చందోలు: కూర్పుల మధ్య తేడాలు

చి →‎గణాంకాలు: clean up, replaced: http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=17 → [http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx using AWB
దిద్దుబాటు సారాంశం లేదు
పంక్తి 94:
'''చందోలు''' లేదా చందవోలు, [[గుంటూరు]]జిల్లా, [[పిట్టలవానిపాలెం]] మండలంలోని ఒక ప్రాచీన గ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 522 311 ., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08643.
 
==గ్రామ చరిత్ర==
==గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర==
చారిత్రక ప్రసిద్ధి కలిగిన ఈ గ్రామం పూర్వం '''''సనదవోలు''''' / '''''ధనదవోలు''''' గా పిలవబడేది.<ref>[http://books.google.com/books?id=0FhvUJKXKbsC&pg=PA82&dq=chandolu#v=onepage&q=chandolu&f=false History Of Medieval Andhra Desa By M. Krishna Kumari]</ref> అ తరువాత అది '''''చందవోలు''''' గా మారి, చందోలు అయింది. దాదాపు పది వేల జనాభాతో ముస్లిములు అధికముగా ఉన్న గ్రామము ఇది. ఇక్కడ ఐదు మసీదులు, నాలుగు దేవాలయాలు ఉన్నాయి.
 
=== చారిత్రక విశిష్టత ===
వెలనాడుగా పిలువబడ్డ కృష్ణా తీరం నుండి, విక్రమసింహపురి (నెల్లూరు) వరకు గల దేశాన్ని వెలనాటి చోళులు పాలించేవారు. వీరు చోళ ప్రభువులకు సామంతులు. వీరి రాజధాని ధనదవోలు. క్రీ.శ. 1228 నాటికి కాకతి గణపతిదేవ చక్రవర్తి వెలనాటిని పూర్తిగా జయించి, ధనదుపురం లోని సంపదను ఏకశిలా నగరానికి తరలించాడు. క్రీ.శ. 13 వ శతాబ్దంలో ఈ ధనదవోలుకు రాజైన రెండవ గొంకని పుత్రిక మైలమాదేవిని (మైలాంబ) హైహయ వంశస్తుడైన అనుగురాజు పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. పెళ్ళికి కట్నంగా పొందిన పలనాటి సీమను, అనుగురాజు గురజాల రాజధానిగా పాలించేవాడు. అనుగురాజు వారసుల మధ్య తలెత్తిన కలహాలే పల్నాటి వీర చరిత్రగా ప్రసిద్ధమయ్యాయి. ఈ పల్నాటి యుద్ధంలో చందోలు ప్రభువులు నలగామరాజు పక్షం వహించారు.
 
Line 116 ⟶ 118:
:ధనదుపురమున కెనయన ధనదుపురము
</poem>
==గ్రామ భౌగోళికం==
* రాష్ట్రంలో ప్రసిద్ధిచెందిన పురాతన శైవక్షేత్రాలలో చందోలు లింగోద్భవ క్షేత్రానికి ఎంతో ప్రాముఖ్యం ఉన్నది. మహమ్మదీయుల దండయాత్రలో ధ్వంసమైన ఈ క్షేత్రాన్ని పదో శతాబ్దంలో కుళోత్తుంగచోళ మహారాజు పునహ్ ప్రతిష్ఠ చేసినట్లు చరిత్ర చెబుతున్నది. ఇక్కడ ఉన్న శివలింగం, దక్షిణ భారత దేశంలో అతి పెద్ద శివలింగాలలో, రెండవదిగా ప్రసిద్ధి చెందినది. [4]
===సమీప మండలాలుగ్రామాలు===
 
===సమీప మండలాలు===
==విశేషాలు==
* పశ్చిమాన కర్లపాలెం మండలం,దక్షణాన నిజాంపట్నం మండలం,ఉత్తరాన చెరుకుపల్లి మండలం,ఉత్తరాన పొన్నూరు మండలం.
#రెండవ ప్రపంచ యుద్దంలో ఇక్కడి నుండి కొందరు పాల్గొన్నారు. [[పాకిస్తాన్]] తో జరిగిన కార్గిల్ యుద్దంలో చందోలుకు చెందిన హాజీ భాషా అనే జవాను వీర మరణం పొందాడు.
==గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు==
#ఇదే గ్రామంలో శ్రీ తాడేపల్లి రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి గారు అనే మహానుభావుడు జన్మిచారు. వీరి నాన్న గారు శ్రీ వెంకటప్పయ గారు "రామకందామృత గ్రంథ మాల" రచించారు. సంస్కృతం మరియు జ్యొతిషం లో కూడా రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి గారు గొప్ప ప్రతిభాశాలి. రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి గారు బాల ఉపాసకులు. వీరు అనేక గ్రంథాలు రచించారు. వీరు 98 సంవత్సరాలు జీవించారు. వీరు వ్రాసిన మరొక ప్రసిద్ధ గ్రంథం "శ్రీ లలితా త్రిశతీ భాష్యం". ఇందులో లలితా ఉపాసనలోని అనేక రహస్యాలు వివరించబడ్డాయి.
==గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు==
#ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ మహమ్మద్ ఆలీ, జాతీయస్థాయి పోటీలకు ఎంపికైనారు. వీరు 2014,అక్టోబరు-13 నుండి 22 వరకు కోల్ కతాలో జరిగే టి-20 పోటీలలో పాల్గొంటారు. [5]
==గ్రామంలో మౌలిక వసతులు==
 
==గ్రామానికి వ్యవసాయం మరియు సాగునీటి సౌకర్యం==
==గ్రామ పంచాయతీ==
==గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు==
* రాష్ట్రంలో ప్రసిద్ధిచెందిన పురాతన శైవక్షేత్రాలలో చందోలు లింగోద్భవ క్షేత్రానికి ఎంతో ప్రాముఖ్యం ఉన్నది. మహమ్మదీయుల దండయాత్రలో ధ్వంసమైన ఈ క్షేత్రాన్ని పదో శతాబ్దంలో కుళోత్తుంగచోళ మహారాజు పునహ్ ప్రతిష్ఠ చేసినట్లు చరిత్ర చెబుతున్నది. ఇక్కడ ఉన్న శివలింగం, దక్షిణ భారత దేశంలో అతి పెద్ద శివలింగాలలో, రెండవదిగా ప్రసిద్ధి చెందినది. [4]
===శ్రీ చెన్నకేశ్వవస్వామివారి ఆలయం===
#ఈ ఆలయంలో స్వామివారి వార్షిక కళ్యాణోత్సవాలు నిర్వహించుచున్నారు. ఈ ఉత్సవాలలో భాగంగా, 2015,మార్చ్-3వ తేదీ మంగళవారం నాడు, స్వామివారి శేషవాహనోత్సవం వైభవంగా నిర్వహించినారు. అనంతరం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించినారు. బుధవారంనాడు స్వామివారికి హనుమద్వాహనోత్సవం నిర్వహించినారు. అనంతరం స్వామివారి ఊరేగింపు నిర్వహించినారు. ఎదురుకోలోత్సవం నిర్వహించినారు. గురువారంనాడు స్వామివారి కల్యాణోత్సవం కన్నులపండువగా నిర్వహించినారు. అనంతరం గరుడవాహనోత్సవం నిర్వహించినారు. ఈ కార్యక్రమాలకు భక్తులు అధికసంఖ్యలో విచ్చేసినారు.[6]
# ఈ ఆలయానికి, చెరుకుపల్లి మండలంలోని రాంభొట్లపాలెం గ్రామములో మాగాణి మరియూ మెట్టభూములు, మాన్యంగా ఉన్నవి. []
===శ్రీ బండ్లమ్మ తల్లి దేవస్థానం===
==గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు==
 
==గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు==
==గ్రామ ప్రముఖులు==
==గ్రామ విశేషాలు==
చందోలు గ్రామం వద్దగల యాజిలి ఎత్తిపోతల పథకం మరమ్మత్తు పనులలో భాగంగా, కాలువ త్రవ్వుచుండగా, ఒక రాతివిగ్రహం బయటపడినది. ఇది వింజామర కన్యక విగ్రహమని, చోళరాజులకాలంనాటిదని తెలియవచ్చినది. ఆ కాలంలో చోళరాజులు, ధనదప్రోలు పేరుతో చందోలును రాజధానిగా చేసుకొని పరిపాలించినారు. ఆలయాల నిర్మాణం చేసేటప్పుడు, ముందుగా వింజామర కన్యక విగ్రహాలను, ద్వారపాలక విగ్రహాలను తయారుచేసెదరు. ఆలయనిర్మాణం పూర్తి కాగానే వాటిని తొలగించెదరు. ఈ విగ్రహాలు పూజకు పనికిరావు. [7]
 
#రెండవ ప్రపంచ యుద్దంలో ఇక్కడి నుండి కొందరు పాల్గొన్నారు. [[పాకిస్తాన్]] తో జరిగిన కార్గిల్ యుద్దంలో చందోలుకు చెందిన హాజీ భాషా అనే జవాను వీర మరణం పొందాడు.
#ఇదే గ్రామంలో శ్రీ తాడేపల్లి రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి గారు అనే మహానుభావుడు జన్మిచారు. వీరి నాన్న గారు శ్రీ వెంకటప్పయ గారు "రామకందామృత గ్రంథ మాల" రచించారు. సంస్కృతం మరియు జ్యొతిషం లో కూడా రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి గారు గొప్ప ప్రతిభాశాలి. రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి గారు బాల ఉపాసకులు. వీరు అనేక గ్రంథాలు రచించారు. వీరు 98 సంవత్సరాలు జీవించారు. వీరు వ్రాసిన మరొక ప్రసిద్ధ గ్రంథం "శ్రీ లలితా త్రిశతీ భాష్యం". ఇందులో లలితా ఉపాసనలోని అనేక రహస్యాలు వివరించబడ్డాయి.
#ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ మహమ్మద్ ఆలీ, జాతీయస్థాయి పోటీలకు ఎంపికైనారు. వీరు 2014,అక్టోబరు-13 నుండి 22 వరకు కోల్ కతాలో జరిగే టి-20 పోటీలలో పాల్గొంటారు. [5]
 
==గణాంకాలు==
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 11338.<ref>[http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=17 భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2011 గణాంకాల జాలగూడు]</ref> ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 5640, స్త్రీల సంఖ్య 5698,గ్రామంలో నివాసగృహాలు 2837 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 1333 హెక్టారులు.
;జనాభా (2011) - మొత్తం 11,342 - పురుషుల సంఖ్య 5,622 - స్త్రీల సంఖ్య 5,720 - గృహాల సంఖ్య 3,159
===సమీప మండలాలు===
* పశ్చిమాన కర్లపాలెం మండలం,దక్షణాన నిజాంపట్నం మండలం,ఉత్తరాన చెరుకుపల్లి మండలం,ఉత్తరాన పొన్నూరు మండలం.
 
==మూలాలు==
Line 152 ⟶ 161:
 
[[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా గ్రామాలు]]
[[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మండలాలు]]
[[వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చారిత్రక స్థలాలు]]
[[వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ గ్రామాలు]]
"https://te.wikipedia.org/wiki/చందోలు" నుండి వెలికితీశారు