శ్రీపాద్ అమృత్ డాంగే (10 అక్టోబర్ 1899 - 22 మే 1991) కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సిపిఐ) వ్యవస్థాపక సభ్యుడు,భారత ట్రేడ్ యూనియన్ ఉద్యమంలో బలమైన నాయకుడు.

చరిత్రసవరించు

మహారాష్ట్రలోని నాసిక్ జిల్లాలో మరాఠీ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించిన డాంగే 19 సంవత్సరాల వయస్సులోనే బాంబే స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్లో తన తండ్రి వాణిజ్య వాటాలకు సహాయం చేసేవాడు. తన తండ్రి మరణం తరువాత, డాంగే తన చదువును వదిలి మహాత్మా గాంధీ యొక్క సహకారేతర ఉద్యమంలో చేరాడు. అయినప్పటికీ, అతను గాంధీవాదంపై సందేహాన్ని పెంచుకున్నాడు , మార్క్సిజం ప్రభావంతో ,1921 లో గాంధీ వర్సెస్ లెనిన్ అనే వ్యాసం రాశారు. బొంబాయిలోని ఒక పిండి మిల్లు యజమాని, ఆర్.బి. లోట్వాలా, దీనిని చదివి, మార్క్సిజంపై డాంగే యొక్క అధ్యయనానికి సహాయం చేసారు. డాంగే రచయిత, భారతదేశంలో మొదటి సోషలిస్ట్ వారపత్రిక సోషలిస్ట్ స్థాపకుడు. బ్రిటీష్ పరిపాలన సమయంలో, డాంగేను కమ్యూనిస్ట్, కార్మిక (ట్రేడ్) యూనియన్ కార్యక్రమముల ఫై అధికారులు అరెస్టు చేశారు . డాంగే మొత్తం 13 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష అనుభవించారు. మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటులో డాంగే ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. 1927 లో డాంగే బొంబాయిలో క్రియాశీల కార్మిక సంఘం నాయకుడు అయ్యారు . కార్మిక సంస్థ (యూనియన్ ) సభ్యుల సభ్యత్వాన్ని 324 నుండి 54,000 కు పెంచడంలో డాంగే ప్రధాన పాత్ర పోషించారు. డాంగే క్రాంతి అనే మరాఠీ వారపత్రికను కూడా ప్రారంభించాడు, ఇది కార్మిక ఉద్యమునకు ప్రతిబింబముగా పనిచేసింది. డాంగే అఖిల భారత ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెస్ సంయుక్త కార్యదర్శిగా, తరువాత అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు, 1945 లో వరల్డ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ట్రేడ్ యూనియన్స్ వర్కింగ్ కమిటీలో భాగంగా ఉన్నారు. ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా కార్మిక (ట్రేడ్ యూనియన్) ఉద్యమంలో ఆయన ప్రధాన పాత్ర పోషించారు [1]

రాజకీయ జీవితంసవరించు

1925 కాన్పూర్‌లో జరిగిన సమావేశంలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా స్థాపనలో డాంగే హాజరయ్యారు. 1950 లో ఆయన సిపిఐ పొలిట్‌బ్యూరోలో భాగమయ్యారు, 1962 లో ఆయన పార్టీ అధ్యక్షనిగా ((చైర్మన్‌) ఎంపికయ్యారు. డాంగే రాజకీయ విజయాలలో 1946-51 వరకు బొంబాయి శాసనసభ సభ్యుడిగా, బొంబాయి సిటీ సెంట్రల్ నియోజకవర్గం నుండి రెండవ,నాల్గవ లోక్ సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. 1960 లో మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు నాయకత్వం వహించిన ఘనత ఆయనది.భారతదేశం యొక్క స్వాతంత్ర్యం తరువాత, చైనా-సోవియట్ విభజన, చైనా-భారతీయ యుద్ధం, వంటి సంఘటనలు, వివాదాల పరంపరను డాంగే ఖండించారు. 1964 లో, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియాలో చీలికకు దారితీసింది. విడిపోయిన కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) (సిపిఐ (ఎం) గా చీలిపోయినవి . డాంగే రష్యా ( సోవియట్ అనుకూల) సిపిఐకి ఛైర్మన్‌గా కొనసాగారు.1970 ల చివరినాటికి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, అప్పటి కాంగ్రెస్ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీకి మద్దతు ఇచ్చే డాంగే యొక్క రాజకీయ శైలిని పార్టీలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా ఎక్కువ మంది వ్యతిరేకించారు . 1980 లో పార్టీ నాయకత్వం నుండి డెంగే వైదొలిగాడు, తరువాత 1981 లో సిపిఐ నుండి బహిష్కరించబడ్డాడుఆ తర్వాత ఆయన తన కుమార్తె రోజా దేశ్‌పాండే 1980 లో స్థాపించిన అఖిల భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ (ఎఐసిపి) లో చేరారు, కాంగ్రెస్‌తో నిరంతర సహకారాన్ని ఆదరించిన సిపిఐ ఉగ్రవాదుల బృందం. 1987 లో ఇండియన్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలో విలీనం కావడంలో AICP ను అనుసరించి యునైటెడ్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా ఏర్పాటు చేశారు. విలీనం ఉన్నప్పటికీ, యుసిపిఐ,, డెంగే స్వయంగా భారత కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమంలో అట్టడుగున పెరిగారు [2] శ్రీమతి ఇందిరగాంధీ 1975 వ (జూన్) సంవత్సరం లో విధించిన అత్యవసర పరిస్థితి ( ఎమర్జెన్సీ ) ని కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా సమర్థించి పొరపాటు చేసింది అని ఇండియా టుడే ఇంటర్వ్యూ లో పేర్కొన్నారు. దీనికి తగిన మూల్యం పార్టీ కి లభించిందని చెప్పారు. డాంగే కులరహిత సమాజమునకు , నక్సలిజం కు వ్యతిరేకిని అనేవారు [3] [4]

శ్రీపాద్ అమృత్ డాంగే ( ఎస్.ఏ.డాంగే ) తమ 92 వ్ వయసులో ముంబై లో మరణించారు.

మూలాలుసవరించు

  1. Choudhary, Ratnadeep (2018-10-10). "Shripad Amrit Dange, the overshadowed beacon of Indian Communism". ThePrint (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2020-10-20.
  2. "Comrede Shripad Amruth Dange - book published by Loksabha Secretariat" (PDF). https://www.marxists.org/. 20-10-2020. Retrieved 20-10-2020. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= and |date= (help); External link in |website= (help)CS1 maint: url-status (link)
  3. March 15, Minhaz Merchant; October 15, 2014 ISSUE DATE:; March 5, 1978UPDATED:; Ist, 2015 13:00. "I don't believe in religion: S.A. Dange". India Today (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2020-10-20.{{cite web}}: CS1 maint: extra punctuation (link) CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  4. "Members Bioprofile". loksabhaph.nic.in. Retrieved 2020-10-20.