గుహ

గుహ, కొండలలో, భూమిలో సహజంగా ఏర్పడిన ఖాళీ. [1][2] ఈ ఖాళీలు పెద్దవిగా, మనుషులు వెళ్ళగలిగేంత పరిమాణంలో ఉంటాయి. రాళ్ళు సహజమైన కోతకు గురైనపుడు గుహలు ఏర్పడతాయి. భూమి లోకి బాగా లోతుగా ఉండవచ్చు. సాధారణంగా గుహల ముఖద్వారాల వెడల్పు కంటే వాటి లోతు ఎక్కువగా ఉంటుంది. వాటిని ఎక్సోజీన్ అంటారు. ఐతే రాక్ షెల్టరు వంటి కొన్ని గుహలు లోతు తక్కువగాఅ ఉంటాయి. వీటిని ఎండోజీన్ అంటారు.[3]

గూహలను, గుహల్లోని పర్యావరణాన్నీ అధ్యయనం చేసే శాస్త్రాన్ని స్పీలియాలజీ అంటారు. వినోదం , విహారాల కోసం గుహల్లోకి వెళ్ళడాన్ని కేవింగ్ అంటారు.

రకాలుసవరించు

గుహలు కొన్ని కోట్ల సవత్సరాల కాలంలో ఏర్పడతాయి.[4] అనేక భూగర్భ ప్రక్రియల ద్వారా ఇవి ఏర్పడవచ్చు. రసాయనిక చర్యలు, నీటి కోత, టెక్టోనిక్ బలాలు, సూక్ష్మజీవులు, వత్తిడి, వాతావరణ ప్రభావం మొదలైనవి వీటిలో కొన్ని.

భూమి లోపలికి ఉన్న గుహ నిట్టనిలువు లోతు 3,000 మీటర్లకు మించి ఉండదని అంచనా వేసారు. పైనున్న రాళ్ళ వలన కలిగే పీడనం దీనికి కారణం. గుహల్లో కింది రకాలున్నాయి:

సొల్యూషనల్ గుహలుసవరించు

చాలా ఎక్కువగా కనిపించే గుహలివి. ఇవి రాతిలో, ఎక్కువగా సున్నపురాయిలో ఏర్పడతాయి. డొలమైట్, చలువరాయి వంటి వాటిలో కూడా ఏర్పడతాయి. వీటిలో ఉన్న పగుళ్ళ గుండా నీరు ప్రవహించి ఈ రాతిని కరిగించుకూంటు పోవడంతో ప్గుళ్ళు విస్త్రించి గుహలు ఏర్పడతాయి.

ప్రాథమిక గుహసవరించు

ట్టూ ఉన్న శిలలు ఏర్పడినప్పుడే ఏర్పడిన గుహలను ప్రథమిక గుహలు అంటారు

సముద్రపు గుహలుసవరించు

ఇవి సముద్ర తీరాల వద్ద ఏర్పడే గుహలు.

కరోజనల్ గుహ లేద ఇరోజనల్ గుహసవరించు

నీటి ప్రవాహాల కోత వలన ఏర్పడే గుహలు

గ్లేసియర్ గుహసవరించు

ఐసు కరిగి ప్రవహించి పోవడంతో ఈ గుహలు ఏర్పడతాయి

పగుళ్ళ గుహలుసవరించు

నీటిలో కరగని రాళ్ళ మధ్య కరిగే జిప్సం వంటి పొరలు ఉన్నపుడు అవి కరిగిపోయి పగుళ్ళు ఏర్పడతాయి. దీంతో పైనున్న రాళ్ళు కూలబడి గుహలు ఏర్పడతాయి.[5]

టాలస్ గుహకుసవరించు

రళ్ళ గుట్టల మధ్య ఏర్పడే గుహలు.[6]

ఏంకియలైన్ గుహలుసవరించు

సముద్ర తీరానికి దగ్గర్లో ఏర్పడే గుహలు. వీటిలో ఉప్పునీటితో పాటు మంచినీరు కూడా ఉంటుంది.[7]

ప్రముఖ గుహలుసవరించు

చిత్రమాలికసవరించు

  1. Whitney, W. D. (1889). "Cave, n.1." def. 1. The Century dictionary: An encyclopedic lexicon of the English language (Vol. 1, p. 871). New York: The Century Co.
  2. "Cave" Oxford English Dictionary Second Edition on CD-ROM (v. 4.0) © Oxford University Press 2009
  3. Lowe, J. John; Walker, Michael J. C. (2014). Reconstructing Quaternary Environments. Routledge. pp. 141–42. ISBN 9781317753711.
  4. Laureano, Fernando V.; Karmann, Ivo; Granger, Darryl E.; Auler, Augusto S.; Almeida, Renato P.; Cruz, Franciso W.; Strícks, Nicolás M.; Novello, Valdir F. (2016-11-15). "Two million years of river and cave aggradation in NE Brazil: Implications for speleogenesis and landscape evolution". Geomorphology. 273: 63–77. Bibcode:2016Geomo.273...63L. doi:10.1016/j.geomorph.2016.08.009.
  5. Paleogeophysics & Geodynamics, Stockholm, Sweden; Mörner, Nils-Axel; Sjöberg, Rabbe; Obbola, Umeå, Sweden (September 2018). "Merging the concepts of pseudokarst and paleoseismicity in Sweden: A unified theory on the formation of fractures, fracture caves, and angular block heape". International Journal of Speleology. 47 (3): 393–405. doi:10.5038/1827-806X.47.3.2225. ISSN 0392-6672.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  6. Kolawole, F.; Anifowose, A. Y. B. (2011-01-01). "Talus Caves: Geotourist Attractions Formed by Spheroidal and Exfoliation Weathering on Akure-Ado Inselbergs, Southwestern Nigeria". Ethiopian Journal of Environmental Studies and Management. 4 (3): 1–6. doi:10.4314/ejesm.v4i3.1. ISSN 1998-0507.
  7. "Peldanga Labyrinth (Liepniekvalka Caves), Latvia - redzet.eu". www.redzet.eu. Retrieved 2020-05-17.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=గుహ&oldid=2967666" నుండి వెలికితీశారు