ప్రధాన మెనూను తెరువు

సెప్టెంబర్ 11 దాడులు (తరచూ సెప్టెంబర్ 11th లేదా 9/11 అని సూచిస్తారు) అనేవి సెప్టెంబర్ 11, 2001న అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలపై అల్‌ఖైదా పక్కా వ్యూహంతో జరిపిన వరుస ఫిదాయి దాడులు (ఆత్మాహుతి దాడులు). ఆ రోజు ఉదయం, 19 మంది అల్‌ఖైదా తీవ్రవాదులు వాణిజ్య సేవలందించే నాలుగు ప్రయాణీకుల జెట్ విమానాలను దారిమళ్లించారు.[2][3] హైజాకర్లు (విమానాలను దారిమళ్లించే వారు) ఉద్దేశపూర్వకంగా రెండు విమానాలను న్యూయార్క్ నగరంలోని ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థకు చెందిన జంట సౌధాలకు ఢీకొట్టించారు. ఈ ఘటనలో ప్రయాణీకులందరూ మరియు భవనాల్లో పనిచేస్తున్న అనేక మంది ఇతరులు దుర్మరణం చెందారు. రెండు సౌధాలు (భవనాలు) రెండు గంటల్లోనే కుప్పకూలాయి. సమీపంలోని భవనాలు ధ్వంసమవడం మరియు మరికొన్ని దెబ్బతినడం జరిగింది. మూడో విమానాన్ని హైజాకర్లు వాషింగ్టన్ D.Cకి వెలుపల ఉన్న ఆర్లింగ్టన్, వర్జీనియాలోని పెంటగాన్‌పైకి వదిలారు. నాలుగో విమానాన్ని అందులోని కొందరు ప్రయాణీకులు మరియు విమాన సిబ్బంది తిరిగి దానిని నియంత్రించే ప్రయత్నం చేసినప్పుడు, గ్రామీణ పెన్సిల్వేనియాలోని షాంక్స్‌విల్లేకి సమీపంలో ఉన్న ఒక మైదానంలో అది కుప్పకూలింది. దీనిని హైజాకర్లు వాషింగ్టన్ D.C వైపుకు మళ్లించారు. విమానాల్లో ప్రయాణించిన ఏ ఎక్కరూ ప్రాణాలతో బయటపడలేదు.

September 11 attacks
WTC smoking on 9-11.jpeg
The Twin Towers of the World Trade Center burning, pictured from the Brooklyn Heights Promenade, around 10 minutes after the second impact.
ప్రదేశంNew York City; Arlington County, Virginia; and near Shanksville, Pennsylvania.
తేదీTuesday, September 11, 2001
8:46 am (2001-09-11UTC08:46) – 10:28 am (2001-09-11UTC10:29) (UTC-4)
దాడి రకం
Aircraft hijacking, mass murder, suicide attack, terrorism
మరణాలుApproximately 3,000 (including 19 hijackers)
ప్రాణాపాయ గాయాలు
More than 6,000
నేరస్తులుal-Qaeda led by Osama bin Laden[1]
(see also Responsibility and Hijackers)

ఈ దాడుల్లో సుమారుగా 3,000 మంది బాధితులు మరియు 19 మంది హైజాకర్లు మరణించారు.[4] న్యూయార్క్ ప్రభుత్వ ఆరోగ్య శాఖ నివేదిక ప్రకారం, జూన్, 2009 నాటికి, అగ్నిమాపక దళ సిబ్బంది మరియు పోలీసులు సహా రక్షణ చర్యల్లో పాల్గొన్న 836 మంది మరణించారు.[4] ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థపై జరిగిన దాడుల్లో దుర్మరణం పాలైన 2,752 మంది బాధితుల్లో 343 మంది అగ్నిమాపకదళ సిబ్బంది, 60 మంది న్యూయార్క్ నగరం మరియు పోర్ట్ అథారిటీలకు చెందిన పోలీసు అధికారులు ఉన్నారు.[5] పెంటగాన్‌పై జరిగిన దాడుల్లో 184 మంది దుర్మరణం చెందారు.[6] మరణించిన వారిలో అధికులు సాధారణ పౌరులే. వారిలో 70కి పైగా ఇతర దేశాలకు చెందిన వారూ ఉన్నారు.[7] అదనంగా, కనీసం ఒక ఉప మరణం కూడా ఉంది. అంటే ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ దాడుల సందర్భంగా దాని నుంచి వచ్చిన పొగ, ధూళిని పీల్చినందున ఒక వ్యక్తి ఊపిరితిత్తుల వ్యాధితో మరణించినట్లు ఒక వైద్య పరిశీలకుడు ధ్రువీకరించారు.[8]

తీవ్రవాదంపై యుద్ధం ప్రకటించడం ద్వారా అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు ప్రతిస్పందించింది. అల్‌ఖైదా తీవ్రవాదులకు సాయం చేసే తాలిబన్‌లను తుదముట్టించే విధంగా ఆఫ్గనిస్తాన్‌పై దండెత్తింది. అంతేకాక USA PATRIOT చట్టాన్ని అమలుచేసింది. పలు ఇతర దేశాలు కూడా వాటి తీవ్రవాద వ్యతిరేక చట్టాన్ని బలోపేతం చేసుకోవడం మరియు చట్టం యొక్క అమలు అధికారాలను విస్తరించుకున్నాయి. కొన్ని అమెరికన్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు దాడుల నేపథ్యంలో వారంలోని మిగిలిన రోజుల్లో వ్యాపార కార్యకలాపాలను నిలిపివేశాయి. ఫలితంగా తిరిగి ప్రారంభించే సమయానికి తీవ్ర నష్టాలను చవిచూశాయి. ప్రధానంగా వైమానిక మరియు బీమా రంగాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. బిలియన్ల డాలర్లు విలువ చేసే కార్యాలయ ప్రాంతం ధ్వంసమవడం ద్వారా లోయర్ మన్‌హట్టన్ యొక్క ఆర్థికవ్యవస్థకు తీవ్ర నష్టం వాటిల్లింది.

దాడులతో దెబ్బతిన్న పెంటగాన్‌ ప్రాంతాలను శుభ్రం చేయడం మరియు దాని పునరుద్ధరణ ఏడాదిలో పూర్తయింది. భవనానికి ఆనుకుని పెంటగాన్ స్మారకాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. భవన పునర్నిర్మాణ ప్రక్రియ ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ స్థలంలోనే ప్రారంభమయింది. 2006లో ఒక కొత్త కార్యాలయ భవనం 7 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ స్థలంలో పూర్తయింది. కొత్త 1 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ ప్రస్తుతం అదే చోట నిర్మాణ దశలో ఉంది. 1,776 అడుగుల (541 మీటర్లు) ఎత్తుతో నిర్మితమవుతున్న ఈ భవనం 2013లో పూర్తవుతుంది. ఇది ఉత్తర అమెరికాలో అత్యంత ఎత్తైన భవనంగా అవతరించనుంది. అదే స్థలంలో నిజానికి మరో మూడు భవనాలను 2007-2012 మధ్యకాలంలో నిర్మించాలని కూడా అనుకున్నారు. 2009 నవంబరు 8న ఫ్లెయిట్ 93 నేషనల్ మెమోరియల్‌కు ఉద్దేశించిన భూమి పగుళ్లకు గురయింది. దీనికి సంబంధించిన మొదటి దశ నిర్మాణం దాడుల పదో వార్షికోత్సవం జరిగే సెప్టెంబర్ 11, 2011 నాటికి సిద్ధం కావొచ్చు.[9]

విషయ సూచిక

దాడులుసవరించు

 
వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ పై జరిగిన దాడులను చూపిస్తున్న పట్టిక.
 
యునైటెడ్ ఎయిర్ లైన్స్ ఫ్లైట్ 175 సౌత్ టవర్ లోనికి దూసుకుపోయింది.
పెంటగాన్‌ను ఢీకొంటున్న ఫ్లెయిట్ 77కు సంబంధించిన భద్రతా కెమేరా వీడియో.[10]
 
రెండు టవర్లు పడిన తరువాత వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ యొక్క దృశ్యం
 
సెప్టెంబర్ 11 సదరర్న్ పెన్న్స్యల్వనియాలోకి దూసికేల్లెంతవరకు ఫ్లైట్ 93 యొక్క మార్గం

సెప్టెంబర్ 11, 2001 తెల్లవారుజామున పందొమ్మిది మంది హైజాకర్లు బోస్టన్, నెవార్క్ మరియు వాషింగ్టన్, D.C నుంచి శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో మరియు లాస్‌ఏంజిల్స్‌లకు వెళుతున్న నాలుగు వాణిజ్య విమానాలను నియంత్రించారు.[11] ఉదయం 8:46 గంటల సమయంలో, అమెరికన్ ఎయిర్‌లైన్స్ విమానం 11 ఒకటి ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థకు చెందిన ఉత్తర భవంతిలోకి దూసుకుపోయింది. తర్వాత ఉదయం 9:03 గంటలప్పుడు ఒక యునైటెడ్ ఎయిర్‌లైన్స్ విమానం 175 దక్షిణ భాగాన ఉన్న మరో భవంతిని ఢీకొంది.[12][13]

మరో హైజాకర్ల బృందం ఉదయం 9:37 గంటలప్పుడు, ఒక అమెరికన్ ఎయిర్‌లైన్స్ విమానం 77ను పెంటగాన్‌పైకి వదిలారు.[14] నాలుగో విమానం, యునైటెడ్ ఎయిర్‌లైన్స్ విమానం 93, ఉదయం 10:03 గంటల సమయంలో హైజాకర్లతో పాటుగా ప్రయాణీకులు ఉన్నప్పుడు షాంక్స్‌విల్లే, పెన్సిల్వేనియాకి సమీపంలో కుప్పకూలింది. ఈ విమానం యొక్క అంతిమ లక్ష్యం కేపిటల్ (అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల కాంగ్రెస్ సమావేశమయ్యే ప్రభుత్వ భవనం) లేదా శ్వేత సౌధం అయ్యిండొచ్చని భావించారు.[15][16]

కొందరు ప్రయాణీకులు కేబిన్ ఎయిర్‌ఫోన్ సర్వీసు మరియు మొబైల్ ఫోన్ల,[17][18]ను ఉపయోగించి, ఫోన్ కాల్స్ చేశారు. ప్రతి విమానంలోని పలువురు హైజాకర్ల గురించి వివరాలు అందించారు. దీని కోసం వారు వ్యక్తులను తాత్కాలికంగా అశక్తులను చేసే ద్రవం (మేస్) లేదా బాష్పవాయువు లేదా కారం చల్లడం వంటి హానికర రసాయన పదార్థాలను ఉపయోగించారు. కాగా, విమానంలోని కొందరు ప్రయాణీకులు కత్తిగాట్లకు గురయ్యారు.[19][20][21][22] రెండు విమానాలను వాడిన సమయంలో, విమాన పైలట్లు, విమాన పరిచారకులు మరియు కనీసం ఒక సందర్భంలో ఒక ప్రయాణీకుడ్ని హైజాకర్లు కత్తిగాట్లకు గురిచేసి, హతమార్చినట్లు నివేదికలు తెలిపాయి.[23][24] ఇద్దరు హైజాకర్లు ఇటీవల లెథర్‌మన్ బహుళ-ప్రయోజనాల చేతి పరికరాలను కొనుగోలు చేసినట్లు 9/11 కమిషన్ వెల్లడించింది.[25] హైజాకర్ల వద్ద బాంబులు ఉన్నట్లు ప్లెయిట్ 11లోని ఒక విమాన పరిచారకుడు, ఫ్లెయిట్ 175లోని ఒక ప్రయాణీకుడు మరియు ఫ్లెయిట్ 93లోని ప్రయాణీకులు తెలిపారు. ప్రయాణీకుల్లో ఒకరు అవి ఉత్తుత్తివే అయి ఉంటాయని అనుకుంటున్నట్లు తెలిపాడు. అయితే విధ్వంసం జరిగిన ప్రాంతాల్లో పేలుడు పదార్థాలకు సంబంధించి ఎలాంటి ఆనవాళ్లు లభ్యంకాలేదు. 9/11 కమిషన్ సైతం బాంబులు నకిలీవే అయి ఉంటాయని అభిప్రాయపడింది.[23]

యునైటెడ్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఫ్లెయిట్ 93లో కాక్‌పిట్ వాయిస్ రికార్డర్ చేత నమోదు చేయబడిన ఒక ఆడియో కాపీ ద్వారా అదే రోజు ఉదయం దారిమళ్లించబడిన విమానాలను భవంతులపైకి వదిలినట్లు తెలుసుకున్న తర్వాత విమాన సిబ్బంది మరియు ప్రయాణీకులు హైజాకర్ల నుంచి విమానాన్ని వారి నియంత్రణలోకి తీసుకోవాలని ప్రయత్నించిన విషయం బహిర్గతమయింది.[26] విమానం యొక్క నియంత్రణ ప్రయాణీకుల చేతుల్లోకి వెళ్లనుందని గ్రహించిన వెంటనే హైజాకర్లలో ఒకరు సదరు విమానాన్ని నడపమని ఆదేశించాడు.[27] ఆ మరుక్షణమే, అంటే ఉదయం 10:03:11 (స్థానిక కాలమానం 14:03:11 UTC) సమయంలో ఆ విమానం స్టోనీక్రీక్ టౌన్‌షిప్, సోమర్‌సెట్ కౌంటీ, పెన్సిల్వేనియాలోని షాంక్స్‌విల్లే సమీపంలో కుప్పకూలింది.

సెప్టెంబర్, 2002లో లఘుచిత్ర రూపకర్త, అల్ జఝీరా పాత్రికేయుడు యోశ్రీ ఫౌదా నిర్వహించిన ఒక ఇంటర్వూలో, దాడులు నిర్వహించినట్లు భావిస్తున్న ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ మరియు రంజీ బినాల్‌షిబ్ దారిమళ్లించిన నాలుగో విమానం శ్వేత సౌధం వైపు కాకుండా అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల కేపిటల్‌ వైపు దూసుకుపోతోందని తెలిపారు. దీనికి వారు "ది ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ లా" అనే రహస్యనామం పెట్టారు. దారిమళ్లించిన విమానాలను అల్‌ఖైదా తొలుత ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ మరియు పెంటగాన్‌లపై కాకుండా అణ్వస్త్ర కేంద్రాలపైకి వదలాలని భావించినట్లు వారు చెప్పారు. అలా చేస్తే, "నియంత్రణ చేజారుతుందే"మోన్న ఆందోళనల నేపథ్యంలో "ఆ క్షణానికి" అణ్వస్త్ర కేంద్రాలపై దాడులను విరమించుకున్నారు.[28]

దాడి రోజున నిర్మాణపరమైన వైఫల్యం తలెత్తినందున ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ కాంప్లెక్స్‌లోని మూడు భవంతులు కుప్పకూలాయి.[29] దక్షిణ భాగాన ఉన్న భవంతి (2 WTC) యునైటెడ్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఫ్లెయిట్ 175 ఢీకొనడం ద్వారా వచ్చిన మంటల్లో 56 నిమిషాల పాటు కాలిన తర్వాత సుమారు ఉదయం 9:59 గంటల ప్రాంతంలో కుప్పకూలింది.[29] ఉత్తర భాగాన భవంతి (1 WTC) 102 నిమిషాలు కాలిన తర్వాత ఉదయం 10:28 గంటల సమయంలో కుప్పకూలింది.[29] ఉత్తర భాగాన ఉన్న భవంతి కూలిన సమయంలో శిథిలాలు సమీపంలోని 7 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (7 WTC) భవంతిపై పడటంతో మంటలు సంభవించాయి. ఈ అగ్విజ్వాలలు సుమారు నాలుగు గంటల పాటు కొనసాగాయి. తద్వారా భవంతి యొక్క నిర్మాణపరమైన పటుత్వాన్ని దెబ్బతీశాయి. తద్వారా సాయంత్రం 5:20 గంటలప్పుడు తూర్పు భాగాన ఉన్న వసారా దెబ్బతినడం మరియు సాయంత్రం 5:21 గంటల సమయంలో భవనం పూర్తిగా కుప్పకూలింది.[30][31]

ఈ దాడులు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలంతటా ఉన్న మీడియా సంస్థలు మరియు గగనతల రద్దీ నియంత్రణ సంస్థ (ఎయిర్ ట్రాఫిక్ కంట్రోలర్)లలో విస్తృత గందరగోళ పరిస్థితులను సృష్టించాయి. U.S. గడ్డపై దిగకుండా మూడు రోజుల పాటు అన్ని అంతర్జాతీయ పౌర విమానాలను రద్దు చేశారు.[32] దుర్ఘటన జరిగిన సమయంలో అప్పటికే గాలిలో ఎగురుతున్న విమానాలను కెనడా లేదా మెక్సికో నగరాల్లోని విమానాశ్రయాలకు తిప్పడం లేదా తిరిగి మళ్లించడం చేశారు. ఆ రోజంతా ప్రసార మాధ్యమాలు అస్పష్టమైన లేదా తరచూ విరుద్ధమైన సమాచారాన్ని ప్రసారం చేశాయి. దాడులకు సంబంధించిన వార్తల్లో అత్యంత ప్రబలమైనదిగా వాషింగ్టన్, D.C.లోని U.S. విదేశాంగ శాఖ ప్రధాన కార్యాలయంలో కారు బాంబును గుర్తించినట్లు ఒక నివేదిక రావడం.[33] పెంటగాన్ విధ్వంసంపై తొలిసారిగా ఒక సమాచారం బయటకు వచ్చిన తక్షణమే, కొన్ని మీడియా సంస్థలు కూడా నేషనల్ మాల్ (వాషింగ్టన్‌లోని ఒక జాతీయ ఉద్యానవనం)లో కూడా పేలుడు సంభవించినట్లు టూకీగా వెల్లడించాయి.[34] డెల్టా ఎయిర్‌లైన్స్ విమానం, ఫ్లెయిట్ 1989 దారిమళ్లించబడిందని మరో నివేదికను అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ విడుదల చేసింది. ఈ నివేదిక కూడా తప్పులతడక అని తేలింది. సదరు విమానం దారిమళ్లింపు ప్రమాదానికి గురవ్వొచ్చని భావించారు. అయితే అది నియంత్రణా సంస్థలకు అందుబాటులోకి రావడంతో క్లీవ్‌లాండ్, ఓహియో వద్ద సురక్షితంగా దిగింది.[35]

మరణాలుసవరించు

మరణాలు (హైజాకర్లు మినహా)
న్యూయార్క్ నగరం ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ 2,606[36][37]
అమెరికన్ 11 87[38]
యునైటెడ్ 175 60[39]
ఆర్లింగ్టన్ పెంటగాన్ 125[40]
అమెరికన్ 77 59[41]
షాంక్స్‌‌విల్లే యునైటెడ్ 93 40[42]
మొత్తం 2,977

మరణించిన మొత్తం 2,996 మందిలో 19 మంది హైజాకర్లు మరియు 2,977 మంది బాధితులు ఉన్నారు.[43] బాధితులను ఈ విధంగా వర్గీకరించారు: నాలుగు విమానాల్లో 246 మంది (వీరిలో ఎవరూ బతకలేదు), న్యూయార్క్ నగరంలోని భవంతులు మరియు నేలపై 2,606 మంది మరియు పెంటగాన్‌ వద్ద 125 మంది.[36][44] దాడుల్లో దుర్మరణం పాలైన వారిలో పెంటగాన్‌పై దాడిలో 55 మంది సైనిక సిబ్బంది తప్ప మిగిలిన వారందరూ పౌరులే.[45]

ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థపై జరిగిన దాడుల్లో 90కి పైగా దేశాలు వారి పౌరుల్ని పోగొట్టుకున్నాయి.[46] 2007లో న్యూయార్క్ నగర వైద్య పరిశీలకుడి కార్యాలయం సెప్టెంబర్ 11 దాడులకు సంబంధించిన అధికారిక మరణాల సంఖ్యకు అదనంగా ఫెలీసియా డన్-జోన్స్‌ అనే వ్యక్తిని చేర్చింది. డన్-జోన్స్ 9/11 దాడులు జరిగిన ఐదు నెలల తర్వాత ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ ధ్వంసం జరిగినప్పుడు అందులో నుంచి వచ్చిన దుమ్ముధూళిని పీల్చడం వల్ల అతను ఊపిరితిత్తుల పనితీరు దెబ్బతిని మరణించాడు.[47] 2008లో లింఫోమాతో మరణించిన లియాన్ హేవార్డ్‌ను 2009లో రూపొందించిన అధికారిక మరణాల జాబితాలో చేర్చారు.[48]

దాడులు జరిగే సమయానికి ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ కాంప్లెక్స్‌లో సుమారు 17,400 మంది పౌరులు ఉన్నట్లు NIST అంచనా వేసింది. మరోవైపు పోర్ట్ అథారిటీ యొక్క కిర్రుమాను (టర్న్‌స్టైల్) లెక్కల ప్రకారం, ఉదయం 8:45 గంటలకు 14,154 మంది జంట సౌధాల్లోకి ప్రవేశించారు.[49][50] ఒత్తిడి ప్రాంతానికి (విమానం ఢీకొన్న ప్రాంతం) దిగువన ఉన్న అనేక మంది మాత్రం భవంతి నుంచి సురక్షితంగా తప్పించుకున్నారు. వారిలో దక్షిణ భాగంలోని భవంతి యొక్క ఒత్తిడి ప్రాంతంలో ఉన్న 18 మంది కూడా బయటపడ్డారు. అదే విధంగా ఒత్తిడి ప్రాంతానికి ఎగువన ఉన్న అనేక మంది దక్షిణ భాగంలోని భవంతిలో చెక్కుచెదరకుండా ఉన్న ఒక స్టెయిర్‌వెల్ (గుండ్రంగా నిటారైన బావి ఆకారంలో ఉండి, మెట్ల మార్గం కలిగి ఉండేది)ను ఉపయోగించుకున్నట్లు సమాచారం.[51] ఉత్తర భాగాన ఉన్న భవంతిలోని ఒత్తిడి అంతస్తుల వద్ద లేదా వాటి పైన ఉన్న కనీసం 1,366 మంది మరియు దక్షిణ భవంతిలోని కనీసం 618 మంది దుర్మరణం చెందారు. దక్షిణ భవంతి వద్ద రెండో దాడి ప్రారంభానికి ముందు వ్యక్తుల తరలింపు కార్యక్రమం ప్రారంభమయింది.[52] అందువల్ల భవంతుల్లోని మరణించిన 90% పైగా సిబ్బంది మరియు సందర్శకులు ఒత్తిడి ప్రాంతం వద్ద లేదా ఆ పైన ఉన్న వారే.

కమిషన్ నివేదిక ప్రకారం, విమానం ఢీకొనడంతో వందలాది మంది దుర్మరణం పాలయ్యారు. మిగిలిన వారు శిథిలాల్లో చిక్కుకుపోవడం మరియు భవంతి కుప్పకూలిన తర్వాత మరణించారు.[53] కనీసం 200 మంది మండుతున్న భవంతుల ("ది ఫాలింగ్ మ్యాన్" ఛాయాచిత్రంలో చూపిన విధంగా) నుంచి వందల అడుగుల దిగువన ఉన్న వీధులు మరియు ఆనుకుని ఉన్న భవంతుల పైకప్పులపై దూకడం వల్ల మరణించారు.[54] ఏదైనా హెలికాప్టర్ సాయం అందుతుందని ప్రతి భవంతిలో ఉండే వారిలో కొంతమంది దాని ఒత్తిడి స్థాయికి పై భాగానికి వెళ్లే ప్రయత్నం చేశారు. అయితే పైకప్పు ప్రవేశ ద్వారాలు మూసివేయబడ్డాయి. హెలికాప్టర్ల ద్వారా రక్షించాలని ఎలాంటి వ్యూహాలు రచించలేదు. సెప్టెంబర్ 11న భవంతుల నుంచి వచ్చిన మందపాటి పొగ మరియు అధిక వేడి రక్షణ చర్యలు చేపట్టకుండా హెలికాప్టర్లను నిరోధించాయి.[55]

 
దాడుల 6 రోజుల తరువాత వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ అవశేషాలు.

దుర్ఘటనకు వెంటనే స్పందించి, రంగంలోకి దిగిన మొత్తం 411 మంది అత్యవసర సిబ్బంది వ్యక్తులను రక్షించడం మరియు మంటలతో పోరాడటంలో ప్రాణాలు విడిచారు. న్యూయార్క్ సిటీ ఫైర్ డిపార్ట్‌మెంట్ (FDNY) 341 మంది అగ్నిమాపక సిబ్బంది మరియు 2 FDNY వైద్యచికిత్సా సహాయకులను కోల్పోయింది.[56] అదే విధంగా న్యూయార్క్ నగర పోలీసు శాఖ కూడా తమ 23 మంది అధికారులను కోల్పోయింది.[57] పోర్ట్ అథారిటీ పోలీస్ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు చెందిన 37 మంది అధికారులు,[58], 8 మంది అదనపు EMTలుమరియు ప్రైవేటు EMSకి చెందిన వైద్య సహాయకులు మరణించారు.[59][60]

1 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థలోని 101-105వ అంతస్తుల్లో కార్యకలాపాలు నిర్వహించే ఒక పెట్టుబడి బ్యాంకు, క్యాంటర్ ఫిట్జ్‌జరాల్డ్ L.P. 658 మంది ఉద్యోగులను కోల్పోయింది. భవనంలోని మరే సంస్థ కూడా అంత మంది ఉద్యోగులను కోల్పోలేదు.[61] క్యాంటర్ ఫిట్జ్‌జరాల్డ్ సంస్థకు దిగువన అంటే 93-101 (ఫ్లెయిట్ 11 యొక్క ప్రభావం ఉన్న ప్రాంతం) అంతస్తుల్లో కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్న మార్ష్ ఇంక్ 355 మంది ఉద్యోగులను మరియు ఆవోన్ కార్పొరేషన్ 175 మంది ఉద్యోగులను కోల్పోయింది.[62] న్యూయార్క్ తర్వాత న్యూజెర్సీ దారుణంగా దెబ్బతిన్న రాష్ట్రం. అక్కడి హోబోకెన్ నగరానికి చెందినవారే ఎక్కువగా మరణించారు.[63]

దాడులు జరిగిన కొన్ని వారాల తర్వాత మరణాల సంఖ్య 6,000,[64] పైగా ఉండొచ్చని అంచనా వేయడం జరిగింది. అయితే ఇది వాస్తవిక నిర్ధారిత మరణాలకు ఇది రెండు రెట్ల కంటే ఎక్కువయింది. ఈ ఒక్క నగరం మాత్రమే ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ వద్ద మరణించిన సుమారు 1,600 మంది బాధితుల అవశేషాలను గుర్తించగలిగింది. వైద్య పరిశీలకుడి కార్యాలయం కూడా "మరణించిన వారి జాబితాతో సరిపోలని దాదాపు 10,000 గుర్తుతెలియని ఎముకలు మరియు శరీర భాగాల"ను సేకరించింది.[65] దెబ్బతిన్న డచ్ బ్యాంక్ భవనాన్ని పనివాళ్లు కూలదోయడానికి సన్నద్ధమవడంతో ఎముక భాగాలు 2006లో గుర్తించబడ్డాయి. ఆ పని 2007లో పూర్తయింది. 2010 ఏప్రిల్ 2న స్టాతెన్ ఐలాండ్‌పైన ఫ్రెష్ కిల్స్ ల్యాండ్‌ఫిల్ వద్ద మానవశాస్త్రం మరియు పురావస్తు శాస్త్ర నిపుణుల బృందం మానవ అవశేషాలు, మానవ కళాఖండాలు మరియు వ్యక్తిగత వస్తువుల అన్వేషణ మొదలుపెట్టింది. ఈ పని జూన్, 2010లో పూర్తయింది. ఇందులో 72 మానవ అవశేషాలను గుర్తించడం ద్వారా మానవ అవశేషాలు మొత్తం 1,845కు చేరుకున్నాయి. 2,753 మంది బాధితుల[66]లో 1,629 మంది ఆనవాళ్లు గుర్తించబడ్డాయి. అదనపు బాధితులను గుర్తించే దిశగా DNA పద్ధతులను కూడా ఉపయోగించడం కొనసాగిస్తున్నారు.[67]

నష్టంసవరించు

ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థకు చెందిన 110 అంతస్తుల జంట భవనాలతో పాటు ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ స్థలంలోనే నిర్మించిన ఇతర అసంఖ్యాక భవనాలు కూడా ధ్వంసమవడం లేదా దారుణంగా దెబ్బతినడం జరిగింది. వాటిలో 7 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ, 6 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ, 5 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ, 4 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ, మారియట్ ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (3 WTC) మరియు ప్రపంచ ఆర్థిక కేంద్రం కాంప్లెక్స్ మరియు సెయింట్ నికోలస్ గ్రీక్ ఆర్థోడక్స్ చర్చి ఉన్నాయి.[68] జంట భవనాలు కుప్పకూలడం చరిత్రలోని ఉక్కుతో నిర్మించిన నిర్మాణాల యొక్క సంపూర్ణ పురోభివృద్ధి విధ్వంసాన్ని తెలియజేసింది.[69]

 
The పెంటగాన్ మంటలతో పగిలిపోయినది మరియు కొంచెం ధ్వంసమైనది.

ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ కాంప్లెక్స్ నుంచి లిబర్టీ స్ట్రీట్ వెంబడి ఉన్న డచ్ బ్యాంక్ భవనం తర్వాత కార్యాలయ భవంతి లోపల విషపూరిత పరిస్థితుల కారణంగా నివాసానికి పనికిరానిదిగా ప్రకటించబడింది. దానిని ప్రస్తుతం ప్రక్షాళన (విషపూరిత వాయువుల తొలగింపు) చేస్తున్నారు.[70][71] 30 వెస్ట్ బ్రాడ్‌వే వద్ద ఉన్న బోరో ఆఫ్ మన్‌హట్టన్ కమ్యూనిటీ కాలేజ్‌కి చెందిన ఫీటర్‌మన్ హాలును కూడా దాడుల కారణంగా తీవ్ర నష్టం జరగడంతో ఉపయోగించ తగనిదిగా ప్రకటించారు. అది ప్రస్తుతం ప్రక్షాళన జరుపుకుంటోంది.[72]

90 వెస్ట్ స్ట్రీట్ మరియు వెరిజాన్ భవనం సహా ఇతర సమీపంలోని భవనాలు దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయి. అయితే అప్పటి నుంచే మరమ్మత్తులు జరుపుకున్నాయి.[73] ప్రపంచ ఆర్థిక సంస్థ భవనాలు, వన్ లిబర్టీ ప్లాజా, Millenium హిల్టన్ మరియు 90 చర్చి స్ట్రీట్ పాక్షికంగా దెబ్బతిన్నాయి.[74] అవి అప్పటి నుంచే మరమ్మత్తులు జరుపుకున్నాయి. ప్రసార రేడియో, టెలివిజన్ మరియు టు-వే రేడియో (రెండు రకాలుగా ఉపయోగపడే) ఏంటెన్నా టవర్లు సహా నార్త్ టవర్‌పై ఉండే సమాచార ప్రసార పరికరం కూడా ధ్వంసమయింది. అయితే మీడియా స్టేషన్లు తక్షణమే సంకేతాలను తిరిగి దారిలోకి తెచ్చుకోవడం తద్వారా ప్రసారాలను పునరుద్ధరించాయి.[68][75] ఆర్లింగ్టన్ కౌంటీలో పెంటగాన్ యొక్క ఒక భాగం మంటల వల్ల దారుణంగా దెబ్బతింది. భవనం యొక్క ఒక విభాగం కుప్పకూలింది.[76]

రక్షణ మరియు స్వస్థతసవరించు

 
పెంటగాన్ దాడుల్లో గాయపడిన భాడితుడను సురక్షిత ప్రాంతానికి పంపించారు.

ఫైర్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ న్యూయార్క్ సిటీ (FDNY) తక్షణమే 200 యూనిట్ల (డిపార్ట్‌మెంచ్‌లో సగం)ను సంఘటనా స్థలంలో మోహరించింది. వారు విధుల్లోకి రాని అసంఖ్యాక అగ్నిమాపకదళ సిబ్బంది మరియు EMTలను భర్తీ చేశారు.[77][78][79] న్యూయార్క్ పోలీస్ డిపార్ట్‌మెంట్ (NYPD) దాని వైమానిక దళాన్ని మోహరించడంతో పాటు ఎమర్జెన్సీ సర్వీస్ యూనిట్‌లు (ESU) మరియు ఇతర పోలీసు సిబ్బందిని పంపింది.[80] సంఘటనా స్థలం వద్దకు చేరగానే, FDNY, NYPD మరియు పోర్ట్ అథారిటీ పోలీసులు తగిన విధంగా సహకార ప్రయత్నాలు,[77] చేయలేదు. తద్వారా పౌరుల కోసం అనావశ్యక అన్వేషణలతో విధులు ముగించారు.[81]

అయితే పరిస్థితులు క్షీణించిపోవడంతో, NYPD వైమానిక దళం పోలీసు కమాండర్లకు సమాచారం అందించింది. దాంతో భవనాలను ఖాళీ చేయించమంటూ వారు తమ సిబ్బందిని ఆదేశించారు. పలువురు NYPD అధికారులు భవనం కూలడానికి ముందే సురక్షితంగా అందులోని వారిని ఖాళీ చేయించగలిగారు.[80][81] వేర్వేరు కమాండ్ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేయడం మరియు ఏజెన్సీల మధ్య విరుద్ధమైన రేడియో ప్రసారాల కారణంగా FDNY కమాండర్లకు హెచ్చరికలు అందలేదు.

అయితే రేడియో రిపీటర్ వ్యవస్థలు సరిగా పనిచేయకపోవడంతో తలెత్తిన సాంకేతిక సమస్యల వల్ల మొదటి భవనం కూలిన తర్వాత, FDNY కమాండర్లు తరలింపు హెచ్చరికలు జారీ చేయలేదు. పలువురు అగ్నిమాపకదళ సభ్యులు తరలింపు ఆదేశాలను వినలేకపోయారు. 9-1-1 ప్రేషకులు సైతం వారికి అందిన సమాచారాన్ని సంఘటనా స్థలం వద్ద ఉన్న కమాండర్లకు పంపలేకపోయారు.[78] దాడులు జరిగిన కొన్ని గంటల్లోనే, ఒక భారీ అన్వేషణ మరియు రక్షణ కార్యక్రమం మొదలయింది. ఇలా 24 గంటల పాటు కొన్ని నెలలు కార్యకలాపాలు చేపట్టిన తర్వాత ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ స్థలం మే, 2002 ముగింపు సమయానికి శుభ్రపరచబడింది.[82]

దాడిచేసిన వ్యక్తులు మరియు వారి నేపథ్యంసవరించు

దాడులు జరిగిన కొన్ని గంటల వ్యవధిలోనే, FBI దాడుల వెనుక కుట్రదారుల పేర్లను మరియు పలు సందర్భాల్లో అనుమానిత పైలట్లు మరియు హైజాకర్ల యొక్క వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని వెల్లడించగలిగింది.[83][84] ఈజిప్ట్‌కి చెందిన మహ్మద్ అట్టా 19 మంది హైజాకర్లు మరియు ఒక పైలట్‌కు నాయకత్వం వహించాడు.[85] అట్టా ఇతర హైజాకర్లతో పాటు జరిగిన దాడిలో హతమయ్యాడు. అయితే అతని సామాను, అతని పోర్ట్‌లాండ్ విమానం నుంచి ఫ్లెయిట్ 11కు చేరనిది, కొన్ని పత్రాలను కలిగి ఉంది. వాటి ద్వారా మొత్తం 19 మంది హైజాకర్లు మరియు వారి కుట్రలు, లక్ష్యాలు మరియు నేపథ్యాలకు సంబంధించిన ఇతర ముఖ్యమైన సమాచారాలు గుర్తించబడ్డాయి.[86] మధ్యాహ్నానికల్లా, జర్మన్ గూఢచార సంస్థలు చేసిన విధంగా జాతీయ భద్రతా సంస్థ (నేషనల్ సెక్యూరిటీ ఏజెన్సీ) ఒసామా బిన్ లాడెన్‌కు చేరే సమాచారాన్ని అడ్డుకుంది.[87][88]

2001 సెప్టెంబర్ 27న, FBI 19 మంది హైజాకర్ల ఛాయాచిత్రాలు మరియు వారి సంభవనీయ జాతీయతలు మరియు పలువురి మారుపేర్లను విడుదల చేసింది.[89] పదిహేను మంది హైజాకర్లు సౌదీ అరేబియాకు చెందిన వారు కాగా, ఇద్దరు యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఒకరు ఈజిప్ట్ (అట్టా) మరియు మరొకరు లెబనాన్‌కు చెందినవారు.[90]

PENTTBOM అనే రహస్యనామంతో FBI దాడులపై పరిశోధన మొదలుపెట్టింది. FBI చరిత్రలో ఇది అత్యంత సుదీర్ఘమైన మరియు అత్యంత సంక్లిష్టమైనది. ఇందులో 7,000కు పైగా ప్రత్యేక గూఢచారులు నిమగ్నమయ్యారు.[91] "సెప్టెంబర్ 11 దాడులకు అల్‌ఖైదా మరియు బిన్ లాడెన్‌కు సంబంధం ఉందనేది సుస్పష్టం మరియు ఖండించలేనిది" అని FBI చెప్పడంతో ఒసామా బిన్ లాడెన్ నేతృత్వంలోని అల్‌ఖైదా దాడులకు బాధ్యత వహించిందని అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.[92] యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ ప్రభుత్వం కూడా 11 సెప్టెంబర్ దాడుల వెనుక అల్‌ఖైదా మరియు ఒసామా బిన్ లాడెన్‌ దోషిత్వంపై అదే విధమైన తీర్మానానికి వచ్చింది.[93]

2006లో రచయిత లారీ మిల్రోయి కన్సర్వేటివ్ (సంప్రదాయవాది) రాజకీయ సంచిక ది అమెరికన్ స్పెక్టేటర్‌లో ఈ విధంగా స్పష్టం చేశారు, ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ మరియు అతని కుటుంబం 9/11 మరియు ఆ రకమైన దాడులకు ప్రాథమిక సృష్టికర్తలు. అలాగే ఒసామా బిన్ లాడెన్‌తో ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ సంబంధం అనేది అప్రధానం. దాడులకు బాధ్యత వహిస్తున్నట్లు అల్‌ఖైదా ప్రకటించడం వాస్తవం వెలుగుచూసిన తర్వాత మరియు అవకాశావాదంతో కూడుకున్నది.[94] మిల్రోయితో అదే సంచికకు చెందిన ఏంజెలో కోడ్‌విల్లా ఏకీభవించారు. ఒసామా బిన్ లాడెన్‌ను ఎల్విస్ ప్రెస్లీతో పోల్చారు.[95] దీనికి భిన్నాభిప్రాయాన్ని తెలిపే రీతిలో, CIA మాజీ అధికారి రాబర్ట్ బేర్ 2007లో టైమ్ సంచికలో ఈ విధంగా రాశారు, 9/11 మరియు ఇతర అసంఖ్యాక దాడులకు బాధ్యత వహిస్తున్నట్లు ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ చేసిన ప్రకటనలను జార్జ్ W. బుష్ యంత్రాంగం ప్రచారం చేయడం 9/11 దాడుల వెనుక ఉన్న ప్రధాన పాత్రధారులంతా చిక్కిపోయారని ప్రకటించే ఒక మిధ్యావాది ప్రయత్నం.[96]

అల్‌ఖైదాసవరించు

అల్‌ఖైదా మూలాలు సోవియట్ యూనియన్ ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌ ఆక్రమణ చేసినప్పుడు అంటే 1979కు ముందే గుర్తించబడ్డాయి. ఆక్రమణ జరిగిన తక్షణమే, ఒసామా బిన్ లాడెన్ ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌కు పారిపోయాడు. అక్కడ అరబ్ ముజాహిద్దీన్ ఏర్పాటుకు సహకరించాడు. తద్వారా సోవియట్ సైన్యాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు ముక్తబ్ అల్-ఖిదామత్ (MAK) అనే సంస్థను ఏర్పాటు చేశాడు. సోవియట్ యూనియన్‌తో యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు, బిన్ లాడెన్ మరియు అతని పోరాటకులు అమెరికన్ మరియు సౌదీ (ఆర్థిక) సాయం అందుకున్నారు. సౌదీ నిధులు ఎక్కువగా పాకిస్తాన్ గూఢచార సంస్థ, ISI ద్వారా అందించబడ్డాయి.[97] 1989లో సోవియట్ సైన్యం వెనక్కు మరలడంతో, MAK ముస్లిం ప్రపంచమంతటా ఉన్న ప్రభుత్వాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రకటించిన జీహాద్ కోసం ఒక "తీవ్రమైన ప్రతిచర్యా దళం"గా మారింది. అయిమన్ అల్-జవహ్రి సూచనల ద్వారా ఒసామా బిన్ లాడెన్ మరింత విప్లవాత్మక భావాలను అలవర్చుకున్నాడు.[98] అమెరికన్ సైనికులు సౌదీ అరేబియాను విడిచిపెట్టాలంటూ 1996లో బిన్ లాడెన్ అతని మొదటి ఫత్వా జారీ చేశాడు.[99]

1998లో విడుదల చేసిన రెండో ఫత్వాలో, ఇజ్రాయెల్‌పై అమెరికన్ విదేశీ విధానం తీరు మరియు గల్ప్ యుద్ధం తర్వాత కూడా సౌదీ అరేబియాలో అమెరికన్ దళాలు కొనసాగడంపై పై బిన్ లాడెన్ తన అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశాడు.[100] వివరించిన సమస్యలు పరిష్కారమయ్యేంత వరకు అమెరికన్ సైన్యం మరియు ఆ దేశ పౌరులపై హింసాత్మక దాడులను ప్రోత్సహించడానికి బిన్ లాడెన్ ఇస్లాం మత ప్రబోధాలను ఉపయోగించాడు. "ఉలేమా ఇస్లాం మత చరిత్ర అంతటా ఉంది. ముస్లిం దేశాలను శత్రువులు ధ్వంసం చేసినట్లయితే జీహాద్ అనేది ప్రతి ఒక్కరి కర్తవ్యంగా ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించాలని" అది తెలుపుతుందని అతను పేర్కొన్నాడు.[100]

దాడుల వ్యూహరచనసవరించు

సెప్టెంబర్ 11 దాడుల కుట్ర వెనుక ప్రధాన సూత్రధారి ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్‌. 1996లో అతను తన వ్యూహాన్ని ఒసామా బిన్ లాడెన్‌కు వివరించాడు.[101] ఆ సమయంలో, బిన్ లాడెన్ మరియు అల్‌ఖైదాలు మార్పు దశలో ఉన్నాయి. సూడాన్ నుంచి తిరిగి ఆఫ్గనిస్తాన్‌కు మకాం మార్చుకున్నారు.[102] 1998 ఆఫ్రికన్ దౌత్యకార్యాలయంపై బాంబు దాడులు మరియు బిన్ లాడెన్ యొక్క 1998 ఫత్వా ఒక మలుపును గుర్తించాయి. అంటే బిన్ లాడెన్ అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలపై దాడులకు కుట్ర పన్నే యోచనలో ఉన్నట్లు అర్థమైంది.[102] డిసెంబరు, 1998లో విమానాల దారిమళ్లింపుకు వ్యక్తులకు శిక్షణ ఇవ్వడం సహా USAలో దాడులకు అల్‌ఖైదా సన్నద్ధమవుతోందని అధ్యక్షుడు బిల్ క్లింటన్‌కు డైరెక్టర్ ఆఫ్ సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ తీవ్రవాద నిరోధన కేంద్రం తెలిపింది.[103]

1998 ఆఖరు మరియు 1999 మొదట్లో, కుట్రను అమలు చేయమంటూ మహ్మద్‌కు బిన్ లాడెన్ నుంచి ఆమోదం లభించింది. ఈ దిశగా 1999 వసంతంలో వరుస సమావేశాలు జరిగాయి. ఈ సమావేశాల్లో ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్, ఒసామా బిన్ లాడెన్ మరియు అతని అప ప్రతినిధి మహ్మద్ అతీఫ్ పాల్గొన్నారు.[102] కుట్రకు లక్ష్య ఎంపికలు మరియు హైజాకర్లకు ప్రయాణ ఏర్పాట్లు వంటి నిర్వహణ సంబంధిత సహకారాన్ని మహ్మద్ అందించాడు.[102] కుట్రలో భాగంగా మహ్మద్‌ తెలిపిన లాస్‌ఏంజిల్స్‌[104] లోని U.S. బ్యాంక్ టవర్ వంటి కొన్ని సంభావ్య లక్ష్యాలపై దాడులకు బిన్ లాడెన్ తిరస్కరించాడు. అందుకు కారణం "అలాంటి దాడులు చేపట్టడానికి తగిన సమయం లేకపోవడం".[105]

కుట్రకు బిన్ లాడెన్ ఆర్థికసాయంతో పాటు నాయకత్వం వహించాడు. కుట్రకు అవసరమైన వారిని ఎంపిక చేయడంలోనూ లాడెన్ పూర్తిగా నిమగ్నమయ్యాడు.[106] బిన్ లాడెన్ ప్రాథమికంగా నవాఫ్ అల్-హజ్మి మరియు ఖలీద్ అల్-మిహ్దార్‌లను ఎంపిక చేశాడు. ఇద్దరూ బోస్నియాలో పోరాడిన అనుభవజ్ఞులైన జీహాదీలు. జనవరి, 2000 మధ్యకాలంలో హజ్మి మరియు మిహ్దార్‌లు ఇద్దరూ కౌలాలంపూర్ అల్‌ఖైదా సదస్సుకు హాజరవడానికి మలేసియా వెళ్లిన తర్వాత అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలకు చేరుకున్నారు. 2000 వసంతంలో, హజ్మి మరియు మిహ్దార్ ఇద్దరూ శాన్ డైగో, కాలిఫోర్నియాలో గగనవిహార తరగతులు నిర్వహించారు. అయితే ఇద్దరికీ పెద్దగా ఆంగ్లంలో పట్టులేదు. అందువల్ల తరగతుల నిర్వహణలో పెద్దగా ఆకట్టుకోలేకపోయారు. దాంతో చివరకు "అధీకృత" హైజాకర్లుగా పనిచేశారు.[107][108]

1999 ఆఖర్లో, హంబర్గ్, జర్మనీకి చెందిన కొందరు వ్యక్తుల బృందం ఆఫ్ఘనిస్తాన్ చేరుకుంది. వారిలో మహ్మద్ అట్టా, మర్వాన్ అల్-షహీ, జియాద్ జర్రా మరియు రంజీ బినాల్‌షిబ్ ఉన్నారు.[109] బిన్ లాడెన్ వీరిని కుట్రకు ఎంపిక చేశాడు. అందుకు కారణం వారు విద్యావంతలు, ఆంగ్లంలో మాట్లాడగలరు మరియు పాశ్చాత్య ప్రాంతంలో నివసించిన అనుభవం వారికి ఉండటం.[110] అదే విధంగా ప్రత్యేక నైపుణ్యాల గుర్తింపుకు కొత్త నియామకాలు కూడా సాధారణంగా జరుగుతుంటాయి. ఇది ఈ కుట్రకు వాణిజ్యపరమైన పైలట్ అనుమతిని కలిగిన హనీ హంజోర్‌ను అల్‌ఖైదా నేతలు గుర్తించే విధంగా కూడా దోహదపడింది.[111]

2000 డిసెంబరు 8న హంజోర్ శాన్ డైగో చేరుకుని, హజ్మిని కలుసుకున్నాడు. వారిద్దరూ వెంటనే అరిజోనా వెళ్లారు. అక్కడ హంజోర్ శిక్షణా తరగతులు నిర్వహించాడు. మర్వాన్ అల్-షహీ మే, 2000 చివర్లో వచ్చాడు. అట్టా 2000 జూన్ 3న మరియు జర్రా 2000 జూన్ 27న వచ్చారు. బినాల్‌షిబ్ పలుమార్లు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలకు వెళ్లడానికి వీసా కోసం దరఖాస్తు చేశాడు. అయితే ఒక యెమెన్ పౌరుడుగా అతను వీసా కాలం చెల్లిపోయిన తర్వాత కూడా ఉంటాడని తద్వారా ఒక చట్టవిరుద్ధమైన పరదేశిగా కొనసాగవచ్చనే ఆందోళనలతో అతనికి వీసా తిరస్కరించడం జరిగింది. అందువల్ల బినాల్‌షిప్ హంబర్గ్‌లోనే ఉంటూ, అట్టా మరియు ఖలీదే షేక్ మహ్మద్‌ల మధ్య సమన్వయానికి కృషి చేశాడు. హంబర్గ్ బృందంలోని ఈ ముగ్గురు సభ్యులు దక్షిణ ఫ్లోరిడాలో పైలట్ శిక్షణ తీసుకున్నారు.

2001 వసంతంలో, అధీకృత హైజాకర్లు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలకు రావడం మొదలుపెట్టారు.[112] జూలై, 2001లో, స్పెయిన్‌లో బినాల్‌షిబ్‌ను అట్టా కలిశాడు. అక్కడ తుది లక్ష్యం ఎంపిక సహా కుట్రకు సంబంధించిన పలు విషయాలను ఇద్దరూ చర్చించారు. బినాల్‌షిబ్ కూడా దాడులను సాధ్యమైనంత త్వరగా చేపట్టాలనే బిన్ లాడెన్ యొక్క ఆకాంక్షకు అనుగుణంగా పనిచేశాడు.[113]

ఒసామా బిన్ లాడెన్సవరించు

అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలపై ఒసామా బిన్ లాడెన్ పవిత్ర యుద్ధాన్ని ప్రకటించడం మరియు బిన్ లాడెన్ సంతకం చేసిన ఒక ఫత్వా మరియు 1998లో అమెరికన్లను హతమార్చమంటూ పిలుపునివ్వడం అలాంటి చర్యలకు పూనుకునే విధంగా అతని ప్రేరణకు అవి రుజువుగా కన్పిస్తున్నాయని పరిశోధకులు భావించారు.[114]

తొలుత ఖండించిన బిన్ లాడెన్ తర్వాత దాడులకు సంబంధం ఉన్నట్లు ఒప్పుకున్నాడు.[1][115] 2001 సెప్టెంబర్ 16న ఖతార్‌కు చెందిన అల్ జఝీరా ఉపగ్రహ ఛానల్ ప్రసారం చేసిన "ఈ దాడిని నేను చేపట్టలేదని నేను స్పష్టం చేస్తున్నా. ఎవరో వారి సొంత ప్రేరణతో ఈ దాడులు చేసి ఉండొచ్చ" అనే ప్రకటనను చదివిన తర్వాత దాడులతో ఎలాంటి సంబంధం లేదని లాడెన్ ప్రకటించాడు.[116] ఈ తిరస్కృతి U.S. ప్రసార మాధ్యమాలు మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసారమయింది.

నవంబరు, 2001లో జలాలాబాద్, ఆఫ్గనిస్తాన్‌లో ధ్వంసమైన ఒక ఇంటి నుంచి ఓ వీడియో టేపును U.S. దళాలు స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. అందులో ఖలీద్ అల్-హర్బితో బిన్ లాడెన్ మాట్లాడుతున్నట్లు ఉంది. సదరు టేపులో, దాడుల గురించి తనకు ముందుగానే తెలుసునని లాడెన్ అంగీకరించాడు.[117] ఈ టేపును 2001 డిసెంబరు 13 నుంచి వివిధ వార్తా సంస్థలు ప్రసారం చేశాయి. టేపులో అతని వక్రీకృత అవతారం టేపు బదిలీ మిథ్యానిర్మాణానికి ఆపాదించబడింది.[118] బిన్ లాడెన్‌కు ముందస్తుగా తెలుసునని చెప్పే సమగ్రమైన కాలక్రమానుసార దాడుల వివరాలు సెప్టెంబర్, 2002లో ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ మరియు రంజీ బినాల్‌షిబ్‌లతో డాక్యుమెంటరీ రూపకర్త యోశ్రీ ఫౌదా నిర్వహించిన ఒక ఇంటర్వూలో బహిర్గతమయ్యాయి. "అమెరికాలో ప్రాణత్యాగ కార్యం" చేపట్టే నిర్ణయాన్ని 1999 మొదట్లో అల్‌ఖైదాకు చెందిన సైనిక కమిటీ తీసుకుంది; దాడులకు తేది (9/11/01) నిర్ణయించిన తర్వాత అట్టా దాని గురించి 2001 ఆగస్టు 29న బినాల్‌షిబ్‌కు తెలిపాడు. ఈ సమాచారం 2001 సెప్టెంబర్ 6న బిన్ లాడెన్‌కు అందింది.[119]

2001 డిసెంబరు 27న బిన్ లాడెన్ రెండో వీడియో విడుదలయింది. సదరు వీడియోలో, అతను ఈ విధంగా అన్నాడు, "అమెరికాకు వ్యతిరేకంగా తీవ్రవాదం అనేది సమర్థించదగింది. ఇది అన్యాయానికి ప్రతిస్పందన. మా మనుషుల్ని దారుణంగా చంపిన ఇజ్రాయెల్‌కు అమెరికా సాయం అందించరాదనేదే దీని వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశం". అయితే దాడులకు బాధ్యత వహిస్తున్నట్లు అంగీకరించడానికి ముందుగా అతని సంభాషణలు ఆగిపోయాయి.[120]

2004లో జరిగిన U.S. అధ్యక్ష ఎన్నికలకు కొంత ముందుగా విడుదలైన ఒక టేపుపై రికార్డు చేసిన ప్రకటనలో, U.S.పై దాడుల వెనుక అల్‌ఖైదా హస్తం ఉందని బిన్ లాడెన్ బహిరంగంగా తెలిపాడు. అంతేకాక దాడులతో అతని ప్రత్యక్ష సంబంధాన్ని కూడా ఒప్పుకున్నాడు. దాడులు చేయడానికి గల కారణాలను అతను ఈ విధంగా వివరించాడు, "మేం స్వేచ్ఛగా ఉన్నాం....మా జాతికి తిరిగి స్వాతంత్ర్యాన్ని తీసుకురావాలని మేం ఆకాంక్షిస్తున్నాం. మా భద్రతను మీరు తక్కువగా అంచనా వేస్తే, మేము మిమ్మల్ని తక్కువగా చూస్తాం."[121] ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థపై దాడి చేయమని తన అనుచరులను వ్యక్తిగతంగా ఆదేశించినట్లు ఒసామా బిన్ లాడెన్ చెప్పాడు. ఒక వీడియోలో అతను ఈ విధంగా అన్నాడు, "కమాండర్-జనరల్ మహ్మద్ అట్టాతో మేం ఒక అంగీకారానికి వచ్చాం, అతనిపై అల్లాహ్ దయ ఉంది. బుష్ మరియు అతని యంత్రాంగం గుర్తించే లోపే దాడులన్నీ 20 నిమిషాల్లోనే జరిగిపోతాయి."[115] సెప్టెంబర్, 2006లో అల్ ఝజీరా సంగ్రహించిన మరో వీడియోలో రంజీ బినాల్‌షిబ్ అదే విధంగా మరో ఇద్దరు హైజాకర్లు, హంజా అల్-ఘండి మరియు వెయిల్ అల్-షెహ్రిలు దాడులకు సన్నాహాలు చేసుకుంటుండగా వారితో బిన్ లాడెన్ కలిసి ఉన్నట్లు చూపబడింది.[122]

ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్సవరించు

 
పాకిస్తాన్ లో పట్టుబడిన తరువాత ఖలిద్ షీక్ మొహమ్మద్

అరబిక్ టెలివిజన్ ఛానల్ అల్ ఝజీరా పాత్రికేయుడు యోశ్రీ ఫౌదా ఏప్రిల్, 2002లో ఈ విధంగా నివేదించాడు, "పవిత్రమైన మంగళవారం చేపట్టిన చర్యల"తో సంబంధం ఉన్నట్లు రంజీ బినాల్‌షిబ్‌తో పాటు ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ ఒప్పుకున్నాడు.[123][124][125] అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల పట్ల 9/11 దాడుల "ప్రధాన వ్యూహకర్త" ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ వైరభావం మరింత పెరగడం "అక్కడ అతను విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు పొందిన అనుభవాల ద్వారానే కాక, ఇజ్రాయెల్‌కు అనుకూలంగా U.S. విదేశీ విధానం పట్ల హింసాత్మక అసమ్మతిని కలిగి ఉండటం" కారణమని 9/11 కమిషన్ నివేదిక తీర్మానించింది.[102]

మహ్మద్ అట్టా ఈ ప్రేరణను పంచుకున్నాడు. అట్టాతో చదువుకున్న రాల్ఫ్ బోడెన్‌స్టీన్ అతని గురించి ఈ విధంగా చెప్పుకొచ్చాడు, "అతని మనసులో ఈ ప్రాంతంలో ఈ విధమైన ఇజ్రాయెలీ రాజకీయాలకు U.S. కాపుకాయడం గురించి ఎక్కువగా నాటుకుపోయింది."[126] మహ్మద్ అట్టాతో కలిసి ఫ్లెయిట్ 11లో ఉన్న హైజాకర్ అబ్దుల్లాజిజ్ అల్-ఒమారి అతని వీడియోలో ఈ విధంగా చెప్పాడు, "నా మాటను ఆలకించే వారు మరియు నన్ను చూస్తున్న వారికి నా పని ఒక సందేశమైతే అదే సమయంలో నాస్తికులు అరేబియన్ ద్వీపకల్పాన్ని విడిచిపెట్టాలి మరియు పాలస్తీనాలోని పిరికిపందలైన యూదులకు చేయూతను అందించరాదనేది వారికి నేనిచ్చే సందేశమవుతుంది".[127]

ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ 1993 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ పేలుడుకు సలహాదారు మరియు ఆర్థికసాయం అందించనవాడు కూడా. అంతేకాక అతను ఈ దాడిలో ప్రధానంగా పేలుడు సహకరించిన రంజీ యూసఫ్‌ మామ కూడా.

ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ 2003 మార్చి 1న రావల్పిండి, పాకిస్తాన్‌లో CIAతో కలిసి పనిచేసే పాకిస్తాన్ భద్రతా అధికారుల చేత ఖైదు చేయబడ్డాడు. ప్రస్తుతం అతను గ్వాంటనామో బేలో నిర్బంధించబడ్డాడు.[128] మార్చి, 2007లో జరిగిన U.S. విచారణల సమయంలో, షేక్ మహ్మద్ "దాడులకు సంపూర్ణ బాధ్యత నాదే" అంటూ దాడులకు తాను బాధ్యత వహిస్తున్నట్లు పునరుద్ఘాటించాడు.[125][129] వాటర్‌బోర్డింగ్ (కాళ్లుచేతులు కట్టేసి, ఊపిరాడకుండా ముఖంపై నీళ్లు పోసే ఒక విధమైన హింసాత్మక పద్ధతి) ద్వారా మహ్మద్ నేరాన్ని అంగీకరించాడు.[130] మహ్మద్ మరియు నలుగురు అనుమానిత సహ-కుట్రదారులను గ్వాంటనామో బే, క్యూబా నుంచి న్యూయార్క్‌లోని గ్రౌండ్ జూకి సమీపంలో ఉన్న విచారణ జరిగే పౌర న్యాయస్థానంలో నిలబెట్టడానికి బదిలీ చేస్తామని నవంబరు, 2009లో U.S. అటార్నీ జనరల్ ఎరిక్ హోల్డర్ ప్రకటించారు. అయితే విచారణకు సంబంధించి ఎలాంటి తేదిని ప్రకటించలేదు. "ప్రజలు మరియు యావత్ ప్రపంచానికి తెలిసేలా" నిందితులపై నిష్పాక్షికంగా విచారణ జరుగుతుందని హోల్డర్ విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు.[131]

ఇతర అల్‌ఖైదా సభ్యులుసవరించు

జకారియస్ ముస్సోరిని విచారించడం ద్వారా "ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్ నుంచి వాంగ్మూలాన్ని తీసుకోవడానికి బదులు"గా కుట్రకు సంబంధించిన సమగ్ర వివరాలు తెలిసిన ఐదుగురు వ్యక్తుల్ని గుర్తించారు. వారు ఒసామా బిన్ లాడెన్, ఖలీద్ షేక్ మహ్మద్, రంజీ బినాల్‌షిబ్, అబూ తురబ్ అల్-ఉర్దుని మరియు మహ్మద్ అతీఫ్.[132] ఈ తేది వరకు, దాడులకు సంబంధించి, పరధీయ వ్యక్తులు మాత్రమే విచారించబడటం లేదా దోషులుగా నిర్ధారించబడటం జరిగింది. దాడులకు సంబంధించి బిన్ లాడెన్‌పై ఇప్పటి వరకు ఎలాంటి అభియోగాలు దాఖలు కాలేదు.[133]

26 సెప్టెంబర్ 2005న స్పానిష్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి బల్తాసర్ గార్జాన్ 9/11 దాడులకు కుట్రపన్నడం మరియు తీవ్రవాద సంస్థ అల్‌ఖైదా సభ్యుడైనందుకు అబూ దాహ్దాకు 27 ఏళ్ల జైలుశిక్ష విధిస్తూ తీర్పునిచ్చారు. అదే సమయంలో మరో 17 మంది అల్‌ఖైదా సభ్యులకు కూడా ఆరు నుంచి పదకొండు ఏళ్ల పాటు కారాగార శిక్షలు విధించబడ్డాయి.[134][135] 16 ఫిబ్రవరి 2006న స్పానిష్ అత్యున్నత న్యాయస్థానం అబూ దాహ్దా శిక్షను 12 ఏళ్లకు తగ్గించింది. కుట్రలో అతని భాగస్వామ్యం నిరూపితం కాలేదని భావించినందున శిక్షను తగ్గించింది.[136]

కారణాలుసవరించు

సౌదీ అరేబియాలో U.S. ఉనికిని కలిగి ఉండటం సహా దాడులకు అనేక కారణాలు ఉన్నాయి,[137] ఇజ్రాయెల్‌కు U.S. మద్దతు,[138] మరియు ఇరాక్‌పై ఆంక్షలు.[139] దాడులకు ముందు ప్రకటనలలో ఈ కారణాలను అల్‌ఖైదా ప్రముఖంగా ప్రస్తావించింది. వాటిలో ఆగస్టు, 1996లో జారీ చేసిన ఫత్వా మరియు ఫిబ్రవరి, 1998లో ప్రచురించిన ఒక చిన్న ఫత్వా ఉన్నాయి.[140] దాడుల తర్వాత, బిన్ లాడెన్ మరియు అల్-జవహ్రి అదనపు వీడియో టేపులు మరియు ఆడియో టేపులను విడుదల చేశారు. వాటిలో కొన్ని దాడులకు గల కారణాలను పునరుద్ఘాటించాయి. రెండు ముఖ్యమైన ప్రచురణలుగా బిన్ లాడెన్ యొక్క 2002 నాటి "లెటర్ టు అమెరికా",[141] మరియు 2004 నాటి బిన్ లాడెన్ యొక్క వీడియో టేపును చెప్పుకోవచ్చు.[142] బిన్ లాడెన్ మరియు అల్‌ఖైదా యొక్క ప్రత్యక్ష ప్రకటనలకు అదనంగా అసంఖ్యాక రాజకీయ విశ్లేషకులు దాడులకు గల కారణాలను ప్రతిపాదించారు.

సెప్టెంబర్ 11 తీవ్రవాదుల దాడులు,[140] ఖోబార్ టవర్స్ పేలుళ్లు అదే విధంగా 1998 అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల దౌత్య కార్యాలయం పేలుళ్లకు తేదిని (ఆగస్టు 7) నిర్ణయించడం వెనుక ప్రధాన కారణాల్లో గల్ఫ్ యుద్ధం తర్వాత కూడా U.S. దళాలు సౌదీ అరేబియాలోనే కొనసాగడం ఒకటిగా చెప్పబడింది. అమెరికన్ దళాలను సౌదీ అరేబియాకు పంపి, ఆ రోజు (ఆగస్టు 7)కు ఎనిమిదేళ్లయింది.[143] మహ్మద్ ప్రవక్త "అరేబియా నాస్తికుల యొక్క శాశ్వత ఉనికిని నిషేధించాడని" బిన్ లాడెన్ పేర్కొన్నాడు.[144] 1996లో సౌదీ అరేబియా నుంచి అమెరికన్ దళాలు వెళ్లిపోవాలంటూ బిన్ లాడెన్ ఫత్వా జారీ చేశాడు. 1998 ఫత్వాలో, అల్‌ఖైదా ఈ విధంగా రాసింది, " సుమారు ఏడేళ్లుగా అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు అత్యంత పవిత్రమైన ప్రదేశాలల్లోని ఇస్లాం భూములను ఆక్రమించుకుంటోంది. అదే విధంగా అరేబియన్ ద్వీపకల్పంను మరియు దాని సంపదను దోచేస్తోంది. దాని పాలకులకు ఆదేశాలు జారీ చేస్తోంది. అక్కడ నివశించే వారిని అవమానాలకు గురి చేస్తోంది. దాని సరిహద్దు ప్రాంతవాసులను తీవ్రవాదులుగా చేస్తోంది. పొరుగున ఉన్న ముస్లింలపై పోరాటానికి ద్వీపకల్పంలోని దాని స్థావరాలను ఒక కేంద్రంగా చేసుకుంది."[145] డిసెంబరు, 1999లో రహీముల్లా యూసఫ్‌జైతో జరిగిన ఇంటర్వూలో, అమెరికన్లు "మక్కాకు అతి చేరువలో ఉన్నారు" మరియు యావత్ ముస్లిం ప్రపంచాన్ని ఇది రెచ్చగొట్టడం వంటిదని బిన్ లాడెన్ పేర్కొన్నాడు.[146]

నవంబరు, 2002లో లాడెన్ "అమెరికాకు రాసిన లేఖ"లో, ఇజ్రాయెల్‌‌కు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల మద్దతు ఒక ప్రేరణ (కారణం) అని అతను తెలిపాడు: "ఇజ్రాయెల్ సృష్టి మరియు కొనసాగింపు అనేది తీవ్రమైన నేరాల్లో ఒకటి. ఆ నేరస్తులకు మీరే నాయకులు. ఇజ్రాయెల్‌కు అమెరికన్ మద్దతు ఏ స్థాయిలో ఉందనే విషయాన్ని వివరించడం లేదా నిరూపించాల్సిన పనిలేదు. ఇజ్రాయెల్ సృష్టి అనేది ఒక నేరం. ఇది తప్పక తొలగించాలి. ఈ నేరానికి చేయూతనందించిన ప్రతి ఒక్క వ్యక్తి తప్పక మూల్యం చెల్లించుకోవాలి మరియు భారీగా మూల్యం చెల్లించుకోవాలి" అని అన్నాడు.[147] 2004 మరియు 2010 సంవత్సరాల్లో, సెప్టెంబర్ 11 దాడులు మరియు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు ఇజ్రాయెల్‌కు అందించిన మద్దతు మధ్య సంబంధాన్ని బిన్ లాడెన్ పునరుద్ఘాటించాడు.[148][149][150] మీర్‌షీమర్ మరియు వాల్ట్ వంటి పలువురు విశ్లేషకులు దాడులకు కారణం ఇజ్రాయెల్‌కు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు సాయం చేయడమేనని పేర్కొన్నారు.[146][151]

1998 ఫత్వాలో అమెరికన్లను హతమార్చడానికి ఇరాక్‌పై విధించిన ఆంక్షలు ఒక కారణమని అల్‌ఖైదా గుర్తించింది: "క్రూసేడర్-జియోనిస్ట్ కూటమి ఇరాక్ ప్రజలపై అత్యంత భారీ నష్టాన్ని విధించినప్పటికీ, భారీ సంఖ్యలో జనాలు హతమార్చబడినప్పటికీ, ఒక మిలియన్‌ను దాటింది.....ఇవన్నీ జరిగినప్పటికీ, అమెరికన్లు భీకరమైన యుద్ధం లేదా చిన్నాభిన్నం మరియు విధ్వంసం జరిగిన తర్వాత విధించిన విస్తృత దిగ్బంధం పరంగా వారు సామర్థ్యం కలిగిలేనప్పటికీ, మరోసారి భయంకరమైన మారణకాండలను పునరావృతం చేయడానికి వారు ప్రయత్నిస్తున్నారు....దానిని అనుసరించి మరియు అల్లాహ్ ఆదేశానుసారం, ముస్లింలందరికీ మేం దిగువ తెలిపిన ఫత్వాను జారీ చేస్తున్నాం: అమెరికన్లు మరియు వారి కూటములు, పౌరులు మరియు సైన్యంను హతమార్చే అధికారం అనేది ప్రతి ముస్లిం యొక్క వ్యక్తిగత బాధ్యత...."[145]

అల్‌ఖైదా ప్రచురించిన కారణాలకు అదనంగా, విశ్లేషకులు ఇతర కారణాలను కూడా ప్రతిపాదించారు. వాటిలో ముస్లిం ప్రపంచం అనేది పాశ్చాత్య ప్రపంచం వెనుకపడటం ఫలితంగా ఎదురైన పరాభవం ఒకటి. ఈ తేడా ఇటీవలి ప్రపంచీకరణ ద్వారా స్పష్టంగా గోచరించింది.[152][153] ప్రచారంలో ఉన్న మరో కారణం, అల్‌ఖైదాకు మద్దతిచ్చేలా మరిన్ని కూటములకు ప్రేరణ కలిగించగలమనే ఆశతో ముస్లిం ప్రపంచంపై భీకర యుద్ధానికి U.S.ను పురిగొల్పాలన్న తపన.[154]

పర్యవసానాలుసవరించు

 
వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ దాడి పై U.S. ప్రెసిడెంట్ జార్జ్ W. బుష్ ప్రసంగం.

తక్షణ స్పందనసవరించు

9/11 దాడులు అమెరికన్లపై తక్షణ మరియు తీవ్రమైన ప్రభావాలు చూపాయి.[155] దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉన్న పలువురు పోలీసు అధికారులు మరియు రక్షణ సిబ్బంది జంట భవనాల శిథిలాల్లో చిక్కుకుపోయిన దేహాలను బయటకు తీయడంలో సాయపడే విధంగా న్యూయార్క్ నగరానికి బయలుదేరారు.[156] 9/11 దాడుల తర్వాత కొద్ది వారాల్లో U.S. అంతటా రక్తదానాలు ఊపందుకున్నాయి.[157][158]

సుమారు 3,000కు పైగా పిల్లలు ఒకరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది తల్లిదండ్రులను కోల్పోయారు.[159] ఈ రెండు వాస్తవిక నష్టాలకు ప్రతిస్పందించిన పిల్లలు దాడుల తర్వాత పరిణామాల వల్ల జీవిత నష్టాలు మరియు సంరక్షక వాతావరణానికి ఇప్పటికీ ఆందోళన చెందుతున్నారు. ఈ పరిస్థితులన్నీ కళ్లకు కట్టినట్లు కన్పిస్తున్నాయి.[160][161][162]

చరిత్రలో మొదటిసారిగా, SCATANA అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లోని అన్ని అత్యవసర-యేతర పౌర విమానాలను రంగంలోకి దింపింది. అలాగే కెనడా సహా పలు ఇతర దేశాలు విమానాలను సత్వరం భూమిపై నిలిపేశాయి,[163]. తద్వారా ప్రపంచమంతటా లక్షలాది మంది ప్రయాణీకులు అవస్థలు ఎదుర్కొన్నారు.[164] అలాగే అంతర్జాతీయ విమానాలను అమెరికన్ గగనతలంపై ప్రయాణించకుండా నిలిపివేస్తూ ఫెడరల్ ఏవియేషన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఫలితంగా దాదాపు ఐదు వందల విమానాలు వెనక్కు మరలడం లేదా ఇతర దేశాలకు మళ్లించబడటం జరిగింది. ఇలా మళ్లించిన వాటిలో 226 విమానాలు కెనడాకు చేరుకున్నాయి. భారీగా భూమిపై ఆగిన విమానాల కోసం మరియు అవస్థల్లో చిక్కుకున్న ప్రయాణీకులను కాపాడటానికి ఆపరేషన్ యల్లో రిబ్బన్ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.[165]

దాడుల నేపథ్యంలో సైనిక కార్యకలాపాలుసవరించు

సెప్టెంబర్ 11 మధ్యాహ్నం 2:40 గంటల ప్రాంతంలో, సీనియర్ పోలీసు అధికారి స్టీఫెన్ క్యాంబోన్ అందించిన సూచనల ఆధారంగా రక్షణ శాఖ మంత్రి డొనాల్డ్ రమ్స్‌ఫీల్డ్ దాడుల వెనుక ఇరాకీ హస్తానికి సంబంధించిన ఆధారాల కోసం అన్వేషించమంటూ అతని సిబ్బందికి ఆదేశాలు జారీ చేశారు. "అత్యుత్తమ సమాచారం త్వరగా. S.Hను దెబ్బతీయడం సమంజసమా అనేది నిర్ణయించాలి" — అంటే సద్దాం హుస్సేన్— "అదే సమయంలో. UBL" (ఒసామా బిన్ లాడెన్) మాత్రమే కాదు, అని క్యాంబోన్ యొక్క సూచనలను రమ్స్‌ఫీల్డ్ ఉటంకించినట్లు చెప్పబడింది. "వేగంగా ముందుకు సాగాలి — నిర్దిష్ట లక్ష్యాల అవసరాలకు దగ్గరగా— భారీగా కదలాలి— మొత్తాన్ని పూర్తి చేయాలి. సంబంధించినవి మరియు సంబంధం లేనివి."[166][167]

అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలపై దాడులు అన్ని NATO దేశాలపై దాడిగా NATO మండలి పరిగణించింది. అలాగే NATO ఆజ్ఞాపత్రం యొక్క సంతృప్తికర కథనం 5.[168] దాడులు జరుగుతున్న సమయంలోనే U.S. అధికారిక పర్యటన నుంచి ఆస్ట్రేలియాకు తిరిగొస్తూ, ఆ దేశ ప్రధాని జాన్ హోవార్డ్ ANZUS ఒప్పందంలోని అధికరణ IVను తెరపైకి తీసుకొచ్చారు. దాడుల తక్షణ పర్యవసానంగా, బుష్ యంత్రాంగం తీవ్రవాదంపై యుద్ధాన్ని ప్రకటించింది. ఒసామా బిన్ లాడెన్ మరియు అల్‌ఖైదా సభ్యులను న్యాయమూర్తి ఎదుట నిలబెట్టడం మరియు ఇతర తీవ్రవాద సమూహాల ఆవిర్భావాన్ని అడ్డుకోవడం వంటి లక్ష్యాలను ఈ సందర్భంగా ప్రకటించడం జరిగింది. తీవ్రవాదులకు అడ్డాలుగా ఉన్న దేశాలపై ఆర్థిక మరియు సైనిక ఆంక్షలు విధించడం మరియు అంతర్జాతీయ నిఘా మరియు గూఢచార సమాచార పంపకం ద్వారా ఈ లక్ష్యాలను సాధించవచ్చు.

అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల వెలుపల తీవ్రవాదంపై U.S. అంతర్జాతీయ యుద్ధం యొక్క రెండో అతిపెద్ద చర్య మరియు తీవ్రవాదంతో ప్రత్యక్షంగా అనుసంధించబడిన భారీ చర్యగా U.S.-నేతృత్వంలోని కూటమి ద్వారా ఆఫ్ఘనిస్తాన్ యొక్క తాలిబన్ పాలనను అంతమొందించడాన్ని చెప్పుకొవచ్చు. తమ సైనిక సంసిద్ధతను పెంచుకున్న దేశాల్లో ఒక్క అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు మాత్రమే కాక ఇతర ముఖ్యమైన దేశాలకు ఉదాహరణలుగా ఫిలిప్పైన్స్ మరియు ఇండోనేసియాలను చెప్పాలి. వీటికి ముస్లిం తీవ్రవాదంతో సొంత అంతర్గత విభేదాలు ఉన్నాయి.[169][170]

దేశీయ స్పందనసవరించు

 
2001 సెప్టెంబర్ 20, ప్రెసిడెంట్ బుష్ జాయింట్ సెషన్ కాంగ్రెస్ ను ఉద్దేసించి మాట్లాడారు.

దాడుల నేపథ్యంలో, అధ్యక్షుడు బుష్ యొక్క పనితీరు ఆమోద శాతం అమాంతం 90%కి పెరిగింది.[171] 2001 సెప్టెంబర్ 20న U.S. అధ్యక్షుడు దేశ ప్రజల ఎదుట మరియు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల కాంగ్రెస్ యొక్క ఉమ్మడి సమావేశంలో మాట్లాడారు. ఈ సందర్భంగా దాడుల రోజు సంఘటనలు, తొమ్మిది రోజుల పాటు కొనసాగిన రక్షణ మరియు స్వస్థత ప్రయత్నాలు మరియు ఆ సంఘటనలకు ప్రతిస్పందించడంపై ఆయన ఉద్దేశం గురించి వివరించారు. అదనంగా, ముఖ్య భూమికను పోషించిన న్యూయార్క్ నగర మేయరు రూడీ గిలియాని దేశవ్యాప్తంగా మరియు న్యూయార్క్‌లో ప్రశంసలందుకున్నారు.[172]

దాడుల్లో బతికినవారికి మరియు 9/11 కుటుంబాలకు చెందిన కూటమి వంటి బాధిత కుటుంబాలకు ఆర్థికసాయం అందించడానికి దాడుల ద్వారా చితికిపోయిన వారికి సాయం అందించడానికి పలు పునరావాస నిధులు సమకూరాయి. బాధితుల నష్టపరిహారానికి తుది గడువుయైన 2003 సెప్టెంబర్ 11 నాటికి బాధిత కుటుంబాల నుంచి 2,833 దరఖాస్తులు అందాయి.[173]

ప్రభుత్వ కొనసాగింపు కోసం అత్యవసర ప్రణాళికలు మరియు నాయకుల తరలింపు కార్యక్రమాలు కూడా దాడులు జరిగిన మరుక్షణమే అమలు చేయడం జరిగింది.[164] అయితే ఫిబ్రవరి, 2002 వరకు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు ప్రభుత్వం కొనసాగుతుందని కాంగ్రెస్ చెప్పలేదు.[174]

అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల పరిధిలో, కాంగ్రెస్ మాతృదేశ భద్రతా చట్టం 2002ను కాంగ్రెస్ ఆమోదించడం మరియు అధ్యక్షుడు బుష్ దానిపై సంతకం చేయడం జరిగింది. ఈ చట్టం కింద మాతృదేశ భద్రత శాఖను ఏర్పాటు చేశారు. ఇది సమకాలీన చరిత్రలో U.S. ప్రభుత్వం యొక్క భారీ పునర్నిర్మాణాన్ని తెలుపుతుంది. మరోవైపు USA PATRIOT చట్టాన్ని కూడా కాంగ్రెస్ ఆమోదించింది. తీవ్రవాదం మరియు ఇతర నేరాలను గుర్తించడం మరియు విచారించడానికి ఇది దోహదపడుతుంది.[175]

అయితే పౌర స్వాతంత్ర్యాల గ్రూపులు PATRIOT చట్టాన్ని విమర్శించాయి. ఈ చట్టం పౌరుల గోప్యతకు భంగం కలిగించే విధంగా చట్టానికి అవకాశం కల్పిస్తుందని, చట్టం అమలుకు సంబంధించిన న్యాయసంబంధ పర్యవేక్షణ మరియు దేశీయ గూఢచార సమూహాన్ని తొలగిస్తుందని అవి అభిప్రాయపడ్డాయి.[176][177][178] బుష్ యంత్రాంగం కూడా "అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు మరియు విదేశాల్లోని వ్యక్తుల మధ్య జరిగే టెలిఫోను మరియు ఇ-మెయిల్ సంభాషణలను ఎలాంటి వారెంటు లేకుండా చాటుగా వినడానికి" ఒక రహస్య జాతీయ భద్రతా సంస్థ కార్యం (ఆపరేషన్)ను ప్రారంభించడానికి 9/11 దాడులు కారణమని తెలిపింది.[179]

ద్వేషపూరిత నేరాలుసవరించు

9/11 దాడులు జరిగిన తర్వాత రోజుల్లో మధ్యప్రాశ్చ్య దేశీయులు మరియు "మధ్యప్రాశ్చ్య వైపు చూస్తున్న" ఇతర వ్యక్తులపై అసంఖ్యాక హింసాత్మక సంఘటనలు మరియు ద్వేషపూరిత నేరాలు నమోదయ్యాయి.[180][181] సిక్కులు కూడా లక్ష్యంగా చేసుకోబడ్డారు. అందుకు కారణం సిక్కు పురుషులు సాధారణంగా ధరించే తలపాగాలు చూడటానికి ముస్లింలు ధరించేవిగా కన్పించడం. దూషణలు మరియు మసీదులు, ఇతర మతపరమైన నిర్మాణాలపై దాడులు జరిగినట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి (వాటిలో ఒక హిందూ దేవాలయంపై బాంబు దాడి మరియు వ్యక్తులపై దాడులు, బాల్బీర్ సింగ్ సోధి 2001 సెప్టెంబర్ 15న హతమార్చబడటం ఉన్నాయి. ఇతరుల మాదిరిగా అతను కూడా ఒక సిక్కే. అయితే అతను ముస్లిం అని పొరపాటు పడి, హతమార్చారు.[180])

బాల్ స్టేట్ యూనివర్శిటీ నిర్వహించిన అధ్యయనం ప్రకారం, దాడుల సమయంలో మధ్యప్రాశ్చ్యకు చెందిన వారుగా భావించబడిన వారు ద్వేషపూరిత నేరాల బాధితులై ఉండొచ్చు. అందుకు కారణం వారు అప్పుడు ఇస్లాం అనుచరులుగా భావించబడటం. అంతేకాక ముస్లింలు, అరబ్బులు మరియు మధ్యప్రాశ్చ్య ప్రాంతానికి చెందిన వ్యక్తులుగా భావించబడిన వారిపై ద్వేషపూరిత నేరాల పరంగా అదే విధమైన పెరుగుదల నమోదైనట్లు సదరు అధ్యయనం గుర్తించింది.[182]

సౌత్ ఆసియన్ అమెరికన్ మద్దతు బృందం SAALT, దక్షిణాసియా లేదా మధ్యప్రాశ్చ్య సంతతికి చెందిన అమెరికన్లపై సెప్టెంబర్ 11 మరియు సెప్టెంబర్ 17 మధ్య జరిగిన 645 పక్షపాత సంఘటనలకు సంబంధించిన మీడియా వివరాలను పొందుపరిచింది. వాటిలో గూండాయిజం, దహనకాండ, దాడులు, కాల్పులు, హింస మరియు బెదిరింపులు ఉన్నాయి.[183][184]

ముస్లిం అమెరికన్ల స్పందనసవరించు

అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లోని ప్రముఖ ముస్లిం సంస్థలు 9/11 దాడులను ఖండించాయి. ఈ సందర్భంగా "దాడులకు దెబ్బతిన్న వారు మరియు వారి కుటుంబాలను ఆదుకునే విధంగా ముందుకు రావాలని ముస్లిం అమెరికన్లు ముందుకు రావాలని" పిలుపునిచ్చాయి.[185] ఇస్లామిక్ సొసైటీ ఆఫ్ నార్త్ అమెరికా, అమెరికన్ ముస్లిం అలయన్స్, అమెరికన్ ముస్లిం కౌన్సిల్, కౌన్సిల్ ఆన్ అమెరికన్-ఇస్లామిక్ రిలేషన్స్, ఇస్లామిక్ సర్కిల్ ఆఫ్ నార్త్ అమెరికా మరియు షరియా స్కాలర్స్ అసోసియేషన్ ఆప్ నార్త్ అమెరికా వంటివి ముఖ్యమైన ముస్లిం సంస్థలు. భారీ మొత్తంలో ఆర్థిక సాయాలతో పాటు పలు ముస్లిం సంస్థలు రక్తదాన శిబిరాలు ఏర్పాటు చేయడం మరియు బాధితులకు వైద్య సాయం, ఆహారం మరియు వసతి సదుపాయాలు అందించడం చేశాయి.[186][187][188]

అంతర్జాతీయ స్పందనసవరించు

 
సౌత్ టవర్ అవసేషాల వైపు చూస్తున్న న్యూ యార్క్ సిటీ ఫైర్ ఫైటర్.

ఈ దాడులను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని రకాల ప్రసార మాధ్యమాలు మరియు ప్రభుత్వాలు ఖండించాయి. ప్రపంచం నలుమూలల నుంచి, పలు దేశాలు అమెరికాకు అనుకూలంగా మద్దతును సంఘీభావాన్ని ప్రకటించాయి.[189] మధ్యప్రాశ్చ్య దేశాలు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని పలువురు నాయకులు దాడులను ఖండించారు. ఇరాక్ మాత్రం ప్రముఖమైన మినహాయింపుగా చెప్పుకోవచ్చు. "అమెరికన్ కౌబాయ్‌లు వారి మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన నేరాల యొక్క ఫలాలను అనుభవిస్తున్నారంటూ" ఒక తక్షణ అధికారిక ప్రకటనను విడుదల చేసింది.[190]

దాడుల నేపథ్యంలో అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల ప్రతిస్పందనకు భయపడి, వేలాది మంది ప్రజలు ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌ పారిపోవడానికి ప్రయత్నించారు. గత ఆఫ్గన్ ఘర్షణ నేపథ్యంలో ఆఫ్గన్ శరణార్థులకు ఆలవాలంగా మారిన పాకిస్తాన్ సెప్టెంబర్ 17న ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌తో తమ దేశ సరిహద్దును మూసివేసింది. సుమారు దాడులు జరిగిన నెల రోజుల తర్వాత, అల్‌ఖైదా సంస్థకు ఆశ్రయం కల్పిస్తున్నందుకు తాలిబన్ పాలనకు చరమగీతం పాడేందుకు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు అంతర్జాతీయ దళాలతో ఒక విస్తృత కూటమిని ఏర్పాటు చేసింది.[191] అయితే తాలిబన్లపై ప్రకటించిన యుద్ధంలో అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలతో కలిసి పనిచేయడానికి పాకిస్తానీ అథారిటీలు అన్యమనస్కంగా[192] కదిలాయి. తాలిబన్లపై దాడులకు పాకిస్తాన్ అనేక సైనిక విమానాశ్రయాలు మరియు స్థావరాలను అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలకు అందించింది. ఖైదు చేసిన 600కి పైగా అనుమానిత అల్‌ఖైదా సభ్యులను అమెరికాకు అప్పగించింది.[193]

కెనడా, చైనా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, ఫ్రాన్స్, రష్యా, జర్మనీ, భారతదేశం మరియు పాకిస్తాన్ సహా పలు దేశాలు తీవ్రవాద వ్యతిరేక చట్టాన్ని ప్రవేశపెట్టాయి. అల్‌ఖైదాతో సంబంధాలు ఉన్నట్లు అనుమానించిన వ్యాపారవేత్తలు మరియు వ్యక్తుల యొక్క బ్యాంకు ఖాతాలను స్తంభింపజేశాయి.[194][195] ఇటలీ, మలేసియా, ఇండోనేసియా మరియు ఫిలిప్పైన్స్ సహా అనేక దేశాల్లోని చట్ట అమలు (లా ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్) మరియు గూఢచార సంస్థలు ప్రపంచం నలుమూలల ఉండే తీవ్రవాద స్థావరాలను నాశనం చేయాలన్న లక్ష్యంలో భాగంగా అనుమానిత తీవ్రవాదులుగా కన్పించిన వారిని ఖైదు చేశాయి.[196][197]

U.S.లో ఇది కొంత వివాదానికి దారితీసింది. బిల్ ఆఫ్ రైట్స్ డిఫెన్స్ కమిటీ వంటి విమర్శక సంస్థలు సమాఖ్య నిఘాపై సంప్రదాయక ఆంక్షలను (ఉదాహరణకు, COINTELPRO యొక్క బహిరంగ సమావేశాల పర్యవేక్షణ) USA PATRIOT చట్టం "ఎత్తివేసిందని" స్పష్టం చేశాయి.[198] అమెరికన్ సివిల్ లిబర్టీస్ యూనియన్ మరియు లిబర్టీ వంటి సంస్థలు కచ్చితమైన పౌర హక్కుల పరిరక్షణలు కూడా అతిక్రమించబడుతున్నాయని పేర్కొన్నాయి.[199][200]

"చట్టవిరుద్ధమైన శత్రు పోరాటకులు"గా పేర్కొన్న బంధీల కోసం అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు గ్వాంటనామో బే, క్యూబా వద్ద ఒక నిర్బంధ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. అయితే ఈ నిర్బంధాల చట్టబద్ధతను యూరోపియన్ పార్లమెంటు, ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ అమెరికన్ స్టేట్స్ మరియు అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ సహా పలు సంస్థలు ప్రశ్నించాయి.[201][202][203]

దాడుల తర్వాత చోటుచేసుకున్న అంతర్జాతీయ సంఘటనలు మరియు ప్రతిస్పందనలు జాత్యాహంకారంపై ప్రపంచ సదస్సు 2001 యొక్క ప్రభావాన్ని నీరుగార్చాయి. అపశ్రుతులు మరియు అంతర్జాతీయ ప్రతి నిందారోపణల పర్వంతో ఈ సదస్సు మూడు రోజులు ముందే ముగిసిపోయింది.[204]

అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లో మాదిరిగా, దాడుల పరిణామాల కారణంగా ఇతర దేశాల్లోని ముస్లింలు మరియు ముస్లింయేతరుల మధ్య జాత్యాహంకార ఆందోళనలు పెచ్చుమీరాయి.[205]

పన్నాగ సిద్ధాంతాలుసవరించు

పన్నాగ సిద్ధాంతకర్తలు దాడుల అధికారిక వివరణను మరియు దాడుల వెనుక ప్రేరణలు, వాటిలో పాల్గొన్నవారు మరియు స్వతంత్ర దర్యాప్తులు చేపట్టిన వారిని ప్రశ్నించారు. కొందరు పన్నాగ సిద్ధాంతకర్తలు సైనికీకరణ మరియు పోలీసు అధికారాలను పెంచే దిశగా దాడులను ఒక మోసపూరిత పతాకం (ప్రచ్ఛన్న) ద్వారా ఏర్పడిన ఆరంభంగా గుర్తించారు.

9/11 పన్నాగ సిద్ధాంతాలకు సంబంధించిన కొందరు ప్రతిపాదకులు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లోని వ్యక్తులు దాడుల యొక్క సమగ్ర సమాచారం కలిగి ఉన్నారని మరియు ఉద్దేశపూర్వకంగానే వాటిని అడ్డుకోరాదని వారు నిర్ణయించుకున్నారని లేదా అల్‌ఖైదా వెలుపల ఉండే వ్యక్తులు వ్యూహరచన చేయడం, అమలు చేయడం లేదా దాడులకు సహకరించడం చేశారనే వార్తను ప్రచారం చేశారు. కొంతమంది పన్నాగ సిద్ధాంతకర్తలు ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ ఢీకొన్న విమానాల ద్వారా కుప్పకూలలేదని అయితే అది పేలుడు పదార్థాల ద్వారా అది ధ్వంసం చేయబడిందని పేర్కొన్నారు. అయితే ఈ నియంత్రిత విధ్వంసక పరికల్పనను నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాండర్డ్స్ అండ్ టెక్నాలజీ కొట్టిపారేసింది. అది పరిశోధన నిర్వహించిన తర్వాత, అతివేగంగా ఢీకొన్న జెట్ విమానాలతో పాటు తద్వారా ఏర్పడిన మంటల వల్లే జంట భవనాలు కుప్పకూలాయని స్పష్టం చేసింది.[206][207]

దీర్ఘకాల ప్రభావాలుసవరించు

తదనంతర ఆర్థిక పరిస్థితిసవరించు

 
దాడుల తరువాత రోజు పొగను చూపిస్తున్న సాటిలైట్ లో మన్హట్టన్.
 
వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ లోని వెళ్ళటానికి న్యూ యార్క్ సిటీ ఫైర్ మాన్ ఇంకో 10 మంది రక్షణా సిబ్బందిని పిలిపించారు.

ఈ దాడులు అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు మరియు ప్రపంచ మార్కెట్లపై బలమైన ఆర్థిక ప్రభావం చూపాయి.[208] న్యూయార్క్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ (NYSE), అమెరికన్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ (AMEX) మరియు NASDAQలు సెప్టెంబర్ 11న కార్యకలాపాలు నిర్వహించలేదు. అలాగే సెప్టెంబర్ 17 వరకు తెరవలేదు. స్టాక్ మార్కెట్‌లు తిరిగి ప్రారంభంకాగానే, డౌజోన్స్ ఇండస్ట్రియల్ యావరేజ్ (DJIA) స్టాక్ మార్కెట్ సూచీ 684 పాయింట్లు లేదా 7.1% నష్టపోయి 8912 పాయింట్లకు చేరుకుంది. ఒక్క రోజులో ఇన్ని పాయింట్లు నష్టపోవడం ఒక రికార్డు.[209]

వారం ముగింపు సమయానికి, DJIA 1,369.7 పాయింట్ల (14.3%)కు పడిపోయింది. ఇది 2008 ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభ సమయంలో తిరిగి పుంజుకున్నప్పటికీ, మార్కెట్ చరిత్ర పరంగా, ఈ ఒక్క వారంలో నమోదైన ఈ తగ్గుదల అప్పట్లో అత్యధికం.[210] ఆ వారంలో U.S. స్టాకులు $1.4 ట్రిలియన్ల మేర నష్టాలను చవిచూశాయి.[210] నేటి మాటల్లో చెప్పాలంటే ఇది $1.72 ట్రిలియన్లకు సమానం.మూస:Inflation-fn

9/11 దాడుల నేపథ్యంలో న్యూయార్క్ నగరంలో దాదాపు 430,000 ఉపాధి-నెలలు మరియు $2.8 బిలియన్ల మేర జీతాలు నష్టపోయాయి. ఆర్థిక ప్రభావాలు ప్రధానంగా నగరం యొక్క ఎగుమతి సంబంధిత ఆర్థిక రంగాలపై ప్రభావం చూపాయి.[211] 2001లో చివరి మూడు నెలల మరియు 2002 మొత్తానికి నగరం యొక్క GDP $27.3 బిలియన్ల మేర తగ్గినట్లు అంచనా వేయబడింది. సెప్టెంబర్, 2001లో న్యూయార్క్ నగర ప్రభుత్వానికి సమాఖ్య ప్రభుత్వం (ఫెడరల్ గవర్నమెంట్) తక్షణ సాయం కింద $11.2 బిలియన్లు మరియు 2002 మొదట్లో ఆర్థికవ్యవస్థ అభివృద్ధి మరియు మౌలిక సదుపాయాలకు $10.5 బిలియన్లు అందించింది.[212]

9/11 దాడులు ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థకు సమీపంలోని లోయర్ మన్‌హట్టన్‌లో ఉన్న చిరు వ్యాపారాలను కూడా దెబ్బతీసింది. వాటిలో దాదాపు 18,000 దుకాణాలు ధ్వంసమవడం లేదా వేరే ప్రాంతాలకు వెళ్లడం జరిగింది. ఈ నేపథ్యంలో వారికి స్మాల్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ రుణాలు మరియు ఫెడరల్ గవర్నమెంట్ కమ్యూనిటీ డెవలప్‌మెంట్ బ్లాక్ గ్రాంట్స్ మరియు ఎకనామిక్ ఇంజురీ డిజాస్టర్ లోన్స్ రూపంలో సాయం అందించబడింది.[212] లోయర్ మన్‌హట్టన్‌కు చెందిన 31,900,000 చదరపు అడుగుల (2,960,000 m2) కార్యాలయ స్థలం ధ్వంసమవడం లేదా నాశనమయింది.[213]

ఈ ఉద్యోగాలు తిరిగి దక్కుతాయా మరియు దెబ్బతిన్న ఆస్తులపై పన్ను తిరిగి వసూలవుతుందా అని పలువురు అతిశయం వ్యక్తం చేశారు.[214] 9/11 దాడుల యొక్క ఆర్థిక ప్రభావాలపై నిర్వహించిన అధ్యయనాలు మన్‌హట్టన్ కార్యాలయ రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్ మరియు కార్యాలయ ఉపాధి అనేవి ముందుగా అంచనా వేసిన దాని కంటే తక్కువగా దెబ్బతిన్నాయి. అందుకు కారణం ఆర్థిక సేవల పరిశ్రమ యొక్క ముఖాముఖి సంకర్షణ అవసరం.[215][216]

ఉత్తర అమెరికాకి చెందిన గగనతలం దాడుల తర్వాత అనేక రోజుల పాటు నిషేధించబడింది. పునఃప్రారంభ సమయానికి వైమానిక ప్రయాణం తగ్గుముఖం పట్టింది. తద్వారా వైమానిక ప్రయాణ సామర్థ్యంలో సుమారు 20% తగ్గుదల నమోదయింది. అంతేకాక కొట్టుమిట్టాడుతున్న U.S. వైమానిక పరిశ్రమ యొక్క ఆర్థికపరమైన సమస్యలు మరింత జటిలమయ్యాయి.[217]

ఆరోగ్యంపై ప్రభావాలుసవరించు

 
న్యూయార్క్ సిటీలో రాబుల్ మరియు పొగ పక్కన నిలిచున్న సోలిటరి ఫైర్ ఫైటర్

జంట భవనాలు కుప్పకూలడంతో వాటి వల్ల ఏర్పడిన వేలాది టన్నుల విషపూరిత చెత్తాచెదారం క్యాన్సర్ కారకాలు సహా 2,500కి పైగా మలినకారకాలను కలిగి ఉన్నట్లు తెలిసింది.[218][219] ఇది రక్షణ మరియు స్వస్థత సిబ్బందిలో బలహీనపరిచే అనారోగ్యానికి కారణమయింది. బహిర్గతంగా ఉన్న చెత్తాచెదారం నుంచే ప్రత్యక్షంగా ఇది సంభవిస్తోందని పలువురు పేర్కొన్నారు.[8][220] ఉదాహరణకు, NYPD అధికారి ఫ్రాంక్ మాక్రి ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌తో మరణించారు. 2007 సెప్టెంబర్ 3న అది అతని దేహమంతటా వ్యాపించింది. శిథిలాలు తొలగిస్తున్న ప్రాంతంలో ఎక్కువ సమయం గడపడం వల్లే ఇలా జరిగిందని అతని కుటుంబం వాపోయింది. అందువల్ల కర్తవ్య నిర్వహణ ద్వారా ఇలా అనారోగ్యానికి గురై, ప్రాణాలు కోల్పోయినందున అందుకు రావాల్సిన ప్రయోజనాల కోసం వారు అభ్యర్థించారు. అయితే సంబంధిత నగరం దానిపై ఇప్పటివరకు ఒక నిర్ణయం తీసుకోలేదు.[221]

ఆరోగ్యపరమైన సమస్యలు చైనాటౌన్‌కు సమీపంలోని లోయర్ మన్‌హట్టన్‌కు చెందిన కొందరు నివాసులు, విద్యార్థులు మరియు కార్యాలయ ఉద్యోగులకు కూడా వ్యాపించింది.[222] పలు మరణాలు ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ కూలడం ద్వారా దాని నుంచి వచ్చిన విషపూరిత చెత్త వల్ల సంభవించినట్లు అభిప్రాయపడ్డారు. బాధితుల పేర్లను ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ స్మారకంపై ఏర్పాటు చేయనున్నారు.[223] గాలిలో కలిసిన వివిధ విషపూరితమైన పదార్థాలు ప్రసూతిపూర్వ పరిణామంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు చూపుతాయనే ఒక శాస్త్రీయ ఊహాకల్పన కూడా ఉంది. ఈ శక్తివంతమైన ప్రమాదం వల్ల, ఒక ప్రముఖ పిల్లల పర్యావరణ సంబంధిత ఆరోగ్య కేంద్రం WTC కుప్పకూలిన సమయంలో గర్భవతులుగా ఉన్న తల్లుల యొక్క పిల్లలను పరిశీలిస్తోంది. అలాగే ఆ సమయంలో వారు ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ భవనాలకు సమీపంలో నివసిస్తూ లేదా సమీపంలో పనిచేస్తూ ఉన్నారా అనే విషయాలను కూడా విశ్లేషిస్తోంది.[224] రక్షణ సిబ్బంది అధ్యయనం ఒకటి ఏప్రిల్, 2000లో విడుదలయింది. దీని ద్వారా రక్షణ సిబ్బంది ఊపిరితిత్తులు సరిగా పనిచేయడం లేదనే విషయం బహిర్గతమయింది. 30% నుంచి 40% మంది సిబ్బందిలో దాడులు జరిగిన ఏడాది కాలంలోనే నిరంతర అనారోగ్య లక్షణాలను కన్పించడం మొదలయింది. అయితే వారిలో అప్పటి నుంచి ఏదో కొంత లేదా అసలు ఎలాంటి మెరుగుదల కన్పించలేదు.[225]

దాడులతో ముడిపడిన అనారోగ్యాల హాజరు ఖర్చులకు సంబంధించిన చట్టపరమైన వివాదాలు ఇప్పటికీ న్యాయ వ్యవస్థలోనే ఉన్నాయి. 2006 అక్టోబరు 17న సమాఖ్య న్యాయమూర్తి (ఫెడరల్ జడ్జ్) అల్విన్ హెల్లర్‌స్టీన్ రక్షణ సిబ్బంది వైద్య ఖర్చులు చెల్లించనంటూ న్యూయార్క్ నగర ప్రభుత్వం చెప్పడాన్ని తిరస్కరించారు. ఈ నేపథ్యంలో దానిపై సాధ్యమైనంత వరకు అసంఖ్యాక దావాలు దాఖలు చేసే అవకాశాన్ని కల్పించింది.[226] దాడులు జరిగిన కొద్ది వారాలకే దిగువ మన్‌‍హట్టన్‌కు తిరిగి రావాలంటూ ప్రజలకు విజ్ఞప్తి చేసిన ప్రభుత్వ అధికారులు విమర్శలకు గురయ్యారు. క్రిస్టైన్ టాడ్ విట్‌మన్, దాడుల అనంతరం ఏర్పడిన EPA యొక్క ఒక పరిపాలకుడు సదరు ప్రాంతం పర్యావరణ పరిస్థితుల రీత్యా చాలా సురక్షితంగా ఉందని ప్రకటించడం పట్ల తీవ్ర విమర్శల పాలయ్యారు.[227] అంతేకాక దాడుల తర్వాత గాలి నాణ్యతకు సంబంధించి EPA వ్యాఖ్యానాలు మరియు ప్రకటనల విషయంలో జోక్యం చేసుకున్నందుకు అధ్యక్షుడు బుష్ కూడా విమర్శలు ఎదుర్కొన్నారు.[228] అదనంగా, మహా వాల్‌స్ట్రీట్ ప్రాంతానికి త్వరగా తిరిగి రావాలంటూ ఆర్థిక రంగ సిబ్బందికి విజ్ఞప్తి చేయడం ద్వారా మేయరు గిలియాని కూడా విమర్శల పాలయ్యారు.[229]

ప్రయాణానికి విమానాలకు బదులుగా వాహనాలను ఉపయోగించమని కొందరు అమెరికన్లకు సూచించడం జరిగింది. దీని ఫలితంగా మరుసటి ఏడాదిలో 1,595 "అదనపు" రహదారి మరణాలు సంభవించినట్లు అంచనా వేయడం జరిగింది.[230]

పరిశోధనలుసవరించు

FBI పరిశోధనసవరించు

దాడులు జరిగిన వెంటనే, PENTTBOMను ఫెడరల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ప్రారంభించింది. ఇది అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల చరిత్రలో సుదీర్ఘమైన నేర పరిశోధన. దాడులతో అల్‌ఖైదా మరియు బిన్ లాడెన్‌కు సంబంధమున్నట్లు "స్పష్టమైన మరియు కొట్టిపారేయలేని" ఆధారం ఉందని U.S. సెనేట్‌ (ప్రజాప్రతినిధుల సభ)కు FBI తెలిపింది.[231]

9/11 కమిషన్సవరించు

అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలపై తీవ్రవాద దాడులపై వేసిన జాతీయ కమిషన్ (9/11 కమిషన్)కు న్యూజెర్సీ మాజీ గవర్నరు థామస్ కీన్,[232] అధ్యక్షత వహించారు. ఇది 2002 చివర్లో ఏర్పాటు చేయబడింది. దాడుల సంసిద్ధత సహా వాటికి చుట్టూ అలుముకున్న పరిస్థితులు మరియు దాడుల నేపథ్యంలో వచ్చిన తక్షణ స్పందనను సిద్ధం చేయడానికి ఈ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. 2004 జూలై 22న 9/11 కమిషన్ 9/11 కమిషన్ నివేదికను విడుదల చేసింది. కమిషన్ మరియు దాని నివేదిక విమర్శకు గురయింది.[233][234]

ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ కుప్పకూలడంసవరించు

 
6 WTC: కూలిన వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ లో ఒక భవనం.

జంట భవనాలు మరియు 7 WTCలు కుప్పకూలడాలకు సంబంధించిన ఒక సమాఖ్య సాంకేతిక భవనం మరియు అగ్నిమాపక భద్రత పరిశోధనను అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల వాణిజ్య శాఖకు చెందిన నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాండర్డ్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (NIST) చేపట్టింది. పరిశోధన యొక్క ప్రధాన లక్ష్యాలు భవనాలు ఎందువల్ల కుప్పకూలాయి, గాయాలు మరియు మృతుల స్థాయి మరియు ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ రూపకల్పన మరియు నిర్వహణలో ఇమిడి ఉన్న ప్రక్రియలను తెలుసుకోవడం.[235] 1 WTC మరియు 2 WTCలు కుప్పకూలడంపై పరిశోధనను అక్టోబరు, 2005లోనూ 7 WTC పరిశోధనను ఆగస్టు, 2008లోనూ చేపట్టారు.[236][237]

జంట భవనాలపై ఏర్పాటు చేసిన అగ్నినిరోధక ఉక్కు నిర్మాణాలు విమానాల ప్రాథమిక ఒత్తిడి (బలంగా ఢీకొనడం) కారణంగా కాలిపోయాయి. ఒకవేళ ఇలా జరగకుండా ఉండుంటే, భవనాలు అలాగే నిలబడి ఉండొచ్చని నివేదిక తీర్మానించింది.[238] ప్రధాన స్తంభాలపై వేసిన ఉష్ణ వ్యాప్త నిరోధకం (థర్మల్ ఇన్సులేషన్) తొలగించబడటం మరియు స్తంభాల ఉష్ణోగ్రతల స్థాయి సుమారుగా 700 °C (1,292 °F)కి చేరుంటే, కుప్పకూలడం మొదలవడానికి మంటలు సరిపోతాయని పర్‌డ్యూ యూనివర్శిటీ పరిశోధకులు ప్రచురించిన అధ్యయనం స్పష్టం చేసింది.[239][240]

W. జీన్ కోర్లీ, వాస్తవిక పరిశోధన యొక్క సంచాలకులు, "భవనాలు నిజంగా ఆశ్చర్యకరమైన రీతిలో చాలా బాగున్నాయి" అని చెప్పారు. తీవ్రవాద విమానం భవనాలను కూల్చలేదు. దాని ద్వారా జనించిన మంటలే వాటిని ధ్వంసం చేశాయి. ఒక భవనంలోని మూడింట రెండొంతుల స్తంభాలను తీసేసినప్పటికీ, భవనం నిటారుగా నిల్చునే ఉంటుందని నిరూపితమయింది."[241] మంటలు అంతస్తులకు ఆధారంగా ఉన్న పట్టీలను బలహీనపరిచాయి. తద్వారా అంతస్తులు కిందకు వేలాడాయి. వేలాడే అంతస్తులు బాహ్య స్తంభాలు లోపలికి వంగి ఉండే స్థానం వద్దకు బాహ్య ఉక్కు స్తంభాలను బలంగా లాగాయి. కీలక స్తంభాలు దెబ్బతినడంతో, దెబ్బతింటున్న బాహ్య స్తంభాలు భవనాలకు ఎంతమాత్రం దన్నుగా నిలవలేకపోయాయి. అందువల్ల అవి కూలిపోయాయి. అదనంగా, భవనాల యొక్క మెట్లదారుల నిర్మాణాలు విమానాలు ఢీకొన్న ప్రాంతాలకు పై భాగాన ఉన్న వారు అత్యవసరంగా తప్పించుకునే విధంగా ఏర్పాటు చేయలేదని సదరు నివేదిక స్పష్టం చేసింది.[242] 7 WTCలోని అనియంత్రిత మంటలు అంతస్తుల స్తంభాలు మరియు దూలాలు వేడెక్కే విధంగా చేశాయని NIST తెలిపింది. ఈ కారణం చేత కీలకమైన దన్ను స్తంభం దెబ్బతినింది. తద్వారా మంటలతో కూడిన పురోగామి విధ్వంసం సంభవించడం తద్వారా భవనం కుప్పకూలడం జరిగింది."[237]

CIA అంతర్గత సమీక్షసవరించు

 
పూర్వపు క్లాస్సిఫైడ్ నిష్ణాతుల CIA ప్రెసిడెంట్స్ డైలీ, తేది ఆగస్టు 6, 2001, ప్రకారం నివేదిక ఫారిన్ ఇంటిలిజెన్స్ సర్వీస్ సూచన ప్రకారం, ఇస్లామిక్ పూర్వ ఖైదీలను విడుదల గిరించి బిన్ లాడెన్ ఎయిర్ ప్లేన్ ను హైజాక్ చేసివుండవచ్చు.

CIA ఇన్స్‌పెక్టర్ జనరల్ CIA యొక్క 9/11 దాడులకు ముందు పనితీరుపై ఒక అంతర్గత సమీక్షను నిర్వహించారు. తద్వారా తీవ్రవాదాన్ని సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొనే విధంగా శ్రమించలేదని CIA సీనియర్ అధికారులను తీవ్రంగా దుయ్యబట్టారు. 9/11 హైజాకర్లలో ఇద్దరు నవాఫ్ అల్-హజ్మి మరియు ఖలీద్ అల్-మిహ్దార్‌లను అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లో ప్రవేశించకుండా అడ్డుకోవడంలో వైఫల్యం చెందడం మరియు వారికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని FBIతో పంచుకోనందుకు కూడా వారిని ఆయన తప్పుబట్టారు.[243]

మే, 2007లో డెమొక్రాటిక్ పార్టీ మరియు రిపబ్లికన్ పార్టీలకు చెందిన సెనేటర్లు CIA అంతర్గత పరిశోధనాత్మక నివేదికను బహిరంగంగా సమర్పించేలా ఒక చట్టాన్ని రూపొందించారు. దాని మద్దతుదారుల్లో ఒకరైన రాన్ వీడెన్ ఈ విధంగా అన్నారు, "9/11 పేలుళ్లకు ముందు నెలల్లో కేంద్ర నిఘా సంస్థ అసలు ఏమి చేస్తున్నదనే విషయాన్ని తెలుసుకునే హక్కును అమెరికన్లు కలిగి ఉన్నారు..... దీనిని ప్రజలు పొందేంత వరకు దీనిపై నేను అలుపెరుగని పోరాటం సాగిస్తాను." 9/11 దాడులకు ముందు మరియు ఆ తర్వాత CIA అధికారుల యొక్క వ్యక్తిగత బాధ్యతలపై ఈ నివేదిక పరిశోధన జరుపుతుంది. ఈ నివేదిక 2005లో పూర్తయింది. అయితే అందులోని వివరాలు అసలు ప్రజలకు తెలియజేయబడలేదు.[244]

పునర్నిర్మాణంసవరించు

దాడుల రోజున, న్యూయార్క్ నగరాధిపతి రూడీ గిలియాని ఈ విధంగా ప్రకటించారు, "మేము పునర్నిర్మిస్తాం. ఈ పరిస్థితి నుంచి మేము మునుపటి కంటే మరింత బలంగా అవతరించనున్నాం. రాజకీయంగా, ఆర్థికంగా బలోపేతం కానున్నాం. ఈ ఆకాశహర్మ్యం మొత్తంగా తిరిగి నిర్మితం కానుంది."[245] ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ స్థలంలో పునర్నిర్మాణ పనులకు తన వంతు సహకారం అందించడానికి నడుం బిగించిన లోయర్ మన్‌హట్టన్ అభివృద్ధి సంస్థ ఎక్కువ శాతం నిధులను పునర్నిర్మాణ పనులకు మళ్లించడం తప్ప పెద్దగా చేసిందేమీ లేదనే ఆరోపణలు ఎదుర్కొంది.[246][247]

2006లో పూర్తి చేసుకున్న ప్రధాన ప్రాంతానికి ఆనుకుని ఉన్న 7 ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ నిర్మాణంతో పాటు ప్రధాన ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ స్థలంలో పునర్నిర్మాణం జరుపుకుంటున్న 2003 ఆఖర్లో ప్రారంభమైన PATH కేంద్రం నిర్మాణం 2006 ఆఖరు వరకు ఆలస్యమయింది. అప్పట్లో లీజుకు తీసుకున్న ల్యారీ సిల్వర్‌స్టీన్ మరియు పోర్ట్ అథారిటీ ఆఫ్ న్యూయార్క్ అండ్ న్యూజెర్సీలు కొత్త భవనాల నిర్మాణ వ్యయాలపై ఒక అవగాహనకు వచ్చారు.[248] 1,776 అడుగుల (541 m) ఎత్తుతో 1 ప్రపంచ ఆర్థిక సంస్థ నిర్మాణం ప్రస్తుతం జరుగుతోంది. ఇది 2011లో పూర్తి కానుంది. తద్వారా ఇది ఉత్తర అమెరికాలో అత్యంత ఎత్తైన భవనాల్లో ఒకటిగా అవతరించనుంది. దాని కంటే ఎత్తైన భవనం టోరంటోలోని CN టవర్ మాత్రమే.[249][250]

మరో మూడు భవనాలు 2007 మరియు 2012 మధ్యకాలంలో అదే స్థలంలో నిర్మితం కావొచ్చు. వాస్తవిక భవనాలు ఉండిన బ్లాకుకు తూర్పు దిశగా వాటిని నిర్మించనున్నారు. 2000ల ఆఖర్లో వచ్చిన మాంధ్యం తర్వాత, స్థలం యజమానులు కొత్త భవనాల నిర్మాణ పనులు 2036 వరకు ఆలస్యం కావొచ్చని వెల్లడించారు.[251] దాడులు జరిగిన ఏడాదికే దెబ్బతిన్న పెంటగాన్ భాగం పునర్నిర్మాణం పూర్తి చేసుకుని ప్రస్తుతం వినియోగించబడుతోంది.[252]

స్మారకచిహ్నాలుసవరించు

దాడులు జరిగిన కొద్దిరోజులకే, ప్రపంచం నలుమూలలా పలు స్మారకాలు మరియు జాగరణలు నిర్వహించారు.[253][254][255] అదనంగా, ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ స్థలం (గ్రౌండ్ జీరో) చుట్టూ దాడుల్లో చనిపోయిన మరియు తప్పిపోయిన వారి ఫోటోలను అంటించారు. ఒక సాక్షి ఈ విధంగా వివరించాడు, "దాడుల్లో దుర్మరణం పాలైన అమాయక బాధితుల స్మృతుల నుంచి దూరం కాలేకపోతున్నా. వారి చిత్రాలు ప్రతిచోటా ఉన్నాయి. ఫోను బూత్‌లపై, వీధి దీపాలపై మరియు ఉపమార్గ స్టేషన్ల గోడలపై. ప్రతి ఒక్కటి నాకు ఒక అతిపెద్ద కర్మక్రియను జ్ఞప్తికి తెస్తున్నాయి. వారు స్థిమితంగానూ మరియు బాధకలిగించే విధంగా ఉన్నారు. అయితే చూడటానికి చాలా చక్కగా ఏర్పాటు చేశారు. ముందుగా, న్యూయార్క్ నాకు ఒక ప్రశాంతమైన అనుభూతినిచ్చింది. ఇప్పుడు ప్రజలు పరస్పరం సాయం చేసుకోవడానికి ముందుకు వస్తున్నారు.”[256]

 
2004 దాడుల వార్షికోత్సవం సందర్భముగా జెర్సీ సిటీ నుంచి శ్రద్ధాంజలి కోసం కాంతుల దృశ్యం

ఒకానొక మొట్టమొదటి స్మారకచిహ్నంగా ట్రిబ్యూట్ ఇన్ లైట్‌ను చెప్పుకోవచ్చు. ఇది ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ అడుగుభాగంలో ఏర్పాటు చేసిన ఒక 88 సెర్చ్‌లైట్ల నిర్మాణం. ఇది ఆకాశంలోకి రెండు నిటారైన కాంతి స్తంభాలను చూపిస్తుంటుంది.[257] న్యూయార్క్‌లో వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ సైట్ స్మారక పోటీ నిర్వహించబడింది. ఆ స్థలంలో ఒక కచ్చితమైన స్మారక రూపకల్పన కోసం దీనిని నిర్వహించారు.[258] ఈ పోటీలో రెఫ్లెక్టింగ్ ఆబ్సెన్స్ అనే డిజైన్ విజయం సాధించింది. ఇది ఆగస్టు, 2006లో ఎంపిక చేయబడింది. భవనాల దిగువ భాగంలో ఒక జత పరావర్తన సరస్సులను కలిగి ఉంటుంది. అంతేకాక భూగర్భ స్మారక ప్రదేశంలో బాధితుల పేర్ల జాబితా ఉంటుంది.[259] అనేక బాధిత కటుంబాల నుంచి వచ్చిన ఫిర్యాదులకు ప్రతిస్పందనగా ఇంటర్నేషనల్ ఫ్రీడమ్ సెంటర్ (అంతర్జాతీయ స్వేచ్ఛా కేంద్రం)ను పరిత్యాగం చేసిన నేపథ్యంలో ఈ స్థలంలో ఒక మ్యూజియం ఏర్పాటుకు సంబంధించిన ప్రణాళికలు ప్రస్తుతం వాయిదా పడ్డాయి.[260]

పెంటగాన్ స్మారకచిహ్నం పూర్తి చేసుకుని, దాడులు జరిగి ఏడు సంవత్సరాలు పూర్తయిన సందర్భంగా సెప్టెంబర్ 11, 2008న ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురాబడింది.[261][262] ఇది పెంటగాన్‌కు అభిముఖంగా 184 బల్లలు ఏర్పాటు చేయబడిన ఒక భూదృశ్య పార్కును కలిగి ఉంది.[263] 2001-2002 మధ్యకాలంలో పెంటగాన్ మరమ్మత్తులు చేయబడినప్పుడు, ఒక ప్రైవేటు ప్రార్థనాలయం మరియు అంతర స్మారకచిహ్నాలను భవనంలోకి ఫ్లెయిట్ 77 చొచ్చుకుపోయిన ప్రాంతంలో ఏర్పాటు చేశారు.[264]

షాంక్స్‌విల్లేలో ఒక శాశ్వతమైన ఫ్లెయిట్ 93 జాతీయ స్మారకచిహ్నాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని యోచిస్తున్నారు. అక్కడ విధ్వంస జరిగిన ప్రదేశంలో విమానం యొక్క మార్గాన్ని రెండుగా విభజిస్తూ ఒక వృత్తాకారంలో మొక్కలను పెంచనున్నారు. అలాగే బాధితుల పేర్లను తెలిపే గాలి గంటలను కూడా అక్కడ ఏర్పాటు చేయనున్నారు.[265] ఒక తాత్కాలిక స్మారకచిహ్నాన్ని విధ్వంసం జరిగిన చోటుకు 500 గజాల (457 m) దూరంలో స్థాపించనున్నారు.[266] న్యూయార్క్ నగర అగ్నిమాపకదళ సిబ్బంది షాంక్స్‌విల్లే వాలంటీర్ ఫైర్ డిపార్ట్‌మెంట్‍‌కు ఒక స్మారకచిహ్నాన్ని విరాళంగా అందించింది. సిలువు ఆకారంలో ఉన్న ఇది ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ నుంచి తీసుకున్న ఉక్కు ద్వారా తయారు చేయబడింది. దీనిని వేదిక పైభాగాన పెంటగాన్ ఆకృతిలో ఏర్పాటు చేయబడింది.[267] దీనిని 2008 ఆగస్టు 25న అగ్నిమాపక పరికరాలు ఉండే భవనం వెలుపల ఏర్పాటు చేశారు.[268]

మరోచోట పలు ఇతర శాశ్వత స్మారకాలు నిర్మించబడుతున్నాయి. పలు ఇతర సంస్థలు మరియు ప్రైవేటు వ్యక్తులతో కలిసి బాధితుల కుటుంబాలు ఉపకారవేతనాలు మరియు సేవాసంస్థలను ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి.[269]

న్యూయార్క్ నగంరంలో జరిగే ప్రతి వార్షికోత్సవం రోజున, నేపథ్య సంగీతం ఒకవైపు వినిపిస్తుండగా దాడుల్లో చనిపోయిన వారి పేర్లను చదవడం జరుగుతుంటుంది. పెంటగాన్‌లో జరిగే స్మారక కార్యక్రమానికి అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల అధ్యక్షుడు కూడా హాజరవుతారు.[270] చిన్న చిన్న కార్యక్రమాలను షాంక్స్‌విల్లే, పెన్సిల్వేనియా ప్రాంతాల్లో నిర్వహిస్తారు. వీటికి సాధారంగా అధ్యక్షుడి భాగస్వామి హాజరవుతారు.

WTC బాధితుల తుది వీడ్కోలు ప్రదేశంసవరించు

దాడుల నేపథ్యంలో, ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ విధ్వంసం ద్వారా ఏర్పడిన శిథిలాలను పేర్చడం మరియు తదుపరి పనుల కోసం స్టీతెన్ ఐలాండ్‌పై ఉన్న ఫ్రెష్ కిల్స్ ల్యాండ్‌ఫిల్ను తాత్కాలికంగా తిరిగి తెరిచారు. చెత్తాచెదారంలో పలువురు బాధితుల అవశేషాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఎక్కువగా చెత్త మరియు చిన్న భాగాల రూపంలో ఉన్నాయి. ఆగస్టు, 2005లో తమకు 1,000 మంది ఇతర బంధువుల మద్దతు ఉందని చెప్పుకున్న 17 మంది ఫిర్యాదుదారులు ఫ్రెష్ కిల్స్‌ చెత్తపోగు నుంచి న్యూయార్క్ నగరం సుమారు ఒక మిలియన్ టన్నుల చెత్తను దానిని వేరు చేసి, ఒక రుద్రభూమిలో ఉంచే మరో ప్రాంతానికి బదిలీ చేయాలని కోర్టులో కేసు వేశారు. నార్మన్ సీగెల్, ఫిర్యాదుదారుల తరపు న్యాయవాది, ఈ విధంగా అన్నారు, "ఈ చెత్త ఈ విధంగా పేరుకుపోయింది: చెత్తపోగుపై వందలాది శరీర భాగాలు మరియు మానవ అవశేషాలను వదిలిపెట్టడానికి మనం సన్నద్ధమయ్యామా?" జేమ్స్ E. టైరెల్, నగరం తరపు న్యాయవాది, ఈ విధంగా వాదించారు, "శరీర భాగాలను మీరు ప్రత్యేకించడం మరియు అవి మీ శరీర భాగమని మీరు చెప్పాలి. ఇక్కడ విడిచిపెట్టబడిన భాగాలన్నీ విభజించబడని చెత్త."[271][272]

2010 మార్చి 26న ఫ్రెష్ కిల్స్ చెత్తపోగు నుంచి ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ అవశేషాలను వేరు చేసే కార్యక్రమాన్ని నగరం చేపడుతుందని తెలిపే ఒక నోటీసును 9/11 బాధిత కుటుంబాలు అందుకున్నాయి. ఈ కార్యక్రమాన్ని $1.4 మిలియన్ల వ్యయంతో మూడు నెలల పాటు చేపడుతారు. మానవశాస్త్రజ్ఞులు మరియు ఇతర నిపుణులు జాగ్రత్తగా అవశేషాలను అంచనా వేయడం మరియు శోధిస్తారు. వాటి నుంచి సంభావ్య అవశేషాలను తదుపరి పరీక్షల నిమిత్తం ప్రధాన వైద్య పరిశీలకుడి కార్యాలయానికి చెందిన లేబొరేటరీలకు పంపుతారు.[273]

2010 అక్టోబరు 4న విసర్జించడానికి ముందుగా మానవ అవశేషాలను పరిశీలించే విధంగా WTC స్థలంలో లభ్యమైన పదార్థాలను మరింత సునిశితంగా పరిశీలించాల్సి అవసరముందంటూ కొన్ని 9/11 బాధిత కుటుంబాలు చేసిన విజ్ఞప్తిని అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల అత్యున్నత న్యాయస్థానం తోసిపుచ్చింది. కొంత పదార్థాన్ని (సుమారు మొత్తం 1.65 మిలియన్లలో 223,000 టన్నులు) సక్రమంగా పరిశీలించకపోవడం లేదా తగిన విధంగా పరిశీలించడం జరగలేదు. అవశేషాలు వేయడానికి సదరు చెత్తపోగు సరైనది కాదు. అది ఇప్పటికీ బాధితుల అవశేషాలను కలిగి ఉండొచ్చని వారు పేర్కొన్నారు. (కోర్టు నివేదికల ప్రకారం, దుర్మరణం చెందిన 2,752 మందిలో సుమారు 1,100 మంది అవశేషాలను తిరిగి పొందడం లేదా గుర్తించడం జరగలేదు.) చెత్తపోగులోకి తరలించడానికి ముందుగా మానవ అవశేషాల కోసం చెత్తాచెదారాన్ని 10 నెలల పాటు జాగ్రత్తగా పరిశీలించామని నగర అధికారులు తెలిపారు. దిగువ సమాఖ్య న్యాయస్థానాలు అప్పటికే న్యూయార్క్ నగరానికి వ్యతిరేకంగా బాధిత కుటుంబాలు దాఖలు చేసిన దావాను తిరస్కరించాయి.[274]

వీటిని కూడా చూడండిసవరించు

  • సెప్టెంబర్ 11 యొక్క కుటుంబాలు
  • ఫ్లైట్ 93 (TV చిత్రం)
  • సెప్టెంబర్ 11 దాడుల సంబంధించి చట్టబద్దమైన వ్యవహారములు
  • తీవ్రవాదుల సంఘటనల జాబితా, 2001
  • తప్పించుకున్నవారి పట్టిక
  • యునైటెడ్ 93 (చిత్రం)

సూచనలుసవరించు

  1. 1.0 1.1 "Bin Laden claims responsibility for 9/11". CBC News. అక్టోబర్ 29, 2004. Retrieved జనవరి 11, 2009. al-Qaeda leader Osama bin Laden appeared in a new message aired on an Arabic TV station Friday night, for the first time claiming direct responsibility for the 2001 attacks against the United States. Cite news requires |newspaper= (help)
  2. Holmes, Stephen (2006). "Al Qaeda, September 11, 2001". In Diego Gambetta (సంపాదకుడు.). Making sense of suicide missions. Oxford University Press. ISBN 0199297975.
  3. Keppel, Gilles (2008). Al Qaeda in its own words. Harvard University Press. ISBN 067402804X. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  4. 4.0 4.1 "9 Years Later, Nearly 900 9/11 Responders Have Died, Survivors Fight for Compensation". FOX News. సెప్టెంబర్ 11, 2010. Retrieved సెప్టెంబర్ 12, 2010. Cite news requires |newspaper= (help)
  5. Goldman, Henry (సెప్టెంబర్ 12, 2010). "New York, U.S. Commemorate Sept. 11 Anniversary With Ceremonies, Protests". Bloomberg News. Retrieved సెప్టెంబర్ 12, 2010. Cite news requires |newspaper= (help)
  6. "Top military officer honors 9/11 Pentagon victims". Associated Press. సెప్టెంబర్ 11, 2010. Retrieved సెప్టెంబర్ 12, 2010. Cite news requires |newspaper= (help)[dead link]
  7. "A list of the 77 countries whose citizens died as a result of the attacks on September 11, 2001". U.S. Department of State, Office of International Information Programs. Cite journal requires |journal= (help)
  8. 8.0 8.1 "Toxic dust adds to WTC death toll". msnbc.com. మే 24, 2007. Retrieved సెప్టెంబర్ 6, 2009. Cite web requires |website= (help) ఉదహరింపు పొరపాటు: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "DustDeath" అనే పేరును విభిన్న కంటెంటుతో అనేక సార్లు నిర్వచించారు
  9. పా లో గ్రౌండ్ పగిలిన ఫ్లైట్ 93 మెమోరియల్.[dead link]
  10. "Flight 77, Video 2". Judicial Watch. Cite web requires |website= (help)
  11. "Security Council Condemns, 'In Strongest Terms', Terrorist Attacks on the United States". United Nations. సెప్టెంబర్ 12, 2001. Retrieved సెప్టెంబర్ 11, 2006. The Security Council today, following what it called yesterday’s "horrifying terrorist attacks" in New York, Washington, D.C., and Pennsylvania, unequivocally condemned those acts, and expressed its deepest sympathy and condolences to the victims and their families and to the people and Government of the United States. Cite web requires |website= (help)
  12. "Flight Path Study – American Airlines Flight 11" (PDF). National Transportation Safety Board. ఫిబ్రవరి 19, 2002. Cite web requires |website= (help)
  13. "Flight Path Study – United Airlines Flight 175" (PDF). National Transportation Safety Board. ఫిబ్రవరి 19, 2002. Cite web requires |website= (help)
  14. "Flight Path Study – American Airlines Flight 77" (PDF). National Transportation Safety Board. ఫిబ్రవరి 19, 2002. Cite web requires |website= (help)
  15. "The Attack Looms". 9/11 Commission Report. National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. 2004. Retrieved జులై 2, 2008.
  16. "Flight Path Study – United Airlines Flight 93" (PDF). National Transportation Safety Board. ఫిబ్రవరి 19, 2002. Cite web requires |website= (help)
  17. McKinnon, Jim (సెప్టెంబర్ 16, 2001). "The phone line from Flight 93 was still open when a GTE operator heard Todd Beamer say: 'Are you guys ready? Let's roll'". Pittsburgh Post-Gazette. Retrieved మే 18, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  18. "Relatives wait for news as rescuers dig". CNN. సెప్టెంబర్ 13, 2001. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  19. Wilgoren, Jodi and Edward Wong (సెప్టెంబర్ 13, 2001). "On Doomed Flight, Passengers Vowed To Perish Fighting". The New York Times. Retrieved నవంబర్ 11, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  20. Serrano, Richard A. (ఏప్రిల్ 11, 2006). "Moussaoui Jury Hears the Panic From 9/11". Los Angeles Times. Retrieved అక్టోబర్ 24, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  21. Goo, Sara Kehaulani, Dan Eggen (జనవరి 28, 2004). "Hijackers used Mace, knives to take over airplanes". San Francisco Chronicle. Retrieved నవంబర్ 12, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  22. Ahlers, Mike M. (జనవరి 27, 2004). "9/11 panel: Hijackers may have had utility knives". CBS News. Retrieved సెప్టెంబర్ 7, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  23. 23.0 23.1 "Chapter 1.1: 'We Have Some Planes': Inside the Four Flights". 9/11 Commission Report (PDF). National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. 2004. pp. 4–14. Retrieved ఏప్రిల్ 22, 2009.
  24. "Encore Presentation: Barbara Olson Remembered". Larry King Live. CNN. జనవరి 6, 2002. Retrieved నవంబర్ 12, 2008.
  25. "National Commission Upon Terrorist Attacks in the United States". National Commission Upon Terrorist Attacks in the United States. జనవరి 27, 2004. Retrieved జనవరి 24, 2008. Cite web requires |website= (help)
  26. Snyder, David (ఏప్రిల్ 19, 2002). "Families Hear Flight 93's Final Moments". The Washington Post. Retrieved ఏప్రిల్ 23, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  27. "Text of Flight 93 Recording". Fox News. ఏప్రిల్ 12, 2006. Retrieved ఏప్రిల్ 22, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  28. "Al-Qaeda 'plotted nuclear attacks'". BBC News. September 8, 2002. Retrieved Jan 2010. Cite news requires |newspaper= (help); Check date values in: |accessdate= (help)
  29. 29.0 29.1 29.2 Miller, Bill (మే 1, 2002). "Report Assesses Trade Center's Collapse". The Washington Post. మూలం నుండి మే 24, 2012 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved ఏప్రిల్ 23, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  30. "World Trade Center Building Performance Study" (PDF). Ch. 5 WTC 7 – section 5.5.4. Federal Emergency Management Agency. 2002. Retrieved డిసెంబర్ 16, 2009.
  31. "Final Report on the Collapse of World Trade Center Building 7" (PDF). National Institute of Standards and Technology. 2008. p. xxxvii. Retrieved ఫిబ్రవరి 16, 2010. Unknown parameter |month= ignored (help); Cite web requires |website= (help)
  32. "Profiles of 9/11 – About 9/11". The Biography Channel. A&E Television Networks. Retrieved డిసెంబర్ 12, 2007.
  33. Miller, Mark (ఆగస్టు 26, 2002). "Broadcasting and Cable". Broadcasting & Cable. Reed Business Information. Retrieved ఫిబ్రవరి 15, 2008.
  34. "Transcripts". CNN. సెప్టెంబర్ 11, 2001. Retrieved మే 2, 2008.
  35. O'Mara, Michael (సెప్టెంబర్ 11, 2006). "9/11: 'Fifth Plane' terror alert at Cleveland Hopkins Airport". WKYC News. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2009. Cite web requires |website= (help)
  36. 36.0 36.1 "Accused 9/11 plotter Khalid Sheikh Mohammed faces New York trial". CNN. నవంబర్ 13, 2009. Retrieved ఆగస్టు 29, 2010. Cite news requires |newspaper= (help)
  37. "Alleged 9/11 Plotters Face Trial Blocks From WTC Site". WIBW. నవంబర్ 13, 2009. Retrieved ఆగస్టు 29, 2010. Cite news requires |newspaper= (help)
  38. "American Airlines Flight 11". CNN. Retrieved సెప్టెంబర్ 7, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  39. "United Airlines Flight 175". CNN. Retrieved సెప్టెంబర్ 7, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  40. "Pentagon". CNN. Retrieved సెప్టెంబర్ 7, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  41. "American Airlines Flight 77". CNN. Retrieved సెప్టెంబర్ 7, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  42. Roddy, Dennis B. (అక్టోబర్ 2001). "Flight 93: Forty lives, one destiny". Pittsburgh Post-Gazette. Retrieved సెప్టెంబర్ 7, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  43. "Lost lives remembered during 9/11 ceremony". The Online Rocket. సెప్టెంబర్ 12, 2008. Retrieved ఆగస్టు 29, 2010. Cite news requires |newspaper= (help)
  44. "First video of Pentagon 9/11 attack released". CNN. మే 16, 2006. Retrieved సెప్టెంబర్ 10, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  45. Stone, Andrea (ఆగస్టు 20, 2002). "Military's aid and comfort ease 9/11 survivors' burden". USA Today. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  46. Walker, Carolee (సెప్టెంబర్ 11, 2006). "Five-Year 9/11 Remembrance Honors Victims from 90 Countries". United States Department of State. మూలం నుండి జనవరి 15, 2008 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 18, 2008. Cite web requires |website= (help)
  47. DePalma, Anthony (మే 24, 2007). "For the First Time, New York Links a Death to 9/11 Dust". The New York Times. Cite news requires |newspaper= (help)
  48. Foderaro, Lisa W. (సెప్టెంబర్ 2009). "9/11's Litany of Loss, Joined by Another Name". New York Times. Retrieved సెప్టెంబర్ 12, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  49. Averill, Jason D.; et al. (2005). "Occupant Behavior, Egress, and Emergency Communications". Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster (PDF). National Institute of Standards and Technology (NIST). Retrieved మే 20, 2008. Explicit use of et al. in: |author= (help)
  50. Dwyer, Jim and Kevin Flynn (2005). 102 Minutes. Times Books. p. 266. ISBN 0805076824.
  51. Dwyer, Jim; et al. (మే 26, 2002). "Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die". New York Times. Retrieved మే 19, 2008. Explicit use of et al. in: |author= (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  52. Lipton, Eric (జులై 22, 2004). "Study Maps the Location of Deaths in the Twin Towers". The New York Times. Retrieved ఏప్రిల్ 22, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)[dead link]
  53. "Heroism and Honor". National Commission on Terrorist Attacks upon the United States. U.S. Congress. ఆగస్టు 21, 2004. Retrieved మే 20, 2008.
  54. Cauchon, Dennis and Martha Moore (సెప్టెంబర్ 2, 2002). "Desperation forced a horrific decision". USATODAY. Retrieved సెప్టెంబర్ 9, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  55. "Poor Info Hindered 9/11 Rescue". CBS News. మే 18, 2004. Retrieved సెప్టెంబర్ 11, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  56. Denise Grady (సెప్టెంబర్ 10, 2002). "Threats and responses: rescuer's health; Lung Ailments May Force 500 Firefighters Off Job". The New York Times. Retrieved మే 23, 2008. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  57. "Post-9/11 report recommends police, fire response changes". USA Today. Associated Press. ఆగస్టు 19, 2002. Retrieved మే 23, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  58. "Police back on day-to-day beat after 9/11 nightmare". CNN. జులై 21, 2002. Retrieved మే 23, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  59. Joshi, Pradnya (సెప్టెంబర్ 8, 2005). "Port Authority workers to be honored". Newsday. Retrieved మే 20, 2008. Cite web requires |website= (help)
  60. "2001 Notices of Line of Duty Death". National EMS Memorial Service. Retrieved సెప్టెంబర్ 11, 2007. Cite web requires |website= (help)
  61. "Cantor rebuilds after 9/11 losses". BBC. సెప్టెంబర్ 4, 2006. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  62. Siegel, Aaron (సెప్టెంబర్ 11, 2007). "Industry honors fallen on 9/11 anniversary". InvestmentNews. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  63. Beveridge, Andrew. "9/11/01-02: A Demographic Portrait Of The Victims In 10048". Gotham Gazette. Retrieved మే 20, 2008. Cite web requires |website= (help)
  64. "Source: Hijacking suspects linked to Afghanistan". CNN. సెప్టెంబర్ 30, 2001. Retrieved జూన్ 8, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  65. "Ground Zero Forensic Work Ends". CBS News. ఫిబ్రవరి 23, 2005. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  66. ఫ్లైట్ 11 యొక్క 87 బాధితులను("American Airlines Flight 11". CNN.), ఫ్లైట్ 175 యొక్క 60 బాధితులను ("United Airlines Flight 175". CNN.) మరియు టవర్ యొక్క 2,606 బాధితులను కలుపుకుంటే("Accused 9/11 plotter Khalid Sheikh Mohammed faces New York trial". CNN. నవంబర్ 13, 2009.) మనకు వచ్చే మొత్తం బాధితులు 2,753.
  67. "More remains found at WTC site Newsday June 22, 2010". Newsday.com. జూన్ 22, 2010. Retrieved నవంబర్ 9, 2010. Cite web requires |website= (help)
  68. 68.0 68.1 "World Trade Center Building Performance Study". FEMA. 2002. Retrieved జులై 12, 2007. Unknown parameter |month= ignored (help); Cite web requires |website= (help)
  69. బజాంట్, Z., వేర్ద్యుర్, M.: మెకానిక్స్ అఫ్ ప్రోగ్రసీవ్ కొల్లాప్స్ , పేజ్ 308. జోర్నాల్ అఫ్ ఇంజనీరింగ్ మెకానిక్స్, మార్చ్ 2007.
  70. "World Trade Center Building Performance Study – Bankers Trust Building" (PDF). FEMA. 2002. Retrieved జులై 12, 2007. Unknown parameter |month= ignored (help); Cite web requires |website= (help)
  71. "The Deutsche Bank Building at 130 Liberty Street". Lower Manhattan Construction Command Center. Retrieved జులై 12, 2007. Cite web requires |website= (help)
  72. "Lower Manhattan – Fiterman Hall". LowerManhattan.info. జులై 1, 2007. Retrieved జులై 10, 2007. Cite web requires |website= (help)
  73. "Verizon Building Restoration". New York Construction (McGraw Hill). Retrieved జూన్ 28, 2007. Cite web requires |website= (help)
  74. "World Trade Center Building Performance Study – Peripheral Buildings" (PDF). FEMA. 2002. Retrieved జులై 12, 2007. Unknown parameter |month= ignored (help); Cite web requires |website= (help)
  75. Bloomfield, Larry (అక్టోబర్ 1, 2001). "New York broadcasters rebuild". Broadcast Engineering. మూలం నుండి జూన్ 4, 2008 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 18, 2008. Cite web requires |website= (help)
  76. "The Pentagon Building Performance Report" (PDF). American Society of Civil Engineers (ASCE). 2003. Retrieved మే 20, 2008. Unknown parameter |month= ignored (help); Cite web requires |website= (help)
  77. 77.0 77.1 "McKinsey Report – Emergency Medical Service response" (PDF). FDNY / McKinsey & Company. ఆగస్టు 9, 2002. Retrieved జులై 12, 2007. Cite web requires |website= (help)
  78. 78.0 78.1 "FDNY McKinsey Report – Executive Summary" (PDF). FDNY / McKinsey & Company. 2002. Retrieved జులై 10, 2007. Unknown parameter |month= ignored (help); Cite web requires |website= (help)
  79. "Fire Apparatus Deployment on September 11" (PDF). FDNY / McKinsey & Company. 2002. Retrieved జులై 10, 2007. Unknown parameter |month= ignored (help); Cite web requires |website= (help)
  80. 80.0 80.1 "McKinsey Report – NYPD". ఆగస్టు 19, 2002. Retrieved జులై 10, 2007. Cite web requires |website= (help)
  81. 81.0 81.1 Alavosius, Mark P.; et al. (2005). "Unity Of Purpose/Unity Of Effort: Private-Sector Preparedness In Times Of Terror". Disaster Prevention & Management. 14 (5): 666–680. doi:10.1108/09653560510634098. Explicit use of et al. in: |author= (help)
  82. "Ceremony closes 'Ground Zero' cleanup". CNN. మే 30, 2002. Retrieved సెప్టెంబర్ 11, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  83. Clarke, Richard A. (2004). Against All Enemies: Inside America's War on Terrorism. New York: Simon & Schuster. pp. 13–14. ISBN 0-743-26823-7.
  84. "FBI Announces List of 19 Hijackers". Federal Bureau of Investigation. సెప్టెంబర్ 14, 2001. మూలం నుండి సెప్టెంబర్ 14, 2001 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved సెప్టెంబర్ 7, 2006. Cite web requires |website= (help)[dead link]
  85. "The Hamburg connection". BBC News. ఆగస్టు 19, 2005. Retrieved అక్టోబర్ 3, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  86. Dorman, Michael (ఏప్రిల్ 17, 2006). "Unraveling 9–11 was in the bags". Security Info Watch. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  87. Leaders, Al-Qa'edah (సెప్టెంబర్ 30, 2001). "Piece by Piece, The Jigsaw of Terror Revealed". London: The Independent. మూలం నుండి డిసెంబర్ 15, 2007 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  88. Tagliabue, John (సెప్టెంబర్ 29, 2001). "A Nation challenged: German Intelligence; German Data Led U.S. to Search For More Suicide Hijacker Teams". The New York Times. Retrieved మే 21, 2008. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  89. "The FBI releases 19 photographs of individuals believed to be the hijackers of the four airliners that crashed on September 11, 01". Federal Bureau of Investigation. United States Department of Justice. సెప్టెంబర్ 27, 2001. మూలం నుండి అక్టోబర్ 1, 2001 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008.
  90. Johnston, David (సెప్టెంబర్ 9, 2003). "Two years later: 9/11 Tactics; Official Says Qaeda Recruited Saudi Hijackers to Strain Ties". The New York Times. Retrieved మే 19, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  91. Rolince, Michael E. (జూన్ 24, 2003). "The Inspector General's Report and the September 11th Response". Federal Bureau of Investigation. United States Department of Justice. మూలం నుండి జులై 13, 2003 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008.[dead link]
  92. Watson, Dale L. (ఫిబ్రవరి 6, 2002). "The Terrorist Threat Confronting the United States". Federal Bureau of Investigation. United States Department of Justice. మూలం నుండి ఏప్రిల్ 5, 2002 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008.[dead link]
  93. "Responsibility for the Terrorist Atrocities in the United States, September 11, 2001". 10 Downing Street. నవంబర్ 14, 2001. మూలం నుండి సెప్టెంబర్ 7, 2004 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008. Cite web requires |website= (help)
  94. Mylroie, Laurie (సెప్టెంబర్ 20, 2006). ""Al Qaeda's Hidden Roots"". Spectator.org. Retrieved నవంబర్ 9, 2010. Cite web requires |website= (help)
  95. Codevilla, Angelo M. ""Osama bin Elvis", by Angelo Codevilla, March 13, 2009". Spectator.org. Retrieved నవంబర్ 9, 2010. Cite web requires |website= (help)
  96. "వై KSM's కన్ఫెషన్ రింగ్స్ ఫాల్స్" రాబర్ట్ బేర్ చే, మార్చ్ 15, 2007, టైం మాగజైన్
  97. "Al-Qaeda's origins and links". BBC News. జులై 20, 2004. Retrieved డిసెంబర్ 7, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  98. Gunaratna, Ronan (2002). Inside Al Qaeda. Berkley Books. pp. 23–33.
  99. "Bin Laden's fatwā (1996)". PBS. Retrieved మే 20, 2008. Cite web requires |website= (help)
  100. 100.0 100.1 "Al Qaeda's 1998 fatwā". The NewsHour with Jim Lehrer. Public Broadcasting Service. Retrieved మే 19, 2008.
  101. "Suspect 'reveals 9/11 planning'". BBC News. సెప్టెంబర్ 22, 2003. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  102. 102.0 102.1 102.2 102.3 102.4 National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States (2004). "Chapter 5". 9/11 Commission Report. Government Printing Office. ISBN 1577363418. Retrieved మే 20, 2008. ఉదహరింపు పొరపాటు: చెల్లని <ref> ట్యాగు; "911-ch5" అనే పేరును విభిన్న కంటెంటుతో అనేక సార్లు నిర్వచించారు
  103. "Bin Ladin Preparing to Hijack US Aircraft and Other Attacks". Director of Central Intelligence. డిసెంబర్ 4, 1998. Retrieved ఏప్రిల్ 18, 2010. Cite web requires |website= (help)
  104. Wright, Lawrence (2006). The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11. Knopf. p. 308. ISBN 037541486X.
  105. Litchblau, Eric (మార్చి 20, 2003). "Bin Laden Chose 9/11 Targets, Al Qaeda Leader Says". New York Times. Retrieved జూన్ 25, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  106. Bergen, Peter (2006). The Osama bin Laden I Know. Free Press. p. 283. ISBN 0743278917.
  107. Wright, Lawrence (2006). The Looming Tower. Alfred P. Knopf. pp. 309–315. ISBN 8483068389.
  108. McDermott, Terry (2005). Perfect Soldiers: The 9/11 Hijackers. HarperCollins. pp. 191–192. ISBN 006058470X.
  109. Bernstein, Richard (సెప్టెంబర్ 10, 2002). "On Path to the U.S. Skies, Plot Leader Met bin Laden". New York Times. Retrieved సెప్టెంబర్ 16, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)[dead link]
  110. Wright, Lawrence (2006). The Looming Tower. Alfred P. Knopf. pp. 304–307. ISBN 8483068389.
  111. Wright, Lawrence (2006). The Looming Tower. Alfred P. Knopf. p. 302. ISBN 8483068389.
  112. "Staff Monograph on 9/11 and Terrorist Travel" (PDF). 9/11 Commission. 2004. Cite web requires |website= (help)
  113. Irujo, Jose Maria (మార్చి 21, 2004). "Atta recibió en Tarragona joyas para que los miembros del 'comando' del 11-S se hiciesen pasar por ricos saudíes" (Spanish లో). El Pais. Retrieved సెప్టెంబర్ 15, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  114. Gunarathna, Rohan (2002). Inside Al Qaeda, Global Network of Terror. Berkley Books. pp. 61–62.
  115. 115.0 115.1 "Full transcript of bin Ladin's speech". Al Jazeera. నవంబర్ 2, 2004. మూలం నుండి ఏప్రిల్ 10, 2007 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  116. "Pakistan to Demand Taliban Give Up Bin Laden as Iran Seals Afghan Border". Fox News Channel. సెప్టెంబర్ 16, 2001. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  117. "Bin Laden on tape: Attacks 'benefited Islam greatly'". CNN. డిసెంబర్ 14, 2001. Retrieved నవంబర్ 9, 2007. Reveling in the details of the fatal attacks, bin Laden brags in Arabic that he knew about them beforehand and says the destruction went beyond his hopes. He says the attacks "benefited Islam greatly". Cite news requires |newspaper= (help)
  118. Haas, Ed (మార్చి 7, 2007). "Taking the fat out of the fat bin Laden confession video". Muckraker Report. Retrieved మే 1, 2008. Cite web requires |website= (help)
  119. "Al-Qaeda 'plotted nuclear attacks'". BBC News. September 8, 2002. Retrieved Jan 2010. Cite news requires |newspaper= (help); Check date values in: |accessdate= (help)
  120. "Transcript: Bin Laden video excerpts". BBC News. డిసెంబర్ 27, 2001. Retrieved సెప్టెంబర్ 7, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  121. Michael, Maggie (అక్టోబర్ 29, 2004). "Bin Laden, in statement to U.S. people, says he ordered Sept. 11 attacks". SignOnSanDiego.com. Associated Press. Retrieved మే 2, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  122. "Bin Laden 9/11 planning video aired". CBC News. సెప్టెంబర్ 7, 2006. మూలం నుండి అక్టోబర్ 13, 2007 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  123. "'We left out nuclear targets, for now'". London: The Guardian. మార్చి 4, 2003. మూలం నుండి మార్చి 2, 2008 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008. Yosri Fouda of the Arabic television channel al-Jazeera is the only journalist to have interviewed Khalid Sheikh Mohammed, the al-Qaida military commander arrested at the weekend. Here he describes the two-day encounter with him and his fellow organiser of September 11, Ramzi bin al- Shibh: [...] Summoning every thread of experience and courage, I looked Khalid in the eye and asked: ‘Did you do it?’ The reference to September 11 was implicit. Khalid responded with little fanfare: ‘I am the head of the al-Qaida military committee,’ he began, ‘and Ramzi is the coordinator of the Holy Tuesday operation. And yes, we did it.’ Cite news requires |newspaper= (help)
  124. Leonard, Tom; Spillius, Alex (అక్టోబర్ 10, 2008). "Alleged 9/11 mastermind wants to confess to plot". London: Telegraph. Retrieved జులై 6, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  125. 125.0 125.1 "September 11 suspect 'confesses'". Al Jazeera. మార్చి 15, 2007. Retrieved జూన్ 10, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  126. Making of the Death Pilots. MSNBC-TV. మార్చి 2002.
  127. Whitaker, Brian (సెప్టెంబర్ 10, 2002). "Al-Qaida tape finally claims responsibility for attacks". London: Guardian. Retrieved మే 7, 2007. Cite news requires |newspaper= (help)
  128. Shannon, Elaine; Weisskopf, Michael (మార్చి 24, 2003). "Khalid Sheikh Mohammed Names Names". TIME. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  129. "Key 9/11 suspect 'admits guilt'". BBC News. మార్చి 15, 2007. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  130. Nichols, Michelle (మే 8, 2008). "US judge orders CIA to turn over 'torture' memo-ACLU". Reuters. Retrieved సెప్టెంబర్ 26, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  131. "9/11 suspects face New York trial". BBC News. నవంబర్ 13, 2009. Retrieved నవంబర్ 14, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  132. "Substitution for Testimony of Khalid Sheikh Mohammed" (PDF). United States District Court for the Eastern District of Virginia. United States Department of Justice. 2006. p. 24. Retrieved మే 20, 2008.
  133. Clewley, Robin (సెప్టెంబర్ 27, 2001). "How Osama Cracked FBI's Top 10". Wired. మూలం నుండి మే 26, 2012 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved జులై 6, 2007. Cite web requires |website= (help)
  134. "Spain jails 18 al-Qaeda operatives". Melbourne: The Age. సెప్టెంబర్ 27, 2005. Retrieved మే 19, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  135. "18 jailed in Spanish Al-Qaeda trial". Forbes. సెప్టెంబర్ 26, 2005. Retrieved మే 19, 2008. Cite web requires |website= (help)
  136. "Country Reports on Terrorism 2006". Embassy of the United States in Spain. United States Department of State. అక్టోబర్ 2, 2007. Retrieved మే 19, 2008.
  137. 140.0 140.1 టెక్స్ట్ అఫ్ ది 1998 ఫత్వా PBS చే అనువాదం
  138. "Full transcript of bin Laden's "Letter to America"". Guardian. Retrieved నవంబర్ 9, 2010. Cite web requires |website= (help)
  139. " సరే సంఘటనల వెనకాల జరిగిన కదా గురించి నేను మాట్లాడతాను ఇంకా, తీసుకున్న నిర్ణయానికి దారితీసిన యథార్థముగా సంఘటనలను నేను మేకు చెబుతాను."[1] -2004 ఒసామా బిన్ లాడెన్ వీడియో
  140. ప్లోత్జ్, డేవిడ్ (2001) వాట్ డస్ ఒసామా బిన్ లాడెన్ వాంట్?, స్లేట్
  141. Bergen, Peter L. (2001). Holy War Inc. Simon & Schuster. p. 3.
  142. 145.0 145.1 "1998 Al Qaeda fatwā". Fas.org. Retrieved నవంబర్ 9, 2010. Cite web requires |website= (help)
  143. 146.0 146.1 Yusufzai, Rahimullah (సెప్టెంబర్ 26, 2001). "Face to face with Osama". London: The Guardian. Retrieved మే 13, 2010. Cite news requires |newspaper= (help)
  144. "Full text of Bin Laden's "Letter to America"". Guardian. Retrieved నవంబర్ 9, 2010. Cite web requires |website= (help)
  145. బిన్ లాడెన్స్ 2004 దాడుల పై ప్రసారం, అందులో దాడులకు గల కారణాలను తను ఈ విధముగా వివరించెను " 1982 లో ఇస్రాయిల్స్ లెబనాన్ ను దాడి చేయటానికి అమెరికా అనుమతించినది మరియు అమెరికన్ సిక్ష్థ ఫ్లీట్ వారికి సహాయం చేసించి అది నా ఆత్మా ను ప్రత్యక్షముగా ప్రభావితం చేసినది ప్రస్తుత సంఘటనల కు మూలం. ఈ యొక్క విస్పోటనం మొదలైనది, చాల మంది మృత్యువాతపడ్డారు అనేక మందికి గాయాలయ్యాయి ఇతరులు భయబ్రాంతులయ్యారు మరియు గల్లంతయ్యారు. " (అల్ జజీర నుండి వాక్య ఆన్ లైన్ హియర్)
  146. బిన్ లాడెన్స్ టేప్ ప్రసారం జనవరి 2010, అందులో తన వాక్యాలు "ఇస్రాయిల్ కు U.S. మద్దతు కోనసాగినంత కాలం మీ [యునైటెడ్ స్టేట్స్] పై మా దాడులు కొనసాగుతాయి .... నైజీరియన్ హీరో ఉమర్ ఫరూక్ అబ్దుల్ ముతల్లబ్ చే సందేశం పంపించే ఈ ప్రయత్నం, సెప్టెంబర్. 11 హీరోస్ చే ఇవ్వబడిన క్రితం సందేశానికి స్థిరీకరణ". ("బిన్ లాడెన్ వాక్య: U.S. ఇస్రాయిల్ కు మద్దతు ఇచ్చినంత కాలం దాడులు కొనసాగుతాయి", Haaretz.com లో ఆన్ లైన్ హియర్).
  147. దీనిని కూడా చూడుము 1998 అల్-ఖైదా ఫత్వా: "[త]మ లక్ష్యం [యునైటెడ్ స్టేట్స్] జ్యూస్ పెట్టి స్టేట్ కు లభించడానికి మరియు జెరూసలెం వృత్తి నుండి ద్యాస మళ్ళించడానికి మరియు అక్కడ ముస్లింల హత్యా. దీనికి ఉత్తమ ఆధారమ అత్యంత భలమైన పక్క దేశం అయిన ఇరాక్ ను ద్వంసం చేయడానికి వారి ఆతురత మరియు ఇరాక్, సౌది అరేబియా, ఈజిప్ట్, మరియు సుడాన్ వంటి ప్రాంతాలను వారి ఐక్యమత్య లేమి మరియు భరోసా కేక నిలిచివుండలేని ఇస్రాయిల్ బలహీనత తో ముక్కలు చేయాలనే వారి ఉత్సాహం ఇంకా పెనిన్సుల పై క్రూరమైన పవిత్ర యుద్ధ వృత్తి కొనసాగింపు." 1998 ఫత్వా వాక్య నుంచి PBS చే అనువదించబడినది
    • Mearsheimer, John J. (2007). The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy. Macmillan. p. 67.
    • Kushner, Harvey (2003). Encyclopedia of terrorism. SAGE. p. 389.
    • Murdico, Suzanne (2003). Osama Bin Laden. Rosen Publishing Group. p. 64.
    • Kelley, Christopher (2006). Executing the Constitution. SUNY Press. p. 207.
    • Ibrahim, Raymond (2007). The Al Qaeda reader. Random House. p. 276.
    • Berner, Brad (2007). The World According to Al Qaeda. Peacock. p. 80.
  148. బెర్నార్డ్ లివీస్ 2004 పుస్తకం లో The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror, తన వైరానికి వాదన, ఒకప్పటి శక్తివంతమైన పాశ్చాత్య ఆలోచనలైన — అరబ్ సామ్యవాదం, అరబ్ ఉదారవాదం మరియు అరబ్ లౌకికవాదం ను దిగుమతి చేసుకొన్నఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క పతనం ఆధారం ద్వారా పశ్చిమం ను అర్ధం చేసుకొనవచ్చు. గడిచిన మూడు శతాబ్దాల్లో, ఇస్లాం ప్రపంచం తమ ఆధిపత్యం మరియు నాయకత్వం ను పోగిట్టుకుంది మరియు ఆధునిక పశ్చిమం ఇంకా వేగంగా ముందుకు పోతున్న ఆధునిక ధోరణి రెండిటికి వెనక పడినది. ఈ యొక్క విశాలమైన దూరం వలన తీవ్రమైన వ్యవహారిక మరియు భావోగ్వేధక ఇబ్బందులు కలిగించింది. ఈ యొక్క ఇబ్బందులకు పరిపాలకులు, ఆలోచనాకారులు మరియు తిరుగుబాటుదారులు ఏలాంటి సమాధానాలు కనిపెట్టలేకపోయారు. [52] నుంచి బెర్నార్డ్ లివీస్. 2004
  149. 'ది స్పిరిట్ అఫ్ టెర్రరిసం' అనే సేర్షిక కలిగిన వ్యాసం లో, జీన్ బాడ్రిల్లర్డ్ 9/11 ను "ప్రపంచీకరణ ప్రక్రియ కై ప్రశ్న యొక్క మొట్ట మొదటి సంఘటన గా అభివర్ణించారు" . Baudrillard. "The spirit of terrorism". Retrieved డిసెంబర్ 15, 2009. Cite web requires |website= (help)
    • మైఖేల్ స్కాట్ట్ డోరన్ మరియు పీటర్ బెర్గన్ 9/11 అమెరికా ను యుద్దానికి రెచ్చగొట్టడానికి పాన్-ఇస్లమిసిక్ విప్లవం ను ప్రేరేపించడానికి ఒక ప్రణాళిక బద్దమైన పద్దతి గా వాదించారు. మైఖేల్ స్కాట్ట్ డోరన్ దాడులు ముస్లింల మధ్యలో మతపరమైన ఘర్షణలు పెంచడం లో భాగమని అర్ధంచేసుకోవచ్చని వాదించారు. సంబడి ఎల్స్ సివిల్ వార్ అనే వ్యాసం లో డోరన్ వాదన ప్రకారం బిన్ లాడెన్స్ అనుచరులు: "అన్యాయం అనే సముద్రం చే చుట్టుబడిన నిజమైన ధీవి గా వారికీ వారు పరిగనిన్చుకున్డురు". "somebody-elses-civil-war". Foreign Affairs. Retrieved డిసెంబర్ 5, 2009. Cite web requires |website= (help)
    • U.S. ప్రతికారం పశ్చిమం పై నమ్మకం కలిగిస్తుందని ఆశిద్దాం, బిన్ లాడెన్ అరబ్ నేషన్స్ మరియు ఇతరత్రా చోట్ల విప్లవాన్ని రగిలించడానికి చూస్తున్నాడు. డోరన్ వాదన ఒసామా బిన్ లాడెన్ వీడియోస్ మిడ్దిల్ ఈస్ట్ లందు వ్యతిరేక ప్రతి స్పందన కలిగించడానికి మరియు ముస్లిం పౌరుల్లో హింసాత్మకంగా స్పందించడానికి U.S.ను తమ ప్రాంతంలో నిమగ్నం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. Doran, Michael Scott (2005). Understanding the War on Terror. New York: Norton. pp. 72–75. ISBN 0-87609-347-0.
    • ది ఒసామా బిన్ లాడెన్ ఐ నో లో, కర్రేస్పాన్డేంట్పీటర్ బెర్గెన్ వాదన ప్రకారం దాడులు యునైటెడ్ స్టేట్స్ తమ మిలిటరీ మరియు సాంస్కృతిక ముద్రను మిడ్దిల్ ఈస్ట్ లో వ్యాపించడానికి తద్వారా నాన్ ముస్లిం గవర్నమెంట్ ను ముస్లింలు ఏదుర్కునే విధముగా చేసి ఆ ప్రాంతం లో సంరక్షణా ఇస్లామిక్ ప్రభుత్వం స్థాపించాలని చూస్తుంది. Bergen, Peter (2006). The Osama bin Laden I Know: An Oral History of al Qaeda's Leader. New York: Free Press. p. 229. ISBN 0-7432-7891-7.
  150. Stein, Howard F. (2003). "Days of Awe: September 11, 2001 and its Cultural Psychodynamics". Journal for the Psychoanalysis of Culture and Society. Columbus, OH: Ohio State University Press. 8 (2): 187–199. doi:10.1353/psy.2003.0047. ISSN 1088-0763.
  151. "Asthma Rates Up Among Ground Zero Workers". CBS News. Associated Press. ఆగస్టు 27, 2007. Cite news requires |newspaper= (help); |access-date= requires |url= (help)
  152. Glynn, Simone A.; Busch, MP; Schreiber, GB; Murphy, EL; Wright, DJ; Tu, Y; Kleinman, SH; Nhlbi Reds Study, Group (మే 7, 2003). "Effect of a National Disaster on Blood Supply and Safety: The September 11 Experience". Journal of the American Medical Association. American Medical Association. 289 (17): 2246. doi:10.1001/jama.289.17.2246. PMID 12734136. Retrieved మే 20, 2008.
  153. "Red Cross Woes". PBS. డిసెంబర్ 19, 2001. Retrieved మే 1, 2008. Cite web requires |website= (help)
  154. కాటేస్ SW, స్కీచ్టర్ DS (2004). ప్రి స్కూలర్స్' ట్రామాటిక్ స్ట్రెస్ పోస్ట్-9/11: రిలేషనల్ అండ్ డెవ్లప్మెంటల్ పర్స్పేక్టీవ్స్. డిసాస్టార్ సైక్యటరి: ఏ క్లోసర్ లుక్. సైక్యట్రిక్ క్లినిక్స్ అఫ్ నార్త్ అమెరిక, 27, 473–489.
  155. స్కీచ్టర్ DS, కాటేస్ SW, ఫస్ట్ E (2002). వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ దాడుల్లో పిల్లల మరియు వారి కుటుంబాల తీవ్రమైన ప్రతిస్పందనల యొక్క పరిశీలనలు. జోర్నాల్ అఫ్ జీరో-టు-త్రీ: నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ఇన్ఫాంట్స్, టోడ్డ్లర్స్, అండ్ ఫామిలీస్, 22(3), 9–13.
  156. కాటేస్ SW, రోసేన్తాల్ J, స్కీచ్టర్ DS—Eds. (2003). సెప్టెంబర్ 11: ట్రామా అండ్ హ్యూమన్ బొండ్స్. న్యూ యార్క్: టేలర్ అండ్ ఫ్రాన్సిస్, Inc.
  157. క్లెయిన్, డెవోయి, మిరాండ-జూలియన్, లినాస్ (2009). సెప్టెంబర్ 11th కు చిన్న పిల్లల ప్రతి స్పందన: ది న్యూయార్క్ సిటీ అనుభవం. ఇన్ఫాంట్ మెంటల్ హెల్త్ జోర్నాల్. 30(1), 1–22.
  158. FDC (ఏప్రిల్ 13, 2007). "NOTAMs/Flight Restrictions in Effect on 9/13/01" (PDF). Federal Bureau of Investigation (hosted at JudicialWatch). p. 15ff. Cite web requires |website= (help); External link in |publisher= (help)
  159. 164.0 164.1 "Wartime". National Commission on Terrorists Attacks upon the United States. U.S. Congress. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006.
  160. "Actions taken following September 11 terrorist attacks" (Press release). Transport Canada. డిసెంబర్ 11, 2001. Retrieved ఏప్రిల్ 23, 2009.
  161. Roberts, Joel (సెప్టెంబర్ 4, 2002). "Plans For Iraq Attack Began On 9/11". CBS News. Retrieved అక్టోబర్ 7, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  162. Borger, Julian (ఫిబ్రవరి 24, 2006). "Blogger bares Rumsfeld's post 9/11 orders". London: Guardian News and Media Limited. Retrieved అక్టోబర్ 7, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  163. "Statement by the North Atlantic Council". NATO. సెప్టెంబర్ 15, 2001. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Article 5: The Parties agree that an armed attack against one or more of them in Europe or North America shall be considered an attack against them all and consequently they agree that, if such an armed attack occurs, each of them, in exercise of the right of individual or collective self-defence recognised by Article 51 of the Charter of the United Nations, will assist the Party or Parties so attacked by taking forthwith, individually and in concert with the other Parties, such action as it deems necessary, including the use of armed force, to restore and maintain the security of the North Atlantic area. / Any such armed attack and all measures taken as a result thereof shall immediately be reported to the Security Council. Such measures shall be terminated when the Security Council has taken the measures necessary to restore and maintain international peace and security. Cite web requires |website= (help)
  164. C. S. Kuppuswamy (నవంబర్ 2, 2005). "Terrorism in Indonesia : Role of the Religious Organisation". South Asia Analysis Group. మూలం నుండి జూన్ 11, 2007 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved జులై 6, 2007. Cite journal requires |journal= (help)
  165. Banlaoi, Rommel (2006). "Radical Muslim Terrorism in the Philippines". In Tan, Andrew (సంపాదకుడు.). Handbook on Terrorism and Insurgency in Southeast Asia. London: Edward Elgar Publishing.
  166. "Presidential Approval Ratings – George W. Bush". Gallup. Retrieved ఏప్రిల్ 9, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  167. Pooley, Eric. "Mayor of the World". Time 2001 Person of the Year. Time. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006.
  168. Barrett, Devlin (డిసెంబర్ 23, 2003). "9/11 Fund Deadline Passes". CBS News. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  169. "'Shadow Government' News To Congress". CBS News. మార్చి 2, 2002. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  170. "The USA PATRIOT Act: Preserving Life and Liberty". United States Department of Justice. Retrieved సెప్టెంబర్ 12, 2008. Cite web requires |website= (help)
  171. "Uncle Sam Asks: "What The Hell Is Going On Here?" in New ACLU Print and Radio Advertisements" (Press release). American Civil Liberties Union. సెప్టెంబర్ 3, 2003. Retrieved మే 20, 2008.
  172. Eggen, Dan (సెప్టెంబర్ 30, 2004). "Key Part of Patriot Act Ruled Unconstitutional". Washington Post. Retrieved మే 18, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  173. "Federal judge rules 2 Patriot Act provisions unconstitutional". CNN. సెప్టెంబర్ 26, 2007. Retrieved మే 19, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  174. VandeHei, Jim (జనవరి 5, 2006). "Cheney Cites Justifications For Domestic Eavesdropping". Washington Post. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  175. 180.0 180.1 "Hate crime reports up in wake of terrorist attacks". CNN. సెప్టెంబర్ 17, 2001. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  176. "U.S. Officials Should Have Been Better Prepared For Hate Crime Wave". Human Rights Watch. నవంబర్ 14, 2002. Retrieved సెప్టెంబర్ 11, 2008. Cite web requires |website= (help)
  177. "Many minority groups were victims of hate crimes after 9-11". Ball State University. అక్టోబర్ 9, 2003. Retrieved సెప్టెంబర్ 11, 2008. Cite web requires |website= (help)
  178. "American Backlash: Terrorist Bring War Home in More Ways Than One" (PDF). SAALT. 2003. Retrieved ఫిబ్రవరి 14, 2010. Cite web requires |website= (help)
  179. Thayil, Jeet (అక్టోబర్ 12, 2001). "645 racial incidents reported in week after September 11". India Abroad.
  180. American Muslim Leaders. "Muslim Americans Condemn Attack". ISNA. Retrieved డిసెంబర్ 19, 2006. Cite web requires |website= (help)
  181. Beaulieu, Dan (సెప్టెంబర్ 12, 2001). "Muslim groups around world condemn the killing of innocents". Agence France Presse – English. |access-date= requires |url= (help)
  182. Davis, Joyce M. (సెప్టెంబర్ 13, 2001). "Muslims condemn attacks, insist Islam not violent against innocents". Knight Ridder Washington Bureau. |access-date= requires |url= (help)
  183. Witham, Larry (సెప్టెంబర్ 12, 2001). "Muslim groups decry attacks; No cause justifies the 'immoral' act, U.S. councils say". The Washington Times. |access-date= requires |url= (help)
  184. Hertzberg, Hendrik (సెప్టెంబర్ 11, 2006). "Lost love". The New Yorker. Retrieved మే 19, 2008. Cite web requires |website= (help)
  185. "Attacks draw mixed response in Mideast". CNN.com. సెప్టెంబర్ 12, 2001. Retrieved మార్చి 30, 2007. Cite news requires |newspaper= (help)
  186. "U.S. President Bush's speech to United Nations". CNN. నవంబర్ 10, 2001. Retrieved ఏప్రిల్ 14, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  187. పాకిస్తాన్|ముషార్రఫ్ బుల్లీడ్ ఇంటు సప్పోర్టింగ్ వార్ ఆన్ టెర్రర్. dawn.Com (2009-12-09). 2008-04-20న పొందబడినది
  188. Khan, Aamer Ahmed (మే 4, 2005). "Pakistan and the 'key al-Qaeda' man". BBC. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  189. Hamilton, Stuart (ఆగస్టు 24, 2002). "September 11, the Internet, and the effects on information provision in Libraries" (PDF). 68th IFLA Council and Conference. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006.
  190. "G8 counter-terrorism cooperation since September 11 backgrounder". Site Internet du Sommet du G8 d'Evian. Retrieved సెప్టెంబర్ 14, 2006. Cite web requires |website= (help)
  191. Walsh, Courtney C (మార్చి 7, 2002). "Italian police explore Al Qaeda links in cyanide plot". Christian Science Monitor. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite web requires |website= (help)
  192. "SE Asia unites to smash militant cells". CNN. మే 8, 2002. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  193. Talanian, Nancy (2002). "A Guide to Provisions of the USA Patriot Act and Federal Executive Orders that threaten civil liberties" (PDF). Bill of Rights Defense Committee. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite web requires |website= (help)
  194. "Reform the Patriot Act – Do not Expand It!". American Civil Liberties Union. మూలం నుండి సెప్టెంబర్ 11, 2006 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved సెప్టెంబర్ 14, 2006. Cite web requires |website= (help)
  195. "Liberty – Protecting Civil Liberties Promoting Human Rights : Terrorism". Liberty. Retrieved సెప్టెంబర్ 14, 2006. Cite web requires |website= (help)
  196. "Euro MPs urge Guantanamo closure". BBC News. జూన్ 13, 2006. Retrieved మే 20, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  197. Mendez, Juan E. (మార్చి 13, 2002). "Detainees in Guantanamo Bay, Cuba; Request for Precautionary Measures, Inter-Am. C.H.R." University of Minnesota. Retrieved ఏప్రిల్ 14, 2008. Cite web requires |website= (help)
  198. "USA: Release or fair trials for all remaining Guantánamo detainees". Amnesty International. మే 2, 2008. Retrieved మే 4, 2008. Cite web requires |website= (help)
  199. Michael G. Schechter (2005). United Nations Global Conferences. Routledge. pp. 177–182. ISBN 0415343801.
  200. "UK | Muslim community targets racial tension". BBC News. సెప్టెంబర్ 19, 2001. Retrieved సెప్టెంబర్ 12, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  201. "Final Report on the Collapse of World Trade Center Building 7" (PDF). National Institute of Standards and Technology. 2008. pp. 25–8. Retrieved ఆగస్టు 31, 2009. Unknown parameter |month= ignored (help); Cite web requires |website= (help)
  202. Bazant, Zdenek P. (2007). "Mechanics of Progressive Collapse: Learning from World Trade Center and Building Demolitions" (PDF). Journal of Engineering Mechanics. American Society of Civil Engineers. 133 (3): 308–319. doi:10.1061/(ASCE)0733-9399(2007)133:3(308). మూలం (PDF) నుండి మార్చి 2, 2008 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 20, 2008. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Unknown parameter |month= ignored (help)
  203. Makinen, Gail (సెప్టెంబర్ 27, 2002). "The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment" (PDF). Congressional Research Service. Library of Congress. p. 17. Retrieved మే 21, 2008.
  204. Barnhart, Bill (సెప్టెంబర్ 17, 2001). "Markets reopen, plunge". Chicago Tribune. Retrieved మే 3, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  205. 210.0 210.1 Bob, Fernandez (సెప్టెంబర్ 22, 2001). "U.S. Markets Decline Again". KRTBN Knight Ridder Tribune Business News. The Philadelphia Inquirer. |access-date= requires |url= (help)
  206. Dolfman, Michael L., Solidelle F. Wasser (2004). "9/11 and the New York City Economy". Monthly Labor Review. 127.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  207. 212.0 212.1 Makinen, Gail (సెప్టెంబర్ 27, 2002). "The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment" (PDF). Congressional Research Service. Library of Congress. p. 5. Retrieved మే 21, 2008.
  208. Hensell, Lesley (డిసెంబర్ 14, 2001). "Tough Times Loom For Manhattan Commercial Market". Realty Times. Retrieved మే 3, 2008. Cite web requires |website= (help)
  209. Parrott, James (మార్చి 8, 2002). "The Employment Impact of the September 11 World Trade Center Attacks: Updated Estimates based on the Benchmarked Employment Data" (PDF). The Fiscal Policy Institute. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite web requires |website= (help)
  210. Fuerst, Franz (సెప్టెంబర్ 7, 2005). "Exogenous Shocks and Real Estate Rental Markets: An Event Study of the 9/11 Attacks and their Impact on the New York Office Market". Russell Sage Foundation. Retrieved మే 10, 2007. Cite web requires |website= (help)
  211. Russell, James S. (నవంబర్ 7, 2004). "Do skyscrapers still make sense? Revived downtowns and new business models spur tall-building innovation". Architectural Record. Retrieved మే 10, 2007. Cite web requires |website= (help)
  212. Bhadra, Dipasis (2004). "Airline Networks: An Econometric Framework to Analyze Domestic U.S. Air Travel". United States Department of Transportation. Retrieved మే 21, 2008. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite web requires |website= (help)
  213. Gates, Anita (సెప్టెంబర్ 11, 2006). "Buildings Rise from Rubble while Health Crumbles". The New York Times. Retrieved మే 18, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  214. "What was Found in the Dust". New York Times. సెప్టెంబర్ 5, 2006. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  215. DePalma, Anthony (మే 13, 2006). "Tracing Lung Ailments That Rose With 9/11 Dust". The New York Times. Retrieved మే 3, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  216. Shapiro, Rich (సెప్టెంబర్ 10, 2007). "Cancer ends his fitness life after toil at the Pit". New York Daily News. Retrieved మే 3, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  217. "Updated Ground Zero Report Examines Failure of Government to Protect Citizens". Sierra Club. 2006. Retrieved మే 21, 2008. Cite web requires |website= (help)
  218. Smith, Stephen (ఏప్రిల్ 28, 2008). "9/11 "Wall Of Heroes" To Include Sick Cops". CBS News. Retrieved మే 3, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  219. "CCCEH Study of the Effects of 9/11 on Pregnant Women and Newborns" (PDF). World Trade Center Pregnancy Study. Columbia University. 2006. Retrieved ఏప్రిల్ 14, 2008.
  220. లంగ్ ఫంక్షన్ అఫ్ 9/11 రేస్క్యురర్స్ ఫెల్, అధ్యయనం కనుగొంది ది న్యూ యార్క్ టైమ్స్ ఏప్రిల్ 7, 2010
  221. DePalma, Anthony (అక్టోబర్ 18, 2006). "Many Ground Zero Workers Gain Chance at Lawsuits". The New York Times. Retrieved మే 18, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  222. Neumeister, Larry (ఫిబ్రవరి 2, 2006). "Judge Slams Ex-EPA Chief Over Sept. 11". San Francisco Chronicle. Associated Press. మూలం నుండి మే 24, 2008 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved మే 3, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  223. Heilprin, John (జూన్ 23, 2003). "White House edited EPA's 9/11 reports". Seattle Post-Intelligencer. Retrieved ఏప్రిల్ 12, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  224. Smith, Ben (సెప్టెంబర్ 18, 2006). "Rudy's black cloud. WTC health risks may hurt Prez bid". Daily News. Retrieved మే 21, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  225. Sakers, Don (మే 2010). "The Reference Library: Book Review of The Science of Fear". New York City: Analog. p. 106. Cite news requires |newspaper= (help)
  226. "Testimony of Dale L. Watson, Executive Assistant Director, Counterterrorism/Counterintelligence Division, FBI Before the Senate Select Committee on Intelligence". ఫిబ్రవరి 6, 2002. మూలం నుండి ఏప్రిల్ 5, 2002 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved సెప్టెంబర్ 15, 2009. Cite web requires |website= (help)[dead link]
  227. "National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States". govinfo.library.unt.edu. Retrieved జూన్ 17, 2008. Cite web requires |website= (help)
  228. Posner, Richard A. (ఆగస్టు 29, 2004). "The 9/11 Report: A Dissent". The New York Times. Retrieved ఏప్రిల్ 14, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  229. Ed Henry (ఏప్రిల్ 26, 2004). "Republicans amplify criticism of 9/11 commission". CNN.com. Retrieved ఏప్రిల్ 14, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  230. "NIST's World Trade Center Investigation". National Institute of Standards and Technology. U.S. Department of Commerce. డిసెంబర్ 14, 2007. Retrieved మే 3, 2008.
  231. "Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster". National Institute of Standards and Technology. United States Department of Commerce. జూన్ 8, 2006. Retrieved ఏప్రిల్ 30, 2008.
  232. 237.0 237.1 "NIST WTC 7 Investigation Finds Building Fires Caused Collapse". National Institute of Standards and Technology. United States Department of Commerce. ఆగస్టు 21, 2008. Retrieved ఆగస్టు 22, 2008.
  233. National Construction Safety Team (2005). "Executive Summary". Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers (PDF). National Institute of Standards and Technology. United States Department of Commerce. Retrieved మే 21, 2008. Unknown parameter |month= ignored (help)
  234. Irfanoglu, Ayhan; Hoffmann, Christoph M. (2008). "An Engineering Perspective of the Collapse of WTC-I". Journal of Performance of Constructed Facilities. 22 (62).
  235. Tally, Steve (జూన్ 12, 2007). "Purdue creates scientifically based animation of 9/11 attack". Purdue News Service. Retrieved ఆగస్టు 29, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  236. Sigmund, Pete (సెప్టెంబర్ 25, 2002). "Building a Terror-Proof Skyscraper: Experts Debate Feasibility, Options". Retrieved జనవరి 24, 2008. Cite web requires |website= (help)
  237. "Translating WTC Recommendations Into Model Building Codes". National Institute of Standards and Technology. అక్టోబర్ 25, 2007. Retrieved జనవరి 24, 2008. Cite web requires |website= (help)
  238. "Deep Background". American Conservative. ఏప్రిల్ 1, 2005. Retrieved మార్చి 29, 2007. Cite web requires |website= (help)
  239. Shrader, Katherine (మే 17, 2007). "Senators Want CIA to Release 9/11 Report". San Francisco Chronicle. Associated Press. మూలం నుండి అక్టోబర్ 17, 2007 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved ఏప్రిల్ 14, 2008.
  240. Taylor, Tess (సెప్టెంబర్ 26, 2001). "Rebuilding in New York" (68). Architecture Week. Retrieved మే 21, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  241. Lubell, Sam (డిసెంబర్ 5, 2005). "Power Struggle Heats Up While Development Moves Slowly at Ground Zero". Architectural Record. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite web requires |website= (help)
  242. Buettner, Russ. "Fat cats milked Ground Zero". Daily News. Retrieved సెప్టెంబర్ 8, 2006. Cite web requires |website= (help)
  243. Bagli, Charles V. (సెప్టెంబర్ 22, 2006). "An Agreement Is Formalized on Rebuilding at Ground Zero". The New York Times. Text "accessdate-2010-09-02" ignored (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  244. Dunlap, David W. (జూన్ 28, 2006). "Revised Design for Freedom Tower Unveiled". The New York Times. Retrieved డిసెంబర్ 29, 2008. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  245. ఫ్రీడం టవర్ పేరు వాన్ వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ గా మార్చబడినది న్యూస్ డే మార్చ్ 26, 2009
  246. "Talk of delaying WTC towers for decades". Associated Press. ఏప్రిల్ 16, 2009. Retrieved ఏప్రిల్ 19, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)[dead link]
  247. Oglesby, Christy (సెప్టెంబర్ 11, 2002). "Phoenix rises: Pentagon honors 'hard-hat patriots'". CNN. Retrieved జూన్ 13, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  248. "Honoring the fallen, From New York to Texas, Americans pay respect to the victims of terrorism". The Dallas Morning News. సెప్టెంబర్ 15, 2001. Cite news requires |newspaper= (help)
  249. Ahrens, Frank (సెప్టెంబర్ 15, 2001). "Sorrow's Legions; Washingtonians Gather With Candles, Prayers And a Shared Grief". Washington Post. Cite news requires |newspaper= (help)
  250. "Bush Thanks Canadians for Helping After 9/11". Fox News. డిసెంబర్ 1, 2004. Retrieved జులై 21, 2007. Cite news requires |newspaper= (help)
  251. Sigmund, Pete (సెప్టెంబర్ 26, 2001). "Crews Assist Rescuers in Massive WTC Search". Construction Equipment Guide. Retrieved జనవరి 24, 2008. Cite web requires |website= (help)
  252. "Tribute in light to New York victims". BBC News. మార్చి 6, 2002. Retrieved జులై 21, 2007. Cite news requires |newspaper= (help)
  253. "About the World Trade Center Site Memorial Competition". World Trade Center Site Memorial Competition. Retrieved సెప్టెంబర్ 12, 2008. Cite web requires |website= (help)
  254. "WTC Memorial Construction Begins". CBS News. మార్చి 6, 2006. Retrieved జులై 22, 2007. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  255. Dunlap, David (సెప్టెంబర్ 25, 2005). "Governor Bars Freedom Center at Ground Zero". The New York Times. Retrieved మే 21, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  256. Miroff, Nick (సెప్టెంబర్ 11, 2008). "Creating a Place Like No Other". The Washington Post. The Washington Post Company. Retrieved సెప్టెంబర్ 12, 2008.
  257. Miroff, Nick (సెప్టెంబర్ 11, 2008). "A Long-Awaited Opening, Bringing Closure to Many". The Washington Post. The Washington Post Company. Retrieved సెప్టెంబర్ 11, 2008.
  258. Dwyer, Timothy (మే 26, 2007). "Pentagon Memorial Progress Is Step Forward for Families". The Washington Post. Retrieved మే 21, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  259. "DefenseLINK News Photos – Pentagon's America's Heroes Memorial". Department of Defense. Retrieved జులై 24, 2007. Cite web requires |website= (help)
  260. "Sept. 11 Flight 93 Memorial Design Chosen". Fox News. సెప్టెంబర్ 8, 2005. Retrieved జులై 22, 2007. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  261. "Flight 93 Memorial Project". Flight 93 Memorial Project / National Park Service. మూలం నుండి ఏప్రిల్ 11, 2008 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved ఏప్రిల్ 14, 2008. Cite web requires |website= (help)
  262. Ganassi, Michelle (ఆగస్టు 25, 2008). "NY firefighter donating steel to Shanksville". Daily American. Retrieved ఆగస్టు 22, 2008.
  263. Gaskell, Stephanie (ఆగస్టు 25, 2008). "Pa. site of 9/11 crash gets WTC beam". New York Daily news. Retrieved ఆగస్టు 25, 2008.
  264. Fessenden, Ford (నవంబర్ 18, 2002). "9/11; After the World Gave: Where $2 Billion in Kindness Ended Up". The New York Times. Retrieved మే 21, 2008. Cite news requires |newspaper= (help)
  265. Newman, Andy (సెప్టెంబర్ 11, 2010). "At a Memorial Ceremony, Loss and Tension". The New York Times.
  266. Hughes, C.J. (డిసెంబర్ 16, 2009). "9/11 Families Press Judges on Sifting at Landfill". New York Times. Retrieved డిసెంబర్ 29, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  267. Hartocollis, Anemona (మార్చి 24, 2007). "Landfill Has 9/11 Remains, Medical Examiner Wrote". New York Times. Retrieved డిసెంబర్ 29, 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  268. Auer, Doug (మార్చి 27, 2010). "City to sift again for 9/11 remains". Staten Island Advance. Retrieved మార్చి 29, 2010. Cite news requires |newspaper= (help)
  269. Mears, Bill (అక్టోబర్ 4, 2010). "High court rejects appeal over remains of unidentified 9/11 victims". CNN. Retrieved అక్టోబర్ 6, 2010.

బాహ్య లింకులుసవరించు

మల్టీమీడియాసవరించు