"ఆయ్ రాజవంశం" కూర్పుల మధ్య తేడాలు

చి
టైపోలను సరిచేశాను
చి (Reo kwon, పేజీ అయి రాజవంశం ను ఆయ్ రాజవంశం కు తరలించారు: మలయాళంలో ఇలాగే ఇచ్చరిస్తారు )
చి (టైపోలను సరిచేశాను)
 
|image_coat =
|symbol_type =
|image_map = Vizhinjam Port aerial view.jpg
|image_map_caption = The modern port of [[Vizhinjam]]. Vizhinjam was the medieval headquarters of the Ay kingdom
|capital =
|footnotes =
}}
'''ఆయ్ రాజవంశం''' మధ్యయుగ కాలంలో కుపాకా అని కూడా పిలువబడింది. <ref>Narayanan, M. G. S. ''Perumāḷs of Kerala.'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 179.</ref> భారతీయ పాలక వంశంగా ఇది ద్వీపకల్పం నైరుతి కొనను నియంత్రించింది. ప్రారంభ చారిత్రక కాలం నుండి మధ్యయుగ కాలం వరకు ఇది ఉనికిలో ఉంది.<ref name=":62">{{Cite journal|last=Ganesh|first=K.N.|date=June 2009|title=Historical Geography of Natu in South India with Special Reference to Kerala|url=https://doi.org/10.1177/037698360903600102|journal=Indian Historical Review|volume=36|issue=1|pages=3–21|doi=10.1177/037698360903600102|issn=0376-9836}}</ref> ఈ వంశం సాంప్రదాయకంగా విజిన్జాం నౌకాశ్రయం ఉంది. సారవంతమైన నంజీనాడు ప్రాంతంలో పశ్చిమ ఘాటు పర్వతాల దక్షిణ భాగాల మీద ఆధారపడింది మసాలా ఉత్పత్తి చేస్తుంది.<ref name="Sreedhara Menon">''A Survey of Kerala History'', A. Sreedhara Menon, D C Books Kerala (India), 2007, {{ISBN|81-264-1578-9}}, {{ISBN|978-81-264-1578-6}} [https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&dq=chera+dynasty&source=gbs_navlinks_s]</ref><ref name=":02">Narayanan, M. G. S. 2002. ‘The State in the Era of the Ceraman Perumals of Kerala’, in ''State and Society in Premodern South India'', eds R. Champakalakshmi, Kesavan Veluthat, and T. R. Venugopalan, pp.111–19. Thrissur, CosmoBooks.</ref>
 
అయిఆయ్ వంశస్థులు ప్రారంభ చారిత్రాత్మక చారిత్రాత్మక అధిపతులుగా (పల్లవ పూర్వ <ref name=":72">Gurukkal, Rajan. “DID STATE EXIST IN THE PRE-PALLAVAN TAMIL REGION.” ''Proceedings of the Indian History Congress'', vol. 63, 2002, pp. 138–150.</ref>) అయిలుఆయ్లు కేరళ ప్రధాన అధిపతులుగా ఏర్పడ్డారు. మధ్య కేరళలోని చేరాసు ఉత్తరాన ఎలిమలై ముసాకులు ఉన్నారు.<ref name=":034">Narayanan, M. G. S. ''Perumāḷs of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy: Political and Social Conditions of Kerala Under the Cēra Perumāḷs of Makōtai (c. AD 800 - AD 1124).'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 191 - 193, 435 - 437. [https://books.google.com/books?id=0YDCngEACAAJ&dq=PERUMALS+OF+KERALA&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj2gJ6O9NzcAhUHq48KHSHsCaEQ6AEILDAB]</ref> గ్రీకు భూగోళ శాస్త్రవేత్త క్లాడియసు టోలెమి (2 వ శతాబ్దం CE) "అయోయి" భూభాగాన్ని బారిసు (పాంబా) నుండి కేప్ కొమొరిను (కన్యాకుమారి) వరకు విస్తరించిందని వర్ణించారు. అయిలఆయ్ల చ్నం ఏనుగు.<ref name="Sreedhara Menon" /> ఆయి అనే పేరు ప్రారంభ తమిళ పదం "అయ్" నుండి కౌహెర్డు నుండి ఉద్భవించిందని ఊహించబడింది.<ref>A Dictionary Of The Tamil And English Languages, Volume 1, Page 131</ref>
 
మద్యయుగానికి చెందిన అయిఆయ్ రాజవంశానికి ప్రారంభ చారిత్రవ్పూర్వ-పల్లవ కొండప్రాంత అధిపతులు మూలమని భావిస్తున్నారు.<ref name=":73">Gurukkal, Rajan. “DID STATE EXIST IN THE PRE-PALLAVAN TAMIL REGION.” ''Proceedings of the Indian History Congress'', vol. 63, 2002, pp. 138–150.</ref>) దక్షిణ భారతదేశం.<ref name=":62" />
అయిఆయ్ రాజ్యం మధ్యయుగ కాలంలో శక్తివంతమైన పాండ్యులు, చోళులు, చేరాలు (కేరళ) మధ్య బఫరు రాజ్యంగా పనిచేసింది.<ref name="Sreedhara Menon" />అయిఆయ్ వంశానికి చెందిన రాజులలో చాదయను కరుణంతను, కరుణంతడక్కను "శ్రీవల్లభా" (r. క్రీ.శ 856-884), విక్రమాదిత్య "వరగుణ" ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉన్నారు. <ref name=":034"/> అయిఆయ్ రాజ్యంలో (క్రీ.శ. ప్రస్తుత త్రివేండ్రం సమీపంలో ఎక్కడో ఉన్న కాంటాలూరు వద్ద ప్రసిద్ధ బ్రాహ్మణ సలై ఉంది. సాలై రాజ్యాన్ని చోళ చక్రవర్తి [[మొదటి రాజరాజచోళుడు]] (క్రీ.శ. 985-1014 ఆక్రమించొ <ref name=":04">Noburu Karashmia (ed.), ''A Concise History of South India: Issues and Interpretations.'' New Delhi: Oxford University Press, 2014. 122-24.</ref>) సాలాయిని తొలగించారు. (క్రీ.శ988)<ref name=":034"/> 10 వ శతాబ్ధం వరకు ఈ ప్రాంతంలో అయిఆయ్ ప్రముఖ శక్తి అని చరిత్రకారులు అనుకుంటారు.
.<ref name="Sreedhara Menon" />
 
మధ్యయుగ అయిఆయ్ వంశస్థులు యాదవ లేదా వృష్ణి వంశానికి చెందినవారని పేర్కొన్నారు. ఈ వాదనను వెనాడు, ట్రావెన్కోరు పాలకులు ముందుకు తెచ్చారు.<ref name="google.co.in22">Aiya, V. Nagam. ''The Travancore State Manual.'' Vol 1. Part 2. Trivandrum: The Travancore Government Press, 1906 [https://books.google.com/books?id=AVd1AQAAQBAJ&pg=PT222#v=onepage&q&f=false]</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Ganesh|first=K.N.|date=February 1990|title=The Process of State Formation in Travancore|url=https://doi.org/10.1177/025764309000600102|journal=Studies in History|volume=6|issue=1|pages=15–33|doi=10.1177/025764309000600102|issn=0257-6430}}</ref> త్రివేండ్రం లోని శ్రీ పద్మనాభ మధ్యయుగ అయిఆయ్ కుటుంబానికి సంబంధించిన దైవం.<ref name="Sreedhara Menon" />
 
== చరిత్ర ==
చారిత్రాత్మక దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రధాన కొండ-ముఖ్యులలో అయిఆయ్ వంశం ఒకటి.<ref name="Sreedhara Menon" /> అయిఆయ్ కుటుంబ సభ్యులు - పోడియిలు హిల్సు (ఆయకుడి) - మధ్య కేరళలోని ప్రారంభ చారిత్రాత్మక చేరాలకు సంబంధించినవారు.<ref name=":034"/>ప్రారంభ చారిత్రాత్మక కాలం ముగిసే సమయానికి పాండ్యుల ఆధిపత్యం ఆయి భూభాగానికి విస్తరించి ఉండవచ్చు. కలాభ్రా కాలం అని పిలవబడే సమయంలో అయిలుఆయ్లు వారి స్వాతంత్ర్యాన్ని పొందారు.<ref name=":034"/><ref name="Sreedhara Menon" />
===తమిళ కవిత్వంలో అయిఆయ్ అధిపతులు ===
ప్రారంభ తమిళ కవితలలో అండిరాను, టిటియను, అతియను వంటి ఆయి ముఖ్యుల అనేకమంది గురించి ప్రస్తావించబడింది.<ref name=":034"/>
* పురనానూరులోని ముదమోళియారు ఒడకిళారు, కీరనారు వంటి ప్రారంభ తమిళ కవులతో అయిఆయ్ ఆండిరను ప్రశంసలు అందుకున్నారు.
<ref name=":034"/> దక్షిణ పశ్చిమ కనుమలలో "పోడియిలు మాలా ప్రభువు" గా పురనానూరులో ఆయన ప్రస్తావించబడ్డాడు. ఆయన కొంగు అధిపతులను ఓడించి వారిని అరేబియా సముద్రతీరాల వరకు వెంబడించాడని చెబుతారు. ఆయన చేర అధిపతి అంతువాను చేరలు సమకాలీనుడు.<ref name="Sreedhara Menon" />
* అయిఆయ్ టిటియను (పోడియలు చెల్వాను) ను అగనానూరులో రచయితలు పరానారు భూటపాండ్య (పాండ్య అధిపతి)లు ప్రశంసించారు. అయ్య టిటియను పాండ్య పాలకుడు భూటపాండ్యకు సామంతుడు అని తెలుస్తోంది.<ref name=":034"/><ref name="Sreedhara Menon" />
* అగనానురులో అయిఆయ్ టిటియను వారసుడైన అయిఆయ్ అటియనును రచయితలు పరానారు, మదురై కనక్కాయనార్లను ప్రస్తావించారు. పరానారు, కనక్కాయనారు కూడా భూటపాండ్య వారసుడైన పచుపును అయిఆయ్ స్థావరం అయినఆయ్న పోడియిలు మాలాను పాండ్య(అజాకియా పాండ్య) ఆస్తిగా పేర్కొన్నారు.<ref name=":034"/>
 
* ప్రసిద్ధ యుద్ధంలో తలై-యలంకనంలో ఒక పాలకుడు పాల్గొన్నాడు. దీనిలో పాండ్య అధిపతి నేడుంచెళియను తన శత్రువులను ఓడించాడు.<ref name="Sreedhara Menon" />
 
=== మద్యయుగ దక్షిణభారతంలో అయిఆయ్ రాజ్యం ===
{{quote box
| title = '''మద్యయుగ అయి రాజులు'''
క్రీ.శ 8 వ శతాబ్దంలో మదురై పాండ్యులు చేరరాజవంశం, పశ్చిమ తమిళనాడు, మధ్య కేరళ పాలకులతో నిరంతరం పోరాడారు. మొదటి రాజసింహ పాండ్య (క్రీ.శ. 730-65), జటిలా పరాంతక "వరాగుణ" (క్రీ.శ. 765–815) వంటి రాజులు చేరరాజధాని వంచి-కరూరును కొంగు దేశం ఆక్రమించినట్లు తెలుస్తోంది. క్రీ.శ. 765 ఆధునిక మధ్య కేరళ మినహా పురాతన చేరాల భూభాగం క్రమంగా పాండ్య ఆధిపత్యానికి చేరుకుంది.<ref>Narayanan, M. G. S. ''Perumāḷs of Kerala.'' Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 93.</ref>
 
క్రీ.శ. 765 పాండ్యరాజు జటిలా పరాంతక అయిఆయ్ నౌకాశ్రయం విళింజంను కొల్లగొట్టి వెలు అధిపతి (అయిలఆయ్ల అధిపతి) జయించి అయిఆయ్ రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఈ దోపిడీ కొడుంగల్లూరు (మాకోటై) కు చెందిన చేర, కులశేఖర పాలకులను సంఘర్షణకు కారణమై సుదీర్ఘమైన పాండ్య-చేరా పోరాటం జరిగింది. క్రీ.శ 788 లో అరువియూరు కోట (తలాకులం సమీపంలోని అరువిక్కర) వద్ద అయిఆయ్ అధిపతి చాదయను కరుణంతనుతో పాండ్యులు పోరాటం కొనసాగించారు. క్రీ.శ 792 లో పాండ్యులు చేర యోధుల మీద విళింజం, కరైకోట్ట (తలాకులం సమీపంలోని కరైకోడు) వద్ద పోరాడుతున్నారు.<ref name=":034" /> పాండ్య పాలకుడు మారను చాదయను (8 వ శతాబ్దం చివరి సగం) మద్రాసు మ్యూజియం శాసనం "వెలు మన్నను" అనే ప్రాంతీయ అధిపతి గురించి ప్రస్తావించింది. విళింజం నౌకాశ్రయాన్ని నియంత్రిస్తున్న ఈ అధిపతి అయిఆయ్ కుటుంబంతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు.<ref name=":83">Ganesh, K. N. ''Agrarian Relations and Political Authority in Medieval Travancore (A. D. 1300-1750).'' Doctoral Thesis. Jawaharlal Nehru University, 1987. 22-25.</ref> క్రీ.శ 8 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మద్రాసు మ్యూజియం శాసనం వేలు మన్నను కొడుంగల్లూరు అధిపతికి ఆధిపత్యం వచ్చి ఉంటుంది. వెనాడు మధ్యయుగ పాలక కుటుంబం ఈ అధిపతి నుండి ఉద్భవించింది.
<ref name=":83" /><ref name="Sreedhara Menon" />
 
9 వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి పాండ్యులు, చేరాల ఆక్రమణల ఫలితంగా పాత అయిఆయ్ రాజ్యం రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది.
<ref name=":02"/><ref name=":034"/><ref name="google.co.in22"/> కొల్లం వద్ద ఉన్న స్థావరం వెనాడు చేరరాజ్యంలో స్వయంప్రతిపత్తమైన రాజ్యాలలో ఒకటిగా మారింది.<ref name=":83"/> అయితేఆయ్తే అయిఆయ్ (కుపాక) రాజ్యం, లేదా దానిలో మిగిలి ఉన్న విళింజం వద్ద ఉన్న స్థావరం పాండ్య పాలకుడు శ్రీమర శ్రీవల్లభ (క్రీ.శ.815–862)ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name=":034" /><ref name=":02" /><ref name=":62"/> పాండ్య రాజు శ్రీవల్లభ సమకాలీను కరుణంతడక్కనును "శ్రీవల్లభ" (క్రీ.శ.856-884) అని పిలుస్తారు. విళింజంలో రాజు శ్రీవల్లభ సాధించిన విజయం గురించి కొన్ని శాసనాలు చెబుతున్నాయి.<ref name=":02" /><ref name=":034" />
 
[[File:Paliyam copper plate (Vikramaditya Varaguna).jpg|thumb|పాళయం రాగి ఫలకాలు (క్రీ.శ.898)]]
 
శ్రీవల్లభ ​​తరువాత పాండ్య సింహాసనం మీద రెండవ వరాగుణ (క్రీ.పూ.862–885) వారసుడుగా అధికారం సాధించాడు.<ref name=":034" /> విక్రమాదిత్య "వరగుణ" (క్రీ.శ.884-911) సూచించినట్లుగా విళింజం ఆయి రాజులు పాండ్యులు సామంతులుగా ఉన్నారు. క్రీ.శ 898 లో విక్రమాదిత్య చేరరాజ్యంలోని శ్రీమూలవాస ఆలయానికి భారీగా బహుమతులు ఇవ్వడం కనిపిస్తుంది (పాలియం రాగి పలకలు, క్రీ.శ 898). చేరరాజు భార్య ఇరవి నీలి (కిళను అడిగళు) తిరునందిక్కరం వద్ద ఉన్న శివాలయంలో అయిఆయ్ రాజ్యంలో కనిపిస్తాయి.
<ref name=":034" />
 
క్రీ.శ 910 లో పాండ్యుల మీద చోళులు విజయం సాధించిన తరువాత వెనాడు ముఖ్యులు అయిఆయ్ రాజ్యంలో తమ ఆధిపత్యాన్ని విస్తరించాలని నిశ్చయించుకున్నారు.<ref name=":034" /> తక్కోలం యుద్ధంలో (క్రీ.శ 949) చోళుల ఓటమి తరువాత వారి అవకాశం బలహీనపడి ఉండవచ్చు. తక్కోలం వద్ద చోళులు ఓడిపోయిన తరువాత అయిఆయ్ రాజ్యం చేరాల మద్దతుతో వారి స్వయంప్రతిపత్తిని పునరుద్ధరించి చోళులను ప్రతిఘటించింది. చోళ పాలకుడు కులోతుంగ శాసనం అయిఆయ్ రాజ్యంలోని కాంటలూరు సాలాయిని "చేర సలై" అని సూచిస్తుంది. వేరా ముఖ్యుల చేరాల పట్ల విధేయత కారణంగా కూటమి ఏర్పరచుకుని కొట్టారు వరకు ఉన్న ప్రాంతమంతా స్వాధీనం చేసుకున్నారు.<ref name=":034" />సాధారణంగా కొడుంగల్లూరు వద్ద చేరపాలకుడి నియంత్రణ 10 వ శతాబ్దంలో ఆయి భూభాగంలోకి వ్యాపించి ఉండవచ్చు.
<ref name=":83" />
 
 
ప్రస్తుత కన్యాకుమారి జిల్లా దక్షిణ భాగాలు 10 వ శతాబ్దం చివరి వరకు ఆయి అధిపతుల చేత నియంత్రించబడ్డాయి.<ref name=":83" />ప్రస్తుత త్రివేండ్రం సమీపంలో కాంటాలూరు వద్ద ఉన్న ప్రసిద్ధ బ్రాహ్మణ సలై అయిఆయ్ రాజ్యంలో ఉంది. సాలైను చోళ చక్రవర్తి మొదటి రాజరాజా (క్రీ.శ.985-1014<ref name=":04" />) క్రీ.శ. 988 లో స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.<ref name=":034" /> త్రివేండ్రం దక్షిణాన ఉన్న ప్రాంతం (పూర్వపు ఆయ్ భూభాగం) 11 వ శతాబ్దంలో చోళుల నియంత్రణలోకి వచ్చింది. శతాబ్దం ప్రారంభ దశాబ్దాలలో చోళులు కొడుంగల్లూరు వంటి నగరాల మీద దాడి చేశారు. కానీ సరైన చేరరాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఎప్పుడూ ప్రయత్నించలేదు. కొడుంగల్లూరు వద్ద రాజు లొంగిపోవడంతో వారు సంతృప్తి చెందినట్లు తెలుస్తోంది.<ref name=":83" />మొదటి రాజరాజ చోళపాలకుడు రాజాధిరాజా (1044–1054) చేసిన దాడుల తరువాత వెనాడు ముఖ్యులు పాత అయిఆయ్ ప్రాంతాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించారు.
<ref name=":83" />
 
191

edits

"https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:MobileDiff/3053593" నుండి వెలికితీశారు