ఎల్లాప్రగడ సీతాకుమారి

ఎల్లాప్రగడ సీతాకుమారి కథా రచయిత్రి, స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు.ఆమె ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ శాసనసభ్యులు.[1][2]

జీవిత విశేషాలుసవరించు

ఆమె జనవరి 1 1911బాపట్ల లో జన్మించారు. ఆమె హైదరాబాద్ లో ఉంటూ ఆంధ్రుల అభ్యున్నతికి తోడ్పడ్డారు.సికింద్రాబాద్ కీస్ బాలికా విద్యాలయం లో చదివి విద్వాన్ పరీక్ష రాసి ఉత్తీర్ణులై తెలుగు పండితురాలుగా ఉద్యోగం చేసారు.[3] ఆమె తన భర్త నారాయణరావుతో కలిసి 1926లో హైదరాబాదుకు తరలి వచ్చారు. నారాయణరావు హైదరాబాదులో ”ఆంధ్రా బుక్‌ హౌజ్‌” పేరుతో తెలుగు పుస్తకాల దుకాణాన్ని నడిపేవారు. అప్పటినుంచి ఆమె జీవితం ఇక్కడి తెలంగాణా సాంస్కృతిక ఉద్యమాలతో మమేకమైంది.

జాతీయ్యమంలోసవరించు

సీతాకుమారి నిజామాంధ్ర మహాసభలలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. సీతాకుమారి నిజామాంధ్ర మహాసభలలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. ఆంధ్రమహిళా సభలను నిర్వహించారు. మూడవ, పదకొండవ ఆంధ్రమహిళా సభలకు అధ్యక్షతా స్థానాన్ని అలంకరించారు.[4] జాతీయోద్యమ కాలం లో హైదరాబాద్ లో ఖాదీ వస్త్రాల అమ్మకం , ప్రచారం విస్తృతంగా చేశారు. 1934నిజాం రాష్ట్ర ఆంధ్ర మహాసభకు అధ్యక్షత వహించారు. హైదరాబాద్ లో ఆంధ్ర యువతీ మండలి స్థాపనలో భాగస్వాములయ్యారు ."ఆంధ్ర" అనే మాటను తెలంగాణా ప్రాంతం లో విస్తృతంగా ప్రచారం చేయటానికి విస్తృత ప్రయత్నం చేశారు. చిక్కడ పల్లి "ప్రమదావనం" స్తాపకురాలై ప్రమదల సేవలో చొరవ చూపారు .

స్త్రీ విద్య ,మహిళా స్వాతంత్ర్యం , వరకట్న నిషేధం , వితంతు వివాహం మొదలైన విషయాలపై తీవ్ర కృషి చేశారు . నిజాం నిరంకుశ పాలనలో "అక్కిరెడ్డిపల్లి" గ్రామం లో జరిగిన స్త్రీ ల అత్యాచారాలపై విచారణ జరిపే సంఘంలో సభ్యురాలైనారు .అత్యాచారం జరిగిన అన్ని ప్రాంతాల్లో పర్యటించి స్త్రీలకు ధైర్యం చెప్పారు సీతాదేవి. అనాధలకు వితంతువులకు భర్తలు వదిలేసిన భార్యలకు ఆశ్రయం కల్పించి ఆదుకొన్నారు. ఆంధ్ర , తెలంగాణా రాష్ట్రాలను ఏకీకృతం చేసి విశాలాంధ్ర ఎర్పడాలన్ను ఉద్యమం లో కీలక పాత్ర పోషించారు. నిజామాబాద్ జిల్లా బాన్స్ వాడ నియోజక వర్గం నుంచి పోటీలేకుండా 1957లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసన సభ కు ఎన్నికయ్యారు. ఆంధ్రులకు సంబంధించిన అన్ని ఉద్యమాలలో ముందు ఉండి నడిపించారు. సాంఘిక, రాజకీయ, సారస్వత రంగాలలో విశేషంగా కృషి చేశారు. తెలంగాణా ఆంధ్రోధ్యమంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించారు. స్త్రీల కోసం "ఆంధ్ర సోదరీ సమాజము" స్థాపించారు. ఇదే తర్వాతికాలంలో "ఆంధ్ర యువతీ మండలి" గా రూపుదిద్దుకొంది. ఇదేగాక ప్రత్యేకంగా తెలంగాణా మహిళా సమితిని కూడా నడిపారు. నిజాం రాష్ట్ర విమోచనానంతరం, విశాలాంధ్ర ఏర్పడిన తర్వాత 1957లో ఆమె "బాన్సువాడా" నుంచి పోటీ లేకుండా రాష్ట్ర శాసనసభా సభ్యులుగా ఎన్నికైనారు.

రచయితగాసవరించు

  • గృహలక్ష్మి
  • భారతి
  • ఉజ్జ్వలనారి -ఖండికల సంపుటి
  • కోడికుంపటి (నాటిక)
  • కొత్తబడి (నాటిక)
  • మంచు కొండల్లో మహిళాసభ
  • నేనూ-మా బాపూ
  • 1968లో సంకలనం చేసిన "మందారమాల" అనే వ్యాసమాల విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులకు పఠనీయగ్రంథంగా ఉంది.

కథలుసవరించు

  1. పునిస్త్రీ పునర్వివాహం – ఆంధ్రప్రతిక – ఈశ్వర సంవత్సరాది 1937
  2. ”ఈ రాధేనా?” – భారతి – జూలై 1938
  3. ఆ వీణ – ఆంధ్రకేసరి – 1940

మూలాలుసవరించు

  1. బీబీసీ తెలుగు, తెలంగాణ ఎన్నికలు (10 November 2018). "'ఆమె'కు ఎందుకు అంత ప్రాధాన్యం దక్కడం లేదు?". Archived from the original on 3 December 2018. Retrieved 3 December 2018. More than one of |author= and |last1= specified (help)
  2. 1957 ఎన్నికలలో ఫలితాలు
  3. స్త్రీజన సేవకు రాలైన విదుషీ మణి-యల్లాప్రగడ సీతాకుమారి
  4. "తొలి తరం తెలంగాణ మహిళా కథకులు". Archived from the original on 2017-10-28. Retrieved 2015-07-22.

ఇతర లింకులుసవరించు