుదకి జానాభా యొక్క మృత్యువును, జీవులు అంతరించిపోవటాన్ని కలిగి ఉంటాయి.మార్చటానికి వీలు లేని పద్దతులు, మార్పులు మరియు దత్తతుల ద్వారా ఒక నూతన సరి తూకాన్ని తీసుకురావటానికి కారణం అయ్యాయి.హద్దులు దాటినప్పుడు, ఏ జీవిత విధానానికి అయినా, కాలుష్యం యొక్క పరిగణన జీవించి ఉండటం ద్వారా రద్దు చేయబడుతుంది.
 
 
మానవాళి కొరకు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అనేది సమర్ధమైన మరియు ఒక పదార్ధాన్ని తయారు చేయునప్పుడు ఏర్పడు వేరొక వస్తువు యొక్క ఇంకో మూలంగా ప్రస్ఫుటమైన మరియు ముఖ్యమైన పరిగణన. చిన్న జీవితం ఉండటం వలన మానవ సంబంధితాలు జీవితం యొక్క నాణ్యత నుండి ఆరోగ్య విపత్తుల వరకు ఉన్నాయి.విజ్ఞాన శాస్త్రం ఖచ్చితమైన ప్రయోగాత్మక ఋజువును కలిగి ఉండటం వలన, విషపూరితమైన వాటికి ఆధునిక చికిత్స లేదా పర్యావరణ హాని మొదలైనవి ఏ స్థాయిలో ఒక ప్రభావం గుర్తించబడుతుందో దానిని నిర్దేశిస్తున్నాయి. అభ్యాసయోగ్యమైన పరిమాణం చాలా ముఖ్యమైన విభాగాలకు సాధారణ ఉదాహరణలు, [[ఆటోమొబైల్ విడుదల నియంత్రణ]], పరిశ్రమలలో పనిచెయ్యటం (ఉదాహరణకు [[వృత్తి సంబంధమైన భద్రత మరియు ఆరోగ్య నిర్వహణ|వృత్తిపరమైన భద్రతా మరియు ఆరోగ్య నిర్వహణ]] (ఓఎస్హెచ్ఏ) [[పియిఎల్]]), [[విషపూరిత పదార్ధాల గురించి చదివే శాస్త్రం]] (ఉదాహరణకు [[ఎల్డి50]]) మరియు [[వైద్యశాస్త్రం]] (ఉదాహరణకు [[మందులతో చికిత్స]] మరియు [[పీల్చుకోబడ్డ భాగం|రేడియేషన్]] పరిమాణాలు)
 
 
"కాలుష్యానికి పరిష్కారం దానిని పలుచన చెయ్యటమే", అనేది కాలుష్య నిర్వహణను చేరుకోవటానికి ఒక సంప్రదాయ మార్గం గురించి మూల్యాంకాన్ని అలానే సరిపోయే విధంగా పలుచన చెయ్యబడ్డ కాలుష్యం హానికరం కాదు అని చెప్పే ఆజ్ఞా. <ref name="Island">{{cite web|url=http://www.earthisland.org/eijournal/new_articles.cfm?articleID=299&journalID=49|title=The 'Solution' to Pollution Is Still 'Dilution'|accessdate=2006-02-14|author=Gershon Cohen Ph.D.|publisher=Earth Island Institute}}</ref>32<ref name="What">{{cite web|url=http://www.cleanocean.org/index_general.asp?menuid=240.010|title=What is required|accessdate=2006-02-14|year=2001|publisher=Clean Ocean Foundation}}</ref>34ఇది కొన్ని ఇతర ఆధునిక, స్థానిక-లక్ష్యం ఉన్న ఉపయోగాలైన ప్రయోగశాల భద్రతా పద్దతి మరియు [[హానికరమైన వస్తువు|హానికర పదార్ధాల]] విడుదల అత్యవసర నిర్వహణ వంటి వాటికి బాగా సరిపోతుంది.కానీ ఇది ఉపయోగించటం కొరకు పలుచన కారకం హద్దు లేకుండా సరఫరా చెయ్యబడాలి లేదా ఫలితంగా వచ్చేవి అన్ని విషయాలలో ఆమోదించబడాలి అని ఊహిస్తుంది.
 
 
పర్యావరణ కాలుష్యం కొరకు ఒక విస్తార స్థాయిలో ఇలాంటి ఒక సాధారణ చికిత్స పూర్వ శతాబ్దాలలో భుతిక జీవనం తరచుగా ముఖ్య విషయం అయినప్పుడు, మానవ జనాభా మరియు సాంద్రతలు తక్కువ ఉన్నప్పుడు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలు సాధారణంగా మరియు వాటి ఇతర ఉత్పత్తులు చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, గొప్ప ఉన్నతిని పొంది ఉండవచ్చు.కానీ ఇప్పుడు ఇలాంటి పరిస్థితి ఏ మాత్రం లేదు.ఇంకా చెప్పాలంటే, అభివృద్దులు ఇంతకు ముందు సాధ్యపడని ఘాడతల యొక్క కొలతలను సాధ్యం చేసాయి.అంచనాకి భద్రతా ఉండీ నిర్దేశించతగిన నమూనాల ఎంపిక అనుసరణీయం కాని లేదా నమ్మశక్యం కాని విషయాలలో ఫలితాలను గణించటంలో సంఖ్యాపరమైన పద్దతులను ఉపయోగించటం హాని తలపెట్టే నియమానికి దారిని ఇవ్వవచ్చు.దీనితో పాటుగా, మానవుల పై సూటిగా ఉన్న ప్రభావానికి దూరంగా పర్యావరణాన్ని లెక్కచెయ్యటం ప్రాముఖ్యాన్ని సంపాదించింది.
 
 
ఈ దాటీ అయిన సూత్రం లేకపోయినప్పటికీ ఈ పురాతన పద్దతి ప్రపంచం అంతటా అలవాట్లను బాగా ప్రభావితం చేస్తుంది.చట్టబద్దమైన విడుదలకు వ్యర్ధాలను పోగుచెయ్యటానికి ఇది మూలం, మూల్యం చెల్లింపులను దాటుకొని చేసిన అంచనాలు లేదా నియంత్రణలు అమలు చెయ్యబడ్డాయి.నియంత్రించబడ్డ స్థాయులు చాలా ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు లేదా ఆపటానికి వీలు లేనప్పుడు లేదా నిరాదరణకు గురి అయినప్పుడు అవి చాలా భయంకరమైన విషయాలు.గొప్ప ఆర్ధిక మరియు సాంకేతిక కట్టుబాట్లను దాటుకొని చాలా విషయాలలో కాలుష్యాన్ని పలుచన చెయ్యటం నుండి పూర్తిగా తొలగించటం వరకు సాధ్యపడింది.
 
 
 
== గ్రీన్ హౌస్ వాయువులు మరియు భూతాపం ==
{{Main|Global warming}}
 
 
[[దస్త్రం:CO2-by-country--1990-2025.png|thumb|300px|చారిత్రకమైన మరియు దృష్టి కేంద్రీకరించిన దేశం యొక్క కార్బన్డైఆక్సైడ్ విడుదల. మూలం: శక్తి సమాచార నిర్వహణ [36] [37]]]
 
 
[[కార్బన్డైఆక్సైడ్]] [[కిరణజన్య సంయోగక్రియ|కిరణజన్య సంయోగక్రియకి]] అవసరమైనప్పటికీ కొన్నిసార్లు కాలుష్యం గా వ్యవహరించబడుతుంది, ఎందుచేతనంటే వాతావరణంలో పెరుగుతున్న ఈ వాయువు స్థాయిలు భూమి యొక్క వాతావరణ పరిస్థితులపై ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి.పర్యావరణ వినాశనం, సాధారణంగా వేర్వేరుగా విభజించబడే నీరు మరియు గాలి వంటి కాలుష్య విషయాల మధ్య సంబంధాన్ని కూడా ప్రస్పుటం చేస్తుంది.ఈ మధ్యకాల పరిశోధనలు వాతావరణ కార్బన్డైఆక్సైడ్ స్థాయిలలో దీర్ఘకాల పెరుగుదలలు [[సముద్ర ఆమ్లీకరణ|సముద్రపు నీటి ఆమ్లతను కొద్దిగా అయినప్పటికీ చాలా ప్రస్ఫుటంగా పెంచుతాయి]] మరియు సముద్ర జీవవ్యవస్థల పై సాధ్యమైన దీని ప్రభావాలు గురించి విచారించాయి.
 
 
 
== ఇవి కూడా చూడండి ==
[[ఫ్లాస్టిక్ కాలుష్యం]]
{{Portal|Environment}}
 
{|
|- valign="top"
| వెడల్పు=250 వరుస=ఎడమ
| '''[[వాయు కాలుష్యం]] ''' ----
* [[వాతావరణ పరిస్థితిని గమనించే గిడ్డంగులు]] - ఉచితంగా లబించే సమాచారానికి అనుసంధానాలు.
* [[:విభాగం: వాయు వ్యాప్తి నమూనా తయారీ|విభాగం: వాయు వ్యాప్తి నమూనా తయారీ]]
* [[వాతావరణ మార్పు]]
* [[విడుదల స్థాయి]]
* [[గ్రీన్ హౌస్ వాయువు]]
 
| వెడల్పు=250 వరుస=ఎడమ
| '''[[మట్టి కాలుష్యం]] ''' ----
* [[పర్యావరణ మట్టి శాస్త్రం]]
 
| వెడల్పు=250 వరుస=ఎడమ
| '''[[నీటి కాలుష్యం]] ''' ----
* [[విహార యాత్రా నౌక యొక్క కాలుష్యం|విహారయాత్ర నౌక యొక్క కాలుష్యం]]
* [[సముద్ర వ్యర్ధాలు]]
* [[సముద్ర కాలుష్యం]]
* [[ఓడ/నావ కాలుష్యం]]
* [[తుఫాను నీరు]]
* [[మురుగు నీరు]]
* [[మురునీటి నాణ్యతను గుర్తించే పరికరాలు|మురుగునీటి నాణ్యతను సూచించే పరికరాలు]]
 
| వెడల్పు=250 వరుస=ఎడమ
| '''ఇతరములు ''' ----
* [[కాలుష్య నియంత్రణ]]
* [[ధరిత్రీ దినము]]
* [[బాహ్యత్వం]]
* [[జన్యు కాలుష్యం]]
* [[భూతాపం|భూ తాపం]]
* [[ఉష్ణ కాలుష్యం|వేడిమి కాలుష్యం]]
* [[ధ్వని ఆరోగ్య ప్రభావాలు]]
* [[పర్యావరణ విషయాల యొక్క జాబితా]]
 
|}
 
== సూచనలు/రిఫరెన్సెస్ ==
{{reflist|2}}
 
 
 
== బాహ్య అనుసంధానాలు ==
{{commonscat|Pollution}}
{{Wiktionary}}
 
* [http://www.oehha.ca.gov/prop65/prop65_list/Newlist.html ఓయిహెచ్హెచ్ఏ వాటా 65 జాబితా ]
* [http://www.osha-slc.gov/SLTC/pel/index.html వాయు కాలుష్య కారకాల కొరకు ఓఎస్హెచ్ఏ హద్దులు ]
* [http://ntp-server.niehs.nih.gov/ జాతీయ విషపదార్దాల గురించి చెప్పే శాస్త్రం కార్యక్రమం]- యుఎస్ఏ జాతీయ ఆరోగ్య సంస్థల నుండి. కాలుష్య కారకాలు ప్రజలపై ఎలా ప్రభావం చూపిస్తాయి అను దాని పై నివేదికలు మరియు పరిశోధనలు.
* [http://toxnet.nlm.nih.gov/ టోక్స్నెట్] - ఎనైహెచ్ సమాచార గిడ్డంగులు మరియు విషపదార్దాల గురించి చెప్పే శాస్త్రం గురించి నివేదికలు
* [http://www.scorecard.org/chemical-groups/one-list.tcl?short_list_name=hs సూపర్ఫండ్] - [http://www.scorecard.org/chemical-groups/one-list.tcl?short_list_name=hs సూపర్ఫండ్] సైట్లను మరియు అందులోని కాలుష్య కారకాలను నిర్వహిస్తుంది (సియిఆర్సిఎల్యే)
* [http://www.scorecard.org/chemical-groups/one-list.tcl?short_list_name=tri00ry విష విడుదల వేలికితీసేది] - యుఎస్ఏ సంస్థలు నీరు మరియు గాలి లోకి ఎంత వ్యర్ధాలని విడుదల చేస్తున్నాయో వెలికితీస్తుంది.ప్రతీ సంవత్సరం ఈ కాలుష్య కారకాలను నిర్దేశించబడ్డ ప్రమాణాల్లో విడుదల చెయ్యటానికి అనుమతి ఇస్తుంది. [http://toxmap.nlm.nih.gov/toxmap/main/index.jsp పటం ]
* [http://www.atsdr.cdc.gov/index.html విష పదార్ధాలు మరియు వ్యాధి నమోదు కొరకు సంస్థ] - మొదటి 20 కాలుష్య కారకాలు, అవి ప్రజల పై ఎలా ప్రభావం చూపిస్తాయి, యుఎస్ఏ పరిశ్రమలు వేటిని వాడతాయి మరియు ఏ ఉత్పత్తులలో అవి కనిపిస్తాయి.
* [http://sis.nlm.nih.gov/Tox/ToxTutor.html జాతీయ వైద్య గ్రంధాలయం నుండి టాక్స్ట్యూటర్] - మానవ విషపదార్దాల గురించి చెప్పే శాస్త్రంను తరచి చూడటానికి ఒక మూలాధారం.
* [[ఉడ్స్ హోల్ సముద్ర అధ్యయన సంస్థ]] [http://www.whoi.edu/page.do?pid=12049 నుండి కాలుష్య సమాచారం].
* [[బ్లాక్ స్మిత్ సంస్థ|బ్లాక్స్మిత్ సంస్థ]] ప్రకారం [http://www.blacksmithinstitute.org/ten.php ప్రపంచ నీచ కాలుష్య స్థలాలు 2007]
* టైం.కాం నందు [http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1661031_1661028_1661020,00.html ప్రపంచంలో అధిక కాలుష్యభరిత స్థలాలు] (టైం మాసపత్రిక యొక్క ఒక విభాగం)
* [http://www.logtv.com/films/chelyabinsk/index.htm చెల్యబిన్స్క్: స్లావోమిర్ గ్రున్బెర్గ్ తీసిన గ్రహం లఘుచిత్రంలో అత్యధిక కాలుష్యభరిత ప్రాంతం](1996).
* [http://www.huffingtonpost.com/2009/07/20/kids-lower-iq-scores-link_1_n_240541.html పిల్లల అల్ప ఇంగితజ్ఞాన విలువలు, పుట్టుక ముందు కాలుష్యంతో సంబంధాలు], రచయిత లిండ్సే టాన్నర్, ''ద హుఫ్ఫింగ్టన్ పోస్ట్'' , జూలై 20 2009
 
 
{{pollution}}
 
[[వర్గం:కాలుష్యం]]
[[వర్గం:రసాయనిక యంత్రవిద్య/ఇంజనీరింగ్]]
[[వర్గం:సివిల్ యంత్రవిద్య/ఇంజనీరింగ్]]
[[వర్గం:వాతావరణ మార్పు]]
[[వర్గం:పర్యావరణ యంత్రవిద్య/ఇంజనీరింగ్]]
[[వర్గం:పర్యావరణ శాస్త్రం]]
Anonymous user
"https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:MobileDiff/1314294" నుండి వెలికితీశారు