"ఐర్లాండ్" కూర్పుల మధ్య తేడాలు

చి
clean up, replaced: మరియు → , (6)
(1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0)
ట్యాగు: విశేషణాలున్న పాఠ్యం
చి (clean up, replaced: మరియు → , (6))
ట్యాగులు: AutoWikiBrowser విశేషణాలున్న పాఠ్యం
 
'''ఐర్లాండ్''' ఉత్తర అట్లాంటిక్ లోని ఒక ద్వీపం.ద్వీపాన్ని తూర్పు దిశలో " నార్త్ కెనాల్ ", ఐరిష్ సముద్రం, సెయింట్ జార్జి కెనాల్ గ్రేట్ బ్రిటన్ నుండి వేరుచేస్తూ ఉంది.
 
 
ఐరోపా ఖండంలో మూడవ అతి పెద్ద ద్వీపము, బ్రిటష్ ద్వీపాలలో రెండవది. మొదటి స్థానంలో గ్రేట్ బ్రిటన్ ఉంది. ప్రపంచములో ఇరవయ్యవ అతి పెద్ద ద్వీపము. ఐరోపా ఖండమునకు వాయువ్య దిశలో కొన్ని వందల ద్వీప, ద్వీప నమూహాల మధ్య ఉంది. తూర్పున ఉన్న గ్రేట్ బ్రిటన్ ను ఐరిష్ సముద్రము వేరు చేస్తున్నది. ఈ ద్వీపములో ఆరింట అయిదు వంతులు రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్, ఒక వంతు (ఈశాన్యంలో ) [[యునైటెడ్ కింగ్ డమ్]]లో భాగముగా ఉన్న ఉత్తర ఐర్లాండ్ ఉన్నాయి. [[రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్]]కు రాజధాని [[డబ్లిన్]], [[ఉత్తర ఐర్లాండ్]]కు రాజధాని [[బెల్ ఫాస్ట్]].
* {{cite web |url= https://www.nisra.gov.uk/statistics/census/2011-census |title=2011 Census |author=Northern Ireland Statistics and Research Agency |publisher=Department of Finance |location=Belfast |date=2012 |access-date=31 December 2017 }}</ref>
 
ద్వీపం భౌగోళికంగా సాదా మైదానానికి చుట్టుప్రక్కల ఉన్న తక్కువ ఎత్తులో ఉన్న పర్వతాలను కలిగి ఉంది. అనేక నౌకాయాన నదులు భూభాగంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. ద్వీపంలో పచ్చని వృక్షసంపద ఉంది. తేలికపాటి మార్చగలిగే వాతావరణం ఉత్పాదకత ఉష్ణోగ్రత తీవ్రస్థాయిలో ఉండదు. మధ్య యుగాల వరకు ఈ ద్వీపాన్ని మందపాటి అటవీప్రాంతాలు కప్పాయి. 2013 నాటికి ఐర్లాండ్లో వృక్షాలతో నిండిన భూమి మొత్తం భూమి మొత్తంలో 11% ఉంది. యూరోపియన్ సగటు 35%తో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ. <ref name=guardexa>{{cite news |url= https://www.theguardian.com/environment/datablog/2009/sep/02/total-forest-area-by-country |title=Total forest coverage by country |last=Brown |first=Felicity |work=[[The Guardian]] |date=2 September 2009 |access-date=24 October 2011}}</ref><ref name=epa2>{{cite web |url= http://www.epa.ie/media/00061_EPA_SoE12_Chp07.pdf |title=EPA, Land Use Cover |work=EPA.ie |publisher=[[Environmental Protection Agency (Ireland)|Environmental Protection Agency]] |location=Wexford |access-date=7 May 2013}}</ref>
ఐర్లాండ్‌కు చెందిన ఇరవై ఆరు క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి. <ref name="Costello, M.J 93"/> ఐరిష్ వాతావరణం చాలా మితమైనది, మహాసముద్ర వాతావరణంగా వర్గీకరించబడింది. <ref>"[https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp Climate of Ireland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416152239/https://www.met.ie/climate-ireland/climate-of-ireland.asp |date=2018-04-16 }}. [[Met Éireann]]. Retrieved 25 November 2017</ref> తత్ఫలితంగా శీతాకాలాలు అలాంటి ఉత్తర ప్రాంతంలో ఊహించిన దాని కంటే తక్కువగా ఉంటాయి. అయినప్పటికీ, కాంటినెంటల్ ఐరోపాలో కంటే వేసవులు చల్లగా ఉంటాయి. వర్షపాతం, మేఘావృతం విస్తారంగా ఉంటుంది.
 
ఐర్లాండ్లో మానవ నివాసాల ఉనికి మొట్టమొదటి సాక్ష్యం క్రీ.పూ 10,500 నుండి ఉంది. <ref name=BBC2016-03-21>{{cite news |title=Earliest evidence of humans in Ireland |work=[[BBC News Online]] |publisher=[[British Broadcasting Corporation]] |date=21 March 2016 |url= http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-35863186 |access-date=21 March 2016}}</ref> గేలిక్ ఐర్లాండ్ క్రీ.పూ. 1 వ శతాబ్దం ద్వారా ఉద్భవించింది. ద్వీపం 5 వ శతాబ్దం నుండి క్రైస్తవీకృతమైంది. 12 వ శతాబ్దంలో నార్మన్ దండయాత్ర తరువాత ఇంగ్లాండ్ ఐర్లాండ్‌మీద సార్వభౌమాధికారం ప్రకటించింది. ఏదేమైనప్పటికీ 16 వ -17 వ శతాబ్దానికి చెందిన ట్యూడర్ విజయం వరకు ఆంగ్ల పాలన మొత్తం ద్వీపంలో విస్తరించలేదు. ఇది బ్రిటన్ నుంచి స్థిరనివాసుల వలసరాజ్యాలకు దారి తీసింది. 1690 లలో ప్రొటెస్టంట్ ఆంగ్ల పాలన వ్యవస్థ కాథలిక్ మెజారిటీ, ప్రొటెస్టంట్ భిన్నాభిప్రాయాలను భౌతికంగా ప్రతికూలంగా రూపొందించింది. 18 వ శతాబ్దంలో పొడిగించబడింది. 1801 లో యూనియన్ అఫ్ యాక్ట్స్‌తో ఐర్లాండ్ యునైటెడ్ కింగ్డంలో భాగంగా మారింది. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో స్వాతంత్ర్య యుద్ధం తరువాత ఐరిష్ ఫ్రీ స్టేట్‌గా మారింది. ఇది తరువాతి దశాబ్దాలలో సార్వభౌమంగా మారింది. ఉత్తర ఐర్లాండ్ యునైటెడ్ కింగ్డంలో భాగమైనది. ఉత్తర ఐర్లాండ్ 1960 ల చివరి నుండి 1990 ల వరకు అధికమైన పౌర అశాంతి చూసింది. ఇది 1998 లో ఒక రాజకీయ ఒప్పందాన్ని అనుసరించింది. 1973 లో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ యురోపియన్ ఎకనామిక్ కమ్యూనిటీలో చేరింది. యునైటెడ్ కింగ్డమ్, ఉత్తర ఐర్లాండ్ భాగంగా అదే చేసింది.
 
ఐరిష్ సంస్కృతి ఇతర సంస్కృతులపై ముఖ్యంగా సాహిత్య రంగాల్లో గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. ప్రధాన పాశ్చాత్య సంస్కృతితో పాటు, గాలక్సీ గేమ్స్, ఐరిష్ సంగీతం, ఐరిష్ భాషల ద్వారా వ్యక్తీకరించబడిన బలమైన స్వదేశీ సంస్కృతి ఉంది. ఈ ద్వీప సంస్కృతి గ్రేట్ బ్రిటన్తో పాటు ఇంగ్లీష్ భాషతో సహా అనేక లక్షణాలను పంచుకుంటుంది. అసోసియేషన్ ఫుట్బాల్, రగ్బీ, గుర్రం రేసింగ్, గోల్ఫ్ వంటి క్రీడలు ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి.
ఐర్లాండ్ పేరుకు ఓల్డ్ అరిష్ మూలంగా ఉంది.ఇది ప్రొటో సెలెటిక్ " ఐవెరు " నుండి వచ్చింది. ఇది లాటిన్‌కు చెందిన పదం. ఐవెరొ అంటే " క్రొవ్వు, సంపద " అని అర్ధం.<ref>{{cite web |url= http://etymonline.com/index.php?term=Irish&allowed_in_frame=0 |title=Irish |work=Online Etymology Dictionary |first=Douglas |last=Harper |publisher=self-published}}</ref>
==చరిత్ర ==
 
 
===చరిత్రకు ముందు ఐర్లాండ్ ===
గత హిమనీనదశ కాలంలో సుమారు క్రీ.పూ.10,000 వరకు ఐర్లాండ్‌లో అధిక భాగం మంచుతో కప్పబడి ఉండేది. ఐర్లాండ్ సముద్ర మట్టాలు గ్రేట్ బ్రిటన్‌లో ఉన్నట్లు తక్కువగా ఉండేది. ఇవి రెండూ ఖండాంతర ఐరోపాలో భాగంగా ఉన్నాయి. క్రీ.పూ. 16000 నాటికి మంచు ద్రవీభవన కారణంగా పెరుగుతున్న సముద్ర మట్టాలు ఐర్లాండ్‌ను గ్రేట్ బ్రిటన్ నుంచి వేరు చేశాయి. <ref name=drowning>Edwards, Robin & al. "[http://www.tara.tcd.ie/bitstream/handle/2262/40560/Edwards&Brooks_INJ08_TARA.pdf?sequence=1 The Island of Ireland: Drowning the Myth of an Irish Land-bridge?]" Accessed 15 February 2013.</ref> తరువాత సుమారు క్రీ.పూ. 6000 లో గ్రేట్ బ్రిటన్ ఖండాంతర యూరోప్ నుండి వేరు చేయబడింది.<ref>{{cite news |last1=Lane |first1=Megan |title=The moment Britain became an island |url= http://www.bbc.com/news/magazine-12244964 |work=BBC News Online |access-date=19 July 2017}}</ref> ఐర్లాండ్‌లో మానవ ఉనికి మొట్టమొదటి సాక్ష్యం క్రీ.పూ. 10,500 నాటిది. కౌంటీ క్లారేలో ఒక గుహలో కనిపించే ఒక బచ్చర్డ్ ఎలుగుబంటి ఎముక ద్వారా లభించింది.
<ref name=BBC2016-03-21 /> ఇది సుమారు క్రీ.పూ. 8000 నాటిదని భావిస్తున్నారు. ద్వీపం చుట్టూ ఉన్న మెసోలిథిక్ సమాజాలకు సాక్ష్యంతో ద్వీపం మరింత నిరంతర మానవ నివాసాల ఉనికికి ఆధారాలు లభించాయి.<ref>{{cite web |last1=Driscoll |first1=Killian |title=The early prehistory in the west of Ireland: Investigations into the social archaeology of the Mesolithic, west of the Shannon, Ireland |url= http://lithicsireland.ie/mlitt_mesolithic_west_ireland_chap_1.html |work=LithicsIreland.ie |publisher=Lithics Ireland Consultancy |access-date=19 July 2017}}</ref> ఈ మెసొలితిక్ సమాజాలు ద్వీపంలో సుమారుగా క్రీ.పూ. 4000 వరకు వేట-సంగ్రాహకులుగా నివసించారు.
 
కొంతకాలం క్రీ.పూ 4000కి ముందు స్థిరపడిన నియోలిథిక్ వారు ధాన్యపు సాగు పెంపుడు జంతువులు, గొర్రెలు, పెద్ద కలప భవనం, రాతి స్మారక చిహ్నాలు వంటి పెంపుడు జంతువులను వంటివి ప్రవేశపెట్టారు.<ref>{{cite book |last1=Cooney |first1=Gabriel |title=Landscapes of Neolithic Ireland |date=2000 |publisher=Routledge |location=London |isbn=9780415169776}}</ref>
 
ఐర్లాండ్ లేదా గ్రేట్ బ్రిటన్లో వ్యవసాయం కోసం మొట్టమొదటి సాక్ష్యం ఫెర్రిటర్స్ కోవ్, కో. కెర్రీ, ఇది ఒక ఫ్లింట్ కత్తి, పశువుల ఎముకలు, గొర్రె దంతాలు కార్బన్-డేటెడ్‌కు చెందినవి. (క్రీ.పూ 4350 నాటివి)<ref name="Ireland's DNA">{{cite web|title=Prehistoric Genocide in Ireland?|url=https://www.ucl.ac.uk/mace-lab/genetic-ancestry/guff_documents/Genocide_in_Ireland.pdf|website=Ireland's DNA|accessdate=27 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630025342/https://www.ucl.ac.uk/mace-lab/genetic-ancestry/guff_documents/Genocide_in_Ireland.pdf|archive-date=30 జూన్ 2015|url-status=dead}}</ref> ఐర్లాండ్ వివిధ ప్రాంతాలలో ఫీల్డ్ వ్యవస్థలు సెయిడ్ ఫీల్డ్స్‌తో అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ప్రస్తుత టైరాలేలో పీట్ కింద భద్రపరచబడింది. విస్తృతమైన క్షేత్ర వ్యవస్థ ప్రపంచంలో అతిపురాతనమైనది.<ref>{{cite web |url=http://www.heritageireland.ie/en/west/ceidefields/ |title=Céide Fields |author=Heritage Ireland |publisher=Office of Public Works |access-date=23 October 2008 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150302095051/http://www.heritageireland.ie/en/West/CeideFields/ |archive-date=2 మార్చి 2015 |url-status=dead }}</ref> పొడి-రాతి గోడలచే వేరు చేయబడిన చిన్న విభాగాలు ఉన్నాయి. క్రీ.పూ. 3500, క్రీ.పూ. 3000 ల మధ్య కొన్ని శతాబ్దాల వరకు ఈ క్షేత్రాలు సాగుచేయబడ్డాయి. గోధుమలు, బార్లీ ప్రధాన పంటలుగా ఉన్నాయి.
కొంతకాలం క్రీ.పూ 4000కి ముందు స్థిరపడిన నియోలిథిక్ వారు ధాన్యపు సాగు పెంపుడు జంతువులు, గొర్రెలు, పెద్ద కలప భవనం, రాతి స్మారక చిహ్నాలు వంటి పెంపుడు జంతువులను వంటివి ప్రవేశపెట్టారు.<ref>{{cite book |last1=Cooney |first1=Gabriel |title=Landscapes of Neolithic Ireland |date=2000 |publisher=Routledge |location=London |isbn=9780415169776}}</ref>
 
ఐర్లాండ్ లేదా గ్రేట్ బ్రిటన్లో వ్యవసాయం కోసం మొట్టమొదటి సాక్ష్యం ఫెర్రిటర్స్ కోవ్, కో. కెర్రీ, ఇది ఒక ఫ్లింట్ కత్తి, పశువుల ఎముకలు, గొర్రె దంతాలు కార్బన్-డేటెడ్‌కు చెందినవి. (క్రీ.పూ 4350 నాటివి)<ref name="Ireland's DNA">{{cite web|title=Prehistoric Genocide in Ireland?|url=https://www.ucl.ac.uk/mace-lab/genetic-ancestry/guff_documents/Genocide_in_Ireland.pdf|website=Ireland's DNA|accessdate=27 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630025342/https://www.ucl.ac.uk/mace-lab/genetic-ancestry/guff_documents/Genocide_in_Ireland.pdf|archive-date=30 జూన్ 2015|url-status=dead}}</ref> ఐర్లాండ్ వివిధ ప్రాంతాలలో ఫీల్డ్ వ్యవస్థలు సెయిడ్ ఫీల్డ్స్‌తో అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ప్రస్తుత టైరాలేలో పీట్ కింద భద్రపరచబడింది. విస్తృతమైన క్షేత్ర వ్యవస్థ ప్రపంచంలో అతిపురాతనమైనది.<ref>{{cite web |url=http://www.heritageireland.ie/en/west/ceidefields/ |title=Céide Fields |author=Heritage Ireland |publisher=Office of Public Works |access-date=23 October 2008 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150302095051/http://www.heritageireland.ie/en/West/CeideFields/ |archive-date=2 మార్చి 2015 |url-status=dead }}</ref>పొడి-రాతి గోడలచే వేరు చేయబడిన చిన్న విభాగాలు ఉన్నాయి. క్రీ.పూ. 3500, క్రీ.పూ. 3000 ల మధ్య కొన్ని శతాబ్దాల వరకు ఈ క్షేత్రాలు సాగుచేయబడ్డాయి. గోధుమలు, బార్లీ ప్రధాన పంటలుగా ఉన్నాయి.
 
 
కాంస్య యుగం - మెటల్ వినియోగం ద్వారా నిర్వచించబడింది - సుమారు క్రీ.పూ. 2500 లో ప్రారంభమైంది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఈ రోజుల్లో ప్రజల రోజువారీ జీవితాలను చక్రం వంటి ఆవిష్కరణల ద్వారా మార్చబడింది; ఎద్దులు నేత వస్త్రాలు; మద్యపానం, కొత్త ఆయుధాలు, సాధనాలను తయారుచేసిన సమర్థవంతమైన లోహపు పనిచేసే, బ్రోచెస్, టోర్క్ వంటి బంగారు అలంకరణ, ఆభరణాలతో పాటు. జాన్ టి. కోచ్, ఇతరాలు సరికొత్తగా ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. అట్లాంటిక్ కాంస్య యుగం అని పిలిచే ఒక సముద్ర వాణిజ్యం-నెట్వర్క్ సంస్కృతిలో భాగంగా బ్రిటన్, వెస్ట్రన్ ఫ్రాన్స్, ఇబెరియాలతో సహా ఐర్లాండ్ వాణిజ్య-నెట్వర్క్ సంస్కృతిలో భాగంగా ఉంది, సెల్టిక్ భాషలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో ఇది కూడా ఉంది. <ref name=Koch>{{cite web |url= http://www.wales.ac.uk/Resources/Documents/Research/ODonnell.pdf |title=O'Donnell Lecture 2008 Appendix}}</ref><ref name=Koch2009>{{Cite book |last=Koch |first=John |title=Tartessian: Celtic from the Southwest at the Dawn of History |journal=Palaeohispanica |volume=9 (Acta Palaeohispanica X) |date=2009 |publisher=Palaeohispanica |pages=339–351 |url= http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/29/54/26koch.pdf |issn=1578-5386 |access-date=17 May 2010}}</ref><ref>{{Cite book <!--Not in reference |last=Cunliffe, Karl, Guerra, McEvoy, Bradley; Oppenheimer, Rrvik, Isaac, Parsons, Koch, Freeman and Wodtko--> |editor1=John T. Koch |editor2=Barry Cunliffe |title=Celtic from the West: Alternative Perspectives from Archaeology, Genetics, Language and Literature |date=2010 |publisher=Oxbow Books and Celtic Studies Publications |isbn=978-1-84217-529-3 |page=384 |url= http://www.oxbowbooks.com/oxbow/celtic-from-the-west-2.html |access-date=28 October 2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Cunliffe |first=Barry |title=A Race Apart: Insularity and Connectivity in Proceedings of the Prehistoric Society 75, 2009, pp. 55–64 |date=2008 |publisher=The Prehistoric Society |page=61}}</ref> ఇది వారి మూలం హాల్స్టాట్ సంస్కృతితో ఐరోపా ప్రధాన భూభాగంలో ఉందని సాంప్రదాయిక అభిప్రాయానికి విరుద్ధంగా ఉంది.
 
కాంస్య యుగం - మెటల్ వినియోగం ద్వారా నిర్వచించబడింది - సుమారు క్రీ.పూ. 2500 లో ప్రారంభమైంది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఈ రోజుల్లో ప్రజల రోజువారీ జీవితాలను చక్రం వంటి ఆవిష్కరణల ద్వారా మార్చబడింది; ఎద్దులు నేత వస్త్రాలు; మద్యపానం, కొత్త ఆయుధాలు, సాధనాలను తయారుచేసిన సమర్థవంతమైన లోహపు పనిచేసే, బ్రోచెస్, టోర్క్ వంటి బంగారు అలంకరణ, ఆభరణాలతో పాటు. జాన్ టి. కోచ్, ఇతరాలు సరికొత్తగా ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. అట్లాంటిక్ కాంస్య యుగం అని పిలిచే ఒక సముద్ర వాణిజ్యం-నెట్వర్క్ సంస్కృతిలో భాగంగా బ్రిటన్, వెస్ట్రన్ ఫ్రాన్స్, ఇబెరియాలతో సహా ఐర్లాండ్ వాణిజ్య-నెట్వర్క్ సంస్కృతిలో భాగంగా ఉంది, సెల్టిక్ భాషలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో ఇది కూడా ఉంది. <ref name=Koch>{{cite web |url= http://www.wales.ac.uk/Resources/Documents/Research/ODonnell.pdf |title=O'Donnell Lecture 2008 Appendix}}</ref><ref name=Koch2009>{{Cite book |last=Koch |first=John |title=Tartessian: Celtic from the Southwest at the Dawn of History |journal=Palaeohispanica |volume=9 (Acta Palaeohispanica X) |date=2009 |publisher=Palaeohispanica |pages=339–351 |url= http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/29/54/26koch.pdf |issn=1578-5386 |access-date=17 May 2010}}</ref><ref>{{Cite book <!--Not in reference |last=Cunliffe, Karl, Guerra, McEvoy, Bradley; Oppenheimer, Rrvik, Isaac, Parsons, Koch, Freeman and Wodtko--> |editor1=John T. Koch |editor2=Barry Cunliffe |title=Celtic from the West: Alternative Perspectives from Archaeology, Genetics, Language and Literature |date=2010 |publisher=Oxbow Books and Celtic Studies Publications |isbn=978-1-84217-529-3 |page=384 |url= http://www.oxbowbooks.com/oxbow/celtic-from-the-west-2.html |access-date=28 October 2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Cunliffe |first=Barry |title=A Race Apart: Insularity and Connectivity in Proceedings of the Prehistoric Society 75, 2009, pp. 55–64 |date=2008 |publisher=The Prehistoric Society |page=61}}</ref> ఇది వారి మూలం హాల్స్టాట్ సంస్కృతితో ఐరోపా ప్రధాన భూభాగంలో ఉందని సాంప్రదాయిక అభిప్రాయానికి విరుద్ధంగా ఉంది.
 
====సెల్టిక్ ఐర్లాండ్ ఎమర్జెంసీ ====
[[File:Uragh Stone Circle.jpg|thumb|left|upright|యురాగ్ స్టోన్ సర్కిల్, టుయోసిస్ట్ లోని నియోలిథిక్ స్టోన్ సర్కిల్, గ్లెనీన్క్విన్ పార్క్, కౌంటీ కెర్రీ]]
 
సెల్టిక్ భాష ఓగం స్క్రిప్ట్, సంస్కృతి ఐర్లాండ్ ప్రధాన భూభాగం నుంచి సెల్ట్స్‌ను ఆక్రమించడం లేదా వలస వెళ్ళడం ద్వారా సమైక్యం చేసినట్లు దీర్ఘకాల సాంప్రదాయిక దృక్పధం ఒకప్పుడు విస్తృతంగా ఆమోదించబడింది. ఈ సిద్ధాంతం ఐర్లాండ్లో సెల్టిక్ సంస్కృతి, భాష, కళాఖండాలు, సెల్టిక్ కంచు ఈటెలు, షీల్డ్స్, టోర్క్లు, ఇతర చక్కగా రూపొందించిన సెల్టిక్ సంబంధిత వస్తువులు వంటి ఉనికిని కలిగి ఉన్న లెబెర్ గబాలా ఎరెన్న్, ఐర్లాండ్ మధ్యయుగ క్రిస్టియన్ సూడో-చరిత్రపై ఆధారపడింది. ఐర్లాండ్ నాలుగు వేర్వేరు సెల్టిక్ దండయాత్రలు ఉన్నాయి అని సిద్ధాంతం పేర్కొంది. ప్రితేనీ మొదటివారు తర్వాత ఉత్తర గౌల్, బ్రిటన్ నుండి బెల్గా వెళ్ళారు. తరువాత అర్మోరికా (ప్రస్తుత బ్రిటానీ) నుంచి లాఘిన్ తెగలు ఐర్లాండ్, బ్రిటన్లను ఎక్కువ లేదా తక్కువ సమయంలో ఏకకాలంలో దాడి చేశారని చెప్పబడింది. చివరగా మైలేసియన్స్ (గాయెల్స్) ఉత్తర ఐబెరియా లేదా దక్షిణ గాల్ నుండి ఐర్లాండ్‌కు చేరుకున్నారని చెప్పబడింది. <ref>The Celts: A History By Dáithí Ó hÓgáin</ref> ఉత్తర గౌల్ బెల్గా ప్రజలకు చెందిన యునిని అనే రెండవ తరంగం క్రీ.పూ. ఆరవ శతాబ్దంకి చేరుకోవడంతో ప్రారంభమైంది. వారు తమ పేరును ఈ ద్వీపానికి ఇచ్చారని చెబుతారు.<ref>Early Peoples of Britain and Ireland: A-G Christopher Allen Snyder</ref><ref>"A History of Ireland: From the Earliest Times to 1922" By Edmund Curtis</ref>
 
పురావస్తు శాస్త్రవేత్తల విస్తృతమైన మద్దతుతో ఇటీవలి సిద్ధాంతం సాంస్కృతిక విస్తరణ ఫలితంగా సెల్టిక్ సంస్కృతి, భాష ఐర్లాండ్కు వచ్చిందని చెప్పవచ్చు. ఐర్లాండ్ సెల్టిలైజేషన్ ఐర్లాండ్, బ్రిటన్, కాంటినెంటల్ ఐరోపా ప్రక్కన ఉన్న ప్రాంతాల మధ్య సుదీర్ఘమైన సామాజిక, ఆర్థిక పరస్పర చర్య ముగింపుగా ఉంటుందని ఈ సిద్ధాంతం ప్రతిపాదించింది.{{citation needed |date=December 2015}}
పెద్ద ఎత్తున సెల్టిక్ ఇమ్మిగ్రేషన్ కోసం పురావస్తు సాక్ష్యాలు లేకపోవటం వలన ఈ సిద్ధాంతం కొంతవరకు పురోగమించింది, అయినప్పటికీ అటువంటి ఉద్యమాలు గుర్తించటానికి చాలా కష్టంగా ఉన్నాయని అంగీకరించబడింది. ఈ సిద్దాంతం కొంతమంది ప్రతిపాదకులు, ఐర్లాండ్‌కు చెందిన సెల్ట్స్ చిన్న సమూహాల వలసలు, "మైగ్రేషన్ స్ట్రీమ్"గా ఏర్పడటానికి తగినంత క్రమబద్ధమైన ట్రాఫిక్ను కలిగి ఉన్నారని భావిస్తున్నారు. కానీ ఇది ఇన్సులర్ సెల్టిలైజేషన్ ప్రాథమిక కారణం కాదు. {{citation needed |date=December 2015}}
 
సెల్టిక్ భాష గ్రహించడానికి ఈ పద్ధతి మాత్రమే పరిగణించబడుతుందని హిస్టారికల్ భాషావేత్తలు అనుమానించారు. సెల్టిక్ భాషా నిర్మాణం ఊహించిన వీక్షణ 'ముఖ్యంగా ప్రమాదకర వ్యాయామం'. <ref>{{Cite book |last=Waddell |first=John |title=Ireland in the Bronze Age |publisher=Irish Government Stationery Office |date=April 1995 |location=Dublin |pages= |url= http://www.nuigalway.ie/archaeology/oldsite/documents/jw_celts.pdf |archive-date=19 March 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150319230912/http://www.nuigalway.ie/archaeology/oldsite/documents/jw_celts.pdf}}</ref><ref>{{Cite book |last=Waddell |first=John |title=The Question of the Celticization of Ireland |publisher=Emania |date=September 1992 |pages= |url= http://www.nuigalway.ie/archaeology/oldsite/documents/jw_celticization_of_ire.pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20150721151900/http://www.nuigalway.ie/archaeology/oldsite/documents/jw_celticization_of_ire.pdf |archive-date=21 July 2015}}</ref> ఐర్లాండ్కు సెల్టిక్ వలస ప్రాంతానికి జన్యు వంశం దర్యాప్తు దారితీసింది. ఇది ఐ-క్రోమోజోమ్ నమూనా భాగాలకు విరుద్ధంగా ఐర్లాండ్, ఖండాంతర ఐరోపాలోని పెద్ద ప్రాంతాలకు మధ్య మైటోకాన్డ్రియాల్ డి.ఎన్.ఎ.లో గణనీయమైన వ్యత్యాసాలను కనుగొంది. ఐర్లాండ్లో ఆధునిక సెల్టిక్ మాట్లాడేవారు ఐరోపా "అట్లాంటిక్ సెల్ట్స్"గా అట్లాంటిక్ జోన్లో ఉత్తర ఇబెరియా నుండి పశ్చిమ స్కాండినేవియా వరకు గణనీయంగా కేంద్ర యూరోపియన్ కంటే ఒక పితామహుడిగా చూపించవచ్చని నిర్ధారణకు రెండు అధ్యయనాలు తీసుకున్నారు.<ref>{{cite journal |pmc=1182057 |title=The Longue Durée of Genetic Ancestry: Multiple Genetic Marker Systems and Celtic Origins on the Atlantic Facade of Europe |pmid=15309688 |doi=10.1086/424697 |volume=75 |date=October 2004 |journal=Am. J. Hum. Genet. |pages=693–702 |last1=McEvoy |first1=B. |last2=Richards |first2=M. |last3=Forster |first3=P. |last4=Bradley |first4=D. G.}}</ref>
 
2012 లో పరిశోధన ప్రారంభ ప్రచురణ ప్రచురించబడింది. ప్రారంభ రైతులకు జన్యు గుర్తులను దాదాపుగా బీకర్-సంస్కృతి వలసదారులచే తుడిచిపెట్టినది. అవి అప్పుడు కొత్తగా కొత్త వై- క్రోమోజోమ్ ఆర్.ఐ.బి.ను తీసుకువెళ్లాయి. ఇబెరియాలో సుమారు క్రీ.పూ. 2500 ఈ మ్యుటేషన్ కోసం ఆధునిక ఐరిష్ పురుషులు మధ్య ఉన్న ప్రాబల్యం ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ 84% అట్లాంటిక్ అంచుల వెంట స్పెయిన్‌కు దగ్గరగా ఉన్న ఇతర జనాభాలో సరిపోతుంది. ఇదే విధమైన జన్యు మార్పిడి మైటోకాన్డ్రియాల్ డిఎన్.ఎ.లో లైన్లతో జరిగింది. ఈ సాక్ష్యం సూచన లెబోర్ గబాలా ఎరెన్న్‌లో కథలకు కొంత నమ్మకం ఇవ్వడం ప్రారంభ ఐరిష్ భాష వలసల శ్రేణి, రాకపోకలు.<ref name="Ireland's DNA"/><ref>{{cite web|last1=Hay|first1=Maciamo|title=Haplogroup R1b (Y-DNA)|url=http://www.eupedia.com/europe/Haplogroup_R1b_Y-DNA.shtml|website=Eupedia|accessdate=1 August 2015}}</ref>
===పూర్వీకత చివరి దశ, మద్య యుగం ===
[[File:Dalriada.png|right|thumb|160px|The [[Scoti]] were [[Gaels|Gaelic]]-speaking people from Ireland who settled in western Scotland in the 6th century or before.]]
ఐర్లాండ్ మొట్టమొదటి వ్రాతపూర్వక నివేదికలు గ్రీకు-రోమన్ భూగోళ శాస్త్రవేత్తల నుండి వచ్చాయి.టోలెమి తన ఆల్మగెస్ట్‌లో ఐర్లాండ్‌ను " మైఖ్రా బ్రెట్టనియా (లిటిల్ బ్రిటన్) గా " పేర్కొన్నాడు. పెద్ద ద్వీపాన్ని ఆయన " మెగలే బ్రెట్నియా (గ్రేట్ బ్రిటన్)" అని పిలిచాడు. <ref>{{Cite book |last=Freeman |first=Philip |title=Ireland and the classical world |publisher=University of Texas Press |date=2001 |location=Austin, Texas |page=65 |url= https://books.google.com/?id=ZSHhfOM-5AEC&pg=PA65 |isbn=0-292-72518-3}}</ref> అతని తరువాత రచన భౌగోళికంగా టోలెమీ ఐర్లాండును " ఐయుర్నియా " అని, గ్రేట్ బ్రిటన్‌ " అల్బియాన్" అని పేర్కొన్నాడు. ఈ "కొత్త" పేర్లు ఉన్న సమయంలో ద్వీపాలకు స్థానిక పేర్లు ఉండేవి. మునుపటి పేర్లు స్థానిక ప్రజలతో నేరుగా సంబంధాలు ఏర్పడటానికి ముందే కనుగొనబడ్డాయి. <ref>{{Cite book |first=Philip |last=Freeman |title=Ireland and the Classical World |publisher=University of Texas Press |location=Austin |date=2001}}</ref>
రోమన్లు ​​తరువాత ఈ పేరును ఐర్లాండ్‌ను దాని లాటిన్ పదమైన హిబెర్నియా నుండి తీసుకున్నారు.<ref>{{cite web |title=Hibernia |work=Roman Empire |publisher=United Nations of Roma Victrix |url= http://www.unrv.com/provinces/hibernia.php |access-date=8 November 2008}}</ref>{{unreliable source?|certain=y|reason=Not a source; this is a list of available books and journals.|date=October 2017}}లో సూచించారు:<ref>{{Cite book |last=O'Hart |first=John |title=Irish Pedigrees: or, The Origin and Stem of the Irish Nation |publisher=J. Duffy and Co. |date=1892 |location=Dublin |page=725}}</ref> టోలెమి రికార్డులు క్రీ.శ 100 లో ఐర్లాండ్లోని ప్రతి భాగంలో నివసించే పదహారు దేశాలకు చెందిన ప్రజల వివరాలను నమోదు చేసాడు.<ref>{{Cite journal |first1=R. |last1=Darcy |first2=William |last2=Flynn |title=Ptolemy's Map of Ireland: a Modern Decoding |journal=Irish Geography |volume=14 |issue=1 |date=March 2008 |pages=49–69 |via=Informaworld.com |doi=10.1080/00750770801909375}}</ref> పురాతన ఐర్లాండ్ రాజ్యం, రోమన్ సామ్రాజ్యం మధ్య సంబంధం అస్పష్టంగా ఉంది. అయినప్పటికీ అనేక పరిశోధనలలో పలు రోమన్ నాణేలను కనుగొనబడ్డాయి. ఫ్రీస్టన్ హిల్ సమీపంలోని గోవ్రాన్, న్యూగ్రాంజ్ ఇనుపయుగం స్థావరం జరిపిన పరిశోధనలు ఇందుకు ఉదాహరణగా ఉన్నాయి.<ref>Carson, R.A.G. and O'Kelly, Claire: ''A catalogue of the Roman coins from Newgrange, Co. Meath and notes on the coins and related finds'', pages 35–55. Proceedings of the Royal Irish Academy, volume 77, section C</ref>
 
 
ఐర్లాండ్ ప్రత్యర్థి సామ్రాజ్యాలలో ఒక భాగం వలె కొనసాగింది. 7 వ శతాబ్దంలో ప్రారంభించి జాతీయ భావన క్రమంగా ఒక " హై కింగ్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ " భావన వ్యక్తీకరించబడింది. మధ్యయుగ ఐరిష్ సాహిత్యం హై కింగ్స్ దాదాపుగా అరుదుగా ఉన్న సీక్వెన్స్ వేలాది సంవత్సరాల పాటు సాగుతుంది కాని ఆధునిక చరిత్రకారులు 8 వ శతాబ్దంలో తమ పాలన మూలాలను గతంలో ఉన్నట్లు నిరూపించడం ద్వారా శక్తివంతమైన రాజకీయ సమూహాల హోదాను పొందడానికి వ్యూహాత్మకంగా ఈ పథకాన్ని చేపట్టారని కొందరు విశ్వసిస్తున్నారు.<ref name="DOC">[[Dáibhí Ó Cróinín]], "Ireland, 400–800", in Dáibhí Ó Cróinín (ed.), ''A New History of Ireland 1: Prehistoric and Early Ireland'', Oxford University Press, 2005, pp. 182–234.</ref>
ఐరిష్ సామ్రాజ్యాల్లో అన్నింటికి వారి స్వంత రాజులు ఉండేవారు. కానీ నామమాత్రంగా రాజుకు లోబడి ఉన్నారు.హైకింగ్ రాజు ప్రాంతీయ రాజుల పదవి నుండి తీసుకోబడతారు. తారా కొండలో ఒక రాజధానితో పాటు " మీథ్ రాజ రాజ్యమును " పాలించింది. వైకింగ్ యుగం వరకు ఈ భావన ఒక రాజకీయ రియాలిటీగా మారలేదు అది కూడా స్థిరమైనది కాదు.<ref>{{cite encyclopedia |last=Jaski |first=Bart |date=2005 |title=Kings and kingship |editor=Seán Duffy |encyclopedia=Medieval Ireland. An Encyclopedia |location=Abingdon and New York |pages=251–254|ref=}}, p.253</ref> ఐర్లాండ్ సాంస్కృతికంగా సమైక్య చట్ట నియమాలను కలిగి ఉంది: ప్రారంభ లిఖిత న్యాయ వ్యవస్థ, బ్రెహన్ లాస్, బ్రీహోన్స్ అని పిలవబడే న్యాయ నిపుణుల వృత్తిపరమైన తరగతిచే నిర్వహించబడుతుంది.<ref>{{Cite book |last=Ginnell |first=Laurence |author-link=Laurence Ginnell |title=The Brehon Laws: A Legal Handbook |publisher=T Fisher Unwin |date=1894 |page=81 |url= https://books.google.com/?id=t6wuAAAAIAAJ&vq=%22The%20Brehons%22&pg=PA81}}</ref>
[[File:Gallarus Oratory - geograph.org.uk - 17678.jpg|thumb|[[Gallarus Oratory]], one of the earliest churches built in Ireland]]
431 లో బిషప్ పల్లాడియస్ పోప్ మొదటి సెలెస్టిన్ ఆదేశంతో ఐరిష్‌కు వచ్చి "ఆల్రెడీ బిలీవింగ్ ఇన్ క్రైస్ట్ "గా సేవ సేసాడని ఐరిష్‌ రికార్డులలో నమోదు చేయబడింది. <ref>{{CathEncy |wstitle=St. Palladius |title=St. Palladius |first=Patrick Francis |last=Moran}}</ref> సెయింట్ ప్యాట్రిక్ ఐర్లాండ్ అత్యంత ప్రసిద్ధ పోషకునిగా తరువాతి సంవత్సరం వచ్చాడని అదే నమోదు చేయబడిన చరిత్ర తెలియజేస్తుంది. పల్లాడియస్, పాట్రిక్ మిషన్ల మీద చర్చ కొనసాగింది.<ref>{{Cite book |last=De Paor |first=Liam |title=Saint Patrick's World: The Christian culture of Ireland's Apostolic Age |publisher=Four Courts |date=1993 |location=Dublin |pages=78, 79 |isbn=1-85182-144-9}}</ref>, పాత మతాచార సంప్రదాయం కొత్త మతాన్ని ఎదుర్కొంది.<ref name="cah">{{Cite book |last=Cahill |first=Tim |title=How the Irish Saved Civilization |date=1996 |publisher=Anchor Books |isbn=0-385-41849-3}}</ref>
 
మాన్యుస్క్రిప్ట్ ప్రకాశం, లోహపు పని, శిల్ప కళలు బుక్ ఆఫ్ కల్స్, అలంకృతమైన ఆభరణాలు, అనేక చెక్కిన రాతి శిలువలు<ref>{{Cite book |last=Stokes |first=Margaret |author-link=Margaret Stokes |title=Early Christian Art in Ireland |publisher=Chapman and Hall |date=1888 |location=London |pages=9, 87, 117 |url= https://books.google.com/?id=25gTAAAAQAAJ |isbn=}}</ref>
1169 మే 1 న కంబో-నార్మన్ సామ్రాజ్యం సాహసయాత్ర సుమారు ఆరు వందల సైన్యంతో ప్రస్తుతం ఉన్న కౌంటీ వెక్స్ఫోర్డ్‌లో బన్నో స్ట్రాండ్ వద్ద దిగింది. దానికి నాయకత్వం వహించిన " రిచర్డ్ డే క్లేర్ " ఒక విలుకాడు అయిన కారణంగా సాహసయాత్రను " స్ట్రాంగ్బో " అని పిలిచారు.<ref>{{Cite news |last=Chrisafis |first=Angelique |title=Scion of traitors and warlords: Why Bush is coy about his Irish links |work=The Guardian |date=25 January 2005 |url= https://www.theguardian.com/world/2005/jan/27/usa.angeliquechrisafis |access-date=8 November 2008 |location=London}}</ref> పునరుద్ధరించబడిన నార్మన్ విస్తరణతో సంబంధం ఉన్న ఈ దాడి లియంస్టర్ రాజు డెర్మోట్ మాక్ ముర్రో ఆహ్వానం కారణంగా జరిగింది.<ref>{{cite book |first=Charles |last=Previté-Orton |title=The Shorter Cambridge Medieval History |publisher=Cambridge University Press |date=1975 |page=810 |isbn=978-0-521-09977-6}}</ref>
బ్రీఫినెకు చెందిన " టిగార్హార్న్ యు రూయిరెక్ " అతని రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందడానికి అంగెవిన్ రాజు రెండవ హెన్రీసహాయం కోరాడంతో 1166 లో మాక్ ముర్రో ఫ్రాన్సులోని అంజౌకు పారిపోయాడు. 1171 లో యాత్రలో సాధారణ పురోగతిని సమీక్షించడానికి హెన్రీ ఐర్లాండ్‌కు చేరుకున్నాడు. అతను తన అధికారాన్ని మించి విస్తరించడంతో ఆక్రమణపై రాజ్యాధికారాన్ని తిరిగి పొందాలని కోరుకున్నాడు. హెన్రీ విజయవంతంగా స్ట్రాంగ్బో, కంబో-నార్మన్ యుద్దవీరులపై అధికారాన్ని తిరిగి విధించాడు, అతని అధికారుగా అంగీకరించడానికి ఐరిష్ రాజులని ఒప్పించాడు. ఇది విన్సోర్ ఒప్పందంతో (1175) హెంరీ అధికారం ధ్రువీకరించబడింది.
 
 
1155 లో నాలుగవ అడ్రియన్‌చే విడుదల చేయబడిన పాపల్ బుల్ లౌడబిలిటెర్ నిబంధనల ద్వారా ఈ దండయాత్ర చట్టబద్ధం చేయబడింది.ఐర్లాండ్‌లో ఐరిష్ చర్చి ఆర్థిక, పరిపాలనా పునర్వ్యవస్థీకరణ, రోమన్ చర్చ్ వ్యవస్థలో దాని సమైక్యత పర్యవేక్షణ కోసం హెన్రీని ప్రోత్సహించాడు.<ref name="Curtis 2002 49">{{Cite book |last=Curtis |first=Edmund |title=A History of Ireland from Earliest Times to 1922 |publisher=Routledge |location=New York |date=2002 |page=49 |isbn=0-415-27949-6}}</ref> 1152 లో సైన్స్ ఆఫ్ కెల్స్ తరువాత పునర్నిర్మాణం ఇప్పటికే మతపరమైన స్థాయిలో మొదలైంది.<ref>{{cite book |first1=Ruth |last1=Edwards |display-authors=etal |title=An Atlas of Irish History |publisher=Routledge |date=2005 |page=106 |isbn=978-0-415-33952-0}}</ref>
లాడబిలిటర్ <ref>{{cite encyclopedia |last=Ó Clabaigh |first=Colmán N. |date=2005 |title=Papacy |editor=Seán Duffy |encyclopedia=Medieval Ireland. An Encyclopedia |location=Abingdon and New York |pages=361–362}}</ref> ప్రామాణికత గురించి గణనీయమైన వివాదం ఉంది., ఎద్దు వాస్తవమైనది లేదా ఫోర్జరీ అనేదానికి సాధారణ ఒప్పందం లేదు. <ref>{{cite book |first1=John D. |last1=Hosler |display-authors=etal |title=Henry II: A Medieval Soldier at War, 1147–1189 |publisher=Brill Academic Publishers |date=2007 |page=239 |isbn=978-90-04-15724-8}}</ref><ref>{{cite book |first=Brenda |last=Bolton |title=Adrian IV, the English Pope, 1154–1159: Studies and Texts |publisher=Ashgate Publishing |date=2003 |page=149 |isbn=978-0-7546-0708-3}}</ref>
 
1172 లో కొత్త పోప్ మూడవ అలెగ్జాండర్ ఐరిష్ చర్చ్ రోంతో సమైక్యం చేయడానికి హెన్రీని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సహకారంతో వార్షిక చందాగా ఒక పెన్నీ సుంకం వసూలు చేయడానికి అధికారం పొందాడు. పీటర్ పెన్స్ అని పిలువబడే ఈ చర్చి లెవీ స్వచ్ఛంద విరాళంగా ఐర్లాండ్లో ఉంది. బదులుగా 1185 లో హెన్రీ తన చిన్న కొడుకు జాన్ లాక్‌లాండ్‌కు ఇచ్చిన ఐర్లాండ్ లార్డ్ శీర్షికను అంగీకరించాడు. ఐరిష్ రాజ్యాన్ని ఐర్లాండ్ లార్డ్‌షిప్‌గా నిర్వచించాడు.{{citation needed |date=February 2016}} హెన్రీ వారసుడు 1199 లో ఊహించని విధంగా మరణించినప్పుడు జాన్ వారసత్వంగా [[ఇంగ్లాండ్]] కిరీటం, ఐర్లాండ్ లార్డ్‌షిప్ నిలబెట్టుకున్నాడు.
తరువాత శతాబ్దానికి పైగా గెలీష్ బ్రెన్‌లా స్థానంలో క్రమంగా నార్మాన్ ఫ్యూడల్ చట్టాలు వచ్చాయి. తద్వారా 13 వ శతాబ్ది చివరినాటికి నార్మన్-ఐరిష్‌ ఐర్లాండ్ అంతటా ఒక ఫ్యూడల్ వ్యవస్థను స్థాపించింది. నార్మన్ స్థావరాలు బారోనీలు, మనోర్లు, పట్టణాలు, ఆధునిక కౌంటీ వ్యవస్థ బీజాలు స్థాపించబడ్డాయి. 1216 లో లండన్ కొరకు, చర్చ్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ కొరకు ఐర్లాండ్ చర్చ్ ప్రత్యామ్నాయంగా మాగ్న కార్టా (ది గ్రేట్ చార్టర్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్) వెర్షన్ ప్రచురించబడింది, 1297 లో ఐర్లాండ్ పార్లమెంట్ స్థాపించబడింది.
 
14 వ శతాబ్దం మధ్య నుండి బ్లాక్ డెత్ తర్వాత ఐర్లాండ్‌లోని నార్మన్ స్థావరాలు క్షీణించాయి. నార్మన్ పాలకులు, గేలిక్ ఐరిష్ ఉన్నతవర్తులు పెళ్ళి చేసుకున్నారు, నార్మన్ పాలనలో ఉన్న ప్రాంతాలు స్కాటిష్వియేషన్ అయ్యాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో హైబ్రినో-నార్మన్ సంస్కృతి ఉద్భవించింది. ప్రతిస్పందనగా ఐరిష్ పార్లమెంటు 1367 లో స్టాటిట్స్ ఆఫ్ కిల్కేన్నీను ఆమోదించింది. ఐర్లాండ్‌లో ఇంగ్లీష్ భాషలను ఆంగ్లంలో మాట్లాడటం. ఆంగ్ల సంప్రదాయాలను అనుసరించడం, ఆంగ్ల చట్టానికి కట్టుబడి ఉండడం ద్వారా ఐరిష్ సమాజంలో ప్రవేశించడం కోసం రూపొందించిన చట్టాలు ఇవి. <ref>{{cite web |url= http://www.jrbooksonline.com/PDF_Books/irish.pdf |title=The Great Irish Famine: Laws that Isolated and Impoverished the Irish |publisher=New Jersey Commission on Holocaust Education |date=1998 |work=Irish Famine Curriculum Committee |format=PDF |access-date=9 September 2011}}</ref>
15 వ శతాబ్దం చివరినాటికి ఐర్లాండ్‌లో సెంట్రల్ ఇంగ్లీష్ అధికారం అదృశ్యమయ్యింది. మరలా ఐరిష్ సంస్కృతి, భాష, నార్మన్ ప్రభావంతో ఉన్నప్పటికీ మళ్లీ ఆధిపత్యంలో ఉంది. ఇంగ్లీష్ క్రౌన్ నియంత్రణ దిల్లే అని పిలువబడే డబ్లిన్ చుట్టుపక్కల నిరాటంక స్థావరంలో విడదీయబడలేదు. 1494 పొయినింగ్స్ లా నిబంధనల ప్రకారం ఐరిష్ పార్లమెంటరీ శాసనం ఆంగ్ల పార్లమెంటును ఆమోదించింది.<ref>{{Cite journal |last=Pack |first=Mark |title=Charles James Fox, the Repeal of Poynings Law, and the Act of Union: 1782–1801 |journal=Journal of Liberal History |volume=33 |date=2001 |page=6 |url= http://www.markpack.org.uk/1288/charles-james-fox-the-repeal-of-poynings-law-and-the-act-of-union/ |access-date=23 March 2015}}</ref>
 
[[File:The Image of Irelande - plate03.jpg|thumb|left|A scene from ''[[The Image of Irelande, with a Discoverie of Woodkarne|The Image of Irelande]]'' (1581) showing a chieftain at a feast]]
1542 లో ఐర్లాండ్ రాజు టైటిల్‌ను అప్పుటి ఇంగ్లాండ్ రాజు టుడోర్ రాజవంశానికి చెందిన ఎనిమిదవ హెన్రీ చేత పునఃనిర్మించబడింది. 16 వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో ఐర్లాండ్‌లో ఆంగ్ల పాలనను బలోపేతం చేసి విస్తరించబడింది. ఇది ఐర్లాండ్‌కు చెందిన ట్యూడర్ విజయానికి దారితీసింది. నైన్ ఇయర్స్ వార్ అండ్ ది ఫ్లైట్ ఆఫ్ ది ఎర్ల్స్ తర్వాత 17 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పూర్తి విజయం సాధించింది.
 
 
17 వ శతాబ్దం యుద్ధాలు, వివాదాల సమయంలో మరింత సమైక్యం చేయబడింది. ఇది ఐర్లాండ్ ప్లాంటేషన్స్, ది వర్ల్డ్ ఆఫ్ ది త్రీ కింగ్డమ్స్, విలియంట్ వార్లో ఇంగ్లీష్, స్కాటిష్ వలసరాజ్యాలను చూసింది. మూడు సామ్రాజ్యాల యుద్ధాల సమయంలో ఐరిష్ నష్టాలు (ఐర్లాండ్లో, ఐరిష్ సమాఖ్య, ఐర్లాండ్ క్రోమ్వెల్ విజయంతో సహా)యుద్ధభూమిలో 20,000 మరణించాయని అంచనా. యుద్ధం కాలానికి సంబంధించి యుద్ధ సంబంధిత కరువు, స్థానభ్రంశం, గెరిల్లా కార్యకలాపాలు, తెగుళ్ళ కలయిక ఫలితంగా 2,00,000 మంది పౌరులు మరణించారు. మరో 50,000 {{refn|Numbers vary, from a low of 12,000.<ref>{{Cite book |last=Foster |first=Robert Fitzroy |author-link=R. F. Foster (historian) |title=Modern Ireland |date=1989 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-013250-2 |page=107 |quote='[S]lave-hunts' certainly happened, though their extent has been exaggerated; there were probably 12,000 Irish in the West Indies by the late 1600s}}</ref> [[Giovanni Battista Rinuccini]] wrote 50,000,<ref name=ocallaghan85>{{Cite book |last=O'Callaghan |first=Sean |title=To Hell or Barbados |date=2000 |publisher=Brandon |isbn=978-0-86322-287-0 |page=85}}</ref> T. N. Burke said 80,000 to 100,000.<ref name=ocallaghan85/>|group=Note}}
[[File:Hanging.gif|thumb|upright|అనుమానిత యునైటెడ్ ఐరిష్ల సగం ఉరి]]
 
దశాబ్దం కాలం తేలికపాటి శీతాకాలగాలుల తరువాత తర్వాత 1739 డిసెంబరు, సెప్టెంబరు 1741 సెప్టెంబరు మధ్యకాలంలో ఐర్లాండ్, ఐరోపాలోని ఇతర ప్రాంతాలపై "గ్రేట్ ఫ్రోస్ట్"గా పిలువబడే ఒక అసాధారణ వాతావరణ ఉత్పాతం ఏర్పడింది. చలికాలంలో నిలువ ఉంచిన బంగాళాదుంపలు, ఇతర స్టేపుల్స్ నాశనం చేసాయి. బలహీనమైన వేసవికాలాలు పంటలను తీవ్రంగా దెబ్బతీసాయి. <ref>{{Cite book |first=David |last=Dickson |title=Arctic Ireland: The Extraordinary Story of the Great Frost and Forgotten Famine of 1740–41 |publisher=White Row Press |location=Belfast |date=1997 |isbn=978-1-870132-85-5}}</ref> 1740 నాటి కరువు ఫలితంగా సుమారు 2,50,000 మంది ప్రజలు (జనాభాలో ఎనిమిది మందిలో ఒకరు)అంటు వ్యాధులతో మరణించించారు.<ref name="cormac_famine">{{Cite book |first=Cormac |last=Ó Gráda |title=The Great Irish Famine |publisher=Cambridge University Press |date=1989 |page=12 |isbn=0-521-55266-4}}</ref>
ఐరిష్ ప్రభుత్వం మొక్కజొన్న ఎగుమతిని నిలిపివేసింది, సైన్యాన్ని త్రైమాసికంలో ఉంచింది కానీ కొంచెం ఎక్కువ చేసింది.<ref name="cormac_famine"/><ref name="crawford_feast">{{Cite book |first1=Leslie |last1=Clarkson |first2=Margaret |last2=Crawford |title=Feast and Famine: Food and Nutrition in Ireland, 1500–1920 |publisher=Oxford University Press |date=2001 |page=274 |isbn=0-19-822751-5}}</ref> స్థానిక సాధికారత, స్వచ్ఛంద సంస్థలకు ఉపశమనం అందించింది. ఈచర్యలు మరణాన్ని నివారించడానికి చేయబడ్డాయి.
<ref name="cormac_famine"/><ref name="crawford_feast"/> కరువు తరువాత పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి పెరుగుదల, వర్తకంలో పెరుగుదల నిర్మాణ రంగాల వారసత్వాన్ని తెచ్చాయి. ఈ శతాబ్దం చివరి భాగంలో జనాభా పెరిగింది, జార్జియా ఐర్లాండ్ నిర్మాణ వారసత్వం రూపొందించబడింది. 1782 లో 1495 నుండి మొదటిసారి గ్రేట్ బ్రిటన్ నుండి ఐర్లాండ్ శాసన స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇవ్వడం ద్వారా పొయింగ్స్ 'చట్టం రద్దు చేయబడింది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఇప్పటికీ ఐర్లాండ్ పార్లమెంటు సమ్మతి లేకుండా ఐర్లాండ్ ప్రభుత్వాన్ని ప్రతిపాదించే హక్కును నిలుపుకుంది.
 
===గ్రేట్ బ్రిటన్ యూనియన్ ===
19 వ, ప్రారంభ 20 వ శతాబ్దాల్లో ఆధునిక ఐరిష్ జాతీయవాదం అధికరించింది. ప్రధానంగా రోమన్ క్యాథలిక్ జనాభాలో. యూనియన్ తర్వాత ప్రఖ్యాత ఐరిష్ రాజకీయ వ్యక్తి డేనియల్ ఓకానెల్. ఎనిస్ తరఫున పార్లమెంటు సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆశ్చర్యకరంగా రోమన్ క్యాథలిక్‌గా తన స్థానాన్ని పొందలేకపోయాడు. ప్రధాన మంత్రి ఓ కాన్నెల్ ఐరిష్-జన్మించిన సైనికుడు, రాజనీతిజ్ఞుడుగా డ్యూక్ ఆఫ్ వెల్లింగ్టన్ చేపట్టిన ఒక బలమైన ప్రచారానికి నేతృత్వం వహించాడు. పార్లమెంటు ద్వారా కాథలిక్ రిలీఫ్ బిల్ నెరవేరడానికి భవిష్యత్ ప్రధాన మంత్రి రాబర్ట్ పీల్ సహాయంతో వెల్లింగ్టన్ ఈ బిల్లులో సంతకం చేయడానికి, చట్టంగా ప్రకటించటానికి విముఖంగా ఉన్న నాలుగవ జార్జ్‌పై విజయం సాధించారు. జార్జ్ తండ్రి పూర్వ ప్రధాని పిట్ ది యంగర్ ప్రణాళిక 1801 నాటి యూనియన్ తరువాత ప్రవేశపెట్టిన బిల్లును కాథలిక్ విమోచనం 1701 సెటిల్మెంట్ చట్టంతో వివాదాస్పదంగా ఉంటుందని భయపడ్డారు.
 
డేనియల్ ఓ'కాన్నెల్ యూనియన్ చట్టం రద్దుకు చేసిన ప్రచారం విఫలమైంది. తరువాత శతాబ్దంలో చార్లెస్ స్టీవార్ట్ పార్నెల్, ఇతరులు యూనియన్లో స్వయంప్రతిపత్తి కోసం లేదా "హోమ్ రూల్" ప్రచారం చేసారు. యూనియన్లు ముఖ్యంగా ఉల్స్టర్ ఉన్నవారు హోం రూల్‌కు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. వారు కాథలిక్ ప్రజలు ఆధిపత్యం వహించాలని భావించారు. <ref>{{Cite book |last=Kee |first=Robert |title=The Green Flag: A History of Irish Nationalism |publisher=Weidenfeld and Nicholson |date=1972 |location=London |pages=376–400 |isbn=0-297-17987-X}}</ref> పార్లమెంట్ ద్వారా గృహ నిబంధన బిల్లును ఆమోదించడానికి అనేక ప్రయత్నాలు చేసిన తరువాత చివరకు 1914 లో ఒకదానినిపాస్ చేస్తారని తెలుసుకున్నారు. ఇది జరగకుండా నిరోధించడానికి 1913 లో ఎడ్వర్డ్ కార్సన్ నాయకత్వంలో ఉల్స్టర్ వాలంటీర్స్ ఏర్పడింది.<ref name="Kee 1972 478–530">{{Cite book |last=Kee |first=Robert |title=The Green Flag: A History of Irish Nationalism |publisher=Weidenfeld and Nicholson |date=1972 |location=London |pages=478–530 |isbn=0-297-17987-X}}</ref>
 
డేనియల్ ఓ'కాన్నెల్ యూనియన్ చట్టం రద్దుకు చేసిన ప్రచారం విఫలమైంది. తరువాత శతాబ్దంలో చార్లెస్ స్టీవార్ట్ పార్నెల్, ఇతరులు యూనియన్లో స్వయంప్రతిపత్తి కోసం లేదా "హోమ్ రూల్" ప్రచారం చేసారు. యూనియన్లు ముఖ్యంగా ఉల్స్టర్ ఉన్నవారు హోం రూల్‌కు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. వారు కాథలిక్ ప్రజలు ఆధిపత్యం వహించాలని భావించారు. <ref>{{Cite book |last=Kee |first=Robert |title=The Green Flag: A History of Irish Nationalism |publisher=Weidenfeld and Nicholson |date=1972 |location=London |pages=376–400 |isbn=0-297-17987-X}}</ref> పార్లమెంట్ ద్వారా గృహ నిబంధన బిల్లును ఆమోదించడానికి అనేక ప్రయత్నాలు చేసిన తరువాత చివరకు 1914 లో ఒకదానినిపాస్ చేస్తారని తెలుసుకున్నారు. ఇది జరగకుండా నిరోధించడానికి 1913 లో ఎడ్వర్డ్ కార్సన్ నాయకత్వంలో ఉల్స్టర్ వాలంటీర్స్ ఏర్పడింది.<ref name="Kee 1972 478–530">{{Cite book |last=Kee |first=Robert |title=The Green Flag: A History of Irish Nationalism |publisher=Weidenfeld and Nicholson |date=1972 |location=London |pages=478–530 |isbn=0-297-17987-X}}</ref>
 
 
1914 లో ఐరిష్ వాలంటీర్లను స్థాపించడం ద్వారా వారి నిర్మాణం జరిగింది. దీని లక్ష్యం హోమ్ రూల్ బిల్లు ఆమోదించబడిందని నిర్ధారించబడింది. ఈ చట్టం ఆమోదించబడింది కానీ ఉత్తర ఐర్లాండ్‌గా మారిన ఉల్స్టర్ ఆరు కౌంటీల "తాత్కాలిక" మినహాయింపుతో. ఇది అమలు చేయక ముందే మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం వ్యవధి కోసం ఈ చట్టం సస్పెండ్ చేయబడింది. ఐరిష్ వాలంటీర్లు రెండు గ్రూపులుగా చీలిపోయారు. మెజారిటీ జాన్ రెడ్మొండ్ ఆధ్వర్యంలో సుమారుగా 1,75,000 మంది జాతీయ వాలంటీర్ల పేరును తీసుకున్నారు, యుద్ధంలో ఐరిష్ జోక్యాన్ని సమర్ధించారు. ఒక మైనారిటీ సుమారుగా 13,000 మంది ఐరిష్ వాలంటీర్ల పేరును కొనసాగించారు, యుద్ధంలో ఐర్లాండ్ జోక్యాన్ని వ్యతిరేకించారు.<ref name="Kee 1972 478–530"/>
 
 
[[File:Sackville Street (Dublin) after the 1916 Easter Rising.JPG|thumb|1916 ఈస్టర్ రైజింగ్ తరువాత సాక్విల్లె స్ట్రీట్ (ప్రస్తుతం ఓ'కాన్నేల్ స్ట్రీట్), డబ్లిన్]]
 
1916 నాటి " ఈస్టర్ రైజింగ్ " పేరుతో ఒక చిన్న సామ్యవాద మిలిషియా " ఐరిష్ సిటిజెన్ ఆర్మీతో " కలిసి తరువాతి నిర్వహించబడింది. బ్రిటీష్ ప్రతిస్పందనగా పది రోజుల వ్యవధిలో పదిహేను మంది రైజింగ్ నాయకులను వెయ్యి మంది కంటే ఎక్కువ మందిని నిర్బంధించి లేదా అంతర్గతంగా నిర్భంధం అమలు చేసింది. దేశం మానసిక స్థితి తిరుగుబాటుదారులకు అనుకూలంగా మారిపోయింది. ఐరోపాలో కొనసాగుతున్న యుద్ధం అలాగే 1918 నాటి కన్స్క్రిప్షన్ సంక్షోభం కారణంగా ఐరిష్ గణతంత్రవాదానికి మద్దతు మరింత పెరిగింది.<ref name="autogenerated34">{{Cite journal |last=Morough |first=Michael |title=History Review |date=December 2000 |pages=34–36}}</ref>
 
 
స్వాతంత్ర్య- రిపబ్లికన్ పార్టీ, సిన్ ఫెయిన్ 1918 సాధారణ ఎన్నికలలో అధిక ఆమోదం పొందింది. ,1919 లో ఐరిష్ రిపబ్లిక్ ప్రకటించింది, దాని సొంత పార్లమెంటు (డయిల్ ఎయిరెన్), ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. అదే సమయంలో ఐరిష్ రిపబ్లికన్ ఆర్మీ (ఐ.ఆర్.ఎ.) గా పిలవబడే వాలంటీర్స్ జూలై 1921 లో మూడు సంవత్సరాల గెరిల్లా యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు (1922 జూన్ వరకు ఉత్తర ఐర్లాండ్లో హింస కొనసాగింది).<ref name="autogenerated34" />
[[File:Anglo-Irish Treaty Griffith annotated2.gif|thumb|Annotated page from the [[Anglo-Irish Treaty]] that established the [[Irish Free State]] and independence for 26 out of 32 [[Counties of Ireland|Irish counties]]]]
అంతర్యుద్ధం విజేతచే మొదటి దశాబ్దంలో కొత్తగా ఏర్పడిన ఐరిష్ ఫ్రీ స్టేట్ పాలించబడుతుంది. వెలరా అధికారాన్ని సాధించిన తరువాత వెస్ట్‌మినిస్టర్ శాసనం, మునుపటి రాజకీయ పరిస్థితుల కారణంగా అతను ప్రయోజనం పొందాడు. ప్రమాణ స్వీకారం రద్దు చేయబడి 1937 లో కొత్త రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది.
<ref name="autogenerated34"/> స్వాతంత్ర్యం తరువాత బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం నుండి క్రమంగా వేరుచేయడానికి ప్రభుత్వాలు అనుసరించిన విధానాలు పూర్తి చేసాయి. 1949 తరువాత రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ అధికారికంగా ప్రకటించబడింది.
 
రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఈ రాజ్యం తటస్థంగా ఉన్నప్పటికీ ఉత్తర ఐర్లాండ్ రక్షణలో మిత్రరాజ్యాలకు రహస్య సహాయం అందించింది. దేశం తటస్థత ఉన్నప్పటికీ స్వతంత్ర ఐర్లాండ్ నుండి దాదాపు 50,000<ref>{{Cite news |last=Connolly |first=Kevin |title=Irish who fought on the beaches |work=BBC News Online |date=1 June 2004 |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/3749629.stm |access-date=8 November 2008}}</ref> వాలంటీర్లు యుద్ధ సమయంలో బ్రిటీష్ దళాలలో చేరారు. వీరికి నాలుగు విక్టోరియా క్రాస్లను బహుమతిగా అందించారు.
 
అబెర్హెర్ కూడా ఐర్లాండ్లో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. <ref name="autogenerated695">Hull, Mark: "The Irish Interlude: German Intelligence in Ireland, 1939–1943", ''Journal of Military History'', Vol. 66, No. 3 (July 2002), pp695–717</ref> జర్మన్ గూఢచార కార్యకలాపాలు నిఘా ఆధారంగా 1941 సెప్టెంబరులో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో సహా డబ్లిన్‌లోని ప్రధాన దౌత్యప్రతినిధుల అరెస్టుతో ప్రభావవంతంగా ముగిసింది. అధికారులకు ప్రాథమిక రక్షణగా ఉంది. యుద్ధరంగంలో ప్రారంభంలో కేవలం ఏడువేలమంది ఒక సాధారణ సైన్యంతో, ఆధునిక ఆయుధాల పరిమిత సరఫరాతో ఇరువైపుల దాడి నుండి తమను తాము రక్షించుకోవడానికి దేశానికి చాలా కష్టసాధ్యంగా ఉండేది.<ref name="autogenerated695"/><ref>{{Cite book |last=Carroll |first=Joseph T. |title=Ireland in the War Years 1939–1945 |publisher=International Scholars Publishers |date=2002 |location=San Francisco |page=190 |isbn=978-1-57309-185-5}}</ref>
 
రెండవ ప్రంపచ యుద్ధం తరువాత అధిక-స్థాయి వలసలు (ముఖ్యంగా 1950, 1980 లలో) గుర్తించబడ్డాయి. కానీ 1987 లో ఆర్థిక వ్యవస్థ మెరుగుపడింది, 1990 లలో గణనీయమైన ఆర్థిక వృద్ధి ప్రారంభమైంది. ఈ కాలం వృద్ధి సెల్టిక్ టైగర్ అని పిలవబడింది. <ref name=clancy3>{{Cite book |last1=Clancy |first1=Patrick |first2=Sheelagh |last2=Drudy |first3=Kathleen |last3=Lynch |first4=Liam |last4=O'Dowd |title=Irish Society: Sociological Perspectives |pages=68–70 |publisher=Institute of Public Administration |date=1997 |isbn=1-872002-87-0}}</ref> రిపబ్లిక్ జి.డి.పి. 1995, 1999 మధ్య సంవత్సరానికి సగటున 9.6% అభివృద్ధి చెందింది.<ref>{{Cite book |first=Doris |last=Schmied |title=Winning and Losing: the Changing Geography of Europe's Rural Areas |publisher=Ashgate |location=Chippenham, UK |date=2005 |page=234 |isbn=0-7546-4101-5}}</ref> ఏ సంవత్సరంలో రిపబ్లిక్ యూరోలో చేరింది. 2000 లో తలసరి జిడిపి పరంగా ప్రపంచంలో ఆరవ ధనిక దేశంగా గుర్తించబడింది.<ref>{{Cite journal |publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD) |title=The Future of International Migration to OECD Countries |location=Paris |page=67 |url= https://books.google.com/books?id=t-MXbmt8J5YC&printsec=frontcover&dq=%22The+Future+of+International+Migration+to+OECD+Countries%22&cd=1#v=onepage&q=&f=false |isbn=978-92-64-04449-4 |date=2 September 2009}}</ref>
అబెర్హెర్ కూడా ఐర్లాండ్లో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. <ref name="autogenerated695">Hull, Mark: "The Irish Interlude: German Intelligence in Ireland, 1939–1943", ''Journal of Military History'', Vol. 66, No. 3 (July 2002), pp695–717</ref> జర్మన్ గూఢచార కార్యకలాపాలు నిఘా ఆధారంగా 1941 సెప్టెంబరులో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో సహా డబ్లిన్‌లోని ప్రధాన దౌత్యప్రతినిధుల అరెస్టుతో ప్రభావవంతంగా ముగిసింది. అధికారులకు ప్రాథమిక రక్షణగా ఉంది. యుద్ధరంగంలో ప్రారంభంలో కేవలం ఏడువేలమంది ఒక సాధారణ సైన్యంతో, ఆధునిక ఆయుధాల పరిమిత సరఫరాతో ఇరువైపుల దాడి నుండి తమను తాము రక్షించుకోవడానికి దేశానికి చాలా కష్టసాధ్యంగా ఉండేది.<ref name="autogenerated695"/><ref>{{Cite book |last=Carroll |first=Joseph T. |title=Ireland in the War Years 1939–1945 |publisher=International Scholars Publishers |date=2002 |location=San Francisco |page=190 |isbn=978-1-57309-185-5}}</ref>
 
 
రెండవ ప్రంపచ యుద్ధం తరువాత అధిక-స్థాయి వలసలు (ముఖ్యంగా 1950, 1980 లలో) గుర్తించబడ్డాయి. కానీ 1987 లో ఆర్థిక వ్యవస్థ మెరుగుపడింది, 1990 లలో గణనీయమైన ఆర్థిక వృద్ధి ప్రారంభమైంది. ఈ కాలం వృద్ధి సెల్టిక్ టైగర్ అని పిలవబడింది. <ref name=clancy3>{{Cite book |last1=Clancy |first1=Patrick |first2=Sheelagh |last2=Drudy |first3=Kathleen |last3=Lynch |first4=Liam |last4=O'Dowd |title=Irish Society: Sociological Perspectives |pages=68–70 |publisher=Institute of Public Administration |date=1997 |isbn=1-872002-87-0}}</ref> రిపబ్లిక్ జి.డి.పి. 1995, 1999 మధ్య సంవత్సరానికి సగటున 9.6% అభివృద్ధి చెందింది.<ref>{{Cite book |first=Doris |last=Schmied |title=Winning and Losing: the Changing Geography of Europe's Rural Areas |publisher=Ashgate |location=Chippenham, UK |date=2005 |page=234 |isbn=0-7546-4101-5}}</ref> ఏ సంవత్సరంలో రిపబ్లిక్ యూరోలో చేరింది. 2000 లో తలసరి జిడిపి పరంగా ప్రపంచంలో ఆరవ ధనిక దేశంగా గుర్తించబడింది.<ref>{{Cite journal |publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD) |title=The Future of International Migration to OECD Countries |location=Paris |page=67 |url= https://books.google.com/books?id=t-MXbmt8J5YC&printsec=frontcover&dq=%22The+Future+of+International+Migration+to+OECD+Countries%22&cd=1#v=onepage&q=&f=false |isbn=978-92-64-04449-4 |date=2 September 2009}}</ref>
 
ఈ సమయంలో సాంఘిక మార్పులు సంభవించాయి. కాథలిక్ చర్చ్ అధికారం క్షీణించడం చాలా ముఖ్యమైనది. 2008 లో ప్రారంభమైన ఆర్థిక సంక్షోభం కారణంగా జి.డి.పి. 2008 లో 3% క్షీణించింది, 2009 లో 7.1% తగ్గింది. <ref>{{Cite news |first=Shawn |last=Pogatchnik |title=Ireland's Economy Suffered Record Slump in 2009 |work=[[Business Week]] |date=25 March 2010 |access-date=6 April 2010 |url= http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9ELOCOG1.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20150208020158/http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9ELOCOG1.htm |archive-date=8 February 2015}}</ref> 2009 లో రాజ్యంలో నిరుద్యోగం రెట్టింపు అయింది. 2012 లో 14% కంటే ఎక్కువగా ఉంది.<ref>{{cite web |title=Measuring Ireland's Progress 2011 |work=CSO.ie |publisher=[[Central Statistics Office (Ireland)|Central Statistics Office]] |date=October 2012 |page=36 |url= http://www.cso.ie/en/media/csoie/releasespublications/documents/otherreleases/2011/measuringirelandsprogress2011.pdf |issn=1649-6728 |access-date=30 August 2015}}</ref>
 
====ఉత్తర ఐర్లాండ్ ====
 
ఈ ద్వీపంలో విభిన్న భౌగోళిక ప్రాంతాలున్నాయి. పశ్చిమప్రాంతంలో స్కాటిష్ హైలాండ్స్ లాగానే కౌంటీ గల్వే, కౌంటీ డోనెగల్ కాల్డొనైడ్ ఉన్నత స్థాయి మెటామార్ఫిక్, జ్వాలల సముదాయానికి ఒక మాధ్యమంగా ఉంది. ఆగ్నేయ ఉల్స్‌స్టర్ అంతటా విస్తరించి నైరుతిలోని లాంగ్‌ఫోర్డ్ వరకు కొనసాగి దక్షిణంలోని ([[స్కాట్లాండ్]]) సారూప్యత కలిగిన నవాన్ (ఆర్డోవిషన్ ప్రొవింస్, సిలువిరియన్ రాక్స్) ఉన్నాయి. మరింత దక్షిణప్రాంతంలో కౌంటీ వెక్స్ఫోర్డ్ తీరం వెంట తిమింగిలాలు కనిపించే విధంగా మరింత ఆర్డోవిషియన్, సిలిరియన్ రాళ్ళలో గ్రానైట్ ఇంట్రూసివ్స్ ప్రాంతం ఉంది.<ref>{{cite web |title=Geology of Ireland |work=Geology for Everyone |publisher=Geological Survey of Ireland |url= http://www.gsi.ie/Education/Geology+for+Everyone/Geology+of+Ireland.htm |access-date=5 November 2008 |dead-url=yes |archive-url= https://web.archive.org/web/20080327113851/http://www.gsi.ie/Education/Geology%2Bfor%2BEveryone/Geology%2Bof%2BIreland.htm |archive-date=27 March 2008 |df= }}</ref><ref>{{cite web |title=Bedrock Geology of Ireland |work=Geology for Everyone |publisher=Geological Survey of Ireland |url= http://www.gsi.ie/NR/rdonlyres/0302F251-C4ED-4938-BCF0-CF228A3E8F6A/0/GSI_GeolIreland_A4.pdf |access-date=5 November 2008}}</ref>
 
 
నైరుతి దిశలో బ్యాన్ట్రే బే, మాక్లిల్లిక్యుడి రెక్సపర్వతాలు గణనీయమైన వైకల్యం కలిగిన ప్రాంతం కానీ తేలికగా రూపాంతరం చెందిన డెవోనియన్-కాలంనాటి శిలలు ఉన్నాయి.<ref>{{cite web |title=Geology of Kerry-Cork—Sheet 21 |work=Maps |publisher=Geological Survey of Ireland |date=2007 |url= http://www.gsi.ie/Publications+and+Data/Maps/Geology+of+Kerry-Cork+-+Sheet+21.htm |access-date=9 November 2008 |dead-url=yes |archive-url= https://web.archive.org/web/20071212143431/http://www.gsi.ie/Publications%2Band%2BData/Maps/Geology%2Bof%2BKerry-Cork%2B-%2BSheet%2B21.htm |archive-date=12 December 2007 |df= }}</ref> "హార్డ్ రాక్" భౌగోళికంగా ఈ పాక్షిక వలయం దేశంలోని కేంద్రానికి సంబంధించిన కార్బొనిఫెరస్ సున్నపురాయి దుప్పటితో నిండి ఉంది. ఇది సారవంతమైన, దట్టమైన ప్రకృతి దృశ్యాలతో అభివృద్ధిచెందింది.లిస్డూవర్నా చుట్టుపక్కల ఉన్న బర్రెన్ పశ్చిమ-తీరప్రాంతంలో బాగా అభివృద్ధి చెందిన కార్స్ట్ లక్షణాలను కలిగి ఉంది.<ref>{{cite web |author=Karst Working Group |title=The Burren |work=The Karst of Ireland: Limestone Landscapes, Caves and Groundwater Drainage System |publisher=Geological Survey of Ireland |date=2000 |url= http://www.clarelibrary.ie/eolas/coclare/places/the_burren/burren_karst.htm |access-date=5 November 2008}}</ref> ముఖ్యమైన స్ట్రాటఫారం సీడ్-జింక్ మినరైజేషన్ వెండిగనులు, తరాన్ చుట్టూ సున్నపురాయిలలో కనిపిస్తుంది.
 
1970 వ దశకం మధ్యకాలంలో కార్క్ నగరంలో " కిన్సలే హెడ్ గ్యాస్ ఫీల్డ్‌ "లో ప్రధానంగా హైడ్రోకార్బన్ అన్వేషణ జరుగుతోంది. <ref name="energyfiles">{{cite web |url=http://www.energyfiles.com/eurfsu/ireland.html |title=Ireland: North West Europe |work=EnergyFiles.com |access-date=30 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313230157/http://www.energyfiles.com/eurfsu/ireland.html |archive-date=13 మార్చి 2016 |url-status=dead }}</ref><ref name="sch">{{Cite book |last1=Shannon |first1=Pat |last2=Haughton |first2=P. D. W. |last3=Corcoran |first3=D. V. |title=The Petroleum Exploration of Ireland's Offshore Basins |publisher=Geological Society |date=2001 |location=London |page=2 |isbn=1-4237-1163-7}}</ref> 1999 లో కౌంటీ మాయో తీరంలో కార్రిబ్ గ్యాస్ ఫీల్డ్‌లో ఆర్థికంగా ముఖ్యమైన సహజ వాయువులను తయారు చేశారు. ఇది నార్త్ సీ హైడ్రోకార్బన్ ప్రావిన్స్ నుండి "షెట్లాండ్ వెస్ట్" దశలవారీ అభివృద్ధితో పశ్చిమ తీరంలో కార్యకలాపాలు జరిగాయి. 28 మిలియన్ బారెల్స్ (4,500,000 చ.మీ) చమురును కలిగి ఉన్నట్లు అంచనా వేసిన హెల్విక్ చమురు క్షేత్రం ఇటీవలి అన్వేషణలలో ప్రధానమైనది. <ref>{{cite news |title=Providence sees Helvick oil field as key site in Celtic Sea |work=[[Irish Examiner]] |date=17 July 2000 |url= http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2000/07/17/current/bpage_2.htm |access-date=27 January 2008 |archive-date=19 January 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120119040533/http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2000/07/17/current/bpage_2.htm}}</ref>
 
<gallery class="center" widths="250" heights="180" caption="Landscapes" >
 
===వాతావరణం ===
ద్వీపం సుసంపన్నమైన వృక్ష దాని తేలికపాటి వాతావరణం, తరచూ వర్షపాతం అది పచ్చని ద్వీపంలోని ప్రకృతిశోభను సంపాదించుకుంటుంది. మొత్తంగా ఐర్లాండ్ కొద్దిస్థాయిలో ఉన్న తేలికపాటి కానీ మార్చగలిగే సముద్ర వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. లోతట్టు వాతావరణం సాధారణంగా మారుతుంది.అదే విధమైన అక్షాంశాల వద్ద ఉండే ప్రపంచంలోని అనేక ఇతర ప్రాంతాల ఉష్ణోగ్రతలో తీవ్రస్థాయిని నివారిస్తుంది. <ref name="MEclimate">{{cite web |title=Climate of Ireland |work=Climate |publisher=Met Éireann|url= http://www.met.ie/climate/climate-of-ireland.asp |access-date=11 November 2008}}</ref> ఇక్కడ సాపేక్షంగా దక్షిణ-పశ్చిమ అట్లాంటిక్ నుండి వ్యాప్తి చెందుతున్న మోడరేట్ తేమ గాలులు ఉంటాయి.
 
ఏడాది పొడవునా వర్షపాతం వస్తుంది. కానీ సంవత్సరం మొత్తం కాంతి ఉంటుంది.ముఖ్యంగా శరదృతువు, శీతాకాల నెలలలో పశ్చిమప్రాంతంలో సగటున అట్లాంటిక్ తుఫానులు సంభవించి వాతావరణం తడిగా ఉంటుంది. ఇవి అప్పుడప్పుడు వినాశకరమైన గాలులు, ఈ ప్రాంతాలకు అధిక వర్షపాతం కలిగిస్తూ ఉంటాయి. అలాగే కొన్నిసార్లు మంచు, వడగళ్ళు కురుస్తుంటాయి. ఈ ద్వీపంలోని ఉత్తరప్రాంతంలో కౌంటీ గాల్వే, తూర్పు కౌంటీ మాయో ప్రాంతాలలో సంవత్సరమ్లో అత్యధికంగా నమోదైన మెరుపులు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాల్లో మెరుపు సంవత్సరానికి సుమారు ఐదు నుంచి పది రోజులు సంభవిస్తాయి. <ref name="MErainfall">{{cite web |title=Rainfall |work=Climate |publisher=Met Éireann |url= http://www.met.ie/climate/rainfall.asp |access-date=5 November 2008}}</ref> దక్షిణాన ముంస్‌స్టర్ కనీసం మంచును నమోదు చేస్తుంది. అయితే ఉత్తర ప్రాంతంలో ఉల్స్టర్ ప్రాంతంలో మరింత అధికంగా నమోదు చేయబడుతుంది.
 
లోతట్టు ప్రాంతాలు వేసవిలో వెచ్చగా ఉంటాయి, శీతాకాలంలో చల్లగా ఉంటాయి. సాధారణంగా 40 రోజులు సముద్ర తీర స్టేషన్లలో 10 రోజులు పోలిస్తే 0 ° సెంటీగ్రేడ్ (32 ° ఫారెంహీట్) ఘనీభవన వాతావరణంలోని స్టేషన్లలో గడ్డకట్టేవి. ఐర్లాండ్ తరచూ వేడి తరంగాలచే ప్రభావితమవుతుంది. ఇటీవల 1995, 2003, 2006, 2013 లో. మిగిలిన యూరోప్‌తో ఉమ్మడిగా, ఐర్లాండ్ 2009/10 శీతాకాలంలో అసాధారణమైన చల్లటి వాతావరణం అనుభవించింది. డిసెంబరు 20 న కౌంటీ మేయోలో ఉష్ణోగ్రతలు -17.2 ° సెంటీగ్రేడ్ (1 ° ఫారెంహీట్) పడిపోయాయి. <ref>{{cite news |url= http://www.independent.ie/irish-news/subzero-temperatures-make-2010-a-recordbreaking-year-26609480.html |title=Sub-zero temperatures make 2010 a record-breaking year |first=Kevin |last=Keane |work=[[Irish Independent]] |date=28 December 2010 |access-date=21 July 2011}}</ref> పర్వత ప్రాంతాలలో మంచు మీటర్ (3 అడుగులు) వరకు పడిపోయింది.{{Weather box
|location = Ireland
|metric first = Yes
|year record low C = −19.1
|source 1 = Met Éireann<ref name=Metrecords>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161216004316/http://www.met.ie/climate-ireland/weather-extremes.asp |archivedate=16 December 2016 |url=http://www.met.ie/climate-ireland/weather-extremes.asp |title=Irish Weather Extremes |publisher=Met Éireann |accessdate=15 December 2016}}</ref>
|source 2 = The Irish Times (November record high)<ref name="Dan Griffin">{{cite web|url=http://www.irishtimes.com/news/environment/balmy-start-to-november-sees-record-temperatures-1.2414099|title=Balmy start to November sees record temperatures|author=Dan Griffin|publisher=[[Irish Times]]|date=2015-11-02|accessdate=2015-11-02}}</ref>
|date=January 2011
}}
===వాతావరణం ===
ద్వీపం సుసంపన్నమైన వృక్ష దాని తేలికపాటి వాతావరణం, తరచూ వర్షపాతం అది పచ్చని ద్వీపంలోని ప్రకృతిశోభను సంపాదించుకుంటుంది. మొత్తంగా ఐర్లాండ్ కొద్దిస్థాయిలో ఉన్న తేలికపాటి కానీ మార్చగలిగే సముద్ర వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. లోతట్టు వాతావరణం సాధారణంగా మారుతుంది.అదే విధమైన అక్షాంశాల వద్ద ఉండే ప్రపంచంలోని అనేక ఇతర ప్రాంతాల ఉష్ణోగ్రతలో తీవ్రస్థాయిని నివారిస్తుంది. <ref name="MEclimate">{{cite web |title=Climate of Ireland |work=Climate |publisher=Met Éireann|url= http://www.met.ie/climate/climate-of-ireland.asp |access-date=11 November 2008}}</ref> ఇక్కడ సాపేక్షంగా దక్షిణ-పశ్చిమ అట్లాంటిక్ నుండి వ్యాప్తి చెందుతున్న మోడరేట్ తేమ గాలులు ఉంటాయి.
 
ఏడాది పొడవునా వర్షపాతం వస్తుంది. కానీ సంవత్సరం మొత్తం కాంతి ఉంటుంది.ముఖ్యంగా శరదృతువు, శీతాకాల నెలలలో పశ్చిమప్రాంతంలో సగటున అట్లాంటిక్ తుఫానులు సంభవించి వాతావరణం తడిగా ఉంటుంది. ఇవి అప్పుడప్పుడు వినాశకరమైన గాలులు, ఈ ప్రాంతాలకు అధిక వర్షపాతం కలిగిస్తూ ఉంటాయి. అలాగే కొన్నిసార్లు మంచు, వడగళ్ళు కురుస్తుంటాయి. ఈ ద్వీపంలోని ఉత్తరప్రాంతంలో కౌంటీ గాల్వే, తూర్పు కౌంటీ మాయో ప్రాంతాలలో సంవత్సరమ్లో అత్యధికంగా నమోదైన మెరుపులు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాల్లో మెరుపు సంవత్సరానికి సుమారు ఐదు నుంచి పది రోజులు సంభవిస్తాయి. <ref name="MErainfall">{{cite web |title=Rainfall |work=Climate |publisher=Met Éireann |url= http://www.met.ie/climate/rainfall.asp |access-date=5 November 2008}}</ref> దక్షిణాన ముంస్‌స్టర్ కనీసం మంచును నమోదు చేస్తుంది. అయితే ఉత్తర ప్రాంతంలో ఉల్స్టర్ ప్రాంతంలో మరింత అధికంగా నమోదు చేయబడుతుంది.
 
లోతట్టు ప్రాంతాలు వేసవిలో వెచ్చగా ఉంటాయి, శీతాకాలంలో చల్లగా ఉంటాయి. సాధారణంగా 40 రోజులు సముద్ర తీర స్టేషన్లలో 10 రోజులు పోలిస్తే 0 ° సెంటీగ్రేడ్ (32 ° ఫారెంహీట్) ఘనీభవన వాతావరణంలోని స్టేషన్లలో గడ్డకట్టేవి. ఐర్లాండ్ తరచూ వేడి తరంగాలచే ప్రభావితమవుతుంది. ఇటీవల 1995, 2003, 2006, 2013 లో. మిగిలిన యూరోప్‌తో ఉమ్మడిగా, ఐర్లాండ్ 2009/10 శీతాకాలంలో అసాధారణమైన చల్లటి వాతావరణం అనుభవించింది. డిసెంబరు 20 న కౌంటీ మేయోలో ఉష్ణోగ్రతలు -17.2 ° సెంటీగ్రేడ్ (1 ° ఫారెంహీట్) పడిపోయాయి. <ref>{{cite news |url= http://www.independent.ie/irish-news/subzero-temperatures-make-2010-a-recordbreaking-year-26609480.html |title=Sub-zero temperatures make 2010 a record-breaking year |first=Kevin |last=Keane |work=[[Irish Independent]] |date=28 December 2010 |access-date=21 July 2011}}</ref> పర్వత ప్రాంతాలలో మంచు మీటర్ (3 అడుగులు) వరకు పడిపోయింది.{{Weather box
|location = Ireland
|metric first = Yes
|year record low C = −19.1
|source 1 = Met Éireann<ref name=Metrecords>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161216004316/http://www.met.ie/climate-ireland/weather-extremes.asp |archivedate=16 December 2016 |url=http://www.met.ie/climate-ireland/weather-extremes.asp |title=Irish Weather Extremes |publisher=Met Éireann |accessdate=15 December 2016}}</ref>
|source 2 = The Irish Times (November record high)<ref name="Dan Griffin">{{cite web|url=http://www.irishtimes.com/news/environment/balmy-start-to-november-sees-record-temperatures-1.2414099|title=Balmy start to November sees record temperatures|author=Dan Griffin|publisher=[[Irish Times]]|date=2015-11-02|accessdate=2015-11-02}}</ref>
|date=January 2011
}}
==ఆర్థికం ==
రెండు విభిన్న కరెన్సీలను (యూరో, పౌండ్ స్టెర్లింగ్) ఉపయోగించి రెండు పరిధులలో ఉన్నప్పటికీ పెరుగుతున్న మొత్తం వాణిజ్య కార్యకలాపాలు అన్ని ఐర్లాండ్ ఆధారంగా నిర్వహించబడుతున్నాయి. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ అధికార భాగస్వామ్య సభ్యత్వం ద్వారా సులభతరం చేయబడింది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రయోజనాన్ని పొందటానికి, పోటీతత్వాన్ని పెంచడానికి "అన్ని-ఐర్లాండ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ"ను రూపొందించడానికి వ్యాపార సంఘం, విధాన రూపకర్తల సభ్యుల నుండి అభ్యర్థనలు ఉన్నాయి .
 
ఐర్లాండ్ ద్వీపంలో రెండు బహుళ నగర ప్రాంతాలు ఉన్నాయి:
* కార్క్-లిమిరిక్-గాల్వే కారిడార్ - 1 మీ
* క్రింద ఐర్లాండ్ ద్వీపంలో ప్రాంతీయ జిడి.పి. పోలిక ఉంది.<ref>{{cite web |archive-url= https://web.archive.org/web/20081028204341/http://www.forfas.ie/ncc/reports/ncc_ndp_submission/ncc061114_ndp_submission_dept_finance_webopt.pdf |archive-date=28 October 2008 |url= http://www.forfas.ie/ncc/reports/ncc_ndp_submission/ncc061114_ndp_submission_dept_finance_webopt.pdf |date=2006 |title=National Competitiveness Council Submission on the National Development Plan 2007–2013 |publisher=National Competitiveness Council |dead-url=yes |access-date=28 October 2016}}</ref>
 
 
{| class="wikitable"
===పర్యాటకం ===
[[File:Inisheer landscape.jpg|thumb|[[Inisheer]] (Inis Oírr), [[Aran Islands]].]]
ఈ ద్వీపంలో మూడు ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి: బ్రు నా బోన్నీ, స్కెగ్జెల్ మైఖేల్, జెయింట్స్ కాజ్వే.<ref>{{cite web |title=World Heritage List |work=World Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url= http://whc.unesco.org/en/list/&order=region |access-date=30 August 2015}}</ref> ఉదాహరణకు బర్రెన్, ది సెయిడ్ ఫీల్డ్స్ <ref>{{cite web |title=Ireland: Tentative Lists |work=World Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url= http://whc.unesco.org/en/statesparties/ie/ |access-date=30 August 2015}}</ref>, మౌంట్ స్టీవర్ట్ ఇతర ప్రదేశాలు తాత్కాలిక జాబితాలో ఉన్నాయి.<ref>"[https://www.nationaltrust.org.uk/mount-stewart/features/mount-stewarts-world-class-gardens] Mount Stewart's world-class gardens]". [[National Trust]]. Retrieved 9 December 2017</ref>
 
ఐర్లాండ్లో ఎక్కువగా సందర్శించే కొన్ని సైట్లలో బున్రట్టి కాసిల్, రాక్ ఆఫ్ కాసెల్, ది క్లిఫ్స్ ఆఫ్ మోహెర్, హోలీ క్రాస్ అబ్బే, బ్లార్నీ కాజిల్ ఉన్నాయి.<ref name="facts2006">{{cite web |url= http://www.failteireland.ie/getdoc/975fbac0-cf5d-4574-946e-26700b8a4efa/Tourism-Facts-2006.aspx |title=Tourism Facts 2006 |access-date=22 October 2008 |date=2006 |format=PDF |work=Fáilte Ireland |publisher=National Tourism Development Authority |archive-url= https://web.archive.org/web/20120112020708/http://www.failteireland.ie/getdoc/975fbac0-cf5d-4574-946e-26700b8a4efa/Tourism-Facts-2006.aspx |archive-date=12 January 2012}}</ref> చారిత్రాత్మకంగా ముఖ్యమైన గ్లెన్డాలోఫ్, క్లాన్మాక్నోయిస్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్లో జాతీయ స్మారక కట్టడాలుగా నిర్వహించబడుతున్నాయి.<ref>{{cite web |title=Search by County |work=National Monuments |author=National Monuments Service |publisher=Department of Environment, Heritage and Local Government |url= http://www.archaeology.ie/en/NationalMonuments/SearchByCounty/ |access-date=1 January 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100220110315/http://www.archaeology.ie/en/NationalMonuments/SearchByCounty/ |archive-date=20 February 2010}}</ref>
 
డబ్లిన్ అత్యంత ఎక్కువగా పర్యాటకులు సందర్శించే పర్యాటక ప్రాంతాలలో ఒకటి.<ref name="facts2006"/> ఐర్లాండ్ గిన్నిస్స్హౌస్, బుక్ ఆఫ్ కెల్స్ వంటి అనేక ప్రముఖ ఆకర్షణలకు నిలయంగా ఉంది.<ref name="facts2006"/>
 
పశ్చిమ కాలిఫోర్నియాలోని లేక్స్ ఆఫ్ కిల్లర్నీ, డింగిల్ ద్వీపకల్పం, కౌంటీ కెల్లీ, కన్నెమరాలోని అరన్ దీవులు ఉన్నాయి. ఇవి కూడా ప్రసిద్ధ పర్యాటక ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. <ref name="facts2006"/>
డబ్లిన్ అత్యంత ఎక్కువగా పర్యాటకులు సందర్శించే పర్యాటక ప్రాంతాలలో ఒకటి.<ref name="facts2006"/>ఐర్లాండ్ గిన్నిస్స్హౌస్, బుక్ ఆఫ్ కెల్స్ వంటి అనేక ప్రముఖ ఆకర్షణలకు నిలయంగా ఉంది.<ref name="facts2006"/>
పశ్చిమ కాలిఫోర్నియాలోని లేక్స్ ఆఫ్ కిల్లర్నీ, డింగిల్ ద్వీపకల్పం, కౌంటీ కెల్లీ, కన్నెమరాలోని అరన్ దీవులు ఉన్నాయి. ఇవి కూడా ప్రసిద్ధ పర్యాటక ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. <ref name="facts2006"/>
 
 
 
అకిల్ ద్వీపం కౌంటీ మాయో తీరంలో ఉంది. ఇది ఐర్లాండ్ అతిపెద్ద ద్వీపం. ఇది సర్ఫింగ్ కోసం ఒక ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రంగా ఉంది., 5 బ్లూ ఫ్లాగ్ తీరాలు,, క్రోఘాగన్ ప్రపంచంలోని ఎత్తైన సముద్ర శిఖరాలలో ఒకటి. పల్లాడియన్, నియోక్లాసికల్, నియో-గోతిక్ శైలులలో, కాజిల్ వార్డ్, కాస్టేల్ హౌస్ హౌస్, బాంట్రీ హౌస్, గ్లెన్వావ్ కాజిల్ వంటి ప్రాంతాలు కూడా పర్యాటకులకు ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి.
ఐర్లాండ్ గృహ విద్యుత్తు అవసరాలకు వనరుగా పీట్ (స్థానికంగా "టర్ఫ్" అని పిలుస్తారు) ఆధారంగా ఉండే ఒక పురాతన పరిశ్రమను కలిగి ఉంది. బయోమాస్ శక్తి ఒక రూపం ఈ వేడిని ఇప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపయోగిస్తారు. అయినప్పటికీ అరుదుగా ఉన్న పీట్ల్యాండ్ల కార్బన్ నిల్వ, పర్యావరణ ప్రాముఖ్యత కారణంగా ఐర్లాండ్ వారు తవ్వినట్లయితే ప్రభుత్వానికి జరిమానా విధించే విధానం ద్వారా ఈ ఆవాసాలను రక్షించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. నగరాల్లో ఉష్ణాన్ని సాధారణంగా వేడిచేసే చమురు ద్వారా సరఫరా చేస్తారు. అయితే కొందరు పట్టణ పంపిణీదారులు "సాడ్స్ ఆఫ్ టర్ఫ్ " "స్మోక్ లేని ఇంధనం"గా పంపిణీ చేస్తారు.
 
ఈ ద్వీపం ఒకే విద్యుత్తు మార్కెట్‌తో పనిచేస్తుంది.<ref>{{cite web |url=http://www.sem-o.com/AboutSEMO/Pages/default.aspx |title=About SEMO: The Single Electricity Market |publisher=Single Electricity Market Operator (SEMO) |access-date=13 January 2011 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130095246/http://www.sem-o.com/AboutSEMO/Pages/default.aspx |archive-date=30 నవంబర్ 2010 |url-status=dead }}</ref> రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్, ఉత్తర ఐర్లాండ్లో వారి ఉనికిలో ఉన్న విద్యుత్ నెట్వర్క్లు పూర్తిగా వేరుగా ఉన్నాయి. రెండు నెట్వర్క్లు విడివిడిగా పోస్ట్ విభజన రూపకల్పన ద్వారా నిర్మించబడ్డాయి. ఏదేమైనా ఇటీవలి సంవత్సరాలలో జరిగిన మార్పుల ఫలితంగా అవి ఇప్పుడు మూడు అంర్గత అనుసంధాన విధానాలను కలిగి ఉంది. <ref>{{cite web |url= http://www.cer.ie/en/electricity-transmission-network-interconnection.aspx |title=Interconnection |publisher=Commission for Energy Regulation |date=28 January 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110128172244/http://www.cer.ie/en/electricity-transmission-network-interconnection.aspx |archive-date=28 January 2011 |access-date=30 March 2010}}</ref>, గ్రేట్ బ్రిటన్ ద్వారా ప్రధాన భూభాగం యూరోప్‌తో అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి.ఉత్తర ఐర్లాండ్ విద్యుత్ (ఎన్.ఐ.ఇ)కు తగినంత శక్తి సరఫరా చేయని కారణంగా ప్రైవేటు కంపెనీల సరఫరాతో సంక్లిష్టంగా ఉంటుంది. ఐర్లాండ్ రిపబ్లిక్‌తో ఇ.ఎస్.బి. దాని పవర్ స్టేషన్లను ఆధునీకరించడంలో విఫలమైంది. విద్యుత్ కేంద్రాల లభ్యత ఇటీవల సుమారు 66% మాత్రమే ఉంది. పశ్చిమ ఐరోపాలో ఇటువంటి బలహీనమైన రేటుల్లో ఒకటిగా ఉంది. ఐర్గ్రిడ్ ఐర్లాండ్, గ్రేట్ బ్రిటన్ మధ్య 500 మె.వాట్ల సామర్ధ్యంతో హెచ్.వి.డి.సి. ట్రాన్స్మిషన్ లైన్ను నిర్మిస్తోంది <ref>{{cite web |title=Interconnection: East-West Interconnector |publisher=[[EirGrid]] |date= |url= http://www.eirgridgroup.com/customer-and-industry/interconnection/ |access-date=19 September 2016}}</ref> ఐర్లాండ్ అత్యధిక 10%.విద్యుత్తు మాదిరిగానే ద్వీపంలో సహజ వాయువు పంపిణీ వ్యవస్థ కూడా ఉంది. గోర్మాన్స్టన్, కౌంటీ మీథ్, బాలైక్లేర్, కౌంటి ఆంటిమిమ్లను ఒక పైప్లైన్ అనుసంధానిస్తుంది.
<ref>{{cite web |date=1 November 2007 |title=Bord Gáis Marks Completion of South-North Pipeline |publisher=[[Bord Gáis]] |url= http://www.bordgais.ie/corporate/index.jsp?a=1427&n=179&p=180 |access-date=27 May 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140529052102/http://www.bordgais.ie/corporate/index.jsp?a=1427&n=179&p=180 |archive-date=29 May 2014}}</ref> ఐర్లాండ్ గ్యాస్ అధికంగా స్కాట్లాండ్, బాలిలమ్ఫోర్డ్ కౌంటీ ఆంటిమ్, లోఫ్షన్నే కౌంటీ డబ్లిన్లో ట్విన్హోను మధ్య అనుసంధానిస్తుంది. కౌంటీ కాక్ తీరంలోని కిన్సలేల్ వాయువు క్షేత్రం నుండి సరఫరా తగ్గుతూవస్తోంది.<ref>{{cite web |title=Northern Ireland Energy Holdings—Frequently Asked Questions |publisher=Northern Ireland Energy Holdings |url= http://www.nienergyholdings.com/FAQs/Index.php |access-date=8 May 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110714182024/http://www.nienergyholdings.com/FAQs/Index.php |archive-date=14 July 2011}}</ref><ref>{{citation |title=Gas Capacity Statement 2007 |publisher=[[Commission for Energy Regulation]] |url= http://www.cer.ie/GetAttachment.aspx?id=d9f0b11e-3a13-42bb-86b7-f7470a9c68cc |format=PDF |access-date=8 May 2009 |archive-date=5 March 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120305041104/http://www.cer.ie/GetAttachment.aspx?id=d9f0b11e-3a13-42bb-86b7-f7470a9c68cc |pages=22, 24, 26}}</ref>, కౌంటీ మాయో తీరానికి చెందిన కార్బ్రిబ్ గ్యాస్ ఫీల్డ్ ఇంకా పైకి రావలసి ఉంది. గవర్నర్ మాయో మైదానం వాయువును శుద్ధి చేయటానికి తీసుకున్న నిర్ణయం వివాదాస్పదానికి దారితీసింది.
 
గణతంత్రం పునరుత్పాదక శక్తికి బలమైన నిబద్ధత కలిగి ఉంది. 2014 గ్లోబల్ గ్రీన్ ఎకానమీ ఇండెక్స్ లో క్లీన్టెక్ పెట్టుబడులకు టాప్ 10 మార్కెట్లలో ఒకటిగా ఉంది.<ref name=ggei>{{cite web |title=2014 Global Green Economy Index |url= http://dualcitizeninc.com/GGEI-Report2014.pdf |publisher=Dual Citizen LLC |access-date=20 October 2014}}</ref> 2004 నుండి వాయు శక్తి వంటి పునరుత్పాదక శక్తిలో పరిశోధన, అభివృద్ధి అధికమైంది. కార్క్, డోనెగల్, మాయో, ఆంట్రిమ్ లలో పెద్ద పవన క్షేత్రాలు నిర్మించబడ్డాయి. పవన క్షేత్రాల నిర్మాణానికి కొన్ని సందర్భాల్లో స్థానిక కమ్యూనిటీల నుంచి వ్యతిరేకత ఏర్పడింది. వీరిలో కొందరు విండ్ టర్బైన్లు వికారంగా ఉందని భావించారు. పవన క్షేత్రాల నుంచి లభించే అధికార లభ్యతను నిర్వహణా లోపం ఉన్న పాతబడిన నెట్వర్క్ రిపబ్లిక్ అడ్డుకుంటుంది. ఇ.ఎస్.బి. టర్రోఫ్ హిల్ సౌకర్యం రాష్ట్రంలో ఒకే విధమైన విద్యుత్-నిల్వ సౌకర్యంగా ఉంది. <ref>{{cite web |title=Options For Future Renewable Energy Policy, Targets And Programmes issued by Department of Communications, Energy and Natural Resources |publisher=Hibernian Wind Power Ltd |date=27 February 2004 |url= http://www.hibernianwindpower.ie/hiberwindresponse_dcmnr.pdf |access-date=11 November 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120317020157/http://www.hibernianwindpower.ie/hiberwindresponse_dcmnr.pdf |archive-date=17 March 2012}}</ref>
 
గణతంత్రం పునరుత్పాదక శక్తికి బలమైన నిబద్ధత కలిగి ఉంది. 2014 గ్లోబల్ గ్రీన్ ఎకానమీ ఇండెక్స్ లో క్లీన్టెక్ పెట్టుబడులకు టాప్ 10 మార్కెట్లలో ఒకటిగా ఉంది.<ref name=ggei>{{cite web |title=2014 Global Green Economy Index |url= http://dualcitizeninc.com/GGEI-Report2014.pdf |publisher=Dual Citizen LLC |access-date=20 October 2014}}</ref> 2004 నుండి వాయు శక్తి వంటి పునరుత్పాదక శక్తిలో పరిశోధన, అభివృద్ధి అధికమైంది. కార్క్, డోనెగల్, మాయో, ఆంట్రిమ్ లలో పెద్ద పవన క్షేత్రాలు నిర్మించబడ్డాయి. పవన క్షేత్రాల నిర్మాణానికి కొన్ని సందర్భాల్లో స్థానిక కమ్యూనిటీల నుంచి వ్యతిరేకత ఏర్పడింది. వీరిలో కొందరు విండ్ టర్బైన్లు వికారంగా ఉందని భావించారు. పవన క్షేత్రాల నుంచి లభించే అధికార లభ్యతను నిర్వహణా లోపం ఉన్న పాతబడిన నెట్వర్క్ రిపబ్లిక్ అడ్డుకుంటుంది. ఇ.ఎస్.బి. టర్రోఫ్ హిల్ సౌకర్యం రాష్ట్రంలో ఒకే విధమైన విద్యుత్-నిల్వ సౌకర్యంగా ఉంది. <ref>{{cite web |title=Options For Future Renewable Energy Policy, Targets And Programmes issued by Department of Communications, Energy and Natural Resources |publisher=Hibernian Wind Power Ltd |date=27 February 2004 |url= http://www.hibernianwindpower.ie/hiberwindresponse_dcmnr.pdf |access-date=11 November 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120317020157/http://www.hibernianwindpower.ie/hiberwindresponse_dcmnr.pdf |archive-date=17 March 2012}}</ref>
 
 
==గణాంకాలు ==
 
-->
9,000 సంవత్సరాలకు పూర్వం నుండి ఐర్లాండ్లో ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. వేర్వేరు యుగాలకు మెసోలిస్టిక్, నియోలిథిక్, కాంస్య యుగం, ఇనుప యుగం కాలంలో ఇక్కడ మానవులు నివసించారని భావిస్తున్నారు.
 
 
ప్రారంభ చారిత్రిక, వంశావళి రికార్డుల ఆధారంగా ఇక్కడ క్రుతిన్, కోర్కు లోగిడ్, డాల్ రియాటా, డారిన్, డీర్గ్టైన్, డెల్భనా, ఎరీన్, లాగిన్, ఉలిద్ వంటి ప్రధాన సమూహాల ఉనికిని గమనించాయి. కొంచెం కాలం తరువాత ప్రధాన సమూహాలు కానచాటా, సియనానచా, ఎనోగాచాటా ఉన్నాయి.
గత 1200 సంవత్సరాలలో వైకింగ్స్, నార్మాన్స్, వెల్ష్, ఫ్లెమింగ్స్, స్కాట్స్, ఇంగ్లీష్, ఆఫ్రికన్లు, తూర్పు ఐరోపావాసులు, దక్షిణ అమెరికన్లు అందరూ జనాభాకు జోడించబడ్డారు. ఐరిష్ సంస్కృతిపై గణనీయమైన ప్రభావాలను కలిగి ఉన్నారు.
 
ఐర్లాండ్ అతిపెద్ద మత సమూహం క్రైస్తవ మతం. ద్వీపంలో 73% పైగా రోమన్ కాథలిజం ప్రాతినిధ్యం వహిస్తోంది (మరియు, రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్లో 87%). మిగిలిన జనాభాలో చాలామంది వివిధ ప్రొటెస్టంట్ తెగలలలో ఒకటికి (ఉత్తర ఐర్లాండ్లో 48%) కట్టుబడి ఉన్నారు.
<ref name="niprotestants">{{Cite news |last=McKittrick |first=David |title=Census Reveals Northern Ireland's Protestant Population is at Record Low |work=[[The Independent]] |date=19 December 2002 |url= https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/census-reveals-northern-irelands-protestant-population-is-at-record-low-611500.html |access-date=30 December 2009 |location=London |archive-url= https://web.archive.org/web/20110624101635/http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/census-reveals-northern-irelands-protestant-population-is-at-record-low-611500.html |archive-date=24 June 2011}}</ref> అతిపెద్దది ఆంగ్లికన్ చర్చ్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్. 2006, 2011 ఐర్లాండులో ముస్లిముల సంఖ్య 50% అధికరించింది. జనాభా లెక్కల మధ్య ఐర్లాండ్లో ముస్లింల సంఖ్య ఇమ్మిగ్రేషన్ ద్వారా పెరుగుతున్నారు.<ref>{{cite web |last=Counihan |first=Patrick |title=Divorce rates soar in Ireland as population continues to expand |publisher=Irish Central |date=30 March 2012 |url= http://www.irishcentral.com/news/divorce-rates-soar-in-ireland-as-population-continues-to-expand-145121415-237438531 |access-date=7 June 2014}}</ref> ద్వీపంలో ఒక చిన్న యూదు సంఘం ఉంది. రిపబ్లిక్ జనాభాలో దాదాపు 4%, నార్తన్ ఐర్లాండ్ జనాభాలో సుమారు 14% మంది ప్రజలు <ref name="niprotestants" /> తాము ఏ మతానికి చెందినవారని పేర్కొన్నారు. ఐరిష్ టైమ్స్ తరఫున నిర్వహించిన ఒక 2010 సర్వేలో ప్రజలు 32% వారు వారానికి ఒకసారి మతపరమైన సేవకు వెళ్లినట్లు చెప్పారు.
 
 
ఐర్లాండ్ జనాభా 16 వ శతాబ్దం నుండి 19 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు వేగంగా అధికరించింది. 1740-41 నాటి కరువు వలన కొంతకాలం అంతరాయం ఏర్పడింది. దీంతో ద్వీప జనాభాలో సుమారుగా రెండున్నరవంతులు మరణించారు. జనాభా తరువాతి శతాబ్దంలో పుంజుకుని విస్తరించింది. కానీ 1840 లో మరో వినాశకరమైన కరువు కారణంగా ఒక మిలియన్ మరణాలు సంభవించాయి.ఒక మిలియన్ కంటే ఎక్కువ మంది దాని తక్షణ నేపథ్యంలో వలసవెళ్లారు. తరువాతి శతాబ్దంలో జనాభా యూరోపియన్ దేశాల్లో సాధారణ ధోరణి మూడు రెట్లు సగటున పెరగడం ఐర్లాండ్‌లో సగం కన్నా ఎక్కువ తగ్గిడం సంభవించింది.
| style="background:#f0f0f0"| 6 ||align=left | '''[[Galway]]''' || 79,934<ref name="cso.ie1"/> ||
|-
| style="background:#f0f0f0"| 7 ||aligh=left | '''[[Lisburn]]'''|| 71,465<ref> https://web.archive.org/web/20101126204727/http://lisburncity.gov.uk/filestore/documents/economic_development/The%20City%20of%20Lisburn%202009%20-%202010%20-%20%20%20%20Final%20Draft%20-%2002.03.09.09.pdf</ref> ||
|-
| style="background:#f0f0f0"| 8 ||align=left | '''[[Waterford]]''' || 53,504<ref name="cso.ie1"/> ||
20 వ శతాబ్దం చివరి దశాబ్దం నుండి పెరుగుతున్న సంపదతో ఐర్లాండ్ వలసదారులకు ఒక గమ్యస్థానంగా మారింది. యూరోపియన్ యూనియన్ 2004 లో [[పోలాండ్]]ను విస్తరించడం ప్రారంభించినప్పటి నుండి సెంట్రల్ ఐరోపా నుండి వలస వచ్చిన వారిలో పోలిష్ ప్రజల సంఖ్య (1,50,000 కంటే ఎక్కువ)అధికంగా ఉంది.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Kevin| author-link=Kevin Sullivan (journalist) |title=Hustling to Find Classrooms For All in a Diverse Ireland |work=[[Washington Post]] |date=24 October 2007 |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/23/AR2007102302162_pf.html |access-date=9 November 2008}}</ref> [[లిథువేనియా]], [[చెక్ రిపబ్లిక్]], [[లాట్వియా]]ల నుండి గణనీయమైన వలసలు వచ్చాయి.<ref>{{cite book |last=Tovey |first=Hilary |last2=Share |first2=Perry |title=A Sociology of Ireland |publisher=Gill & Macmillan |date=2003 |location=Dublin |page=156 |url= https://books.google.com/books?id=EU4NqA7RIHUC&pg=PA156 |isbn=0-7171-3501-2 |access-date=9 September 2011}}</ref>
 
ప్రత్యేకించి ఐర్లాండ్ రిపబ్లిక్ 2006 నాటికి 4,20,000 విదేశీ జాతీయులతో పెద్ద సంఖ్యలో వలసలను కలిగి ఉంది. జనాభాలో 10% మంది ఉన్నారు.<ref name=autogenerated1>{{cite news |last=Seaver |first=Michael |title=Ireland Steps Up as Immigration Leader |work=[[The Christian Science Monitor]] |date=5 September 2007 |url= http://www.csmonitor.com/2007/0905/p06s02-woeu.html |access-date=30 December 2009}}</ref> ఐర్లాండ్ వెలుపల తల్లులకు జన్మించిన 2009 లో నాలుగోవంతు జననం (24%) ఉన్నారు.<ref>{{Cite news |title=24% of boom births to 'new Irish' |work=[[Irish Examiner]] |date=28 June 2011 |url= http://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/24-of-boom-births-to-new-irish-510651.html}}</ref> ఇతర ఆఫ్రికన్ దేశాలతో పాటు చైనీస్, నైజీరియన్లు, ఐరోపాకు చెందిన వారు పెద్ద మొత్తంలో ఉన్నారు. ఐరిష్ ఆర్థిక సంక్షోభానికి ప్రతిస్పందనగా ఐర్లాండ్ నుండి 50,000 మంది తూర్పు మధ్య ఐరోపాలో వలస కార్మికులుగా పనిచేశారు.<ref name="affluenceends">{{Cite news |last=Henry |first=McDonald |title=Ireland's Age of Affluence Comes to an End |work=The Guardian |date=5 April 2009 |url= https://www.theguardian.com/world/2009/apr/05/ireland-economy-vat-unemployment |access-date=30 December 2009 |location=London}}</ref>
 
===భాషలు ===
 
[[File:Irish speakers in 2011.png|thumb|upright=1.15|Proportion of respondents who said they could speak Irish in the Ireland census in 2011 or the Northern Ireland census in 2011]]
రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండులో ఐరిషు, ఆంగ్ల భాషలు రెండూ అధికారిక భాషలుగా ఉన్నాయి. ప్రతి భాషా ఒక ముఖ్యమైన సాహిత్యాన్ని ఉత్పత్తి చేసింది. ఐరిషు ఇప్పుడైనా ఒక మైనారిటీ భాషగా మాత్రమే ఉంది. రెండువేల సంవత్సరాల కంటే ముందు నుండి ఐరిషు ప్రజల భాషగా ఉండేది. దాదాపు ఇనుప యుగంలో ప్రవేశపెట్టబడిందని విశ్వసిస్తున్నారు. ఇది 5 వ శతాబ్దంలో క్రైస్తవీకరణ తర్వాత వ్రాతబద్ధం చేయబడింది. స్కాట్లాండు, మ్యాన్ ఐల్ ఆఫ్ మ్యాన్లకు విస్తరించి ఇక్కడ ఇది స్కాటిష్ గేలిక్, మంకస్ భాషలుగా రూపాంతరం చెందింది.
 
ఐరిషు భాష అనేక శతాబ్దాల నుండి లిఖిత గ్రంథాల విస్తారమైన ఖజానాను కలిగి ఉంది. పురాతన ఐరిషు సాహిత్యం 6 వ - 10 వ శతాబ్దం వరకు, 10 వ శతాబ్దం నుండి 13 వ శతాబ్దం వరకు, ప్రారంభ ఆధునిక ఐరిషు 17 వ శతాబ్దం వరకు, ఆధునిక ఐరిషు అని విభజించబడింది. ఇది లాటిన్, పాత నోర్సు, ఫ్రెంచి, ఆంగ్ల భాషల ప్రభావాలను అధిగమిస్తూ చాలా కాలం ఐర్లాండు ప్రబలమైన భాషగా ఆధిఖ్యత కలిగి ఉంది. ఇది బ్రిటీషు పాలనలో క్షీణించినప్పటికీ 19 వ శతాబ్దం ఆరంభం వరకు అధికభాగం మౌఖిక భాషగా మిగిలిపోయింది. అప్పటి నుండి ఐరిషు ఒక మైనారిటీ భాషగా ఉంది.
ఐర్లాండులో మొదటిసారి నార్మన్ దండయాత్రలో ఇంగ్లీషు ప్రవేశపెట్టబడింది. ఇంగ్లాండు నుండి తీసుకురాబడిన రైతులు, వ్యాపారులకు ఇది వాడుక భాషగా ఉంది. ఐర్లాండుకు చెందిన ట్యూడర్ విజయం సాధించడానికి ముందు ఐరిషు భాష దీనిని భర్తీ చేసింది. ట్యూడరు, క్రోమ్వెల్లియన్ విజయాలతో అధికారిక భాషగా ఆగ్లం ప్రవేశపెట్టబడింది. ఉల్‌స్టర్ ప్లాంటర్లు ఉల్‌స్టర్లో దీనికి శాశ్వత స్థావరాన్ని ఇచ్చారు. మిగిలిన ప్రాంతాల్లో ఇది అధికారిక, ఉన్నత-తరగతి భాషగా మిగిలిపోయింది. ఐరిషు మాట్లాడే నాయకులు, ఉన్నత వర్గాల వారు తొలగించబడ్డారు. 19 వ శతాబ్దంలో భాషా బదిలీ ఐరిషు స్థానంలో అధిక సంఖ్యాక ప్రజలకు మొదటి భాషగా మారింది.<ref>{{Cite book |last=Spolsky |first=Bernard |title=Language policy |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |page=191 |isbn=9780521011754}}</ref>
 
ప్రస్తుతం ఐర్లాండ్ రిపబ్లిక్ జనాభాలో 10% కంటే తక్కువ మంది విద్యా వ్యవస్థ వెలుపల ఐరిష్ను మాట్లాడతారు. <ref>{{cite web |title=Table 15: Irish speakers aged 3 years and over in each Province, County and City, classified by frequency of speaking Irish, 2006 |work=Census 2006 |volume=Volume 9—Irish Language |publisher=Central Statistics Office |url=http://beyond2020.cso.ie/Census/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=75639 |access-date=9 November 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227165829/http://beyond2020.cso.ie/Census/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=75639 |archivedate=27 February 2009 |df=dmy-all }}</ref> 15 సంవత్సరాలు దాటిన వారిలో 38% మంది "ఐరిష్ మాట్లాడేవారు" గా వర్గీకరించబడ్డారు. ఉత్తర ఐర్లాండులో ఇంగ్లీషు అధికారిక అధికారిక భాషగా ఉన్నప్పటికీ ఐరిషుకు అధికారిక గుర్తింపు ఉంది. ప్రాంతీయ లేదా మైనారిటీ భాషలు కోసం ఐరోపా చార్టర్ మూడవ భాగంగా ప్రత్యేక రక్షణ చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. తక్కువ హోదా (చార్టర్ రెండవ భాగంగా గుర్తింపుతో సహా), ఉల్‌స్టర్ స్కాట్స్ మాండలికాలకు ఇవ్వబడింది. ఉత్తర ఐర్లాండు నివాసితులలో దాదాపు 2% ప్రజలు ఈ భాషలను మాట్లాడతారు. రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండులో కొంతమంది మాట్లాడతారు.<ref>{{cite web |url= http://www.ark.ac.uk/nilt/1999/Community_Relations/USPKULST.html |title=Northern Ireland Life and Times Survey, 1999 |publisher=Access Research Knowledge Northern Ireland (Queen's University Belfast / Ulster University) |date=9 May 2003 |access-date=20 October 2013}}</ref> 1960 నుండి దేశీయవలసలు అభివృద్ధితో అనేక భాషలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. ముఖ్యంగా ఆసియా, తూర్పు ఐరోపా భాషలు ప్రవేశించాయి. సంచార ఐరిష్ ట్రావెలర్స్ భాష ఐర్లాండుకు చెందినది.<ref name=McArthur>{{cite book |editor-last=McArthur |editor-first=Tom |title=The Oxford Companion to the English Language |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1992 |pages= |isbn=978-0-19-214183-5}}</ref>
 
==సంస్కృతి ==
[[File:Ardboe Cross.jpg|upright|thumb|[[Ardboe High Cross]], [[County Tyrone]]|alt=Tall stone cross, with intricate carved patterns, protected by metal railings surrounded by short cut grass. Trees are to either side, cows in open countryside are in the middle distance.]]
 
ఐర్లాండ్ సంస్కృతిలో పురాతన ప్రజల సంస్కృతి, వలస, ప్రసార సాంస్కృతిక ప్రభావాలు (ప్రధానంగా గేలిక్ సంస్కృతి, ఆంగ్లీకరణ, అమెరికీకరణ, విస్తారమైన ఐరోపా సంస్కృతి అంశాలు) ఉన్నాయి. [[స్కాట్లాండ్]], వేల్స్, కార్న్‌వాల్, ఐల్ ఆఫ్ మాన్, బ్రిట్టనీలతో పాటు ఐరోపాలోని సెల్టిక్ దేశాలలో ఐర్లాండ్ ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఐరిషు ఇంటర్లాస్ లేదా సెల్టిక్ అని పిలిచే క్లిష్టమైన రూపాలలో సాంస్కృతిక ప్రభావాల కలయిక కనిపిస్తుంది. ఈ మధ్యయుగ మత, లౌకిక అలంకరణలో చూడవచ్చు. సంప్రదాయ ఐరిషు సంగీతం, నృత్యాల విలక్షణమైన శైలి, అలాగే ఆధునిక "సెల్టిక్" సంస్కృతికి సంబంధించిన శైలి ఇప్పటికీ ఆభరణాల, గ్రాఫిక్ కళల్లో ప్రజాదరణ పొందింది.<ref name="BBC 1">{{cite news |title=Tionchar na gCeilteach |url= http://www.bbc.co.uk/irish/articles/view/720/english/ |access-date=23 January 2010 |date=23 May 2009 |work=BBC News Online}}</ref>
 
పురాతన కాలం నుంచి ( 17 వ శతాబ్దానికి చెందిన తోటలరూపకల్పన కాలం నుండి ద్వీపంలో రాజకీయ గుర్తింపు, విభాగాల గుర్తింపుకు కేంద్రంగా ఉంది) ద్వీపంలోని ప్రజల సాంస్కృతిక జీవితంలో మతం ప్రముఖ పాత్ర పోషించింది. 5 వ శతాబ్దంలో సెయింట్ ప్యాట్రిక్ మిషన్ల తరువాత కెల్టిక్ చర్చితో ఐర్లాండు పూర్వ క్రైస్తవ వారసత్వం సంలీనం చేయబడింది. ఐరిషు సన్యాసి సెయింట్ కొలంబసుతో ప్రారంభమైన హిబెర్నో-స్కాటిష్ మిషన్లు క్రైస్తవ మతాన్ని అన్యమత ఇంగ్లాండు, ఫ్రాంకిషు సామ్రాజ్యం వరకు విస్తరించాయి. ఈ మిషన్లు రోమ్ పతనం తరువాత చీకటి యుగం సమయంలో ఐరోపాలో నిరక్షరాస్యులైన జనాభాకు లిఖిత భాషను తీసుకువచ్చింది. ఇది ఐర్లాండుకు "ది సెయింట్ ఆఫ్ సెయింట్స్ అండ్ స్కాలర్స్" సంపాదించింది.
[[File:KellsFol032vChristEnthroned.jpg|thumb|upright|Illuminated page from [[Book of Kells]]]]
 
ఐర్లాండు ఐరిషు ఆంగ్ల భాషల్లో సాహిత్యాన్ని ప్రపంచ సాహిత్యంలోని అన్ని శాఖలకు అందించింది. ఐర్లాండు 6 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఐరీష్లో కవిత్వం తొలి ఉదాహరణలతో ఐరోపాలో అత్యంత పురాతనమైన కవిత్వం కలిగి ఉంది. 17 వ శతాబ్దం నుండి ఇంగ్లీషు వ్యాప్తి చెందినప్పటికీ ఐరిషు 19 వ శతాబ్దంలో ఆధిపత్య సాహిత్య భాషగా మిగిలిపోయింది. మధ్యయుగ కాలంలోని ప్రముఖ పేర్లు గోఫ్రియత్ ఫియోన్ ఓ డాలిఘ్ (పదునాల్గవ శతాబ్దం), డేలిభి ఓ బ్రుయాడైర్ (పదిహేడవ శతాబ్దం), అగోన్ ఓ రథైల్లే (పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం)ఇందుకు ఉదాహరణగా ఉన్నాయి. ఓరల్ సంప్రదాయంలో ఇబిల్లిన్ దుబ్ ని చోనాల్ (సి. 1743 - సి. 1800) ఒక అత్యుత్తమ కవిగా గుర్తించబడ్డాడు. 19 వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో ఐరిషు స్థానాన్ని ఆగ్లం వేగవంతంగా ఆక్రమించింది. 1900 నాటికి సాంస్కృతిక జాతీయవాదులు ఐరిషు భాషలో ఆధునిక సాహిత్యంలో ప్రారంభమైన గేలిక్ రివైవల్ ప్రారంభించారు. ఇది ఉత్పత్తి చేసిన రచయితలలో మేటిన్ ఓ కాధైన్, మైరే మక్ ఒక టిసోవో, ఇతరులు ప్రాముఖ్యత సాధించారు. ఐర్లాండులో కోసిస్సిం, క్లో ఐర్-చోన్నాచ్ట్ వంటి ఐరిష్-భాష ప్రచురణకర్తలు ఉన్నారు.
 
ఆంగ్లంలో జోనాథన్ స్విఫ్ట్ ( 1667 నవంబరు 30 - 1745 అక్టోబర్ 19) గల్లివర్స్ ట్రావెల్స్ మరియు, ఎ మోడెస్ట్ ప్రపోజల్ వంటి రచనలతో తరచుగా ఇంగ్లీష్ భాషలో మొట్టమొదటి వ్యంగ్యవాదిగా గుర్తించబడ్డాడు. 18 వ శతాబ్దపు రచయితలు ఐరిషు సంతతికి చెందిన రచయితలలో ఒలివర్ గోల్డ్‌స్మిత్, [[రిచర్డ్ బ్రింస్లే షెరిడాన్]], [[జాన్ మిల్లింగ్టన్ సింజ్]] తదితరులు ఉన్నారు. వారు వారి జీవితంలో అధికభాగాన్ని ఇంగ్లాండ్లో గడిపారు. చార్లెస్ కిక్హమ్, విలియం కార్లెటన్ (సహకారంతో) ఎడిత్ సోమర్విల్లే, వైలెట్ ఫ్లోరెన్స్ మార్టిన్ వంటి రచయితలు నటించిన 19 వ శతాబ్దంలో ఆంగ్లో-ఐరిషు నవల వెలుగులోకి వచ్చింది. అతని ఎపిగ్రామ్స్ కొరకు అంతర్జాతీ గుర్తింపు పొందిన నాటక రచయిత కవి ఆస్కార్ వైల్డ్ ఐర్లాండ్లో జన్మించాడు.
 
20 వ శతాబ్దంలో ఐర్లాండు సాహిత్యంలో నోబెల్ పురస్కారం అందుకున్న నాలుగు విజేతలు: జార్జి బెర్నార్డు షా, విలియం బట్లరు యేట్సు, శామ్యూలు బెకెటు, సీమాసు హేనీ. నోబెల్ బహుమతి విజేత కానప్పటికీ జేమ్సు జోయిసు 20 వ శతాబ్దానికి చెందిన అత్యంత ముఖ్యమైన రచయితలలో ఒకరిగా పరిగణించబడుతున్నాడు. జోయిసు 1922 నవల " ఉలిస్సేస్ " ఆధునిక సాహిత్యంలో అత్యంత ముఖ్యమైన రచనలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. అతని జీవితం ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 16 న డబ్లిన్లో "బ్లూంసుడే" గా జరుపుకుంటారు.<ref>{{cite web |title=What is Bloomsday? |publisher=James Joyce Centre |url= http://jamesjoyce.ie/what-is-bloomsday/ |access-date=4 October 2014 |dead-url=yes |archive-url= https://web.archive.org/web/20140916080551/http://jamesjoyce.ie/what-is-bloomsday/ |archive-date=16 September 2014}}</ref> ఐరిషు రచయిత మేరీన్ ఓ కాధైన్ నవల " క్రే నా కాయిల్ " ఆధునిక కళాఖండంగా గౌరవించబడుతుంది. ఇది పలు భాషల్లోకి అనువదించబడింది. కవి, నవలా రచయిత, జర్నలిస్ట్ [[పాట్రిక్ కవనాగ్]] ఐరిష్ సాహితీవేత్తల్లో ఒకడిగా పేరుపొందాడు.
 
ఆధునిక ఐరిష్ సాహిత్యం తరచుగా గ్రామీణ వారసత్వంతో అనుసంధానితమై ఉంటుంది.<ref>{{Cite book |first=Andrew |last=Higgins Wyndham |title=Re-imagining Ireland |publisher=University of Virginia Press |location=Charlottesville |date=2006}}</ref> ఇంగ్లీషు భాషా రచయితలైన జాన్ మక్ గెహెర్ను, సీమాస్ హేనీ, ఐరిష్-భాషా రచయితలు మేరిన్న్ ఐ డిరియరాన్, ఇతరులు వంటి గేట్టాచ్టు నుండి వచ్చారు.
 
====సంగీతం====
చరిత్ర పూర్వ కాలం నుండి ఐర్లాండ్లో సంగీతం ఉన్నట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.<ref>O'Dwyer, Simon: ''Prehistoric Music in Ireland'' (Stroud, Gloucestershire: Tempus Publishing, 2004), {{ISBN|0-7524-3129-3}}.</ref> మధ్య యుగ ప్రారంభంలో చర్చి "ఖండాంతర ఐరోపాలో ప్రతిభావంతంగా లేకపోయినప్పటికీ " <ref>Brannon, Patrick V.: "Medieval Ireland: Music in Cathedral, Church and Cloister", in: ''Early Music'' 28.2 (May 2000), p. 193.</ref> ఐర్లాండు మిగిలిన ఐరోపాలోని సెయింటుల నివాసాల మధ్య గణనీయమైన మార్పు ఉంది. ఇది గ్రెగోరియన్ శంఖం అని పిలవబడింది. ఐర్లాండులో మతపరమైన సంస్థలు ప్రారంభమైన గేలిక్ సంగీత శైలుల సంగీతం వీపింగ్ సంగీతం (గోల్ట్రైజీ), ట్రఫింగ్ సంగీతం (జియాంట్రైజీ), స్లీపింగ్ సంగీతం (సూత్రక్రైజ్) త్రయం అని పిలుస్తారు.<ref>Buckley, Ann: "Medieval Ireland, Music in", in: ''The Encyclopaedia of Music in Ireland'', ed. by Harry White and Barra Boydell (Dublin: UCD Press, 2013), {{ISBN|978-1-906359-78-2}}, p. 659.</ref>
 
గాత్ర సంగీతం, వాయిద్య సంగీతం (ఉదా., హార్ప్, గొట్టాలు, వివిధ తీగ వాయిద్యాల) మౌఖికంగా ప్రసారం చేయబడ్డాయి. అయితే ప్రధానంగా ఐరిషు హార్పు ఐర్లాండు జాతీయ చిహ్నంగా మారింది. ఆంగ్లో-ఐరిష్ పాలనలలో యురోపియన్ నమూనాలను అనుసరించి సాంప్రదాయిక సంగీతము డబ్లిన్ కాసిల్, సెయింట్ ప్యాట్రిక్ కేథడ్రల్, క్రిస్ట్ చర్చ్ వంటి మొదటగా పట్టణ ప్రాంతాలలో అభివృద్ధి చేయబడింది. అలాగే హాండెల్ మెసయ్య మొట్టమొదటి ప్రదర్శనతో ఆంగ్లో-ఐరిష్ ప్రాబల్యం పల్లెటూరి నివాసాలకు చేరింది. (1742) బారోక్ యుగంలో ముఖ్యాంశాలలో ఇది ఒకటిగా మారింది. 19 వ శతాబ్దంలో సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు సాంప్రదాయ సంగీత ప్రజా కచేరీలు అందుబాటులో ఉండేవి. అయినప్పటికీ రాజకీయ, ఆర్ధిక కారణాల వలన ఐర్లాండు చాలామంది సంగీతకారులకు పోషించడానికి అవకాశం తక్కువగా ఉన్నందున బాగా గుర్తింపు పొందిన ఐరిషు సంగీతకారులు ఐర్లాండును వదిలి ఇతర దేశాలకు వలస వెళ్ళారు.
 
1960 ల నాటి నుండి ఐరిష్ సాంప్రదాయిక సంగీతం, నృత్యం జనాదరణ పొందడమే కాక ప్రపంచవ్యాప్తం కావడంలో అభివృద్ధి కనిపించింది. 20 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో ఐరిషు సమాజం ఆధునికీకరించడంతో సాంప్రదాయిక సంగీతం ప్రత్యేకించి పట్టణ ప్రాంతాలకు అనుకూలంగా మారింది. <ref>{{Cite book |last=Geraghty |first=Des |title=Luke Kelly: A Memoir |publisher=Basement Press |date=1994 |pages=26–30 |isbn=978-1-85594-090-1}}</ref> అయితే 1960 లో ది డబ్లిన్, ది చీఫ్టైన్స్, ది వోల్ఫ్ టోన్లు, క్లాన్సీ బ్రదర్స్, స్వీనీ'స్ మెన్, సీయాన్ ఓ రియాడా, క్రిస్టీ మూర్ వంటి వ్యక్తులు ఐరిష్ సాంప్రదాయ సంగీతంలో ఆసక్తిని పునరుద్ధరించారు. హార్సులిప్సు, వాన్ మోరిసన్, థిన్ లిజ్జీలతో సంగీతకారులు సమకాలీన రాక్ సంగీతానికి ఐరిషు సంప్రదాయ సంగీతాన్ని చేర్చారు. 1970 - 1980 లలో సంప్రదాయ, రాక్ సంగీతకారుల మధ్య వ్యత్యాసం అస్పష్టంగా మారింది. అనేకమంది గాయకులు క్రమంగా సంగీతశైలిని అతిక్రమించసాగారు. ఈ విధానం సమీపకాలంలో ఎన్య, ది సా డాక్టర్స్, ది కార్స్, సినాడ్ ఓ'ఓన్నోర్, క్లన్నడ్, ది క్రాన్బెర్రీస్ అండ్ ది పోగ్యూస్ వంటి కళాకారుల సంగీతంలో గమనించవచ్చు.
 
====కళలు====
 
ఐరీష్ తత్వవేత్త, వేదాంతి జోహన్నస్ స్కాటస్ ఎరిజెనా మధ్యయుగ యుగం ప్రముఖ మేధావులలో ఒకరిగా పరిగణింపబడ్డారు. సర్ ఎర్నెస్ట్ హెన్రీ షాక్లెటను ఒక ఐరిషు అన్వేషకుడు, అంటార్కిటికు అన్వేషణ ప్రధాన వ్యక్తులలో ఒకడు. ఆయన తన యాత్రతో పాటు, ఎరెబసు పర్వతం మొదటి అధిరోహకుడుగా గుర్తింపూ పొంది అలాగే దక్షిణ మాగ్నెటిక్ పోల్ ఉజ్జాయింపు స్థానాన్ని కనుగొన్నాడు. 17 వ శతాబ్దంలో [[రాబర్ట్ బాయిల్]] సహజ తత్వవేత్త, రసాయన శాస్త్రవేత్త, భౌతిక శాస్త్రవేత్త, సృష్టికర్త, ప్రారంభ శాస్త్రవేత్తగా ప్రఖ్యాతి వహించాడు. ఆయన ఆధునిక రసాయనిక వ్యవస్థాపకులలో ఒకడిగా గుర్తింపు పొందాడు. బాయిల్ చట్టం సూత్రీకరణకు బాగా గుర్తింపు పొందాడు.<ref name="ucc boyle boi">{{cite web |last=Reville |first=William |title=Ireland's Scientific Heritage |website=Understanding Science: Famous Irish Scientists |publisher=[[University College Cork]], Faculty of Science |date=14 December 2000 |url= http://undersci.ucc.ie/wp-content/uploads/sites/12/2014/11/Robert_Boyle.pdf |access-date=30 August 2015}}</ref>
 
 
19 వ శతాబ్ద భౌతిక శాస్త్రవేత్త జాన్ టిండాల్ టైండాల్ ప్రభావాన్ని కనుగొన్నాడు. మానోత్ కాలేజీలో సహజ తత్వశాస్త్రం(నేచురల్ ఫిలాసఫీ) ప్రొఫెసర్ అయిన ఫాదర్ నికోలస్ జోసెఫ్ కాలన్ ఇండక్షన్ కాయిల్, ట్రాన్స్ఫార్మరుల ఆవిష్కరణకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన 19 వ శతాబ్దంలో గాల్వనైజేషన్ పద్ధతిని కనుగొన్నాడు.
1891 లో జార్జి జాన్‌స్టోన్ స్టన్నే " ఎలెక్ట్రాను " అనే పదాన్ని పరిచయం చేశాడు. జాన్ స్టివార్టు బెల్ బెల్ సిద్దాంతం మూలకర్త, బెల్-జాక్వి-అడ్లెర్ " చిరాల్ అనామలీ " ఆవిష్కరణతో నోబెల్ బహుమతికి నామినేట్ అయ్యాడు.<ref>{{cite news |title=John Bell: Belfast street named after physicist who proved Einstein wrong |work=BBC News Online |date=19 February 2015 |url= https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-31536765 |access-date=30 August 2015}}</ref> ఖగోళ శాస్త్రవేత్త జోసెలిన్ బెల్ బర్నెల్ 1967 లో (లార్గాన్, కౌంటీ అర్మాగ్ నుండి) పల్సర్లను కనుగొన్నాడు. ప్రముఖ గణితవేత్తలు సర్ విలియం రోవన్ హామిల్టన్, క్లాసికల్ మెకానిక్సులో, క్వటెర్నియన్స్ ఆవిష్కరణ చేసి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఫ్రాన్సిస్ యసిడ్రో ఎడ్జ్వర్తు ఎడ్జ్వర్త్ బాక్స్ తయారీకి అందించిన సహకారం ప్రస్తుతం-శాస్త్రీయ సూక్ష్మ ఆర్థిక సిద్ధాంతంలో ప్రభావవంతంగా ఉంది; రిచర్డ్ కాన్టిల్లోన్ ఆడమ్ స్మిత్ను ప్రేరేపించాడు. జాన్ బి. కాస్గ్రేవ్ సంఖ్యా థియరీలో ఒక ప్రత్యేక నిపుణుడుగా 1999 లో - 2000-అంకెల ప్రధాన సంఖ్యను, 2003 లో రికార్డ్ చేసిన మిగతా ఫెర్మాట్ సంఖ్యను కనుగొన్నాడు. జాన్ లైట్సన్ సైం మెకానిక్సు, జ్యామితీయ పద్ధతుల వంటి వివిధ సాపేక్ష రంగాలలో పురోగతిని సాధించాడు. గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు జాన్ నాషు ఆయన విద్యార్థుల్లో ఒకరుగా ఉన్నారు. ఐర్లాండులో జన్మించిన కాథ్లీన్ లాన్‌స్డే క్రిస్టలోగ్రఫీతో బాగా ప్రసిద్ధి చెందినది. ఆమె బ్రిటిషు అసోసియేషన్ ఫర్ ది అడ్వాన్స్మెంట్ ఆఫ్ సైన్స్కు మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలుగా ఉంది.<ref>{{Cite news |url= http://www.science.ie/features/archived-feature-articles/five-irish-scientists.html |title=Five Irish Scientists Who Put Chemistry on the Map |work=Science.ie |publisher=Science Foundation Ireland |access-date=24 November 2016}}</ref> ఐర్లాండులో తొమ్మిది విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి. ఐర్లాండు రిపబ్లిక్కులో ఏడు, ఉత్తర ఐర్లాండ్లో ట్రినిటీ కాలేజీ, డబ్లిను యూనివర్సిటీ కాలేజ్ డబ్లిను ఉన్నాయి. అలాగే అనేక మూడవ-స్థాయి కళాశాలలు, ఇన్‌స్టిట్యూట్లు, ఓపెన్ యూనివర్సిటీ, ఐర్లాండు ఉన్నాయి.
 
===ఆహారాలు మరియు, పానీయాలు ===
[[File:Cheese 61 bg 080106.jpg|thumb|[[Gubbeen cheese]], an example of the resurgence in Irish cheese making]]
 
ఐర్లాండ్లో ఆహారం, వంటకాలు ద్వీపంలోని సమశీతోష్ణ వాతావరణం, ఐరిషు చరిత్ర, సాంఘిక, రాజకీయ పరిస్థితులు, పంటలు, జంతువులు ప్రభావం చూపుతాయి. ఉదాహరణకి మధ్యయుగాల నుండి 16 వ శతాబ్దంలో బంగాళాదుంపల రాక వరకు ఐరిషు ఆర్ధిక వ్యవస్థ ప్రధాన లక్షణం పశుపోషణ, యాజమాన్యం అనుసరించి వ్యక్తుల సాంఘిక స్థితిని నిర్ణయించబడుతూ ఉండేది.<ref name="food_companion" >{{Cite book |first1=Alan |last1=Davidson |first2=Tom |last2=Jaine |title=The Oxford Companion to Food |publisher=Oxford University Press |date=2006 |pages=407–408 |isbn=978-0-19-280681-9}}</ref> ఆ విధంగా పశువులకులు పాలు ఉత్పత్తిచేసే ఆవును చంపుట నివారించబడింది.<ref name="food_companion" />
 
ఈ కారణంగా పంది మాంసం, వైట్ మీట్ గొడ్డు మాంసం కంటే అధికంగా ఉపయోగించే వారు. మధ్య యుగం నుండి ఐర్లాండులో మందమైన బేకన్ (రషర్స్ అంటారు), ఉప్పు చేర్చిన వెన్న తినడం (అంటే గొడ్డు మాంసం కంటే పాల ఉత్పత్తి వంటివి) సాధారణం అయింది.<ref name="food_companion" /> సాధారణంగా పెంపుడు జంతువుల రక్తం, పాలు మరియు, వెన్నతో రక్తంను కలిపి ఆహారంగా ఉపయోగించే వారు<ref>{{Cite journal |title=The History and Social Influence of the Potato |first1=Redcliffe Nathan |last1=Salaman |first2=William Glynn |last2=Burton |first3=John Gregory |last3=Hawkes |publisher=Cambridge University Press |date=1985 |pages=218–219}}</ref> ఐర్లాండులో నల్లని పుడ్డింగ్ ప్రధాన అల్పాహారం మిగిలిపోయింది. "అల్పాహారం రోల్" లో నేడు ఈ ప్రభావాలను చూడవచ్చు.
 
ఈ కారణంగా పంది మాంసం, వైట్ మీట్ గొడ్డు మాంసం కంటే అధికంగా ఉపయోగించే వారు. మధ్య యుగం నుండి ఐర్లాండులో మందమైన బేకన్ (రషర్స్ అంటారు), ఉప్పు చేర్చిన వెన్న తినడం (అంటే గొడ్డు మాంసం కంటే పాల ఉత్పత్తి వంటివి) సాధారణం అయింది.<ref name="food_companion" /> సాధారణంగా పెంపుడు జంతువుల రక్తం, పాలు మరియు వెన్నతో రక్తంను కలిపి ఆహారంగా ఉపయోగించే వారు<ref>{{Cite journal |title=The History and Social Influence of the Potato |first1=Redcliffe Nathan |last1=Salaman |first2=William Glynn |last2=Burton |first3=John Gregory |last3=Hawkes |publisher=Cambridge University Press |date=1985 |pages=218–219}}</ref> ఐర్లాండులో నల్లని పుడ్డింగ్ ప్రధాన అల్పాహారం మిగిలిపోయింది. "అల్పాహారం రోల్" లో నేడు ఈ ప్రభావాలను చూడవచ్చు.
 
16 వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో బంగాళాదుంప పరిచయం తరువాత బంగాళాదుంప వంటకాలను అధికంగా ప్రభావితంచేసింది. బృహత్తరమైన పేదరికం ప్రత్యామ్నాయమైన ఆహారాన్ని ప్రోత్సహించింది. 19 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో అధిక సంఖ్యలో ప్రజలు బంగాళాదుంపలు, పాలు ప్రధాన ఆహారంగా తీసుకుంటూ ఉండేవారు.<ref>{{Cite journal |last=Garrow |first=John |title=Feast and Famine: a History of Food and Nutrition in Ireland 1500–1920 |journal=Journal of the Royal Society of Medicine |volume=95 |issue=3 |pages=160–161 |date=March 2002 |issn=1758-1095 |pmc=1279494 |doi=10.1258/jrsm.95.3.160}}</ref> ఒక పురుషుడు, ఒక స్త్రీ నలుగురు పిల్లలు కలిగి ఉన్న ఒక సాధారణ కుటుంబం ఒక వారం 110 కిలోల బంగాళాదుంపలను తినేవారు.<ref name="food_companion" /> తత్ఫలితంగా జాతీయ వంటకాలుగా భావించే వంటలలో ఐరిషు వంటలలో బేకన్, క్యాబేజీ, గుమ్మడికాయ, బంగాళాదుంప పాన్కేక్, కాల్కాన్నోన్ వంటి వంటకాలు, మెత్తని బంగాళాదుంపలు, కాలే లేదా క్యాబేజీల వంటివి ఆహారతయారీలో అధికంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.<ref name="food_companion" />
 
 
20 వ శతాబ్దానికి చెందిన చివరి త్రైమాసికం నుండి ఐర్లాండులో సంపద తిరిగి ఏర్పడటంతో అంతర్జాతీయ ప్రభావాల కారణంగా
[[File:Distillerie OldBushmills.jpg|thumb|కౌంట్ ఆండ్త్రిలోని ఓల్డ్ బుష్మిల్స్ డిస్టిలరీ]]
 
ఐర్లాండ్ ఒకసారి విస్కీ ప్రపంచ మార్కెట్లో ఆధిపత్యం చెంది. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రపంచ విస్కీలో 90% ఉత్పత్తి చేసింది. అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లో నిషేధం విధించబడినప్పుడు (తక్కువ నాణ్యత కలిగిన ఐరిషు బ్రాండుల పేరును ధ్వనించే విస్కీలను విక్రయిస్తున్న వారిని నిషేధితంతో జనాదరణను తగ్గించి ఐరిషు బాండ్లకు ప్రజాదరణ కలిగించడం లక్ష్యంగా నిషేధం అమలుపరచబడింది)<ref>{{Cite book |title=The Blackwell Companion to Modern Irish Culture |first=W. J. |last1=McCormack |publisher=Blackwell |location=Oxford |date=2001 |isbn=978-0-631-16525-5 |page=170}}</ref> 1930 వ దశకపు ఆంగ్లో-ఐరిష్ వాణిజ్య యుద్ధం సమయంలో బ్రిటీషు సామ్రాజ్యం ఐరిషు విస్కీపై సుంకాలు అధికరించింది.<ref>{{Cite journal |first1=Brian |last1=Leavy |first2=David |last2=Wilson |title=Strategy and Leadership |publisher=Routledge |location=London |date=1994 |page=63}}</ref> 20 వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఐరిషు విస్కీ కేవలం 2% కు చేరింది.<ref>{{Cite news |first=Conor |last=O'Clery |title=Whiskey Resists the Downturn |work=GlobalPost |publisher=Public Radio International (PRI) |date=25 February 2009 |url= https://www.pri.org/stories/2009-02-26/whiskey-resists-downturn |access-date=5 April 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160103003228/http://www.globalpost.com/dispatch/ireland/090225/whiskey-resists-the-downturn |archive-date=3 January 2016}}</ref> 1953 లో ఒక ఐరిషు ప్రభుత్వ సర్వేలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో విస్కీ త్రాగే వారిలో 50% ఐరిషు విస్కీ గురించి ఎన్నడూ వినలేదని తెలిసింది.<ref>{{Cite book |first1=Jack |last1=Blocker |first2=David |last2=Fahey |first3=Ian|last3=Tyrrell |title=Alcohol and Temperance in Modern History |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |date=2003 |isbn=978-1-57607-833-4 |page=653}}</ref> 2009 లో అమెరికన్ బ్రాడ్కాస్టర్ సి.ఎన్.బి.సి. పరిశోధనలో ఐరిషు విస్కీ దేశీయంగా ప్రజాదరణ పొందిందని కొన్ని దశాబ్దాలుగా క్రమంగా అంతర్జాతీయ అమ్మకాలలో వృద్ధి చెందిందని తెలియజేస్తుంది.<ref name="not_luck">{{Cite news |title=Irish Whiskey's Growth Not Just About Luck| date=19 March 2009 |first=Christina |last=Berk |url= https://www.cnbc.com/id/29636538 |publisher=CNBC |access-date=4 April 2010}}</ref> సాధారణంగా సి.ఎన్.బి.సి. ఆధారంగా ప్రకారం ఐరిషు విస్కీ, స్కాచ్ విస్కీ వలె స్మోకీ కాదు అయినప్పటికీ అమెరికన్, కెనడియన్ విస్కీల వలె మంచిది కాదు అని తెలియజేసింది.<ref name="not_luck"/> విస్కీ సంప్రదాయంగా క్రీం లిక్కరు ఆధారంగా బైలీసు, "ఐరిషు కాఫీ" (కాఫీ, విస్కీల కలయికతో తయారు చేసే విస్కీ కాఫీ. దీనిని మొదటిసారిగా ఫియోనెస్ ఎగిరే-బోట్ స్టేషన్ వద్ద తయారు చేసారు) బహుశా ఇది ఐరిషు కాక్టెయిలుగా భావించవచ్చు.
 
 
స్టౌటు ఒక రకమైన పోర్టరు బీరు ముఖ్యంగా గిన్నిసు సాధారణంగా ఐర్లాండుతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. చారిత్రాత్మకంగా అది లండనుతో మరింత దగ్గరి సంబంధం కలిగివుంది. పోర్టరు చాలా ప్రజాదరణ పొందింది. అయినప్పటికీ ఇది 20 వ శతాబ్దం మధ్యలో లాజరు నుండి విక్రయాలను కోల్పోయింది. సైడరు ముఖ్యంగా మగ్నర్సు (రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండులో బల్మెర్సుగా విక్రయించబడింది) కూడా ఒక ప్రముఖ పానీయం. రెడ్ నిమ్మరసం ఒక మృదువైన-పానీయం ఇది ప్రత్యేకంగా విస్కీతో మిక్సర్గా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>{{Cite book |last=Davenport |first=Fionn |title=Discover Ireland |publisher=Lonely Planet |date=2010 |location=London |page=348 |url= https://books.google.com/books?id=hhP4ieoRiuIC&pg=PA348 |isbn=978-1-74179-998-9}}</ref>
[[File:Tyrone Blanket Defence.jpg|thumb|[[Tyrone GAA|Tyrone]] v [[Kerry GAA|Kerry]] in the [[2005 All-Ireland Senior Football Championship Final]]]]
 
గేలిక్ ఫుట్ బాలు, హర్లింగు, హ్యాండ్బాలు, ఐరిషు సాంప్రదాయిక క్రీడలలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. వీటిని సమిష్టిగా గేలిక్ గేమ్సుగా పిలుస్తుంటారు. గేలియేటిక్ ఆటలను (లేడీస్ గేలిక్ ఫుట్బాలు, కామెగీ (హర్లింగు మహిళల వేరియంటు) మినహా వీటిని ప్రత్యేక సంస్థలు నిర్వహిస్తారు) గెలేటిక్ అథ్లెటిక్ అసోసియేషన్ (జి.ఎ.ఎ.) నిర్వహిస్తుంది. జి.ఎ.ఎ. ప్రధాన కార్యాలయం ( ప్రధాన స్టేడియం) ఉత్తర డబ్లిన్లో (82,500 ప్రేక్షకుల సామర్ధ్యం) క్రోక్ పార్క్ వద్ద ఉంది.<ref>{{cite web |url= http://www.crokepark.ie/ |title=Croke Park. Not just a venue. A destination |publisher=Croke Park Stadium / Gaelic Athletic Association |access-date=3 October 2007}}</ref> ఆల్ ఐర్లాండు సీనియర్ ఫుట్బాల్ ఛాంపియన్షిప్పు, అల్-ఐర్లాండు సీనియర్ హర్లింగ్ ఛాంపియన్షిప్ సెమీ-ఫైనల్సు, ఫైనల్సుతో సహా అనేక ప్రధాన జి.ఎ.ఎ. క్రీడలు ఇక్కడ నిర్వహించబడ్డాయి. 2007-10లో లాన్స్ డౌన్ రోడ్ స్టేడియం పునరాభివృద్ధి సమయంలో ఇక్కడ అంతర్జాతీయ రగ్బీ, సాకర్లు క్రీడలు నిర్వహించబడ్డాయి.<ref>{{Cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/02/05/AR2007020501459.html |title=For First Time, Croke Park Is Ireland's Common Ground |date=6 February 2007 |access-date=14 August 2008 |work=The Washington Post |first=Michael |last=Moynihan}}</ref> అత్యధిక స్థాయిలో ఉన్న జి.ఎ.ఎ. క్రీడాకారులు అందరూ ఆటగాళ్ళు, అమెచ్యూరు క్రీడాకారులు వేతనం ఏమీ అందుకోనప్పటికీ వాణిజ్య స్పాంసర్ల నుండి పరిమితమైన స్థాయిలో ఆదాయం అందుకునేవారు.
 
ఐరిషు ఫుట్ బాల్ అసోసియేషన్ (ఐఎఫ్ఎ) మొదట సాకర్ పాలక మండలిగా పనిచేసింది. ఈ ఆట 1870 నుండి ఐర్లాండులో ఒక వ్యవస్థీకృత పద్ధతిలో ఆడతారు. " క్లిఫ్టన్‌విల్లె ఎఫ్.సి. బెల్ఫాస్టు " ఐర్లాండులో అతి పురాతన క్లబ్బుగా గుర్తించబడుతుంది. ఇది మొదటి దశాబ్దాలలో బెల్ఫాస్టు పరిసరాలలో ఉల్స్‌టరు ప్రాంతాలలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఐ.ఎఫ్.ఎ. అధికంగా జాతీయ జట్టుకు ఎంపిక వంటి అంశాల కొరకు ఉల్స్‌టరు క్లబ్బుకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారని బెల్ఫాస్టు వెలుపల ఉన్న క్లబ్బులు భావించాయి. 1921 లో ఒక సంఘటన తరువాత ఐ.ఎఫ్.ఎ. ఐరిష్ కప్ సెమీ-ఫైనల్ రీప్లేని డబ్లిన్ నుండి బెల్ఫాస్టుకు మార్చింది.<ref>{{cite web |title=FAI History: 1921–1930 |publisher=Football Association of Ireland |date=5 June 2009 |url= http://www.fai.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=222&Itemid=226 |access-date=30 December 2009}}</ref> డబ్లిన్-ఆధారిత క్లబ్బులు విడిపోయి ఐరిషు ఫ్రీ స్టేట్ ఫుట్ బాల్ అసోసియేషన్ స్థాపించబడిండి. ప్రస్తుతం సదరన్ అసోసియేషన్ " ఐర్లాండు ఫుట్బాల్ అసోసియేషన్ (ఎఫ్.ఎ.ఐ.) గా " పిలువబడుతుంది. ప్రారంభంలో హోం నేషన్సు అసోసియేషన్ ఎఫ్.ఎ.ఐ.ను బ్లాక్లిస్ట్ చేసినప్పటికీ 1923 లో ఎఫ్.ఐ.ఎఫ్.ఎ. చేత ఎఫ్.ఎ.ఐ. తిరిగి గుర్తించబడింది. 1926 లో (ఇటలీకి వ్యతిరేకంగా) మొదటి అంతర్జాతీయ పోటీని నిర్వహించింది. అయినప్పటికీ ఐ.ఎఫ్.ఎ. మరియు, ఎఫ్.ఎ.ఐ రెండూ ఐర్లాండు మొత్తం నుండి వారి జట్లను ఎంపిక చేయటాన్ని కొనసాగించాయి. ఇద్దరు ఆటగాళ్ళు రెండు ఆటలతో మ్యాచ్లకు అంతర్జాతీయ గుర్తింపును సంపాదించిపెట్టారు. ఇద్దరూ తమ సంబంధిత జట్లను ఐర్లాండుగా సూచించారు.
 
[[File:Paul O'Connell Ireland Rugby.jpg|thumb|upright|అర్జెంటీనాకు వ్యతిరేకంగా ఒక పంక్తిలో బంతిని చేరుకున్నాడు]]
1950 లో ఎఫ్.ఐ.ఎఫ్.ఎ. వారి సంబంధిత భూభాగాల్లోని ఆటగాళ్లను ఎంపిక చేయడానికి మాత్రమే అనుబంధసంస్థలకు ఆదేశాలు జారిచేసేది. 1953 లో ఎఫ్.ఎ.ఐ. జట్టు "రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్" గా పిలవబడాలని, ఐ.ఎఫ్.ఎ. బృందం "నార్తర్న్ ఐర్లాండు" పిలువబడాలని (కొన్ని మినహాయింపులతో) నిర్ణయించబడింది. ఉత్తర ఐర్లాండు 1958 లో ప్రపంచ కప్పు ఫైనలుకు అర్హత సాధించింది (క్వార్టరు ఫైనల్సుకు చేరుకుంది). 1982 - 1986 ప్రంపచకప్పు, 2016 లో యూరోపియన్ ఛాంపియన్షిప్పుకు అర్హత సాధించింది. 1990 లో క్వార్టర్ ఫైనల్సుకు చేరుకుంది(1994 లో క్వార్టర్ ఫైనలుకు చేరుకుంది). 1994, 2002 - 1988, 2012 - 2016 సంవత్సరాలలో యూరోపియన్ ఛాంపియన్షిప్పు, ఐర్లాండు ప్రజలకు ఇంగ్లీషు ప్రీమియర్ లీగులో గణనీయమైన ఆసక్తి ఉంది. కొంతవరకు స్కాటిషు సాకరు లీగ్లకు కూడా ఆసక్తి ఉంది.
 
సాకర్ కాకుండా ఐర్లాండు సింగిల్ జాతీయ రగ్బీ టీమ్, సింగిల్ అసోసియేషన్, ఐరిష్ రగ్బీ ఫుట్బాల్ యూనియన్ (ఐఆర్ఎఫ్యు) లను కొనసాగిస్తూ క్రీడను నిర్వహిస్తుంది. ఐరిష్ రగ్బీ జట్టు రగ్బీ వరల్డ్ కప్పులన్నింటిలో ఆడారు. వాటిలో ఆరుమార్లు క్వార్టర్ ఫైనల్ సాధించింది. ఐర్లాండు 1991 - 1999 రగ్బీ ప్రపంచ కప్ పోటీలలో (క్వార్టర్-ఫైనల్తో సహా) క్రీడలు నిర్వహించింది. నాలుగు ప్రొఫెషనల్ ఐరిష్ జట్లు ఉన్నాయి; ప్రో 14 లో 4 జట్టులు ఆడారు. హీనెకెన్ కప్ కోసం 3 జట్లు పోటీపడతాయి. ఆ సమయంలో 1994 లో ఐరిషు రగ్బీటీం ప్రొఫెషనల్ క్రీడలకు వెళ్ళిన తరువాత ఐరిష్ రగ్బీ అంతర్జాతీయ మరియు, ప్రాంతీయ స్థాయిలలో పోటీపడింది. ఆ సమయంలో, ఉల్స్‌టర్ (1999),<ref name="heineken champions archive">{{cite web |ucrl=http://archive.ercrugby.com/heinekencup/champions.php |title=Champions of Europe |publisher=European Club Rugby |website=ERCRugby.com |date=2014 |access-date=4 October 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006080223/http://archive.ercrugby.com/heinekencup/champions.php |archivedate=6 October 2014 |df=dmy-all }}</ref> మున్స్టర్ (2006) <ref>{{Cite news |url= http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/european/4998452.stm |title=Munster 23-19 Biarritz |work=BBC News Online |date=20 May 2006 |access-date=13 October 2011}}</ref>( 2008)<ref name="heineken champions archive"/> లీంస్‌టర్ (2009, 2011, 2012)<ref name="heineken champions archive"/> హీనెకెను కప్పును గెలుచుకున్నారు. దీనికి తోడు ఐరిషు అంతర్జాతీయ జట్టు ఇతర ఐరోపా ఉన్నత వర్గాలకు వ్యతిరేకంగా సిక్స్ నేషన్స్ ఛాంపియన్షిప్పులో విజయం సాధించింది. ఈ విజయం 2004, 2006, 2007 లో ట్రిపుల్ క్రౌనుతో సహా 2009 - 2018 సంవత్సరాలలో గ్రాండ్ స్లాం అని పిలవబడే విజయాలు సాధించింది.<ref>{{cite news |url= https://www.bbc.com/sport/rugby-union/17274833 |title=Six Nations roll of honour |work=BBC News Online |date=2014 |access-date=28 May 2014}}</ref>
 
====ఇతర క్రీడలు====
[[File:Irl-Sligo horse racing.jpg|thumb|[[Horse racing]] in [[Sligo]]]]
ఐర్లాండులో గుర్రపుపందాలు, గ్రేహౌండ్ పందాలు రెండు ప్రసిద్ధి చెందాయి. తరచుగా గుర్రపు పందెం సమావేశాలు, గ్రేహౌండు స్టేడియంలకు హాజరు అధికంగా ఉంటుంది. జాతి గుర్రాల పెంపకం, శిక్షణ కోసం ఐర్లాండు ప్రసిద్ధి చెందింది. రేసు కుక్కల ఎగుమతి కూడా అధికంగా ఉంటుంది. <ref>{{Cite journal |author=FGS Consulting |title=Review of the Horse and Greyhound Racing Fund |publisher=Department of Arts, Sport and Tourism |date=May 2009 |page=11 |url= http://www.arts-sport-tourism.gov.ie/pdfs/DAST_%20Review_of_H%20_GFund%20_FGS_Final_May%2009.pdf |format=PDF |access-date=29 March 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110723073729/http://www.arts-sport-tourism.gov.ie/pdfs/DAST_%20Review_of_H%20_GFund%20_FGS_Final_May%2009.pdf |archive-date=23 July 2011}}</ref> గుర్రపు పందెపు రంగం కిల్డార్లో కౌటీలో అధికంగా కేంద్రీకృతమై ఉంది.<ref>{{cite web |url=http://www.curragh.ie/about-us/history-of-the-curragh/ |title=Kildare at the heart of the Irish bloodstock industry |publisher=The Curragh Racecourse |access-date=29 March 2010 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620102429/http://www.curragh.ie/about-us/history-of-the-curragh/ |archive-date=20 జూన్ 2017 |url-status=dead }}</ref>
 
ఐరిషు అథ్లెటిక్సు 2000 సంవత్సరం నుండి అధిక విజయాన్ని నమోదు చేసారు. సోనియా వోసుల్లివాన్ 5,000 మీటర్ల ట్రాక్ మీద నిర్వహించిన రేసులో రెండు పతకాలను గెలుచుకున్నాడు. 1995 ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్పు క్రీడలలో బంగారు పతకం, 2000 సిడ్నీ ఒలింపిక్సులో వెండిపతకం సాధించాడు. 2003 ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్పులో 20 కె నడకలో గెలియన్ ఓ'సుల్లివాన్ వెండి గెలిచాడు, స్ప్రింట్ హర్డుర్ డేర్వల్ వోరూర్కే మాస్కోలో 2006 వరల్డ్ ఇండోర్ చాంపియన్షిప్లో బంగారు పతకాన్ని సాధించాడు. 2009 లో బెర్లినులో నిర్వహించిన వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్షిప్పులో 20 కె నడకలో ఆలివ్ లాగ్నెన్ వెండి పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు.
 
ఐర్లాండు ఇతర ఒలంపిక్ క్రీడలలో కంటే బాక్సింగులో అధికపతకాలు సాధించింది. బాక్సింగ్ను ఐరిషు అథ్లెటికు బాక్సింగు అసోసియేషన్ నిర్వహిస్తుంది. మైఖేల్ కార్రుత్ ఒక బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు. బార్సిలోనా ఒలింపిక్ క్రీడలలో వెనీ మెక్కల్లౌ ఒక వెండి పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు. 2008 లో బీజింగు క్రీడలలో కెన్నెత్ ఎగాన్ ఒక రజత పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు.<ref>{{Cite news |url= http://www.rte.ie/news/2008/0824/107262-olympic/ |title=RTÉ News: Irish boxer loses out on Olympic gold |work=RTÉ News |publisher=[[Raidió Teilifís Éireann]] |date=28 August 2008 |access-date=28 February 2010}}</ref> ఆ క్రీడలలో పడ్డీ బార్సెస్ కాంశ్యపతకం, 2010 యూరోపియన్ అమెచ్యూర్ బాక్సింగు చాంపియన్షిప్పులో (ఐర్లాండ్ మొత్తం పతకాల పట్టికలో 2 వ స్థానం) 2010 కామన్వెల్తు క్రీడలలో బంగారుపతం సాధించాడు. 2005 నుండి నిర్వహించబడిన యూరోపియన్ అలాగే వరల్డ్ ఛాంపియన్షిప్పులు అన్నింటిలో కేటీ టేలర్ బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకున్నది. ఆగష్టు 2012 లో లండన్ ఒలింపిక్ క్రీడలలో కేటీ టేలర్ 60 కిలోల తేలికపాటి బాక్సింగులో బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకున్న మొట్టమొదటి ఐరిషు మహిళగా చరిత్ర సృష్టించింది.
<ref>{{cite news |url= http://www.rte.ie/sport/boxing/2010/0918/270858-taylork_world/ |title=Katie Taylor wins World Boxing Championships |date=18 September 2010 |work=RTÉ Sport |publisher=Raidió Teilifís Éireann |access-date=20 September 2010}}</ref>
 
ఐర్లాండులో గోల్ఫు బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. గోల్ఫు టూరిజం సంవత్సరానికి 2,40,000 గోల్ఫింగు సందర్శకులను ఆకర్షించే ప్రధాన పరిశ్రమగా అభివృద్ధి చెందింది. <ref>{{cite web |url= http://www.ireland.com/what-is-available/golf/articles/golfing-ireland |title=Golfing in Ireland |website=Ireland.com |publisher=Tourism Ireland |access-date=28 May 2014}}</ref> 2006 రైడర్ కప్ కిల్డారు కౌంటీలోని " ది కే క్లబ్బు " లో జరిగింది.<ref>{{cite web |title=2006 Ryder Cup Team Europe |publisher=PGA of America, Ryder Cup Limited, and Turner Sports Interactive |date=23 January 2006 |url=http://www.rydercup.com/2006/europe/news/20060123_home.html |access-date=8 November 2008 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20081119220931/http://www.rydercup.com/2006/europe/news/20060123_home.html |archive-date=19 నవంబర్ 2008 |url-status=dead }}</ref> 1947 లో పడ్రైగ్ హారింగ్టన్ విజయం తరువాత 2007 జూలైలో కార్నౌస్టీలో నిర్వహించిన బ్రిటీష్ ఓపెన్ విజేతగా నిలిచి ఫ్రెడ్ డాలీ ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందాడు.<ref>{{cite web |last=Brennan |first=Séamus |author-link=Séamus Brennan |title=Séamus Brennan, Minister for Arts, Sport and Tourism comments on victory by Padraig Harrington in the 2007 British Open Golf Championship |date=22 July 2007 |website=arts-sport-tourism.gov.ie |publisher=Department of Arts, Sport and Tourism |location=Dublin |url= http://www.arts-sport-tourism.gov.ie/publications/release.asp?ID=2028 |access-date=8 November 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110723073843/http://www.arts-sport-tourism.gov.ie/publications/release.asp?ID=2028 |archive-date=23 July 2011}}</ref> ఆగస్టు పి.జి.ఎ. చాంపియన్షిప్పు గెలవటానికి 2008 జూలై వరకుఆయన తన టైటిల్ను కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించాడు.<ref>{{Cite news |url= http://www.randa.org/en/RandA/News/News/2008/October/Peter-Dawson-speaks-about-golf-s-Olympic-ambition.aspx |title=Peter Dawson speaks about golf's Olympic ambition |work=OpenGolf.com |publisher=R&A Championships Ltd |date=16 December 2009 |access-date=26 March 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150403122928/http://www.randa.org/en/RandA/News/News/2008/October/Peter-Dawson-speaks-about-golf-s-Olympic-ambition.aspx |archive-date=3 April 2015}}</ref>
 
ఐర్లాండులో గోల్ఫు బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. గోల్ఫు టూరిజం సంవత్సరానికి 2,40,000 గోల్ఫింగు సందర్శకులను ఆకర్షించే ప్రధాన పరిశ్రమగా అభివృద్ధి చెందింది. <ref>{{cite web |url= http://www.ireland.com/what-is-available/golf/articles/golfing-ireland |title=Golfing in Ireland |website=Ireland.com |publisher=Tourism Ireland |access-date=28 May 2014}}</ref> 2006 రైడర్ కప్ కిల్డారు కౌంటీలోని " ది కే క్లబ్బు " లో జరిగింది.<ref>{{cite web |title=2006 Ryder Cup Team Europe |publisher=PGA of America, Ryder Cup Limited, and Turner Sports Interactive |date=23 January 2006 |url=http://www.rydercup.com/2006/europe/news/20060123_home.html |access-date=8 November 2008 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20081119220931/http://www.rydercup.com/2006/europe/news/20060123_home.html |archive-date=19 నవంబర్ 2008 |url-status=dead }}</ref> 1947 లో పడ్రైగ్ హారింగ్టన్ విజయం తరువాత 2007 జూలైలో కార్నౌస్టీలో నిర్వహించిన బ్రిటీష్ ఓపెన్ విజేతగా నిలిచి ఫ్రెడ్ డాలీ ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందాడు.<ref>{{cite web |last=Brennan |first=Séamus |author-link=Séamus Brennan |title=Séamus Brennan, Minister for Arts, Sport and Tourism comments on victory by Padraig Harrington in the 2007 British Open Golf Championship |date=22 July 2007 |website=arts-sport-tourism.gov.ie |publisher=Department of Arts, Sport and Tourism |location=Dublin |url= http://www.arts-sport-tourism.gov.ie/publications/release.asp?ID=2028 |access-date=8 November 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110723073843/http://www.arts-sport-tourism.gov.ie/publications/release.asp?ID=2028 |archive-date=23 July 2011}}</ref> ఆగస్టు పి.జి.ఎ. చాంపియన్షిప్పు గెలవటానికి 2008 జూలై వరకుఆయన తన టైటిల్ను కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించాడు.<ref>{{Cite news |url= http://www.randa.org/en/RandA/News/News/2008/October/Peter-Dawson-speaks-about-golf-s-Olympic-ambition.aspx |title=Peter Dawson speaks about golf's Olympic ambition |work=OpenGolf.com |publisher=R&A Championships Ltd |date=16 December 2009 |access-date=26 March 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150403122928/http://www.randa.org/en/RandA/News/News/2008/October/Peter-Dawson-speaks-about-golf-s-Olympic-ambition.aspx |archive-date=3 April 2015}}</ref>
<ref>{{cite news |url= http://www.rte.ie/sport/golf/galleries/2008/0811/236140-harrington/ |title=In Pictures: Harrington wins US PGA |date=11 August 2008 |access-date=14 August 2008 |work=RTÉ News}}</ref> 78 సంవత్సరాలలో పి.జి.ఎ. ఛాంపియన్షిప్ను గెలుచుకున్న మొట్టమొదటి యూరోపియన్‌గా, ఐర్లాండు నుంచి మొదటి విజేతగా హారింగ్టన్ గుర్తింపు పొందాడు. ముఖ్యంగా నార్తర్ను ఐర్లాండ్ నుండి మూడు గోల్ఫర్లు విజయవంతమయ్యారు. 2010 లో గ్రేమ్ మక్దోవెల్ యు.ఎస్. ఓపెన్ గెలిచిన మొట్టమొదటి ఐరిషు గోల్ఫరుగా 1970 నుండి ఆ టోర్నమెంట్ను గెలుచుకున్న మొట్టమొదటి యూరోపియనుగా పేరు పొందాడు. 2011 యు.ఎస్. ఓపెన్ 22 ఏళ్ళ వయసులో రోరే మక్ల్రాయ్ గెలిచాడు. 2011 రాయల్ సెయింట్ జార్జ్ వద్ద ఓపెన్ ఛాంపియన్షిప్పులో డారెన్ క్లార్కు తాజాగా విజయం సాధించాడు. ఆగష్టు 2012 లో మక్లెరాయ్ యు.ఎస్.పి.జి.ఎ.ఛాంపియన్షిప్ను (8 షాట్లు రికార్డు మార్జినుతో) గెలుచుకున్నాడు (తన 2 వ ప్రధాన ఛాంపియన్షిప్పు).
 
====రిక్రియేషన్====
ఐర్లాండు పశ్చిమ తీరంలో లాహిన్చ్, డోనిగల్ బే ప్రముఖ సర్ఫింగ్ బీచులు ఉన్నాయి. డోనగల్ బే ఒక గరాటు ఆకారంలో ఉంటుంది. పశ్చిమతీరంలో నైరుతి అట్లాంటిక్ గాలులు శీతాకాలంలో మంచి సర్ఫును సృష్టించడానికి అనుకూలంగా ఉంటాయి. 2010 సంవత్సరానికి పూర్వం బండరాన్ యూరోపియన్ ఛాంపియన్షిప్ సర్ఫింగ్ నిర్వహించింది. ఐర్లాండులో స్కూబా డైవింగ్ బాగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. ముఖ్యంగా పశ్చిమసముద్రతీరంలో ఉండే స్వచ్ఛమైన నీరు, సమ్a ద్రజీవితాన్న ఆశ్వాదించే అతిపెద్ద జనసమూహం స్కూబా క్రీడకు సహకరిస్తుంటాయి. ఐర్లాండ్ తీరం వెంట అనేక ఓడశిధిలాలు ఉన్నాయి. మాలిన్ హెడ్ కౌంటీ కాక్ తీరంలో నౌకాశిధిలాలు ఉన్నాయి.<ref>{{cite news |last=McDaid |first=Brendan |url= http://www.belfasttelegraph.co.uk/imported/shipwrecks-ahoy-in-area-28256564.html |title=Shipwrecks ahoy in area |work=Belfast Telegraph |date=9 June 2004 |access-date=27 March 2010}}</ref>
 
 
వేలాది సరస్సులు, 14,000 కిలోమీటర్ల (8,700 మైళ్ళు)పొడవైన చేపలు కలిగి ఉన్న నదులు, 3,700 కిలోమీటర్ల (2,300 మైళ్ళు) సముద్రతీరంతో ఐర్లాండు ఒక ప్రసిద్ధ పర్యాటక గమ్యంగా ఉంది. సమశీతోష్ణ ఐరిషు వాతావరణం క్రీడా స్వర్గంగా ఉంటుంది. సముద్రతీరాలు సాల్మోన్, ట్రౌట్ ఫిషింగ్ జలాంతర్గాములతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.<ref>{{cite web |title=Fishing in Ireland |publisher=Central and Regional Fisheries Boards |url= http://www.fishinginireland.info |access-date=26 March 2010}}</ref>.<ref>{{cite web |title=Sea Fishing in Ireland |publisher=Central and Regional Fisheries Boards |url= http://www.fishinginireland.info/sea |access-date=26 March 2010}}</ref>
 
{{ఐరోపా}}
 
 
 
[[వర్గం:ఐర్లాండ్]]
"https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:MobileDiff/2884461" నుండి వెలికితీశారు