ప్రధాన మెనూను తెరువు
లావెండర్
Single lavendar flower02.jpg
లావెండర్ పుష్పాలు
Scientific classification
Kingdom:
(unranked):
(unranked):
(unranked):
Order:
Family:
Subfamily:
Tribe:
Genus:
Type species
Lavandula spica
L.
జాతులు

39 species, including some hybrids, see text.

లావెండర్లు (ఆంగ్లం: Lavender) పుదీనా కుటుంబం లామియేసి (Lamiaceae) యొక్క 39 రకాల పుష్పించే మొక్కలలో లావెండ్యులా (Lavendula) జాతికి చెందినవి. ఇది ఆఫ్రికా మధ్యధరా, దక్షిణ-పశ్చిమ ఆసియా, అరేబియా, పశ్చిమ ఇరాన్ మరియు దక్షిణ-తూర్పు ఇండియాలలో మాకరోనేసియా (కేప్ వెర్డె మరియు కానరీ ఐలాండ్స్ మరియు మడేయ్‌రా) ల నుండి పరివ్యాప్తి చెందిన ఒక ప్రాచీన ప్రపంచ జాతి. అది ఆసియాలో మూలాలు గల జాతిగా తలచబడుతుంది అయితే దాని పశ్చిమ పరివ్యాప్తిలో అత్యంత విభిన్నత గలది.

ఈ జాతిలో సాలుసరివి, గుల్మకాండపు మొక్కలు, ఉపపొదలు మరియు చిన్న తుప్పలు ఉన్నాయి. దాని జన్మస్థాన శ్రేణి కానరీ ఐలాండ్స్, ఉత్తర మరియు తూర్పు ఆఫ్రికా, దక్షిణ ఐరోపా మరియు మెడిటేరియన్, అరేబియా మరియు ఇండియాలలో వ్యాపించింది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉద్యానవనాలుగా నాటి సాగు చేయబడటం వలన, అవి అరుదుగా వాటి సహజ శ్రేణిని చక్కగా దాటి ఉద్యానవనాలలో గాకుండా అరణ్యంగా పెరిగి కనిపిస్తాయి. ఏమైనా లావెండర్ పర-పరాగ సంపర్కం సులభమైనందున, వాటి రకాలలో అసంఖ్యాక వైవిధ్యాలున్నాయి. కొన్ని తోటల పూలరంగు లావెండర్గా పిలవబడసాగింది.

వృక్ష శాస్త్రంసవరించు

పెక్కు రకాలలో ఆకులు సన్నగా మరియు పొడవుగా ఉంటాయి. కొన్ని ఇతర రకాలలో అవి రెమ్మకు రెండువైపులా ఏర్పడిన పళ్ళున్న ఆకులు గలవి, లేదా పిన్నేట్ కొన్నిసార్లు బహుళ ఆకులు కలవి మరియు విచ్ఛేదనం గలవి. పువ్వులు గుచ్ఛాలులో, ఆకుల గుబురు పై పెరిగిన కంకుల మీదా ఉంటాయి. పువ్వులు నీలం, ఊదా లేదా లిలాక్ రంగులలో ఉంటాయి. రక్షక పత్రాలు అయిదు తమ్మెలతో గొట్టాలులా ఉంటాయి. ఆకర్షక పత్రావళి తరచుగా అసౌష్ఠవంగా ఉంటాయి.[1]

నామకరణ మరియు వర్గీకరణసవరించు

చారిత్రకంగా L. స్టోయిచస్ L. తొడిమ మరియు L. దంతాలు రోమనుల కాలంలో (లిస్-బాల్చిన్ 2002) వర్గించ బడ్డాయి. మధ్యయుగాల కాలం నుండి, లిన్నెయుస్ వాటికి మిళితం చేసే వరకూ యూరోపియన్ రకాలు రెండు ప్రత్యేక సమూహాలు లేదా జెనెరాలుగా పరిగణించబడినాయి, స్టోయిచస్ ( LL. స్టోయిచస్, తొడిమ, దంతాలు ) మరియు లావెండుల ( LL..స్పైకా, లటిఫోలియ ), మొక్కల యొక్క కషాయాలను ఉటంకిస్తూ లావెండుల పేరు కడుగుటకు లాటిన్ పదం ‘లవెరా’ నుండి వచ్చిందని నమ్ముతారు. అతడు మధ్య ఐరోపా నుండి ప్లాన్టారమ్ రకాలు (1753) ల నుండి కేవలం 5 రకాలుగా ల. మల్టిఫిడా మరియు ల. దంతాలు (స్పెయిన్) మరియు ల. స్టోయిచస్ మరియు ల. స్పైకా లను గుర్తిస్తారు. L. తొడిమ L. స్టోయిచస్ లోనే చేర్చబడింది. 1790 నాటికి L. పిన్నాట మరియు L. కర్నోసాలు గుర్తింపబడ్డాయి. రెండవది తదనంతరంలో యాన్‌ఐసోచిలస్కు బదలాయించబడింది. 1826 నాటికి డీ లాస్సారస్ మూడు వర్గాలలో 12 రకాలను వర్ణించాడు, మరియు 1848 నాటికి పద్దెనిమిది రకాలు వెల్లడయ్యాయి.

మొదటి ఆధునిక ప్రముఖ వర్గీకరణలలో 1937లో క్యూలోని డొరొతి చాయెటర్ చేసిన వర్గీకరణ ఒకటి. 28 రకాలకు ఆమె ప్రతిపాదించిన ఆరు వర్గాలు ఇప్పటికీ సులభంగా అప్పగించలేని పెక్కు మధ్యస్థ రకాలను మిగిల్చాయి. ఆమె వర్గాలలో స్టోయిచస్ స్పైకా సబ్‌నుడయ్, పెరో స్టోయిచస్, చాయెటోస్టోచీస్ మరియు డెంటాటయెలు ఉన్నాయి. ఏమైనా అన్ని ప్రముఖ సాగు చేయబడిన మరియు వాణిజ్య క్షేత్రాలు స్టోయిచస్ మరియు స్పైకా వర్గాలలో ఉన్నాయి. స్టోయిచస్లో నాలుగు రకాలు (లావెండుల స్టోయిచస్, ల. డెంటాట, ల. విరిడిస్ మరియు L. తొడిమ) ఉండగా స్పైకాలో మూడు రకాలు ( L. అఫిసినలిస్, L. లటిఫోలియా మరియు L. లనట) ఉన్నాయి. ఆమె ఉద్యానవన రకాలు అసలైన లావెండర్ ( L. అంగస్టిఫొలియా) మరియు స్పైక్ లావెండర్ ( L. లటఫోలియా) ల మధ్య సంకరాలని నమ్ముతుంది.

ప్రస్తుతం లావెండుల 3 సబ్‌జెనిరా (అప్‌సన్ మరియు ఆండ్రూస్ 2004) లావెండుల, ఫ్యాబ్రిసియా మరియు సబౌడియా లుగా పరిగణిస్తున్నారు. దీనికి అదనంగా అసంఖ్యాక సంకర రకాలు మరియు సాగు రకాలు వాణిజ్య మరియు ఉద్యానవన ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. లామియాసెయో లోని అనేక ఇతర రకాలు (ఇతర సమూహాల) కు దగ్గరగా సంబంధించి ఉన్నాయి, వాటిలో ఓసిమమ్ గ్రాటిస్సిమమ్, హిప్టిస్ పెక్టినట, ప్లెక్ట్రాన్‌ధస్ బార్బటస్ మరియు టెట్రాడెనియా ఫ్రూటికొసలు ఉన్నాయి.

మొదటి ప్రముఖ సమూహం సబ్‌జెనస్ లావెండులకు చెందినది, మరియు రెండవది ఫ్యాబ్రిసియాకు చెందింది. సబౌడియా సమూహం తక్కువ స్పష్టతతో నిర్వచింపబడింది. లావెండుల సమూహంలో, ఉప సమూహాలు ఇప్పుడున్న వర్గాలకు చెంది ఉంటాయి, అయితే స్టోయిచస్లో గాకుండా దాని నుండి వేరుగా డెంటాటేకు స్థానం ఇవ్వాలి. ఫ్యాబ్రిసియా సమూహంలో, ఉపసమూహాలు ప్టెరోస్టోయిచస్కు చెంది ఉంటాయి, సబ్‌నుడయ్, మరియు చాయొటోస్టాచీస్ .

ఆ విధంగా ప్రస్తుత వర్గీకరణలో మూడు సబ్‌జెనీరాలలో 8 వర్గాలుగా విభజింపబడిన 39 రకాలు చేరి ఉన్నాయి (చాయెటర్ యొక్క తొలి 6 మరియు అప్‌సన్ అండ్ ఆండ్రూస్‌ల యొక్క రెండు కొత్త వర్గాలు) (చూడండి దిగువ పట్టికను.)

లావెండర్ల పెంపకంసవరించు

లావెండర్లు పూర్తి ఎండగల పొడి, చక్కని నీటి పారుదల గల, ఇసుక మరియు గులక మట్టిలో శ్రేష్ఠంగా పుష్పిస్తాయి.[2] అన్ని రకాల లావెండర్లకు అస్సలు ఎరువు అవసరం లేదు లేదా వీటికి స్వల్పంగా మాత్రమే ఎరువు అవసరం. మరియు చక్కని గాలి పంపిణీ అవసరమై ఉన్నాయి; అధిక తేమ గల ప్రాంతాల్లో, వేళ్ళు బూజు తెగులు పట్టి కుళ్ళిపోయే సమస్య ఉండవచ్చు. సేంద్రియాలు మొక్కల ఆధారాల చుట్టూ తేమను ఉంచడం వలన వేళ్ళ కుళ్ళు ప్రోత్సహించబడుతుంది గనక సేంద్రియ ఎరువులను నివారించాలి; బదులుగా బఠాణి గులక, కుళ్ళిన నల్ల సీసపు రాయి లేదా ఇసుక వాడాలి.[3]

ఉపయోగాలుసవరించు

సాగులో ఉన్న అతి సాధారణ “అసలైన” రకాలు సాధారణ లావెండర్ లావెండుల అంగస్టిఫోలియా (లాంఛనంగా ల. అఫిసినలిస్) . సాగు రకాలలో విస్తృత శ్రేణి కనబడుతుంది. ఇతర సాధారణ అలంకార రకాలుగా ల. స్టోయిచస్, ల. డెంటాట మరియు ల. మల్టిఫిడాలు పెంచబడుతున్నాయి.

లావెండిన్స్ లావెండుల x మధ్యమ L ఆంగస్టిఫోలియా మరియు L లటిఫోలియా ల ఒక సంకర రకమై ఉంది.[4] లావెండిన్స్ పువ్వులు ఇంగ్లీషు లావెండర్ పువ్వుల కంటే పెద్దగా ఉంటాయి, మొక్కలు సాగు చేయటం తేలిక గనుక వాణిజ్య అవసరాలకు అవి విస్తారంగా సాగు చేయబడుతున్నాయి, అయితే తక్కువ మాధుర్యపు సుగంధంతో లావెండిన్ తైలం కొందరి చేత ఇంగ్లీషు లావెండర్ తైలం కంటే తక్కువ నాణ్యత గలదిగా పరిగణించబడుతుంది.[5]

వంట ఉపయోగంసవరించు

 
లావెండర్ పుష్పం పై ఈగ

పువ్వులు పుష్కలంగా మకరందం ఉత్పత్తి చేస్తాయి దాని నుండి తేనెటీగలు గొప్ప-నాణ్యత గల తేనె తయారు చేస్తాయి. మెడిటేరియన్ చుట్టూ ప్రాథమికంగా ఏక పుష్పతేనె ఉత్పత్తి చేయబడుతోంది, మరియు అది ప్రపంచ వ్యాప్తంగా లాభకర ఉత్పత్తిగా విక్రయించబడుతోంది. పువ్వుల్ని కలకండగానూ మరియు కొన్నిసార్లు కేక్ అలంకరణలుగా వాడతారు. లావెండర్ రుచి సువాసన కాల్చిన పదార్ధాలు మరియు డిసర్ట్లు (ప్రత్యేకించి ఇది చాకొలెట్‌తో చక్కగా జతపడుతుంది), అదే విధంగా “లావెండర్ చక్కెర” తయారీలో వాడతారు.[6] లావెండర్ పువ్వులు ప్రత్యేక సందర్భాలలో నలుపు, ఆకుపచ్చ లేదా హెర్బల్ టీలో సమ్మిళితం చేస్తారు. అవి తాజాదనాన్ని, విశ్రాంతినిచ్చే వాసన, రుచి సువాసనలని జత చేస్తాయి.

దక్షిణ ఫ్రాన్స్లో దానికి ఇతర సాంప్రదాయ ఉపయోగాలున్నప్పటికీ, లావెండర్ సాంప్రదాయ దక్షిణ ఫ్రెంచి వంటలలో వాడటం లేదు.[7] 1970లలో, హెర్బెస్ డీ ప్రోవెన్స్గా పిలవబడే ఒక గుల్మం సమ్మిళితమైన లావెండర్‌తో సాధారణంగా చేర్చి సుగంధ ద్రవ్యాల టోకు విక్రయదారులచే కనిపెట్టబడింది, [8] మరియు ఇటీవల వంటలలో లావెండర్ మరింత పేరు పొందుతోంది.

లావెండర్ చాలా వంటకాలకు ఒక పుష్ప మరియు స్వల్పంగా తీపి రుచీ సువాసనలని అందిస్తుంది, మరియు కొన్నిసార్లు గొర్రెల-పాలు మరియు మేకల-పాలు జున్నులతో జత చేయబడుతుంది. కొందరు పాకశాస్త్ర ప్రవీణులు ఆకులతో కూడా చక్కగా ప్రయోగాలు చేస్తున్నప్పటికీ చాలా వంట అనువర్తనాలలో ఎండ బెట్టిన మొగ్గలను (పువ్వులుగా ఉటంకించబడతాయి) వాడతారు. మొగ్గలు మాత్రమే లావెండర్ యొక్క తైలసారం కలిగి ఉంటాయి, వాటి నుండి లావెండర్ పరిమళ ద్రవ్యం, రుచీ సువాసన శ్రేష్ఠంగా ఉత్పాదించబడతాయి.

ఫ్రెంచ్ వాళ్ళు కూడా అతి సాధారణంగా లావెండర్ యొక్క సారం నుండి తయారు చేయబడిన వారి లావెండర్ పాకానికి ప్రసిద్ధి చెందారు. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో, ఫ్రెంచ్ లావెండర్ పాకం మరియు ఎండ బెట్టిన లావెండర్ మొగ్గలు రెండూ లావెండర్ స్కోన్లు మరియు మార్ష్మాల్లోలను చేస్తాయి.

వైద్యపరమైన ఉపయోగంసవరించు

లావెండర్‌ను విస్తృతంగా గుల్మాలు మరియు సువాసనా చికిత్సలలో వాడతారు.

ఇంగ్లీషు లావెండర్ (లావెండుల అంగ్‌స్టిఫోలియా ) తీయని విశేషార్ధ సూచనతో గల ఒక తైల సారాన్ని దిగుబడి చేస్తుంది మరియు అది నొప్పి నివారణ తైలాలు, లేపనాలు, పరిమళ ద్రవ్యాలు, సౌందర్య సాధనాలు మరియు పైపూతలలో వాడతారు. లావెండిన్, లావెండుల x మధ్యస్థ (డచ్ లావెండర్‌గా కూడా పేరొందిన) అదే రకమైన తైలసారాన్ని దిగుబడి చేస్తుంది, అయితే ఉన్నత స్థాయి టెర్పిన్లతో, వాటిలో పరిమళ ద్రవ్యాలకు పదునైన విశేషార్ధ సూచనలను సమకూర్చే కర్పూరం ఉంది. మెక్సికన్ లావెండర్‌ను లావెండుల స్టోయిచస్ ఔషధాల్లో వాడరు, అయితే ప్రధానంగా రమ్యదృశ్యాల కొరకు వాడతారు.

లావెండర్ యొక్క తైలసారం క్రిమి సంహారకం మరియు తాప నివారక లక్షణాలు కలిగి ఉంది. దీనిని వైద్యశాలల్లో WWI సమయాలలో నేల మరియు గోడలు క్రిమి దోష రహితమయ్యేందుకు వాడతారు. స్నానపు ఉత్పత్తులలో సుగంధద్రవ్యాలుగా కూడా ఈ సారాలని వాడతారు.

జానపద జ్ఞానం ప్రకారం, లావెండర్‌కు చాలా ఉపయోగాలున్నాయి. లావెండర్ యొక్క కషాయం కాలటం మరియు కీటకాలు కరవటం వలన వచ్చే వాపుకు ఉపశమనం ఇస్తుంది. లావెండర్ పుష్పగుచ్ఛాలు కీటకాలను వికర్షిస్తాయి. దీన్ని నుదురుకు పూసినట్లయితే, లావెండర్ తైలం తలనొప్పికి ఉపశనమిస్తుంది. తలగడలలో, లావెండర్ గింజలు మరియు పువ్వులు నిద్రా, విశ్రాంతులకు దోహదపడతాయి. మూడు పువ్వుల శీర్షాలను ఒక కప్పు మరగించిన నీటిలో కలిపి చేసిన కషాయం నిద్ర సమయంలో విశ్రాంతిని ఉపశమనాన్ని యిస్తుంది. లావెండర్ తైలం (లేదా లావెండర్ యొక్క సారం) 1:10 నిష్పత్తిలో నీరు, రోజ్ వాటర్ లేదా విచ్ హజెల్తో పలుచన చేసి వాడినప్పుడు యాక్నేకు ఉపశమనం ఇస్తుంది; ఇది చర్మం కాలటం మరియు మంట స్థితులకు కూడా స్వస్థ పరుస్తుంది.[ఉల్లేఖన అవసరం]

ఇటీవలి ఓ కొత్త అధ్యయనం వ్యాకులతపై ప్రభావాలని మరియు నిద్ర నాణ్యతపై ప్రభావాన్ని కనుగొంది. లినలోల్ మరియు లినైవ్ ఎసిటేట్ల అధిక శాతంతో లావెండర్ తైలం, ఔషధ గొట్టాల రూపంలో సాధారణంగా బాగా ఆదరించబడుతున్నాయి. అది వ్యాకులత మరియు నిద్ర ఆటంకాలకు సంబంధించిన ఉపశమనాలలో అర్ధవంతమైన సామర్ధ్యాన్ని చూపింది.[9] జర్మనీలో, లాసెయా అనే వ్యాపార నామం క్రింద ఈ ఔషధ గొట్టాలు లభ్యమౌతాయి.

ఆరోగ్యపరమైన ముందు జాగ్రత్తలుసవరించు

లావెండర్ తైలం శక్తివంతమైన వికటనకారి కూడా కావటం వలన జాగ్రత్తతో క్రింది చికిత్సలు వాడాలి.

గర్భిణిగా ఉన్నప్పుడు మరియు బిడ్డకు పాలు ఇస్తున్నప్పుడు లావెండర్‌ను లోనికి తీసుకొనుటకు నివారించాలి.[10]

శరీరం వెలుపల లావెండర్ తైలం కణ విషపూరితం. అదే విధంగా అది కాంతి గ్రాహకత్వాన్ని పెంచుతుంది. లావెండర్ తైలం 0.25% గాఢతలో శరీరం వెలుపల (ఎండోథెలియల్ కణాలు మరియు ఫైబ్రో బ్లాస్ట్స్) మానవ చర్మ కణాలకు విషపూరితం. లావెండర్ తైలం యొక్క ఒక అంతర్భాగం లినలూల్ దాని క్రియాశీలక అంతర్భాగం కావచ్చు.[11] సజల సారాలు మిటోటిక్ సూచనను తగ్గిస్తాయి, అయితే ప్రముఖంగా నియంత్రణతో పోల్చినప్పుడు క్రోమోజొమల్ అసాధారణత మరియు మిటోటిక్ అసాధారణతలని ప్రేరేపిస్తాయి. సజల సారాలు పగుళ్ళని, అతుక్కొని ఉండాడాన్ని, పోల్ వక్రీకరణలు మరియు మైక్రోన్యూక్లియన్‌లనీ ప్రేరేపిస్తాయి. ఈ ప్రభావాలు గాఢతని సంగ్రహించడానికి సంబంధించినవి.[12]

ఏదేమైనా, 2005లో ఒక అధ్యయనం ప్రకారం “శరీరం వెలుపల మానవ చర్మ కణాలకి లావెండర్ తైలం మరియు దాని ప్రధాన అంశం లినైల్ ఎసిటేట్ విషపూరితమని ఇటీవల నివేదించబడినప్పటికీ, లావెండర్ తైలం తాకుట వలన చర్మ శోధ కలగటం చాలా తక్కువ పౌనఃపున్యతతో ఉంది. శరీరం వెలుపల లావెండర్ తైలం యొక్క చర్మ సంబంధ అనువర్తనం ఈ విధంగా విషపూరితం కావటం యొక్క ఔచిత్యం అస్పష్టంగా మిగిలింది.”[13]

ఫోటాక్సిటి విషయమై, యూరోపియన్ పరిశోధకుల నుండి 2007లో గల ఒక నివేదిక “లావెండర్ తైలం మరియు గంధపు తైలం మన పరీక్షా విధానంలో ఫోటోహ్యమాలిసిస్‌ను ప్రేరేపించవు” అని ప్రకటించింది. ఏదేమైనా, ఈ పదార్ధాల వలన కాంతి గ్రాహకత్వం యొక్క ప్రతిచర్యల మీద అతి తక్కువ నివేదికలు ప్రచురింపబడ్డాయి, ఉదాహరణకు నిరంతర కాంతి ప్రతిచర్యతో ఒక రోగి మరియు చందనపు తైలంకు”{0/} ఒక కాంతి మచ్చ పరీక్ష."[14]

వినాళ గ్రంథ-భంగపరచు క్రియాశీలత సాధ్యత గురించి వివాదంసవరించు

2007లో న్యూ ఇంగ్లాండ్ జర్నల్ ఆఫ్ మెడిసిన్‌లో ఒక అధ్యయనం ప్రచురింపబడింది, అది ఆ రెండు తైలాలూ (లావెండర్ మరియు టీ చెట్టు తైలాలు) ఈస్టరోజెనిక్ మరియు యాంటి యాండ్రోజెనిక్ క్రియాశీలతలు కలిగి ఉన్నాయని మానవ కణ వరుసలలో అధ్యయనాలు సూచించాయని సూచించింది. నొప్పి ఉన్న చోట లావెండర్ మరియు టీ చెట్టు తైలాలకు పదే పదే గురికావటం బహుశః కొందరు బాలురలో ముందస్తు యవ్వనారంభ గైనయోకొమాస్థియాకు కారణం కావచ్చని వారు తీర్మానించారు.[15]

ఈ అధ్యయనం చాలామంది అధికారుల చేత చాలా విభిన్న స్థాయిలలో విమర్శించబడింది. UK యొక్క ది అరోమాథెరపీ ట్రేడ్ కౌన్సిల్ ఒక ఖండనను జారీ చేసింది [16]

ఆస్ట్రేలియన్ టీ చెట్టు తైలం ఉత్పత్తిదారులు, ఎగుమతిదారులు మరియు తయారీదారుల ఆసక్తులను పెంపొందించే ఒక సమూహం, ది ఆస్ట్రేలియన్ టీ ట్రీ ఆసోసియేషన్ వారు ఆ అధ్యయానాన్ని ప్రశ్నిస్తూ ఒక లేఖ జారీ చేసారు మరియు ది న్యూ ఇంగ్లాండు జర్నల్ ఆఫ్ మెడిసన్ (ATTIA) కు ఉపసంహరణకై పిలుపునిచ్చారు. [17]

ఇప్పటి వరకూ ది న్యూ ఇంగ్లాండ్ జర్నల్ ఆఫ్ మెడిసిన్ వారు జవాబివ్వలేదు, అధ్యయనాన్ని ఉపసంహరించు కోలేదు.

ఇతర ఉపయోగాలుసవరించు

పూల కంకులని ఎండు పూల అలంకరణలో వాడతారు. పూల వాసన, లేత ఊదా రంగు పువ్వులు మరియు పూమొగ్గల్ని సంగీతమేళాలలో వాడతారు. వస్త్రాలను తాజా పరిచేందుకు వాడే చిన్న పొట్లాలలో హెర్బల్ ఫిల్లర్లుగా లావెండర్‌ను విరివిగా వాడతారు. పొడిగా మరియు మూసి ఉంచే చిన్న సంచులలో, నిల్వ ఉంచే దుస్తులతో బాటుగా తాజా వాసనిచ్చేందుకు మరియు చిమ్మటలను అడ్డగించేందుకు లావెండర్ పువ్వులను ఉంచుతారు. వివాహ వేడుకలలో ఎండిన లావెండర్ పువ్వులు ఇటీవల బాగా ప్రసిద్ధి పొందాయి. లావెండర్ పన్నీరులలో మరియు చిన్నపొట్లాలలో కూడా ప్రసిద్ధి పొందాయి.

చరిత్రసవరించు

ప్రాచీన గ్రీకులు లావెండర్ పొదలని సిరియన్ నగరం నార్డా పేరిట నార్డస్గా పిలుస్తారు. అది సాధారణంగా నార్డ్గా కూడా పిలవబడుతుంది.[18]

లావెండర్ పవిత్ర సారం తయారు చేసేందుకు బిబ్లికల్ దేవాలయంలో వాడే పవిత్ర పొదలలో ఒకటి, మరియు నార్డ్ సాలమన్ యొక్క పాటలో పేర్కొనబడింది (4,14)

పూతమందు మరియు కుంకుమ పువ్వు,[19]
వాము మరియు లవంగం,
పరిమళ ధూపపు చెట్టు యొక్క ప్రతీ రకంలో,
ఒక రకపు బంక మరియు కలబందలతో,
మరియు అన్ని రకాల శ్రేష్ఠమైన సుగంధ ద్రవ్యాలు.[20]

రోమనుల కాలంలో ఈ పువ్వులు ప్రతీ పౌండు 100 దీనారీ లకు అమ్మేవారు, అది ఒక రైతు కూలీ యొక్క ఒక మాసపు కూలీకి, లేదా స్థానిక క్షురకుడి నుండి 50 సార్లు క్షవరం చేయు కూలీకి సమానం. నీటిని పరిమళ భరితం చేసేందుకు రోమన్ స్నానపుగదులలో లావెండర్‌ను సాధారణంగా వాడతారు మరియు అది చర్మాన్ని పూర్వస్థితికి తెస్తుందని తలుస్తారు.[ఉల్లేఖన అవసరం] దాని పూర్వ లాటిన్ పేరు లావెండరియస్, అది లావెండ (కడగవలసిన వస్తువులు) నుండి, లవెరె (కడుగుటకు) అను క్రియా పదం నుండి వచ్చింది.[21] రోమన్ చక్రవర్తి దక్షిణ బ్రిటన్‌ను జయించినప్పుడు, రోమనులు లావెండర్‌ను పరిచయం చేసారు.[ఉల్లేఖన అవసరం] గ్రీకులు లావెండర్‌ను నలిపి చక్కగా ఉపయోగిస్తే కాల్చినప్పుడు అది ఉపశమనాన్ని కలిగించే ధూపాన్ని విడుదల చేస్తుందని మొదట్లోనే కనుగొన్నారు.

వర్గీకరణ పట్టికసవరించు

I. ఉప జాతి లావెండుల అప్సన్ & యస్. ఆండ్రూస్ subgen.nov.II. ఉప జాతి ఫాబ్రిసియా (ఆడమ్స్.) అప్సన్ & యస్. ఆండ్రూస్, comb.nov.III. ఉపజాతి సబాడియా (బస్‌కల్. & మస్చీల్.) అప్సన్ & యస్. ఆండ్రూస్, comb. et stat. nov.
ఐ. వర్గం లావెండుల (3 రకాలు)
  • లావెండుల అంగస్టిఫోలియా మిల్. – సాధారణ లేదా అసలైన లెవెండర్
సబ్స్‌ప్. అంగస్టిఫోలియా, పైరెనైకా
  • లావెండుల లటిఫోలియా [మెదిక్] – పోర్చుగీస్ లేదా స్పైక్ లావెండర్
  • లావెండుల లనాట{/0] {1}[బొయెస్స్]
హైబ్రీడ్స్
  • లావెండుల x చాయెటొరియా అప్సన్ & యస్. ఆండ్రూస్ nothosp.nov.(ల. అంగస్టిఫోలియా ఉపరకం. అంగస్టిఫోలియా x ఎల్. లనాట ){0}లావెండుల x మధ్యస్థ{/0} {1}ఎమెరిక్ ఎక్స్ లాయొసెల్.{/1}
  • లావెండుల x మధ్యస్థ ఎమెరిక్ ఎక్స్ లాయొసెల్. (ఎల్. అంగస్టిఫోలియా ఉపరకం. అంగస్టిఫోలియా x ఎల్. లటిఫోలియా) – డచ్ లావెండర్
(ii) విభాగం టాటె స్వారెజ్-సెర్వ్. & సెయొనె-కాంబా (1 రకం)
  • లావెండుల డెంటాట [ల.] – ఫ్రెంచి లావెండర్
వర్. డెంటాట (రోసియా, ఆల్బిఫ్లోరా), కాండికన్స్ (పెర్సిసినా) [బాట్ట్.]
iii. విభాగం జింగ్. (3 రకాలు)
  • లావెండుల స్టోయిచస్ [ల.] – స్పానిష్ లావెండర్
  • లావెండుల విరిడిస్ ఎల్’హెర్.Cav.)
  • లావెండుల విరిడిస్ ఎల్’హెర్.
అంతర్వర్గ సంకరాలు (డెంటాటె మరియు లావెండుల)
  • లావెండుల × హెటిరోపైల్లా వివ్. (ల. డెంటాట x ఎల్. లటిఫోలియా )ల. డెంటాట x ఎల్. లటిఫోలియా )
  • లవుండ్యులా × అల్లార్డీ
  • లావెండుల × జింగిన్సీ అప్సన్ & యస్. ఆండ్రూస్ nothosp.nov. (ల. డెంటాట x ఎల్. లనాట )L. dentata x L. lanata )

చిత్రాలుసవరించు

సూచనలుసవరించు

  1. L. H. Bailey. "Manual of Cultivated Plants". Cite journal requires |journal= (help)
  2. Mrs. M. గ్రీవ్, A మోడరన్ హెర్బల్ , సం . II (న్యూ యార్క్: డొవెర్ పబ్లికేషన్స్ , Inc., 1971; ISBN 0-486-22799-5)
  3. కాథ్లీన్ నోర్రిస్ బ్రెంజెల్, ఎడిటర్, ది సంసేట్ వెస్ట్రన్ గార్డెన్ బుక్ , 7th ఏడిషన్ (మెన్లో పార్క్, CA: సంసేట్ పబ్లిషింగ్ కార్పోరేషన్, 2001; ISBN 0-376-03874-8).
  4. మార్క్ గ్రిఫ్ఫిత్స్, ఈన్దెక్ష్ అఫ్ గార్డెన్ ప్లాంట్స్ (పోర్ట్లాండ్, ఒరెగాన్: టింబర్ ప్రెస్, 1994. ISBN 0-912616-87-3.
  5. నేషనల్ నాన్-ఫుడ్ క్రాప్స్ సెంటర్ . లావెందర్ 2008-01-30న గ్రహించబడినది.
  6. [1] పుర్పుల్ హేజ్ లావెండర్ ఫారం - లావెండర్ తో వంట
  7. ఇట్ డస్ నాట్ అపియర్ ఏట్ ఆల్ ఇన్ ది బెస్ట్-నోన్ కంపెండం అఫ్ ప్రోవేన్సాల్ కుకింగ్, J.-B. రెబల్స్ Cuisinière Provençale (1910)
  8. ఫ్రాన్సిస్ లగేట్, "ఫ్రొం ఇట్స్ బర్త్ ప్లేస్ ఇన్ ఈజిప్ట్ టు మర్సేల్లీస్, యాన్ ఏన్షంట్ ట్రేడ్: ‘డ్రగ్స్ అండ్ స్పిసేస్’" డయోజెనీస్ 52 :131 (2005) ఆబ్స్ట్రాక్ట్doi:10.1177/0392192105055941
  9. Kasper, S; Gastpar, M; Müller, WE; Volz, HP; Möller, HJ; Dienel, A; Schläfke, S (2010). "Silexan, an orally administered Lavandula oil preparation, is effective in the treatment of 'subsyndromal' anxiety disorder: a randomized, double-blind, placebo controlled trial". International clinical psychopharmacology. 25 (5): 277–87. doi:10.1097/YIC.0b013e32833b3242. PMID 20512042.
  10. లావెన్డర్: ప్రికాషన్స్, సెంటర్ ఫర్ ఇంటిగ్రేటివ్ మెడిసిన్
  11. "లావెన్డర్ ఆయిల్ చే రంద్ర విచ్చెదన మారయి మానవ చర్మ రంద్రాల ప్రధానమైన భాగాలు" ప్రాషర్ A, లోకే IC, ఇవాన్స్ CS
  12. "సైటోటాక్సిక్ అండ్ జెనోటాక్సిక్ ఎఫ్ఫెక్ట్స్ అఫ్ లావన్డుల స్టోచెస్ ఆక్వీస్ ఎక్ష్ట్రాక్ట్స్" శీలిక్ TA (శీలిక్, టులే ఆస్కిన్), అస్లాన్టర్క్ OS (అస్లాన్టర్క్, ఒజ్లెం సుల్తాన్)
  13. కవనఘ్ H, విల్కిన్సన్ J. లావెండర్ ఎస్సేన్షియాల్ ఆయిల్: ఏ రివ్యు. ఆస్ట్రేలియన్ ఇన్ఫెక్షన్ కౌన్సిల్, మార్చ్ 2005, సం 10 ఇష్యు 1. http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=HI05035.pdf
  14. ప్లచ్జేక్ M, ఫ్రోమేల్ W, ఎబెర్లిన్ B, గిల్బెర్త్జ్ K-P, ప్ర్జ్యబిల్ల B. సువాసనల యొక్క ఫోటోటాక్షిక్ లక్షణాల అంచనా. ఆక్ట డెర్మటొ-వెనెరేలాజిక 2007: ISSN 0001-5555 doi: 10.2340/00015555-0251
  15. డెరెక్ V. హెన్లే, Ph.D., నటాషా లిప్సన్, M.D., కెన్నెత్ S. కోరచ్, Ph.D., మరియు క్లిఫ్ఫోర్డ్ A. బ్లోచ్, M.D. ప్రీపబర్తల్ గైనేకోమస్తియా లింక్డ్ టు లావెండర్ అండ్ టీ ట్రీ ఆయిల్స్, n engl j med 356;5 www.nejm.org ఫెబ్రవరి 1, 2007 http://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa064725
  16. 'నైదర్ లావెండర్ ఆయిల్ నార్ టీ ట్రీ ఆయిల్ క్యాన్ బి లింక్డ్ టు బ్రెస్ట్ గ్రోత్ ఇన్ యంగ్ బాయ్స్'
  17. 'ATTIA రిఫ్యుట్స్ గైనేకోమస్తియా లింక్', కథనం తేది: 21 ఫెబ్రవరి 2007
  18. ఈ ఉటంకింపులోని ఎక్కువ వాటి మూలాలు డాక్టర్. విలియం థామస్ ఫెన్నీ వ్రాసిన పుస్తకం “హెర్బల్ సింపుల్స్” (బ్రిస్టల్ పబ్లికేషన్స్., 1895 నుండి వచ్చాయి. ASIN: B0014W4WNE). ఈ పుస్తకం డిజిటల్ నకలు ను ఆన్‌లైన్‌లో గూగుల్ బుక్స్ ద్వారా చదవవచ్చు. లావెండర్‌కు, యూఫ్రటిస్ దగ్గరిలోని సిరియా యొక్క నగరం నార్డా నుండి గ్రీకు నామం నార్డస్ వచ్చింది, మరియు చాలామంది ఈ మొక్కను “నార్డ్” అని పిలుస్తారు. సెయింట్ మార్క్ దీనిని ఒక గొప్ప విలువైన వస్తువుగా స్పైక్నార్డ్ అని పేర్కొన్నాడు. ప్లినీ కాలంలో, నార్డస్ పువ్వులు పౌండు వంద రోమన్ దీనారీ (లేదా ఎల్. 3 2s. 6d.)లకు అమ్మేవాళ్ళు. లావెండర్లు దండలలో లేదా చాప్‌లెట్స్‌లలో వాడనందున, రోమనులు లావెండర్స్ లేదా నార్డస్‌లను ఆసారమ్‌గా పిలుస్తారు. యాస్ప్ అనబడే ఒక రకపు ప్రమాదకరమైన రక్తపింజరి పాము లావెండర్‌ను తన ఆవాస ప్రాంతంగా ఎంచుకుంటుందనీ, కాబట్టి ఆ మొక్కని సమీపించేటప్పుడు చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలనీ బాగా నమ్ముతారు.
  19. "Song of Solomon". Bible Gateway. Cite web requires |website= (help)
  20. లావెండర్ నార్డా నుండి వ్యాపించిందనే చారిత్రక ప్రతిపాదన, దానితో పాటు రోమన్ కాలంలో దాని ఖరీదు గురించిన వాస్తవాలు వెబ్ అంతటా విస్తృతంగా పేర్కొన బడుతున్నాయి (గూగుల్ అన్వేషణలో దాదాపు 350 ప్రవేశాలు) నార్డా, నెర్డస్ లేదా నార్డస్ నగరాన్ని సంభోదిస్తుంటారు. బైబిల్లో “నార్డ్”గా పిలవబడే సువాసన మొక్క గురించి చాలా ఉటంకింపులున్నాయి, మరియు ఒక ప్రాచీన యూదు మిష్న దైనందిన యూదు ప్రార్ధనలలో బిబ్లికల్ దేవాలయంలో పవిత్ర సారాన్ని తయారు చేసేందుకు వాడే ఒక పొదగా “షిబోలెట్నార్డ్” (“నార్డ్ కంకి”కి హిబ్రూ పదం) ని పేర్కొంటారు. 150-1100 a.d. సంవత్సరాలలో టాల్మడ్ యొక్క మూలం మరియు యూదుల అధ్యయనం యొక్క ప్రధాన నగరాలలో ఒకటి అయిన నెర్డస్ – నార్డ్ నగరంతో “నార్డ్”ను అనుసంధానించటంలో డాక్టర్. ఫెర్నీ మొదటి వాడుగా వెల్లడయ్యాడు. నార్డా లేదా నెహర్-డీ’అహ్ – అహ్ యొక్క నది యూఫ్రటిస్ మరియు టైగ్రిస్ నదుల మధ్య ఒక కాలువ అయినందున, అది ఎప్పటికీ సిరియా నగరం కాజాలదు అయితే ప్రస్తుత ఇరాక్, బాగ్దాద్ ప్రాంతాల్లో ఒక చోట ఉండవచ్చు. డాక్టర్ ఫెర్ని యూదు అధ్యయనాలను విస్తృతంగా ఉదహరించాడు, బహుశః పూర్వపు వృక్షశాస్త్రకారుడు రాబర్ట్ టర్నర్ నుండి ఉటంకించి ఉంటాడు.
  21. "Oxford English Dictionary" (second సంపాదకులు.). 1989. Cite journal requires |journal= (help); |contribution= ignored (help)

మూలాలుసవరించు

బాహ్య లింకులుసవరించు

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=లావెండర్&oldid=2005723" నుండి వెలికితీశారు