ప్రహ్లాదపురి ఆలయం, ముల్తాన్

ప్రహ్లాదపురి ఆలయం (ఉర్దూ: پرہلادپوری مندر) పాకిస్తాన్ దేశంలో పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని ముల్తాన్ నగరంలో ఉన్న ఒక పురాతన హిందూ ఆలయం. ఇది బహౌద్దీన్ ఝకారియా యొక్క పుణ్యక్షేత్రం ప్రక్కనే ఉంది. ప్రహ్లాదుని తదనంతరం దీనికి ఈపేరు పెట్టబడింది, ఇది నరసింహ దేవునికి అంకితం చేయబడింది. 1992 సం.లో హిందూ మతం సమూహంగా, భారత దేశము నందలి అయోధ్య లోని బాబ్రీ మసీదును నాశనం చేసినందుకుగాను ప్రతీకారంతో ఒక ముస్లిం గుంపుచే ఇది నాశనమయ్యింది. [1]

ప్రహ్లాదపురి ఆలయం, ముల్తాన్
Prahladpuri Temple
پرَہْلادْپُورِی مندر
ప్రహ్లాదపురి ఆలయం యొక్క శిధిలాలు
ప్రహ్లాదపురి ఆలయం యొక్క శిధిలాలు
భౌగోళికం
ప్రదేశంముల్తాన్ , పంజాబ్ Pakistan పాకిస్తాన్
సంస్కృతి
దైవంప్రహ్లాద
వాస్తుశైలి
నిర్మాణ శైలులుహిందూ దేవాలయం
చరిత్ర, నిర్వహణ
నిర్వహకులు/ధర్మకర్తపాకిస్తాన్ హిందూ కౌన్సిల్
వెబ్‌సైట్http://www.pakistanhinducouncil.org/

చరిత్రసవరించు

స్థాపనసవరించు

ప్రహ్లాదపురి యొక్క అసలు ఆలయం ప్రహ్లాదుడును కాపాడటానికి స్తంభము నుండి ఉద్భవించిన హిందూ దేవత విష్ణువు అవతారము అయిన నృసింహ స్వామి అవతారం గౌరవార్థం హిరణ్యకశిపుడు కుమారుడు, ముల్తాన్ (కశ్యపుపురము) రాజు అయిన ప్రహ్లాదుడు [2] నిర్మించినట్లు చెబుతారు. [3][4][5][6]

ప్రారంభంసవరించు

ముల్తాన్ యొక్క సన్ టెంపుల్ వంటి ప్రహ్లాదపురి ఆలయం ముల్తాన్ నగరం, ముస్లింల విజయం తర్వాత నాశనం చేయబడింది. అనేక భౌతిక నష్టాలను ఈ ఆలయం ఎదుర్కొంది. 19 వ శతాబ్దం నాటికి ఇది నాన్-డిస్క్రిప్ట్ విగ్రహానికి తగ్గించబడింది. ఇది హజ్రత్ బహౌల్ హక్ జకరియ సమాధికి ప్రక్కనే ఉండి [6] ముల్తాన్ కోటలో ఉన్న ఎత్తైన వేదిక పైన ఉంది. తర్వాత కాలంలో ఒక మసీదు ఈ ఆలయానికి పక్కనే నిర్మించబడింది. [7]

సిక్కు యుగంసవరించు

డాక్టర్ ఎ.ఎన్. ఖాన్ అభిప్రాయం ప్రకారం ఈ ఆలయం 1810 [6]దశాబ్దంలో సిక్కుల పాలనలో ఉన్నప్పుడు ఇది పునర్నిర్మించబడింది. అయితే, 1831 లో ఆలయాన్ని సందర్శించిన అలెగ్జాండర్ బర్న్స్, ఇది పైకప్పు లేకుండా ఒక ఎడారిగా ఉన్నదని కనుగొన్నానని చెప్పాడు. తరువాత, 1849 లో, ముల్ రాజ్‌కు వ్యతిరేకంగా ముల్తాన్ కోటను బ్రిటీష్ వారు ముట్టడి చేసినప్పుడు, బ్రిటిష్ సైన్యం కాల్పులు జరిపినప్పుడు షెల్ ఒకటి కోటలో గన్‌పౌడ్‌ర్ స్టోర్ మీద పడవేశారు. దీని వలన బహాయుద్దీన్ జకారియ యొక్క సమాధి, అతని కుమారులు సమాధులు, ప్రహ్లాదపురి ఆలయ ప్రాంగణం మినహా దాదాపు అన్ని కోటలోని అన్నీ నాశనం చేశారు. [8]అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్‌హామ్ ఈ ఆలయాన్ని వర్ణించాడు, దీనిని 1853 లో అతను ఈ విధంగా వ్రాశాడు: "ఇది ఒక చతురస్రాకారపు ఇటుక భవనం, దీని పైకప్పుకు అధారం కోసం చాలా అందంగా చక్కగా చెక్కబడిన చెక్క స్తంభాలు ఉన్నాయి. [6][9]

వలసరాజ్యాల కాలంసవరించు

ప్రస్తుతం ఉన్న ఆలయాన్ని 1861 లో మహంత్ బాల్ రామ్ దాస్ పబ్లిక్ విరాళం ద్వారా రూ.11,000 ఖర్చుతో పునర్మించాడు. [6] 1872 లో తిరిగి ప్రహ్లాదపురి ఆలయం యొక్క తదుపరి మహాంతా, ఠాకూర్ దావరా ఫతే చంద్ టాన్సాలియా, ముల్తాన్ యొక్క ఇతర హిందూ పౌరుల నుండి విరాళాలతో అభివృద్ధి చేశారు. కాని 1881 లో, ప్రక్కనే సమాధి యొక్క గోపురం, ఆలయం యొక్క శిఖర ఎత్తులో గురించి హిందువులు, ముస్లింల మధ్య ఒక ప్రధాన వివాదం ఏర్పడింది. ఇది 2 మసీదులు, 22 దేవాలయాలు నాశనం చేయబడి అల్లర్లకు దారి తీసింది. పంజాబ్‌ లోని బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం గుంపును నియంత్రించటానికి కొంచెం ప్రయత్నం చేసింది. ఈ అల్లర్లలో ప్రహ్లాదపురి ఆలయం కూడా తొలగించబడింది, తుడిచిపెట్టుకుపోయింది. [4][10] అయినప్పటికీ, ముల్తాన్ లోని హిందూ సమాజం ద్వారా పునరుద్ధరించారు. ప్రహ్లాదపురి ఆలయం యొక్క హిందూ కమ్యూనిటీ ద్వారా నిర్వహించబడింది, అలగే ఆలయం యొక్క మహంతులచే నియంత్రించబడింది. [11]

తదుపరి కాలంసవరించు

పాకిస్తాన్ ఏర్పాటు అయిన తరువాత, చాలామంది హిందువులు కొత్తగా ఏర్పడిన స్వతంత్ర రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియాకి వలస వచ్చారు. ఆలయ వ్యవహారాలు నగరంలోని మైనారిటీ హిందువులచే నిర్వహించబడ్డాయి. నరసింహ స్వామి యొక్క అసలు విగ్రహాలు 1947 లో స్వాతంత్ర్య సమయములో ముల్తాన్ నుండి బాబా నారాయణ్ దాస్ బాత్ర ద్వారా భారతదేశానికి తీసుకువెళ్ళబడ్డాయి. అవి ఇప్పుడు హరిద్వార్ లోని ఒక ఆలయంలో ఉంచబడ్డాయి.

ప్రతీకార వినాశనంసవరించు

బాబ్రీ మసీదు రామ్ జన్మస్థలం యొక్క ప్రదేశంలో నిర్మితమైనదని హిందూ మతం సమూహంగా పేర్కొంది. 1992 సం.లో, అయోధ్యలో బాబ్రీ మసీదును కూల్చినందుకు ప్రతీకారంగా ఒక ముస్లిం మూకలచే ప్రహ్లాదపురి ఆలయం నాశనం చేయబడింది. [1]

ప్రాముఖ్యతసవరించు

ఈ దేవాలయం అతి పురాతనమైనది. ఇది ప్రహ్లాదుడు నిర్మించిన అసలు ఆలయం అని చెపుతారు. ఈ స్థలము నుండే విష్ణువు నరసింహ స్వామి అవతారంతో, తండ్రి అయిన హిరణ్యకశ్యపుడు నుండి ప్రహ్లాదుడను కాపాడటానికి స్తంభము నుండి బయటకు వచ్చినట్లు చెపుతారు. [3][5] [1]అందువల్ల హిందువులు ఈ సంప్రదాయాన్ని నమ్ముతారు, హోలీకా దహనం పండుగ ఇక్కడ నుండే మొదలైంది.

ఇవి కూడా చూడండిసవరించు

మూలాలుసవరించు

  1. 1.0 1.1 1.2 "ఆర్కైవ్ నకలు". Archived from the original on 2013-12-11. Retrieved 2018-11-14.
  2. Syad Muhammad Latif (1963). The early history of Multan. p. 3,54. Kasyapa, is believed, according to the Sanscrit texts, to have founded Kashyapa-pura (otherwise known as Multan
  3. 3.0 3.1 Gazetteer of the Multan District, 1923-24 Sir Edward Maclagan, Punjab (Pakistan). 1926. pp. 276–77.
  4. 4.0 4.1 Imperial rule in Punjab: the conquest and administration of Multan, 1818-1881 by J. Royal Roseberry. pp. 243, 263.
  5. 5.0 5.1 All the year round , Volume 51. Charles Dickens. 1883.
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 "Archived copy". Archived from the original on 2015-01-07. Retrieved 2015-01-07.CS1 maint: archived copy as title (link) Survey & Studies for Conservation of Historical Monuments of Multan. Department of Archeology & Museums, Ministry of Culture, Government of Pakistan
  7. Muslim Saints of South Asia: The Eleventh to Fifteenth Centuries By Anna Suvorova. p. 153.
  8. MONUMENTS OF MULTAN Archived 2016-02-01 at the Wayback Machine Survey & Studies for Conservation of Historical Monuments of Multan. Department of Archaeology & Museums, Ministry of Culture, Government of Pakistan
  9. Cunningham, 129
  10. ROSEBERRY, J. Royal. 1987. Imperial Rule in Punjab: The Conquest and Administration of Multan, 1818-1881. Manohar Publications (Delhi); 1987. ISBN 0-913215-23-6
  11. Ajudhia Das, who was formerly Mahant of two temples at Multan named Prahlad and N'arasingpuri, was removed from his office on January 23rd, 1913, by a Panchayat appointed at a mass meeting of Hindus which was convened on that date. All India reporter, Volume 3 by D.V. Chitaley, 1923