"స్విట్జర్లాండ్" కూర్పుల మధ్య తేడాలు

{{main|Swiss (people)|Demographics of Switzerland|Linguistic geography of Switzerland}}
{{see|List of Swiss people}}
[[File:Sprachen CH 2000 EN.svg|thumb|250px|స్విట్జర్లాండ్‌లో అధికార భాష : [184][185][186][187][188]
 
స్విట్జర్లాండ్ అనేక పెద్ద యూరోప్ సంస్కృతులకు కూడలి<nowiki/>గా ఉండటం వల్ల వాటి ప్రభావం దేశం భాషలు మరియు సంస్కృతిపై ఎక్కువగా ఉంది. స్విట్జర్లాండ్‌కు నాలుగు [[అధికారిక భాష]]లు ఉన్నాయి: ఉత్తర, తూర్పు, మరియు మధ్య ప్రాంతాలలో జర్మనీ (63.7 శాతం మొత్తం జనాభా విదేశీయులతో భాగం పంచుకుంటారు; 2000 సంవత్సరంలో 72.5 శాతం నివాసితులు స్విస్ పౌరసత్వ చట్టం
]]
స్విట్జర్లాండ్ అనేక పెద్ద యూరోప్ సంస్కృతులకు [[కూడలి]]<nowiki/>గా ఉండటం వల్ల వాటి ప్రభావం దేశం యొక్క భాషలు మరియు సంస్కృతిపై ఎక్కువగా ఉంది. స్విట్జర్లాండ్‌కు నాలుగు [[అధికారిక భాష]]లు ఉన్నాయి: ఉత్తర, తూర్పు, మరియు మధ్య ప్రాంతాలలో జర్మనీ (63.7 శాతం మొత్తం జనాభా విదేశీయులతో భాగం పంచుకుంటారు; 2000 సంవత్సరంలో 72.5 శాతం నివాసితులు [[స్విస్ పౌరసత్వ చట్టం|స్విస్ పౌరసత్వం]] కలిగి ఉన్నారు), పశ్చిమ ప్రాంతంలో ఫ్రెంచ్ (20.4 శాతం; 21.0 శాతం) మరియు దక్షిణ ప్రాంతంలో (6.5 శాతం; 4.3 శాతం) మరియు ఇటలీ పౌరులున్నారు.<ref name="federalstatistics" /> [[రోమన్ భాష|రోమన్ష్]], [[రోమన్ భాషలు|రోమన్స్, భాష]] [[గ్రాబండేన్|గ్రాబండెన్]] యొక్క దక్షిణ ఖండంలో ఒక చిన్న అల్పసంఖ్యాక వర్గం (0.5 శాతం 0.6 శాతం) మాట్లాడే భాష, దీనిని జర్మనీ, ఫ్రెంచ్, ఇటలీ భాష లతో పాటు ఒక జాతీయ భాషగా (రాజ్యాంగంలోని 4వ అధీకరణం ప్రకారం), సమాఖ్య రాజ్యాంగం నియమించింది, మరియు రోమన్స్ భాష మాట్లాడే (అధీకరణం 70 ప్రకారం) వ్యక్తులతో గనుక మాట్లాడాలనుకుంటే ఇది అధికార భాషగా ఉంటుంది, కాని సమాఖ్య చట్టాలు మరియు ఇతర అధికారిక చట్టాలు ఈ భాషలో శాసనాలు చేయవలసిన అవసరం లేదు. అధికారిక భాషలలో సమాచార ప్రసారానికి సమాఖ్య ప్రభుత్వ బద్ధితమై ఉంది మరియు సంయుక్త పార్లమెంటులో ఏకకాలమందు [[జర్మనీ]], [[ఫ్రెంచి|ఫ్రెంచ్]] మరియు ఇటలీ భాషల నుంచి ఆయా భాషలకు అనువాద సౌకర్యం ఇవ్వబడింది.
 
| స్విట్జర్లాండ్‌లో మాట్లాడే జర్మన్ భాష ప్రధానంగా ఒక ఆలెమానిక్ మాండలికమునకు చెందినది, సమష్టిగా దీనిని స్విస్ జర్మన్ (భాషా శాస్త్రాలు) స్విస్ జర్మన్]] అంటారు, కాని వ్రాత పూర్వక సమాచరాలలో సాధారణంగా [[స్విస్ ప్రామాణిక జర్మన్]]గాజర్మన్‌గా వాడతారు,. అదే సమయంలో ఎక్కువ రేడియో మరియు TV ప్రసారాలు (ప్రస్తుత రోజులలో) స్విస్ జర్మన్ భాషలో ఉన్నాయి.
స్విట్జర్లాండ్ అనేక పెద్ద యూరోప్ సంస్కృతులకు [[కూడలి]]<nowiki/>గా ఉండటం వల్ల వాటి ప్రభావం దేశం యొక్క భాషలు మరియు సంస్కృతిపై ఎక్కువగా ఉంది. స్విట్జర్లాండ్‌కు నాలుగు [[అధికారిక భాష]]లు ఉన్నాయి: ఉత్తర, తూర్పు, మరియు మధ్య ప్రాంతాలలో జర్మనీ (63.7 శాతం మొత్తం జనాభా విదేశీయులతో భాగం పంచుకుంటారు; 2000 సంవత్సరంలో 72.5 శాతం నివాసితులు [[స్విస్ పౌరసత్వ చట్టం|స్విస్ పౌరసత్వం]] కలిగి ఉన్నారు), పశ్చిమ ప్రాంతంలో ఫ్రెంచ్ (20.4 శాతం; 21.0 శాతం) మరియు దక్షిణ ప్రాంతంలో (6.5 శాతం; 4.3 శాతం) మరియు ఇటలీ పౌరులున్నారు.<ref name="federalstatistics" /> [[రోమన్ భాష|రోమన్ష్]], [[రోమన్ భాషలు|రోమన్స్ భాష]] [[గ్రాబండేన్|గ్రాబండెన్]] యొక్క దక్షిణ ఖండంలో ఒక చిన్న అల్పసంఖ్యాక వర్గం (0.5 శాతం 0.6 శాతం) మాట్లాడే భాష, దీనిని జర్మనీ, ఫ్రెంచ్, ఇటలీ భాష లతో పాటు ఒక జాతీయ భాషగా (రాజ్యాంగంలోని 4వ అధీకరణం ప్రకారం), సమాఖ్య రాజ్యాంగం నియమించింది, మరియు రోమన్స్ భాష మాట్లాడే (అధీకరణం 70 ప్రకారం) వ్యక్తులతో గనుక మాట్లాడాలనుకుంటే ఇది అధికార భాషగా ఉంటుంది, కాని సమాఖ్య చట్టాలు మరియు ఇతర అధికారిక చట్టాలు ఈ భాషలో శాసనాలు చేయవలసిన అవసరం లేదు. అధికారిక భాషలలో సమాచార ప్రసారానికి సమాఖ్య ప్రభుత్వ బద్ధితమై ఉంది మరియు సంయుక్త పార్లమెంటులో ఏకకాలమందు [[జర్మనీ]], [[ఫ్రెంచి|ఫ్రెంచ్]] మరియు ఇటలీ భాషల నుంచి ఆయా భాషలకు అనువాద సౌకర్యం ఇవ్వబడింది.
 
అదే విధంగా, ఫ్రెంచ్ మాట్లాడే భూభాగాల యొక్క గ్రామీణ ప్రాంతాలలో [[ఫ్రాంకో-ప్రోవెంకల్ భాష
స్విట్జర్లాండ్‌లో మాట్లాడే జర్మన్ భాష ప్రధానంగా ఒక [[అలేమన్నిక్ మాండలికాలు|ఆలెమానిక్ మాండలికము]]నకు చెందినది, సమష్టిగా దీనిని [[స్విస్ జర్మన్ (భాషా శాస్త్రాలు)
|ఫ్రాంకో-ప్రావింకల్]] మాండలికాలు కొన్ని ఉన్నాయి, వీటిని "సూసీ రోమాండ్" అంటారు, అవి వయుడోయిస్, గ్రూరియన్, ఎంప్రో, ఫ్రిబోర్గీయోస్ మరియు ఇటలీ భాష మాట్లాడే ప్రాంతంలో [[టిసినీస్]] ([[లోంబర్డ్ భాషలు|లోంబార్డ్]] యొక్క ఒక మాండలికం) ఉన్నాయి. అధికారిక భాషలు (జర్మన్, ఫ్రెంచ్ మరియు ఇటలీ భాషలు) అరవు తెచ్చుకున్న కొన్ని రకాల పదాలు స్విట్జర్లాండ్ బయట అర్ధం కావు, అవి మరొక భాష నుంచి వచ్చిన పదాలు (ఫ్రెంచ్ నుంచి ''బిల్లెట్టి'' <ref name="billete">[http://mct.sbb.ch/mct/reisemarkt/billette/online-ticket.htm SBB: బిల్లెట్టి - ఆన్‌లైన్ టికెట్]</ref>), ఇంకొక భాషలో పోలికను కలిగి ఉన్న పదం (ఇటలీ భాషలో ''అజియోన్'' అనే పదం ''ఆక్ట్'' ‌గా వినియోగించబడదు కాని జర్మన్ పదం ''ఆక్టియోన్ '' ''డిస్కౌంట్‌''గా ఉంది).
|స్విస్ జర్మన్]] అంటారు, కాని వ్రాత పూర్వక సమాచరాలలో సాధారణంగా [[స్విస్ ప్రామాణిక జర్మన్]]గా వాడతారు, అదే సమయంలో ఎక్కువ రేడియో మరియు TV ప్రసారాలు (ప్రస్తుత రోజులలో) స్విస్ జర్మన్ భాషలో ఉన్నాయి.
స్విస్ యొక్క అన్ని పాఠశాల‌లో ఏదో ఒక ఇతర దేశ జాతీయ భాషను అభ్యాసం చేయడం విధిగా ఉండటం వలన చాలా మంది స్విస్ వాసులు కనీసం రెండు భాషలు మాట్లాడగలిగి [[బహుభాష పద్దతులు|ద్విభాషి]]తులుగాబహుభాషాకోవిదులుగా ఉన్నారు.
 
నివాసిత విదేశీయులు మరియు తాత్కాలిక విదేశి కార్మికులు కలసి జనాభాలో 22 శాతం ఉన్నారు.<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf Ausländerinnen und Ausländer in der Schweiz - బెరిచ్ట్ 2008 (German)] (1196 [[KiB]]), స్విస్ సమాఖ్య గణాంక కార్యాలయం, పేజి 12.</ref> వీరిలో ఎక్కువ (60 శాతం) మంది యూరోపియన్ సమాఖ్య లేదా [[EFTA]] దేశాల నుండి వచ్చినవారు ఉన్నారు.<ref name="bfs.admin.ch">[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf Ausländerinnen und Ausländer in der Schweiz - బెరిచ్ట్ 2008 (జర్మన్)] (1196 [[KiB]]), స్విస్ సమాఖ్య గణాంక కార్యాలయం, పేజి 72.</ref> విదేశి జనాభా 17,3 శాతంలో అతి పెద్ద ఏక విదేశీ సమూహంగా [[ఇటాలియన్లు|ఇటలీ దేశస్తులు]] ఉన్నారు. వారిని అనుసరిస్తూ జర్మన్లు (13,2 శాతం), [[సెర్బియా మరియు మొన్టేనేర్గో
అదే విధంగా, ఫ్రెంచ్ మాట్లాడే భూభాగాల యొక్క గ్రామీణ ప్రాంతాలలో [[ఫ్రాంకో-ప్రోవెంకల్ భాష
<ref name="bfs.admin.ch">[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf Ausländerinnen und Ausländer in der Schweiz - బెరిచ్ట్ 2008 (జర్మన్)] (1196 KiB), స్విస్ సమాఖ్య గణాంక కార్యాలయం, పేజి 72.</ref> విదేశి జనాభా 17,3 శాతంలో అతి పెద్ద ఏక విదేశీ సమూహంగా ఇటాలియన్లు|ఇటలీ దేశస్తులు ఉన్నారు. వారిని అనుసరిస్తూ జర్మన్లు (13,2 శాతం), సెర్బియా మరియు మొన్టేనేర్గో (11,5 శాతం) మరియు పోర్చుగల్ (11,3 శాతం) నుంచి వచ్చిన విదేశీయులు ఉన్నారు.<ref name="bfs.admin.ch"/> [[శ్రీలంక]] నుండి వచ్చిన విదేశీయులలో ఎక్కువ మంది మాజీ తమిళ భాష శరణార్థులు,<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/07/blank/key/01/01.Document.67321.xls జాతీయత ఆధారంగా స్విట్జర్లాండ్‌‌లో విదేశి జనాభా వివరణ , 1980–2006 (జర్మన్)], స్విస్ సమాఖ్య గణాంక కార్యాలయం. </ref> [[ఆసియా]] మూలాల నుండి వచ్చిన ప్రజలలో వీరిది అతి పెద్ద సమూహం, 2000వ సంవత్సరాల్లో దేశీయ మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలు ప్రజలలో పరాయి దేశస్తుల పట్ల పెరిగే భయం కోసం మరీ ముఖ్యంగా కొన్ని రాజకీయ ఉద్యమాల ద్వారా ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి.ఏదేమైనా దేశంలో విదేశీ పౌరుల యొక్క ఎక్కువ నిష్పత్తి, ఇంకా సాధారణంగా సమస్యారహితంగా ఉన్న విదేశీయుల ఏకీకరణం స్విట్జర్లాండ్ యొక్క బహిరంగ ఉన్నతిని తెలియజేస్తున్నాయి.
|ఫ్రాంకో-ప్రావింకల్]] మాండలికాలు కొన్ని ఉన్నాయి, వీటిని "సూసీ రోమాండ్" అంటారు, అవి వయుడోయిస్, గ్రూరియన్, ఎంప్రో, ఫ్రిబోర్గీయోస్ మరియు ఇటలీ భాష మాట్లాడే ప్రాంతంలో [[టిసినీస్]] ([[లోంబర్డ్ భాషలు|లోంబార్డ్]] యొక్క ఒక మాండలికం) ఉన్నాయి. అధికారిక భాషలు (జర్మన్, ఫ్రెంచ్ మరియు ఇటలీ భాషలు) అరవు తెచ్చుకున్న కొన్ని రకాల పదాలు స్విట్జర్లాండ్ బయట అర్ధం కావు, అవి మరొక భాష నుంచి వచ్చిన పదాలు (ఫ్రెంచ్ నుంచి ''బిల్లెట్టి'' <ref name="billete">[http://mct.sbb.ch/mct/reisemarkt/billette/online-ticket.htm SBB: బిల్లెట్టి - ఆన్‌లైన్ టికెట్]</ref>), ఇంకొక భాషలో పోలికను కలిగి ఉన్న పదం (ఇటలీ భాషలో ''అజియోన్'' అనే పదం ''ఆక్ట్'' ‌గా వినియోగించబడదు కాని జర్మన్ పదం ''ఆక్టియోన్ '' ''డిస్కౌంట్‌''గా ఉంది).
<ref>[http://www.humanrights.ch/home/en/Switzerland/Policy/Racism/Studies/idart_5119-content.html UN నిపుణులచే స్విట్జర్లాండ్‌లో జాతి వివక్షత మీద ఖచ్చిత నివేదిక] humanrights.ch</ref>
స్విస్ యొక్క అన్ని పాఠశాల‌లో ఏదో ఒక ఇతర దేశ జాతీయ భాషను అభ్యాసం చేయడం విధిగా ఉండటం వలన చాలా మంది స్విస్ వాసులు కనీసం రెండు భాషలు మాట్లాడగలిగి [[బహుభాష పద్దతులు|ద్విభాషి]]తులుగా ఉన్నారు.
 
నివాసిత విదేశీయులు మరియు తాత్కాలిక విదేశి కార్మికులు కలసి జనాభాలో 22 శాతం ఉన్నారు.<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf Ausländerinnen und Ausländer in der Schweiz - బెరిచ్ట్ 2008 (German)] (1196 [[KiB]]), స్విస్ సమాఖ్య గణాంక కార్యాలయం, పేజి 12.</ref> వీరిలో ఎక్కువ (60 శాతం) మంది యూరోపియన్ సమాఖ్య లేదా [[EFTA]] దేశాల నుండి వచ్చినవారు ఉన్నారు.<ref name="bfs.admin.ch">[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf Ausländerinnen und Ausländer in der Schweiz - బెరిచ్ట్ 2008 (జర్మన్)] (1196 [[KiB]]), స్విస్ సమాఖ్య గణాంక కార్యాలయం, పేజి 72.</ref> విదేశి జనాభా 17,3 శాతంలో అతి పెద్ద ఏక విదేశీ సమూహంగా [[ఇటాలియన్లు|ఇటలీ దేశస్తులు]] ఉన్నారు. వారిని అనుసరిస్తూ జర్మన్లు (13,2 శాతం), [[సెర్బియా మరియు మొన్టేనేర్గో
|సెర్బియా మరియు మొన్టనేగ్రో]] (11,5 శాతం) మరియు పోర్చుగల్ (11,3 శాతం) నుంచి వచ్చిన విదేశీయులు ఉన్నారు.<ref name="bfs.admin.ch"/> [[శ్రీలంక]] నుండి వచ్చిన విదేశీయులలో ఎక్కువ మంది మాజీ [[తమిళ భాష|తమిళ]] శరణార్థులు,<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/07/blank/key/01/01.Document.67321.xls జాతీయత ఆధారంగా స్విట్జర్లాండ్‌‌లో విదేశి జనాభా వివరణ , 1980–2006 (జర్మన్)], స్విస్ సమాఖ్య గణాంక కార్యాలయం.
</ref> [[ఆసియా]] మూలాల నుండి వచ్చిన ప్రజలలో వీరిది అతి పెద్ద సమూహం, 2000వ సంవత్సరాల్లో దేశీయ మరియు అంతర్జాతీయ సంస్థలు ప్రజలలో [[పరాయి దేశస్తుల పట్ల భయం|పరాయి దేశస్తుల పట్ల పెరిగే భయం]] కోసం మరీ ముఖ్యంగా కొన్ని రాజకీయ ఉద్యమాల ద్వారా ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి.ఏదేమైనా దేశంలో విదేశీ పౌరుల యొక్క ఎక్కువ నిష్పత్తి, ఇంకా సాధారణంగా సమస్యారహితంగా ఉన్న విదేశీయుల ఏకీకరణం స్విట్జర్లాండ్ యొక్క బహిరంగ ఉన్నతిని తెలియజేస్తున్నాయి.<ref>
[http://www.humanrights.ch/home/en/Switzerland/Policy/Racism/Studies/idart_5119-content.html UN నిపుణులచే స్విట్జర్లాండ్‌లో జాతి వివక్షత మీద ఖచ్చిత నివేదిక] humanrights.ch</ref>
 
=== ఆరోగ్యం ===
{{main|Healthcare in Switzerland}}
2006లో పుట్టుక వద్ద ఆయుర్దాయం పురుషులలో 79 సంవత్సరాలు మరియు స్త్రీలలో 84 సంవత్సరాలుగా ఉండేది.<ref name="WHO">[http://www.who.int/countries/che/en/index.html స్విట్జర్లాండ్] who.int. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2009-06-29</ref> ఇది ప్రపంచంలోనే అతి ఎక్కువ.<ref>[http://apps.who.int/whosis/database/country/compare.cfm?strISO3_select=CHE&amp;strIndicator_select=LEX0Male,LEX0Female&amp;language=english&amp;order_by=FirstValue%20DESC పుట్టుక వద్ద ఆయుర్దాయం,2006] who.int. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2009-06-29</ref><ref>[http://www.oecd.org/dataoecd/29/52/36960035.pdf OECD ఆరోగ్య డేటా 2006] oecd.org. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2009-06-29</ref>
 
"https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:MobileDiff/2291138" నుండి వెలికితీశారు