రైస్ ట్రాన్స్‌లిటరేషన్ స్టాండర్డ్

రైస్ ట్రాన్స్‌లిటరేషన్ స్టాండర్డ్ (Rice University's Reverse Transliteration Standard లేదా క్లుప్తంగా RTS) తెలుగు ని ఆంగ్ల అక్షరాలతో వ్రాసే ప్రక్రియ. దీనిని ఆనంద్ కిషోర్, రామారావు కన్నెగంటి సృష్టించారు. [1] పద్మ ఉపకరణంలో దీనిని వాడిన తీరుపై పత్రంలో తెలుగు అక్షరాలతో చూడవచ్చు[2] దీనిని 2002 లో వేమూరి రావు ఆంగ్ల-తెలుగు నిఘంటువు (English-Telugu Dictionary - ISBN 8120616367 లో వాడబడింది. ధ్వని చిహ్నాలతో రాసే ప్రక్రియకు బదులుగా వాడతారు. తొలిగా వికీపీడియాలో ఈ పద్ధతి మాత్రమే వాడేవారు.

దీనిలో హ్రస్వ అచ్చులను ఆంగ్ల అచ్చుల చిన్న అక్షరములతో ధీర్ఘ అచ్చులను పెద్ద అక్షరములతో రాస్తారు. అ = a, ఆ = A;

వత్తురూపం కాని హల్లులను ఆంగ్ల హల్లుతోపాటు సంబంధిత అచ్చు చిన్న అక్షరంతో వ్రాస్తారు.

తరువాత వికీపీడియా లో వాడినపుడు దీర్ఘ అచ్చులకు ఆంగ్ల చిన్న అక్షరము రెండుసార్లు వ్రాసిన సరిపోయే సౌలభ్యాన్ని చేర్చారు.

సాధారణ అక్షరాలుసవరించు

a A = aa = aaa i I = ee = ii = ia u oo = uu = U = ua R Ru ~l ~L e ea = ae = E ai o oe = O = oa au = ou M @h @M
ం (aM = అం) ః (a@h =అః)
ka kha = Ka = Kha g gha = Ga = Gha ~ma ca = cha Ca = Cha ja jha = Ja = Jha ~na Ta Tha Da Dha Na = nha ta tha da dha na
pa fa = Pa = pha = Pha ba bha = Ba = Bha ma ya ra la va = wa Sa sha sa ha La = lha = Lha xa = ksha ~ra
క్ష

ప్రత్యేక విషయాలుసవరించు

నకార పొల్లుసవరించు

@n నకారపొల్లుకు వాడాలి.

సున్న తయారిసవరించు

  • n లేక m { ka, Ka, ga, Ga, ca, Ca, ja, Ja, Ta, Tha, da, dha, pa, Pa, ba, Ba లేక సరిసమానమైనవి} తరువాత వస్తే సున్నగా మారుతుంది. ఉదా:kanchu కంచు
  • m, { Ia, va, sa, Sa} తరువాత వస్తే సున్నగా మారుతుంది. ఉదా: samchi సంచి

సున్న తయారీ నిరోధించు (&)సవరించు

  • పైన తెల్పిన సున్న తయారీ ప్రక్రియ కారణంగా కొన్ని పరభాషా పదాలు రాసేటప్పుడు రూపం సరిగా రాదు ఉదా:మన ఉసిరికి సంస్కృత పదం aamla ఆమ్ల .
  • సున్నగా మారకుండా వుండాలంటే m లేక n తరువాత & చేర్చాలి
    ఉదా:aam&la ఆమ్ల, paan&pu పాన్పు, kaan&pu కాన్పు, sain&sus సైన్సు

ధ్వని విరుచు ^సవరించు

sAfTuvErku సాఫ్టువేర్కు
sAfTuvEr^ku సాఫ్టువేర్‌కు
raangnembar రాంగ్నెంబర్
raang^nembar రాంగ్‌నెంబర్

ఇతర లిప్యంతరీకరణలతో పోలికసవరించు

ఒక పరిశోధనలో RTS పద్ధతి ఇతర పద్ధతులకన్న గుర్తుపెట్టుకోవటం, వాడుకకు మెరుగైనదిగా తెలపబడింది.[3]

ఇవికూడా చూడండిసవరించు

వనరులుసవరించు

  1. "1992 లో రాసిన, తెలుగుని ఇంగ్లీషు అక్షరాలతో ఎలా రాయాలో అనంద్ కిషోర్, కన్నెగంటి రామారావు ల న్యూస్ గ్రూప్ లో పోస్టింగు". 1992-09-23. Archived from the original on 2007-08-13. Retrieved 2007-07-13.
  2. "Padma" (PDF). 2005.
  3. VB Soumya (2008-09-01). Text input methods for Indian languages (PDF). Univ of Hyderabad. Archived from the original (PDF) on 2017-07-07.