"వేణువు" కూర్పుల మధ్య తేడాలు

సవరణ సారాంశం లేదు
చి (→‎భారతీయ వేణువు: AWB తో {{మొలకల విస్తరణ ఋతువు 2020 లో విస్తరించిన పేజీ}} చేర్పు, typos fixed: ఖచ్చితం → కచ్చిత)
 
== భారతీయ వేణువు ==
[[దస్త్రం:Indian bamboo flute.jpg|thumb|500px|center|పిల్లన గ్రోవి.]]
[[దస్త్రం:Indian bamboo flute.jpg|thumb|500px|center|పిల్లన గ్రోవి.]][[ భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం|భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో]] వెదురు వేణువు ఒక ముఖ్యమైన పరికరం. ఇది పాశ్చాత్య వేణువు కంటే భిన్నంగా, స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. [[శ్రీ కృష్ణుడు|శ్రీకృష్ణుడిని]] సాంప్రదాయకంగా వేణుగాన లోలుడని అంటారు. పాశ్చాత్య వేణువులతో పోలిస్తే భారతీయ వేణువులు చాలా సరళమైనవి. అవి [[ వెదురు|వెదురుతో]] తయారవుతాయి. వాటిని ట్యూణు చేసేందుకు చెవులేమీ ఉండవు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC|title=The Garland Encyclopedia of World Music|last=Arnold|first=Alison|publisher=Taylor & Francis|year=2000|isbn=978-0-8240-4946-1|location=[[London]]|page=354}}</ref>
 
భారతీయ వేణువులలో రెండు ప్రధాన రకాలు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. మొదటిది, [[బాన్సురి|బాస్సురి]]. దీనిలో వేళ్ళ కోసం 6 రంధ్రాలు, ఒక ఊదే రంధ్రం ఉంటాయి. దీనిని ప్రధానంగా ఉత్తర భారతదేశంలోని [[హిందుస్థానీ సంగీతము|హిందూస్థానీ సంగీతంలో]] ఉపయోగిస్తారు. రెండవది, వేణువు లేదా పిల్లనగ్రోవి. దీనికి ఎనిమిది వేళ్ళ రంధ్రాలుంటాయి. దక్షిణ భారతదేశంలోని [[కర్ణాటక సంగీతం|కర్ణాటక సంగీతంలో]] ప్రధానంగా దీన్ని వాయిస్తారు. ప్రస్తుతం, క్రాస్-ఫింగరింగ్ టెక్నిక్‌తో ఎనిమిది రంధ్రాల వేణువు కర్ణాటక ఫ్లూటిస్టులలో చాలా సాధారణం. దీనికి ముందు, దక్షిణ భారత వేణువుకు ఏడు రంధ్రాలు మాత్రమే ఉండేవి. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పల్లాడం శైలికి చెందిన శరభశాస్త్రి అభివృద్ధి చేసిన వేళ్ళ రంధ్రాల ప్రమాణంతో ఇవి ఉంటాయి <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=gQWLa--IHjIC|title=The Dictionary of Hindustani Classical Music|last=Caudhurī|first=Vimalakānta Rôya|last2=Roychaudhuri|first2=Bimalakanta|publisher=Motilal Banarsidass Publication|year=2000|isbn=978-81-208-1708-1|location=[[Kolkata]]}}</ref>
[[దస్త్రం:Krishna_flute_suchindram_temple_car_carving.jpg|link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:Krishna_flute_suchindram_temple_car_carving.jpg|thumb|ఆలయ రథంపై వేణువుతో ఉన్న కృష్ణుడి శిల్పం. సుచీంద్రం, [[తమిళనాడు]].]]
[[దస్త్రం:Indian bamboo flute.jpg|thumb|500px|center|పిల్లన గ్రోవి.]][[ భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం|భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో]] వెదురు వేణువు ఒక ముఖ్యమైన పరికరం. ఇది పాశ్చాత్య వేణువు కంటే భిన్నంగా, స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. [[శ్రీ కృష్ణుడు|శ్రీకృష్ణుడిని]] సాంప్రదాయకంగా వేణుగాన లోలుడని అంటారు. పాశ్చాత్య వేణువులతో పోలిస్తే భారతీయ వేణువులు చాలా సరళమైనవి. అవి [[ వెదురు|వెదురుతో]] తయారవుతాయి. వాటిని ట్యూణు చేసేందుకు చెవులేమీ ఉండవు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC|title=The Garland Encyclopedia of World Music|last=Arnold|first=Alison|publisher=Taylor & Francis|year=2000|isbn=978-0-8240-4946-1|location=[[London]]|page=354}}</ref>
భారతీయ వేణువులలో రెండు ప్రధాన రకాలు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. మొదటిది, [[బాన్సురి|బాస్సురి]]. దీనిలో వేళ్ళ కోసం 6 రంధ్రాలు, ఒక ఊదే రంధ్రం ఉంటాయి. దీనిని ప్రధానంగా ఉత్తర భారతదేశంలోని [[హిందుస్థానీ సంగీతము|హిందూస్థానీ సంగీతంలో]] ఉపయోగిస్తారు. రెండవది, వేణువు లేదా పిల్లనగ్రోవి. దీనికి ఎనిమిది వేళ్ళ రంధ్రాలుంటాయి. దక్షిణ భారతదేశంలోని [[కర్ణాటక సంగీతం|కర్ణాటక సంగీతంలో]] ప్రధానంగా దీన్ని వాయిస్తారు. ప్రస్తుతం, క్రాస్-ఫింగరింగ్ టెక్నిక్‌తో ఎనిమిది రంధ్రాల వేణువు కర్ణాటక ఫ్లూటిస్టులలో చాలా సాధారణం. దీనికి ముందు, దక్షిణ భారత వేణువుకు ఏడు రంధ్రాలు మాత్రమే ఉండేవి. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పల్లాడం శైలికి చెందిన శరభశాస్త్రి అభివృద్ధి చేసిన వేళ్ళ రంధ్రాల ప్రమాణంతో ఇవి ఉంటాయి <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=gQWLa--IHjIC|title=The Dictionary of Hindustani Classical Music|last=Caudhurī|first=Vimalakānta Rôya|last2=Roychaudhuri|first2=Bimalakanta|publisher=Motilal Banarsidass Publication|year=2000|isbn=978-81-208-1708-1|location=[[Kolkata]]}}</ref>
వేణువు వెలువరించే శబ్ద నాణ్యత దానిని తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే [[ వెదురు|వెదురుపై]] కొంతవరకు ఆధారపడి ఉంటుంది. దక్షిణ భారతదేశంలోని [[నాగెర్కోయిల్|నాగర్‌కోయిల్]] ప్రాంతంలో ఉత్తమ వెదురు పెరుగుతుంది. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC|title=The Rough Guide to South India 3|last=Abram|first=David|last2=Guides|first2=Rough|last3=Edwards|first3=Nick|last4=Ford|first4=Mike|last5=Sen|first5=Devdan|last6=Wooldridge|first6=Beth|publisher=[[Rough Guides]]|year=2004|isbn=978-1-84353-103-6|location=[[London]]|pages=670, 671}}</ref>
భారతీయ నాట్య శాస్త్ర శరణ చతుష్టాయ్ ఆధారంగా, [[ అవినాష్ బాల్కృష్ణ పట్వర్ధన్|అవినాష్ బాలకృష్ణ పట్వర్ధన్]] 1998 లో భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో ప్రస్తుతం ఉన్న పది 'థాట్స్' కోసం కచ్చితంగా ట్యూన్ చేసిన వేణువులను ఉత్పత్తి చేసే పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశాడు. <ref>Paper authored by Avinash Balkrishna Patwardhan unveiling the fundamental principles governing Indian classical music by research on Bharata Muni's Natya Shastra at the National Symposium on Acoustics (1998), ITC Sangeet Research Academy, Calcutta, India.</ref>వేణువును తెలుగులో పిల్లనగ్రోవి అని కూడా అంటారు. గుజరాతీలో పావో అని అంటారు. <ref>https://www.youtube.com/watch?v=AatluOKqQJM</ref> కొంతమంది ఒకేసారి రెండు వేణువులను (జోడియో పావో) వాయిస్తారు.
 
భారతీయ నాట్య శాస్త్ర శరణ చతుష్టాయ్ ఆధారంగా, [[ అవినాష్ బాల్కృష్ణ పట్వర్ధన్|అవినాష్ బాలకృష్ణ పట్వర్ధన్]] 1998 లో భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో ప్రస్తుతం ఉన్న పది 'థాట్స్' కోసం కచ్చితంగా ట్యూన్ చేసిన వేణువులను ఉత్పత్తి చేసే పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశాడు. <ref>Paper authored by Avinash Balkrishna Patwardhan unveiling the fundamental principles governing Indian classical music by research on Bharata Muni's Natya Shastra at the National Symposium on Acoustics (1998), ITC Sangeet Research Academy, Calcutta, India.</ref>
 
వేణువును తెలుగులో పిల్లనగ్రోవి అని కూడా అంటారు. గుజరాతీలో పావో అని అంటారు. <ref>https://www.youtube.com/watch?v=AatluOKqQJM</ref> కొంతమంది ఒకేసారి రెండు వేణువులను (జోడియో పావో) వాయిస్తారు.
 
== మూలాలు ==
"https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:MobileDiff/3053689" నుండి వెలికితీశారు