"భూమి" కూర్పుల మధ్య తేడాలు

1,191 bytes removed ,  2 సంవత్సరాల క్రితం
టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు భాషా సవరణ
(→‎వేడి: "ఉష్ణం" లో భాషా సవరణలు)
(టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు భాషా సవరణ)
 
 
భూగోళపు బాహ్యబయటి పొరను ఎన్నో [[పలక విరూపణ సిద్ధాంతం|ఫలకాలుగా]] (టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు) విభజించవచ్చు. ఆ పొరలు ఎన్నో లక్షల సంవత్సరాలుగా చలిస్తూ ఉన్నాయి. భూమి మీద దాదాపు 71 శాతం ఉపరితలం నీటితో కప్పబడి ఉంది. <ref>{{cite web|url=http://www.noaa.gov/ocean.html|title=Ocean|accessdate=3 May 2013|website=NOAA.gov|author=National Oceanic and Atmospheric Administration}}</ref> మిగిలిన భాగంలో ఖండాలు, [[ద్వీపం|ద్వీపాలూ]] ఉన్నాయి. వీటిలో కూడా నదులు, సరస్సులు మొదలైన రూపాల్లో నీరు ఉంది. జీవానికి అవసరమైన ద్రవరూపంలోని నీరు సౌరవ్యవస్థలోని వేరే ఏ గ్రహంలోనూ లేదు. ఎందుకంటే ఇతర గ్రహాలు మిక్కిలి వేడిగా లేదా చల్లగా ఉంటాయి. అయితే పూర్వం [[అంగారకుడు|అంగారక గ్రహం]]<nowiki/>పై ద్రవరూపంలో నీరు ఉండేదని నిర్ధారించబడింది. అది ఇప్పుడు కూడా ఉండే అవకాశాలు ఉన్నాయి.
 
 
 
 
 
| year=1981 | last=Sclater | first=John G
| journal=Journal of Geophysical Research | volume=86 |pages=11535
}}</ref> భూమి కోర్ నుండి కొంత శాతం వేడి మాంటిల్ ప్లూమ్స్ (రాతితో కూడిన ఉష్ణ ప్రవాహాలు) ద్వారా క్రస్ట్ కి చేరుకుంటుంది. ఎక్కువ శాతం ఉష్ణం భూమి నుంచి టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల ద్వారా, మహా సముద్రాల మధ్య ఉండే రిడ్జెస్ ద్వారా బయటకి పోతుంది. మిగతా ఉష్ణం క్రస్టు నుండి ఉష్ణవాహన (కండక్షన్) ప్రక్రియ ద్వారా పోతుంది. మహా సముద్రాల కింది క్రస్ట్ ఖండాల వద్ద కంటే పలుచగా ఉండటం వలన ఈ ప్రక్రియలో పోయే ఉష్ణంలో అధిక శాతం ఇక్కడి నుండే పోతుంది. <ref name="heat loss"/>
}}</ref> భూమి యొక్క కోర్ నుండి కొంత శాతం వేడి మాంటిల్ ప్లుమ్స్(ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత కలిగిన రాళ్ళు)ద్వారా క్రస్ట్ కి చేరుకొనును. ఈ ప్లుమ్స్ వేడి ప్రదేశాల్ని మరియు పలు ధాతు ప్రవాహాల్ని కలిగించును. <ref>{{cite journal
| author=Richards, M. A.; Duncan, R. A.; Courtillot, V. E.
| title=Flood Basalts and Hot-Spot Tracks: Plume Heads and Tails
| journal=Science | year=1989 | volume=246
| issue=4926 | pages=103–107
| url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1989Sci...246..103R
| doi=10.1126/science.246.4926.103 | accessdate=2007-04-21
| pmid=17837768 }}</ref>
చాల శాతం వేడి భూమి నుంచి టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల వద్ద, మహా సముద్రాల మధ్య ఉండే రిడ్జెస్ ద్వారా బయటకి పోవును. మహా సముద్రాలలో క్రస్ట్ ఖండముల వద్ద కంటే పలుచగా ఉండటం వలన అత్యధిక శాతం వేడి లితోస్పియర్ నుంచి వాహకముగా బయటకి పోవున. <ref name="heat loss"/>
 
=== [[టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు]] ===
 
{| class="wikitable" align="right" style="margin-left:1em"
| style="text-align:center" | 43. 6
|}
భూమి కఠినమైన బయటి పొర - శిలావరణం - టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు గా విభజించబడీంది. ఈ ఫలకాలు ఒక దానితో ఒకటి సాపేక్షికంగాఅ కదులుతూ ఉంటాయి. ఈ చలనాలు మూడు రకాలుగా ఉంటాయి. కన్వర్జంట్ బౌండరీల వద్ద ఇవి ఒకదానికొకటి దగ్గరగా కదులుతాయి. డైవర్జంట్ బౌండరీ, వద్ద ఒకదానికొకటి దూరంగా కదులుతాయి. ట్రాన్స్‌ఫార్మ్ బౌండరీ వద్ద ఒకటి పైకి ఒకటి కిందికీ (లేటరల్‌గా) కదులుతాయి. ఈ ఫలకాల హద్దుల వెంట భూకంపాలు, అగ్నిపర్వతం విస్ఫోటనాలు, పర్వతాలు ఏర్పడటం, సముద్రాల్లో అగడ్తలు ఏరపడటం వంటివి జరుగుతాయి. <ref>{{cite web | author=Kious, W. J.; Tilling, R. I. | date = 1999-05-05 | url = http://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/understanding.html | title = Understanding plate motions | publisher = USGS | accessdate = 2007-03-02 }}</ref> టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు మాంటిల్‌కు పై భాగాన ఉండే ఆస్తనోస్ఫియర్ పైన ఉంటాయి. <ref>{{cite web
భూమి యొక్క కఠినమైన భాహ్య పొర లితోస్పెయర్, రెండు భాగాలుగా విరిగినది, వాటిని [[టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు]] అని అంటారు. ఈ ప్లేట్లు కఠినమైనవి, అవి ఒక దానితో మరొకటి జతగా కదులుతాయి. ఇవి మూడు భాగాలుగా విభజించారు:
కన్వర్జంట్ బౌండరీ, ఇక్కడ రెండు ప్లేట్లు ఒకే సరి వస్తాయి.
డైవర్జంట్ బౌండరీ, ఇక్కడ రెండు ప్లేట్లు వేరు వేరు వైపులా వుంటాయి.
ట్రాన్స్ ఫాం బౌండరీ, ఇక్కడ రెండు ప్లేట్లు ప్రక్క ప్రక్కన ఉంటాయి. భూకంపాలు, అగ్నిపర్వతం బ్రద్దలవటం, పర్వతాలు విరిగి పడటం, సముద్రం పొంగటం లాంటివి ఈ ప్లేట్ల వల్ల జరుగుతుంది. <ref>{{cite web | author=Kious, W. J.; Tilling, R. I. | date = 1999-05-05 | url = http://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/understanding.html | title = Understanding plate motions | publisher = USGS | accessdate = 2007-03-02 }}</ref>
[[టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు]] అస్తనోస్పెయర్ పైన ఉంటాయి. ఘన పదార్దం-కొంచం చిక్కగా ఉండే మాంటిల్ పైన ఉంటూ ఈ ప్లేట్లతో కదులుతూ ఉంటుంది. <ref>{{cite web
| first=Courtney | last=Seligman | year=2008
| url = http://cseligman.com/text/planets/innerstructure.htm
| title = The Structure of the Terrestrial Planets
| work = Online Astronomy eText Table of Contents
| publisher = cseligman.com | accessdate = 2008-02-28 }}</ref>
[[పలక విరూపణ సిద్ధాంతం|వాటి యొక్క కదలిక]] మాంటిల్ లోపలి ప్రవాహపు నమూనాలతో కలగలిపి ఉంటుంది.
 
కంవర్జెంట్ఈ [[టెక్టోనిక్బౌండరీల ప్లేట్లు]] గ్రహం అంతట సంచరిస్తునప్పుడువద్ద మహా సముద్రసముద్రాల ఉపరితలంకింద ప్లేట్లఉన్న చివరిక్రస్టు భాగంలోఫలకాల కలుస్తూకిందికి ఉంటుందిచొచ్చుకుపోతుంది. అదే సమయంలో, మాంటిల్డైవర్జెంట్ యొక్కబౌండరీల పదార్థములువద్ద పైకిసముద్రాల ఎగదన్నటంతోకింద మహా సముద్రంలో రిడ్జెస్పర్వతాగ్రాలు యేర్పడునుఏర్పడతాయి. ఈ రెండుచర్యల పనులుకారణంగా ఒకేసముద్రాల సరి జరగడం వల్ల ఒషనిక్ క్రస్ట్క్రస్టు, మాంటిల్ గా మారిపోతుందిమారిపోతూంటుంది. ఈ విధానం మళ్లీపదేపదే మళ్లీ చేయడంజరగడం వల్ల చాల వరకు సముద్రపు నేలక్రస్టు 100వయసు మిలియన్10 సంవత్సరాలుకోట్ల వయసుసంవత్సరాలకు తక్కువవుతుందిలోపే ఉంటుంది. అన్నిటికన్నా పాత సముద్రపు క్రస్ట్క్రస్టు పడమరపశ్చిమ పసిఫిక్ సముద్రం వద్ద ఉంది. దీని వయసు 20020 మిలియన్కోట్ల సంవత్సరాలు. <ref>{{cite web | last = Duennebier | first = Fred
| date = 1999-08-12 | url = http://www.soest.hawaii.edu/GG/ASK/plate-tectonics2.html | title = Pacific Plate Motion
| publisher = University of Hawaii | accessdate = 2007-03-14 }}</ref>{[181{1}]. పోల్చిచూడటంఖండాల వల్ల,క్రస్టు అత్యంత403 పాత కాన్టినన్టాల్ క్రస్ట్ 4030 మిలియన్కోట్ల సంవత్సరాల నాటిది. <ref>{{cite journal|doi=10.1007/s004100050465|title=Priscoan (4.00-4.03 Ga) orthogneisses from northwestern Canada|year=1999|author=Bowring, Samuel A.|journal=Contributions to Mineralogy and Petrology|volume=134|pages=3}}</ref>
 
మిగతాఏడు ప్లేట్లుపెద్ద ఇండియన్ఫలకాలు ప్లేట్- పసిఫిక్, అరబియన్నార్త్-అమెరికన్, ప్లేట్యూరేసియన్, కారిబెయన్ఆఫ్రికన్, ప్లేట్అంటార్కిటిక్, నజ్కా ప్లేట్ దక్షిణ అమెరికాకి చెందినపడమర కోస్ట్ఇండో-ఆస్ట్రేలియన్, స్కాటియా ప్లేట్ దక్షిణ అట్లాంటిక్ సముద్రానికిసౌత్కా-అమెరికన్ చెందినదిఫలకాలు. ఆస్ట్రేలియన్ ప్లేట్ ఇండియన్ ప్లేట్ తో 50 నుండి 55 మిలియన్ సంవత్సరాల మధ్య కలిసి ఉంది. ఒషనిక్ ప్లేట్లు వేగంగా కదిలే ప్లేట్లు, ఇవి కాకస్ ప్లేట్, పసిఫిక్ ప్లేట్ తో కలిసి కదులుతాయి. కాకస్ ప్లేట్ యొక్క రేట్ 75mm/yr<ref>{{cite web
| author=Meschede, M.; Udo Barckhausen, U.
| date=2000-11-20
"https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:MobileDiff/2630973" నుండి వెలికితీశారు