ప్రధాన మెనూను తెరువు

క్రీస్తుపూర్వం తొమ్మిదవ శతాబ్దం చివర లేదా ఎనిమిదవ శతాబ్ద ప్రారంభం నుండి గ్రీకు వర్ణమాల లో గ్రీకు భాష వ్రాయడానికి మొత్తం ఇరవై-నాలుగు అక్షరాల సమితి వాడబడుతోంది. మొట్టమొదటి మరియు పురాతన వర్ణమాల ఇదే అనగా సంకుచితార్ధంలో ప్రతి అచ్చు మరియు హల్లుని ఒక ప్రత్యేక సంజ్ఞతో చూపింది.[2] అది ఇప్పటికీ అదేవిధంగా వాడబడుతోంది. క్రీస్తు పూర్వం రెండవ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి ఈ అక్షరాలు గ్రీకు అంకెలను సూచించడానికి కూడా ఉపయోగించబడ్డాయి.

Greek alphabet
Greekalphabet.svg
TypeAlphabet
Spoken languagesగ్రీక్ భాష, with many modifications covering many languages
Time period~800 BC to the present[1]
Parent systems
Child systemsGothic
Glagolitic
Cyrillic
Coptic
Armenian alphabet
Old Italic alphabet
Latin alphabet
ISO 15924Grek
Note: This page may contain IPA phonetic symbols in Unicode.
గ్రీకు అక్షరం ఇక్కడ పునర్నిర్దేశం చేస్తుంది. గ్రీకు అక్షరాలను ఉపయోగించి కొన్ని సంస్థల పేర్లు పెట్టబడినాయి, సమాజాలు మరియు మహిళా సంఘాలు చూడండి.

గ్రీకు వర్ణమాల, ప్రారంభ గ్రీకు వ్రాత పద్ధతులైన లీనియర్ B లేదా సిప్రియోట్ అక్షరక్రమంలకు చెందినది కాదు, ఇది ఫోనీషియన్ వర్ణమాల నుండి వచ్చింది. ఇది లాటిన్ వర్ణమాలతో సహా ఐరోపా మరియు మధ్య ప్రాచ్యంలో ఉపయోగించే అనేక వర్ణమాలలు ఏర్పడడానికి దోహదం చేసింది.[2] ఆధునిక గ్రీకులో వ్రాతకు ఉపయోగపడటంతోపాటు, దాని అక్షరాలు గణితం మరియు శాస్త్రాలలో సంజ్ఞలుగా, భౌతికశాస్త్రంలో కణ నామాలుగా, నక్షత్రాల పేర్లు, సమాజాలు మరియు మహిళా సంఘాల యొక్క పేర్లు, ఉష్ణమండల తుఫానుల అతిగణనం యొక్క పేర్లలో, మరియు ఇతర ఉపయోగాల కొరకు వాడబడుతున్నాయి.

విషయ సూచిక

చరిత్రసవరించు

[3]కాంస్య యుగం నాగరికత పడిపోయిన అనేక శతాబ్దాల తరువాత మరియు తత్ఫలితంగా దాని యొక్క లీనియర్ B లిపి అన్యాక్రాంత మయినతర్వాత, గ్రీకు వర్ణమాల క్రీ.పూ.ఎమిదవ శతాబ్దం మధ్యలో దృశ్యమానమయ్యింది, ఇది ప్రాచీన గ్రీకు లేఖన వ్యవస్థ. రేఖీయ B రేఖీయ A నుండి వచ్చింది, దీనిని మినోయన్లు అభివృద్ధి చేశారు, బహుశా వీరి భాష గ్రీకుతో సంబంధం కలిగి ఉండలేదు; ఫలితంగా మినోయన్ అక్షరమాల గ్రీకు భాష శబ్దాల యొక్క ప్రతిలేఖనం కొరకు సరైన మాధ్యాన్ని అందించలేదు.

ఈనాడు మనం గుర్తించే గ్రీకు వర్ణమాల గ్రీకు చీకటి యుగాల నుంచి పుట్టింది, అనగా. ఈ కాలం కాంస్య యుగం (క్రీ.పూ. 1200) మరియు ప్రాచీన గ్రీసు పురోగమనం మధ్యన ఉంది, ఇది హోమెర్ యొక్క మహాకావ్యాల దృశ్యాలతో క్రీ.పూ.800 సమీప కాలంలో మరియు క్రీ.పూ.776లో ప్రాచీన ఒలింపిక్ ఆటల యొక్క స్థాపనం ఆరంభమయింది. ధ్వని విధేయ లిపి సంధానంతో అచ్చు అక్షరాలను ప్రవేశపెట్టడం అనేది ఒక గణనీయమైన మార్పు, ఇది లేకుండా గ్రీకు చదవశక్యం కాదు.[2]

అచ్చు సంజ్ఞలను సాధారణంగా సెమిటిక్ వర్ణమాలలో ఉపయోగించరు. ఆరంభపు పాశ్చాత్య సెమిటిక్ లిపుల యొక్క కుటుంబంలో (ఫోనిసియన్, హిబ్రూ, మోబితే మొదలైనవి.), ప్రత్యేకించి చెప్పని అచ్చు లేదా అచ్చు వ్యంజనం కొరకు అక్షరం ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది. ఇది చదివే సామర్ధ్యాన్ని తగ్గించదు ఎందుకంటే సెమిటిక్ భాషలులో అక్షరాలు త్రివచన శబ్దాల మూలాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది మరియు సందర్భం నుండి అచ్చులు స్పష్టంగా ఉంటాయి. విరుద్దంగా, గ్రీకు ఇండో-ఐరోపా భాష, మరియు అర్ధాలలో విస్తారమైన వ్యత్యాసాలను అచ్చులలోని వ్యత్యాసాలు కారణమవుతాయి. అందుచే, గ్రీకు వర్ణమాల అక్షరాలను రెండు తరగతులుగా వర్గీకరణ చేసింది, అవి అచ్చులు ("శబ్దంతో పాటు పలికేవి") మరియు హల్లులు, ఇక్కడ హల్లు అక్షరాలు అచ్చు అక్షరాలతో కలిసి ఉచ్చరించదగిన మాటను ఏర్పరుస్తాయి. అయిననూ పురాతన ఉగారిటిక్ వర్ణమాల matres lectionisను అభివృద్ధి చేసింది, అనగా., అచ్చులను సూచించడానికి హల్లు అక్షరాలను ఉపయోగిస్తారు, వాటిని ఏసమయంలోనూ పద్ధతి ప్రకారం నియమింపబడలేదు.

మొదటి అచ్చు అక్షరాలు Α (ఆల్ఫా), Ε (ఎప్సిలోన్), I (ఐయోట), Ο (ఓమిక్రాన్), మరియు Υ (అప్సిలోన్), సెమిటిక్ కంటబిలం, సప్తపథీయ, లేదా శృతి వ్యంజనాలు గ్రీకులో అమితంగా ఉంటాయి: /ʔ/ ('అలేఫ్ ), /h/ (హే ), /j/ (యోద్ ), /ʕ/ ([[ʿayin]] ), మరియు /w/ (వావ్ ) వరుసగా ఉన్నాయి. తూర్పు గ్రీకులో పూర్తిగా గాలిపీల్చుకొనుట ఉండదు, సెమిటిక్ కంటబిలం హల్లు నుండి ఉన్న అక్షరం Η (ఏట) /ħ/ (హేత్ ) కూడా దీర్ఘ అచ్చు /ɛː/కు మరియు తర్వాత Ω అక్షరం (ఒమెగా) దీర్ఘ /ɔː/ కొరకు ప్రవేశపెట్టారు. దీర్ఘంగా ఆరంభమయ్యే e మరియు o కొరకు ఉపయోగపడే అక్షరాల యొక్క పరిచయానికి కారణం భాష యొక్క ఉచ్చరిత పదనిర్మాణ శాస్త్రం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. సాంప్రదాయ గ్రీకు నిశ్చయార్ధక మరియు సంభావనార్ధక మధ్య వ్యత్యాసం కలిగి ఉంది, ఇది ‘ε (E) vs. η (H)’ మరియు ‘ο (O) vs. ω (Ω)’ను కనుగొనుట ద్వారా స్పష్టం కాబడింది. ఇతర అచ్చులు హ్రస్వ మరియు దీర్ఘ బడుల మధ్య లేఖ్య భేదంను కోరవు. నిఘంటు పదాలకు సాధారణంగా పునరుక్త లక్షణం ఉంటుంది, కానీ ఎప్పుడు దీర్ఘ అచ్చులు η మరియు ω ఉచ్చరిత వ్యవస్థలో వస్తాయో– మరియు α, ι ఇంకా υ లాగా సర్వత్రా ఉంటాయో– అప్పుడు స్పష్టంగా నిర్ణయించాలి. ఇంకొక రెండు దీర్ఘ అచ్చులు లేఖ్య భేధంను పొందుతాయి: దీర్ఘ సంవృత e (ει) మరియు దీర్ఘ సంవృత u (ου) - రెంటినీ ఒక ద్వివర్గం ద్వారా పొందబడతాయి.

గ్రీకు ఇంకనూ మూడు నూతన హల్లులను ప్రవేశపెట్టింది, అవి Φ (ఫి), Χ (ఛి) మరియు Ψ (ప్సి), వాటిని అభివృద్ధి చేసిన తరువాత వర్ణమాల యొక్క చివరన అనుప్రయుక్తనం చేయబడింది. ఈ హల్లులను ఫోఎన్సియన్ లో సరిపోల్చదగిన మహాప్రాణాలు లేకపోవడంతో చేయబడినాయి. పాశ్చాత్య గ్రీకులో, Χ ను /ks/ కొరకు మరియు Ψ ను /kʰ/ కొరకు ఉపయోగిస్తారు— అందుచే లాటిన్ అక్షరం X యొక్క విలువను పాశ్చాత్య గ్రీకు వర్ణమాల నుండి పొందబడింది. ఈ అక్షరాల యొక్క మూలం వివాదస్పదమైనది.

అక్షరం Ϻ (సాన్)ను Σ తో వైవిద్యకం వద్ద ఉపయోగించబడుతుంది (సిగ్మా). సాంప్రదాయ కాలాల నుండి సిగ్మా గెలిచి సాన్ వర్ణమాల నుండి అదృశ్యమయిపోయింది. అక్షరాలు Ϝ (వావ్, తరువాత డిగమ్మగా పిలవబడింది) మరియు Ϙ (కొప్పా) కూడా నిరుపయోగ కోవలోకి వెళ్ళాయి. మొదటి దానికి కేవలం పాశ్చాత్య మాండలికాల కొరకు అవసరం ఉంటుంది మరియు రెండవదాని అవసరం అస్సలు ఉండదు. కానీ ఈ అక్షరాలు ఐయోనిక్ సంఖ్యా విధానం మీద జీవిస్తాయి, ఇందులో సంక్షిప్త సంఖ్యా విలువలతో అక్షరాల క్రమ లేఖనంను కలిగి ఉంటుంది. Ϡ (సాంపి), అనేది ఐయోనియ లోని ఒక అసాధారణ స్థానిక గ్లిఫ్ ఆకృతి, 900 కొరకు తరువాత కాలాలో పరిచయం చేశారు. వేలమంది ఎడమవైపున చిహ్నంను వాడి వ్రాశారు ( 1000 కొరకు 'A, మొదలైనవి).

ఎందుకంటే గ్రీకు హ్రస్వ అక్షరాలు చాలా ముందు నుంచే ఉన్నాయి, సాన్ కొరకు ఏవిధమైన చారిత్రాత్మక హ్రస్వ అక్షరాలు ఉండి ఉండలేదు. ఇతర అక్షరాల కొరకు హ్రస్వ ఆకృతులను సంఖ్యల లానే ఉపయోగించారు. సంఖ్య 6 కొరకు, ఆధునిక గ్రీకులు వౌ లేదా ఒకవేళ అది లభ్యం కాకపొతే ΣΤ/στకు బదులుగా స్టిగ్మా అని పిలవబడే ఒక పురాతన కలిసి కట్టు విధానంను వాడేవారు (Ϛ, ϛ). 90 కొరకు అధునాతన Z -ఆకృతి కొప్పా విధానాలను ఉపయోగించేవారు: Ϟ, ϟ. (కొన్ని వెబ్ బ్రౌజరు/ఫాంట్ కలయికలు ఇతర కొప్పాలను ఇక్కడ చూపిస్తారని గమనించాలి.)

నిజానికి గ్రీకు వర్ణమాలకు అనేక రూపాంతరాలు ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా పాశ్చాత్య (చల్సిడియన్) మరియు తూర్పు (ఐఓనిక్) గ్రీకు ఉన్నాయి. మొదటిది పురాతన ఇటాలిక్ వర్ణమాలను వెలుగులోకి తెచ్చింది మరియు తద్వారా లాటిన్ వర్ణమాల వచ్చింది, అయితే రెండవది ప్రస్తుతం ఉన్న గ్రీకు వర్ణమాలకు ఆధారంగా ఉంది. ఏథెన్స్ నిజానికి అధికారిక పత్రాలు శాసనాలు మరియు హోమెర్ యొక్క వ్రాతల వంటి వాటి కొరకు అట్టిక్ లిపిని ఉపయోగించింది: ఇందులో కేవలం అక్షరాలు ఆల్ఫా నుంచి ఉప్సిలోన్ వరకు ఉన్నాయి, మరియు అక్షరం ఏటాను దీర్ఘ "e" శబ్దం కొరకు కాకుండా "h" కొరకు ఉపయోగించారు. క్రీ.పూ.403లో, ఏథెన్స్ ఐయోనిక్ లిపిని దాని యొక్క ప్రమాణంగా అవలంబించింది, మరియు ఇది జరిగిన పిమ్మట మిగిలిన శైలిలు అదృశ్యమయ్యాయి.

 
ఏథెన్స్ యొక్క జాతీయ పురావస్తుశాస్త్ర ప్రదర్శనశాలలో కుండల మీద ప్రాచీన గ్రీకు వర్ణమాల

అప్పటికే గ్రీకును ఎడమ నుండి కుడికి వ్రాశేవారు, కానీ నిజానికి అది కుడి నుంచి ఎడమకి వ్రాయాలి (అసుష్టు సంకేతాలు త్రిప్పివేయబడతాయి), మరియు మధ్యలో ఎటు నుంచో అటునుంచి వ్రాసేవారు — లేదా ముఖ్యంగా బౌస్ట్రోఫేడన్ అని పేరొందిన శైలిలో, వరుస పంక్తులు వైకల్పిక దిశను సూచిస్తాయి.

గ్రీకుపాండిత్య కాలంలో, బైజాన్టియం యొక్క అరిస్టోఫాన్స్ గ్రీకు అక్షరాలకు విశేష చిహ్నాలను స్పష్టమైన ఉచ్చారణ కొరకు ప్రవేశపెట్టారు. మధ్య యుగాలనాటి కాలంలో, గ్రీకు లిపి లాటిన్ వర్ణమాలలో మార్పులతో సమానంగా మార్పు చెందింది: అయితే ఆరంభపు ఆకృతులను స్మారక లిపి, యున్సియల్గా ఉంచబడింది మరియు దాని తరువాత దిగువబడిలో వ్రాయటం ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది. అక్షరం σను ς లాగా పదాల చివర్లలో వ్రాసేవారు, ఇవి లాటిన్ దీర్ఘ మరియు హ్రస్వలలో సమానాతరంగా వాడబడుతుంది.

అక్షరాల పేర్లుసవరించు

ప్రాచీన ఫోఎనేసియా యొక్క ప్రతి సభ్యుడి పేరు అక్షరం ఆ అక్షరం నుండి వచ్చే శబ్దంతో ఆరంభమవుతుంది; అందుచే ʾఅలేఫ్, "ఆక్స్" అనే పదం కొరకు కంటమూలీయంగా ఉంది/ʔ/, బెట్, లేదా "హౌస్", అనేది /b/ శబ్దం కొరకు మరియు అనేకమైనవి ఉన్నాయి. అక్షరాలను గ్రీకులచే ఉపయోగించబడినప్పుడు, చాలా ఫోనేసియన్ పేర్లు గ్రీకు పద నిర్మాణ శాస్త్రంలో సరిపోయేటట్టు కొనసాగించబడినాయి లేదా కొద్దిగా మార్చబడినాయి; అందుచే, ʾఅలేఫ్, బెట్, గిమెల్ అనేవి ఆల్ఫా, బేటా, గామాగా మారాయి. ఈ అరువుగా తీసుకున్న పేర్లకు గ్రీకులో ఏవిధమైన అర్ధంలేదు, ఇవి కేవలం ఆ అక్షరాలకు పేర్లుగా ఉన్నాయి. అయిననూ, గ్రీకులచే జతచేయబడిన లేదా మార్చబడిన కొన్ని సంకేతాలకు అర్ధంతో కూడిన పేర్లను పొందబడినాయి. ఉదాహరణకి, o మిక్రోన్ మరియు o మెగా అనగా "చిన్న o" మరియు "పెద్ద o" అని అర్ధం. అలానే, e ప్సిలోన్ మరియు u ప్సిలోన్ అనగా వరుసగా "ప్లైన్ e" మరియు "ప్లైన్ u", అని అర్ధం.

ప్రధాన అక్షరాలుసవరించు

క్రిందనున్న పట్టికలో గ్రీకు అక్షరాల అలానే రోమనైజ్ చేయబడిన ఆకృతుల జాబితా ఇవ్వబడింది. ఈ పట్టిక గ్రీకు అక్షరాలు పొందబడిన ఫోనేసియన్ అక్షరం సమాంతరాన్ని అందిస్తుంది. ఉచ్చారణలు అంతర్జాతీయ ఫోనెటిక్ వర్ణమాల ఉపయోగించి అనువాదం చేయబడతాయి.

5వ శతాబ్దం చివరలో మరియు 4 (క్రీ.పూ)ఆరంభంలో పునర్నిర్మాణం చేసిన అట్టిక్ యొక్క ఉచ్చారణ సాంప్రదాయ ఉచ్చారనగా క్రిందఇవ్వబడింది. కొన్ని అక్షరాలు వేరేవిధమైన ఉచ్చారణను పూర్వ సాంప్రదాయ కాలాలలో లేదా అట్టిక్ మాండలికాలలో కాకుండా ఉన్నాయి. వివరాల కొరకు, గ్రీకు వర్ణమాల యొక్క చరిత్ర మరియు ప్రాచీన గ్రీకు పదనిర్మాణ శాస్త్రం చూడండి. సాంప్రదాయ ప్రాచీన గ్రీకు ఉచ్చారణ మీద వివరాల కొరకు కోయినే గ్రీకు పదనిర్మాణ శాస్త్రం చూడండి.

"అక్షరం" సంబంధిత
ఫోనోసియన్
"అక్షరం"
పేరు ప్రతిలేఖనం1 ఉచ్చారణ సంఖ్యా
విలువ
ఆంగ్లం ప్రాచీన
గ్రీకు
మధ్యకాలాల
గ్రీకు
(పోలిటోనిక్)
మూస:Audio-nohelp ప్రాచీన
గ్రీకు
ఆధునిక
గ్రీకు
సాంప్రదాయ
ప్రాచీన
గ్రీకు
ఆధునిక
గ్రీకు
Α α   అలేఫ్ అల్ఫ ἄλφα άλφα [a] [aː] [a] 1
Β β   బేత్ బెత βῆτα βήτα బి వీ [b] [v] 2
Γ γ   గిమెల్ గమ్మ γάμμα γάμμα
γάμα
జి gh, g, j [ɡ] [ɣ], [ʝ] 3
Δ δ   డలేత్ దెల్త δέλτα δέλτα డి d, dh, th [d] [ð] 4
Ε ε   హే ఎప్సిలొన్ ε ψιλόν έψιλον [e] 5
Ζ ζ   జాయిన్ ఝెత ζῆτα ζήτα జెడ్ [zd]
(లేదా [dz])
తరువాత [zː]
[z] 7
Η η   హేత్ ఎత ἦτα ήτα e, ē [ɛː] [i] 8
Θ θ   టేత్ థెత θῆτα θήτα th [tʰ] [θ] 9
Ι ι   యోద్ ఇఒత ἰῶτα ιώτα
γιώτα
[i] [iː] [i], [ʝ] 10
Κ κ   కఫ్ కప్ప κάππα κάππα
κάπα
కే [k] [k], [c] 20
Λ λ   లమేద్ లమ్ద λάβδα λάμβδα λάμδα
λάμβδα
ఎల్ [l] 30
Μ μ   మెమ్ ము μῦ μι
μυ
ఎం [m] 40
Ν ν   సన్యాసిని ను νῦ νι
νυ
ఎన్ [n] 50
Ξ ξ   సమేఖ్ క్షి ξεῖ ξῖ ξι ఎక్స్ x, ks [ks] 60
Ο ο   'ఆయిన్ ఒమిచ్రొన్ οὖ ὂ μικρόν όμικρον [o] 70
Π π   పే పి πεῖ πῖ πι పి [p] 80
Ρ ρ   రేష్ ర్హొ ῥῶ ρω r (: rh) ఆర్ [r], [r̥] [r] 100
Σ σ ς   సిన్ సిగ్మ σῖγμα σίγμα ఎస్ [s] 200
Τ τ   టా తౌ ταῦ ταυ టి [t] 300
Υ υ   వావ్ ఉప్సిలొన్ ὖ ψιλόν ύψιλον u, y y, v, f [y] [yː]
(earlier [ʉ] [ʉː])
[i] 400
Φ φ మూలం వివాదాస్పదమైనది
(వ్యవహారిక ఖండిక చూడండి)
ఫి φεῖ φῖ φι ph ఎఫ్ [pʰ] [f] 500
Χ χ ఛి χεῖ χῖ χι ch ch, kh [kʰ] [x], [ç] 600
Ψ ψ ప్సి ψεῖ ψῖ ψι ps [ps] 700
Ω ω   'ఆయిన్ ఒమెగ ὦ μέγα ωμέγα o, ō [ɔː] [o] 800
  1. వివరాలు మరియు వేరే ప్రతిలేఖనం విధానాల కొరకు రోమనైజేషన్ ఆఫ్ గ్రీక్ చూడండి.

రూపాంతర ఆకృతులుసవరించు

కొన్ని అక్షరాలు రూపాంతర ఆకృతులలో ఉండవచ్చు, ఇవి ముఖ్యంగా మధ్య యుగంనాటి హ్రస్వ చేతివ్రాతలో అనువంశికంగా ఉన్నాయి. అయితే గ్రీకు యొక్క సాధారణ సహజ లక్షణములను ప్రదర్శించు శాస్త్రంలో పూర్తిగా ఫాంట్ శైలిని చూపుతుంది, అట్లాంటి కొన్ని రూపాంతరాలు యునికోడ్లో ప్రత్యేకమైన ఎన్కోడింగ్లను కలిగి ఉంటాయి.

  • సంకేతం ϐ ("వంకరగా త్రిప్పబడిన బీటా") అనేది బీటా యొక్క (β) మెలితిరిగిన రూపాంతర విధానం. ప్రాచీన గ్రీకు స్థలవర్ణనలో β యొక్క ఫ్రెంచి సాంప్రదాయంలో ముందుగా వాడబడిన ϐ, అంతర్గతంగా వాడబడింది.
  • అక్షరం ఎప్సిలోన్ రెండు సమాంతర బహుళ వ్యాప్తి శైలి రూపాంతరాలలో ఉండవచ్చు, అవి   ('అర్ధచంద్రాకార ఎప్సిలోన్', ఇది సగం వృత్తంలో ఒక గీతతో ఉంటుంది) లేదా   (3 సంఖ్యను తిరగ వ్రాస్తే ఎలా ఉంటుందో అలా ఉంటుంది). సంకేతం ϵ (U+03F5) ప్రత్యేకంగా అర్ధ చంద్రాకారం కొరకు నియమించబడి ఉంటుంది, దీనిని సాంకేతిక సంకేతంగా ఉపయోగిస్తారు.
  • సంకేతం ϑ ("తీటా లిపి") అనేది కలిపి వ్రాసిన తీటా (θ)శైలిని చూపుతుంది, ఇది చేతివ్రాతలో తరచుగా ఉంటుంది మరియు సాంకేతిక సంకేతమనే ప్రత్యేకమైన అర్ధంతో వాడబడుతుంది.
  • సంకేతం ϰ ("కప్పా సంకేతం") కప్పా (κ)ను కలిపి వ్రాతలో ఉంటుంది, దీనిని సాంకేతిక సంకేతంగా ఉపయోగిస్తారు.
  • సంకేతం ϖ ("రూపాంతరం పై") అనేది పై (π) యొక్క ప్రాచీన లిపి విధానం, దీనిని కూడా సాంకేతిక సంకేతంగా ఉపయోగిస్తారు.
  • అక్షరం rho (ρ) వివిధ రీతుల రూపాంతరాలలో కనిపించవచ్చు, క్రిందకు వెళుతున్న తోకను నేరుగా క్రిందకు లేదా కుడివైపుకు తిప్పబడి ఉంటుంది. సంకేతం ϱ (U+03F1) త్రిప్పబడి ఉన్న దానికి ప్రత్యేకంగా నియమిస్తారు, దీనిని సాంకేతిక చిహ్నంగా ఉపయోగిస్తారు.
  • అక్షరం సిగ్మా, ప్రామాణిక లేఖన శాస్త్రంలో రెండు రూపాంతరాలను కలిగి ఉంది: ς,ను కేవలం పదాల చివరన మరియు σ, ఇతర ప్రదేశాలలో ఉపయోగించ బడుతుంది. ఆకృతి ϲ ("అర్ధచంద్రాకార సిగ్మా", లాటిన్ సి )ను మధ్య యుగంనాటి రూపాంతరాన్ని పోలి ఉంటుంది, దానిని చివరి/లేదా చివరి-కాని భేధకం లేకుండా రెండు ప్రదేశాలలో వాడబడుతుంది.
  • పెద్ద అక్షరం ఉప్సిలోన్ (Υ) అనేక రీతుల రూపాంతరాలలో ఉండవచ్చు, పైన ఉంచిన గీతాలు చాల వరకు లాటిన్ Yలో లాగా నేరుగా, లేదా కొంచం వంకరగా ఉంటాయి. సంకేతం ϒ (U+03D2) త్రిప్పబడిన ఆకృతికి ముఖ్యంగా నియమింపబడి ఉంటుంది, సాంకేతిక సంకేతంగా వాడబడుతుంది.
  • అక్షరం phi రెండు సమాంతర రీతుల రూపాంతరాలలో ఉండవచ్చు, ఇది  లాగా (వృత్తంలో నిలువుగా గీతను కలిగి ఉంటుంది) లేదా  గా ఉంటుంది (వంకరగా ఉన్న ఆకృతిలో పైన తెరవబడి ఉంటుంది). సంకేతం ϕ (U+03D5)ను మూసివేయబడిన ఆకృతికి ముఖ్యంగా నియమిస్తారు, దీనిని సాంకేతిక సంకేతంగా వాడతారు.

అప్రచలిత అక్షరాలుసవరించు

క్రింద ఉన్న అక్షరాలు ప్రామాణిక గ్రీకు వర్ణమాలలో భాగంకాదు, కానీ కొన్ని కచ్చితమైన మాండలికాలలో పూర్వ సాంప్రదాయ కాలం నుండి వాడుకలో ఉన్నాయి. అక్షరాలు డిగమ్మ, సాన్, కొప్ప, మరియు సాంపీలను గ్రీకు అంకెలలో కూడా వాడతారు.

"అక్షరం" సంబంధిత
ఫోనేసియన్
"అక్షరం"
పేరు ప్రతిలేఖనం ఉచ్చారణ సంఖ్యా విలువ
ఆంగ్లం ఆరంభ
గ్రీకు
వాడుకలోకి వచ్చిన
గ్రీకు
(పోలిటోనిక్)
Ϝ ϝ
Ͷ ͷ (ప్రత్యామ్నాయం)
  Waw వౌ ϝαῦ δίγαμμα w [w] 6
Ϛ ϛ స్తిగ్మ στίγμα st [st] 6
Ͱ ͱ   Heth హెత ἧτα ἦτα h [h]
Ϻ ϻ   Tsade (స్థానం)
  Sin (పేరు)
సన్ ϻάν σάν s [s]
Ϙ ϙ
Ϟ ϟ (ప్రత్యామ్నాయం)
  కోఫ్ కొప్ప ϙόππα κόππα q [k] ముందు /u/, /o/ 90
Ͳ ͳ
Ϡ ϡ (ప్రత్యామ్నాయం)
మూలం వివాదాస్పదమైనది,
బహుశా   Tsade
సమ్పి σαμπῖ ss స్పృష్టోష్మ సంభవనీయత,
కానే కచ్చితమైన విలువను చర్చించారు;
[sː], [ks], [ts] ఉద్దేశింపబడినాయి
900
Ϸ ϸ   Sin షొ š [ʃ]
  • దాని యొక్క శబ్ద అంకనం కారణంగా వౌ వర్ణమాల నుండి అదృష్యమయినది, నాద ఓష్ట్యం- హనుమూలీయ పోలిక [w], ఐయోనిక్ మాండలికం మరియు చాలా వరకు ఇతర వాటి నుండి అదృశ్యమయి పోయింది. ఇది సంఖ్య ఆరును సూచిస్తూ సంఖ్యా చిహ్నంగా ఉండిపోయింది. ఈ విధిలో, ఇది తరువాత మధ్య యుగంనాటి గ్రీకు చేతివ్రాతతో కలిపి వ్రాసిన స్టిగ్మా (ϛ) సంకేతం కలిగి ఉంది, ఇది దాని యొక్క చిన్న బడి అక్షరాలలో అట్లాంటి ఆకృతిని కలిగి ఉంటుంది.
  • సాంపి (ఇంకనూ డిసిగ్మగా పిలుస్తారు) ఒక ద్విత్వ స్పృష్టోష్మ అది తరువాత -σσ- (సంభవీయత [sː]) అనేకమైన మాండలికాలలో విస్తరించి ఉంటుంది, మరియు -ττ- (సంభవీయత[tː]) అట్టిక్లో ఉంటుంది. దీనిని కచ్చితమైన విలువ గురించి అధికంగా చర్చించబడింది, కానీ [ts] అది తరచుగా ప్రతిపాదించబడింది. దాని యొక్క ఆధునిక పేరు దాని యొక్క ఆకృతి నుండి తీసుకోబడింది: (ω)σαν πι = పై లాగా (అక్షరం).[4]

Τ వరకు అక్షరాల క్రమం ఫోఎన్సియన్ లేదా హిబ్రూ వర్ణమాలలో లాగా ఉంటుంది.

విశేషచిహ్నాలుసవరించు

పోలిటోనిక్ లేఖన శాస్త్రం సాంప్రదాయ బద్దంగా ప్రాచీన గ్రీకు కొరకు ఉపయోగించబడింది, అచ్చులు విశేషచిహ్నంలు కలిగి ఉండవచ్చు, వీటిని స్వరాలు మరియు స్వసనాలు అంటారు. స్వరాలు అనేవి ఉదాత్త స్వరం (´), అనుదాత్త స్వరం (`), మరియు స్వరిత స్వరం (ˆ) కలిగి ఉంటాయి. ప్రాచీన గ్రీకులో, ఈ స్వరాలు అచ్చు మీద స్థాయీ స్వరం యొక్క వివిధ ఆకృతులను కలిగి ఉన్నాయి. రోమన్ల కాలం అంతానికి, స్థాయీ స్వరం ఊనికగల స్వరంగా విస్తరించింది, మరియు తరువాత వచ్చిన గ్రీకులో ఈ అన్ని స్వరాలు ఊనికగల అచ్చుగా ఉన్నాయి. స్వసనాలు అనేవి కరుకైన స్వసనం (), ఇది /h/ శబ్దాన్ని పదం ముందు ఉంచుతుంది, మరియు మృదువైన స్వసనం (), ఇది పదం ముందు /h/ లేకుండా ఉంటుంది. అక్షరం rho (ρ) అచ్చు అయినప్పటికీ, పదమును ఆరంభించేటప్పుడు అది ఎల్లప్పుడూ కరుకు స్వసనం కలిగి ఉంటుంది. గ్రీకులో ఉపయోగించే ఇంకొక విశేషచిహ్నం స్వర విసంధి (¨), ఇది ప్రకృతిభావంను సూచిస్తుంది.

1982లో, పురాతన అక్షరక్రమం విధానాన్ని పోలిటోనిక్ అని పిలిచేవారు, దీనిని సులభతరం చేసి దానిని మోనోటోనిక్ విధానంగా తెలిపారు, ఇది ప్రస్తుతం గ్రీసులో అధికారికంగా ఉంది. స్వరాలను టోనోస్ అని ఒక్కటికి తగ్గించారు, మరియు స్వసనంలను నిర్మూలించారు.

ద్వివర్గాలు మరియు సంధిస్వరాలుసవరించు

ఒక ద్వివర్గం అనేది ఒక శబ్దం కొరకు జంట అక్షరాలను కలిపి వ్రాయటం లేదా వ్రాసిన క్రమంలోని అక్షరాల సంబంధంతో శబ్దాల సంయోజనం ఉండకుండా ఉండటం. గ్రీకు యొక్క లేఖనశాస్త్రంలో అనేక ద్వివర్గాలు ఉన్నాయి, వీటిలో వివిధ అచ్చు అక్షరాల జంటలను సంధి స్వరంలుగా ఉచ్చరించటానికి ఉపయోగించేవారు, కానీ ఉచ్చారణలో ఏకస్వరంలకు తగ్గించారు. వీటిలో చాలా వరకు ఆధునిక గ్రీకు యొక్క విలక్షణ అభివృద్దులు ఉన్నాయి, కానీ కొన్ని సాంప్రదాయ గ్రీకులో ఇప్పటికే వాడుకలో ఉన్నాయి. వీటిలో దేనినీ వర్ణమాలలో అక్షరంగా భావించారు.

కాంస్య యుగంలో, విరామ ఐయోటను ద్వివర్గాలలో ఐయోట ఉపలిపి (ᾳ, ῃ, ῳ)గా వ్రాసే అలవాటు వాడుకలో ఉంది.

ఇతర భాషలకు గ్రీకు వర్ణమాల యొక్క ఉపయోగంసవరించు

గ్రీకు వర్ణమాల యొక్క ప్రాథమిక ఉపయోగం ఎప్పుడూ గ్రీకు భాష వ్రాయడమే. అయితే, అనేక కాలాలలో మరియు అనేక స్థలాలలో, ఇది ఇతర భాషలు వ్రాయడానికి కూడా ఉపయోగించబడింది.[5]

ప్రారంభ ఉదాహరణలుసవరించు

అదనపు అక్షరాలతోసవరించు

గ్రీకు వర్ణమాలను కొన్ని అక్షరాల చేరికతో అనేక వర్ణమాలలు కలిగిఉన్నాయి:

మరింత ఆధునిక కాలంలోసవరించు

గ్రహించబడిన వర్ణమాలలుసవరించు

గ్రీకు వర్ణమాల అనేక ఇతర వర్ణమాలలను అందించింది:[2]

ఇది ఇంకనూ అర్మేనియన్ వర్ణమాలకు సంభవీయ పూర్వీకుడిగా ఉంది, మరియు జార్జియన్ వర్ణమాల యొక్క అభివృద్ధి మీద ప్రభావం కలిగి ఉంది.

గణితంలో గ్రీకుసవరించు

గ్రీకు సంజ్ఞలు సాంప్రదాయకంగా గణితం, భౌతిక శాస్త్రం మరియు ఇతర శాస్త్రాలలో వాడబడుతున్నాయి. లాటిన్ అక్షరాలతో కలిపి వాడినపుడు, లాటిన్ అక్షరాలు సాధారణంగా వైవిద్యకాలను సూచించగా గ్రీకు అక్షరాలు అభీష్ట ప్రమాణాలను సూచిస్తాయి. చాలా సంకేతాలకు సాంప్రదాయ అర్ధాలు ఉన్నాయి, వీటిలో దిగువ బడిలో ఉన్న ఆల్ఫా (α)కు ప్రవాహ గతిశాస్త్రంలో దాడి కోణంగా ఉంది, చిన్న బడిలోని ఎప్సిలోన్ (ε)కు స్వేచ్చాయుత చిన్న ధనాత్మక సంఖ్యగా, పెద్ద అక్షరం సిగ్మా (Σ) `మొత్తానికి', మరియు చిన్న బడిలోని సిగ్మా (σ)ను ప్రమాణ విచలనంగా ఉంది.

గ్రీకు సంకేతీకరణాలుసవరించు

కంప్యూటర్లలో వాడకం కొరకు, అనేకరకాల సంకేతీకరణాలను గ్రీకు ఆన్లినే లో వాడతారు, వీటిలో చాలా వరకు RFC 1947లో ఉంచబడినాయి.

ఈనాడు ఉపయోగించే రెండు ప్రధానమైన వాటిలో ISO/IEC 8859-7 మరియు యునికోడ్ ఉన్నాయి. ISO 8859-7 కేవలం ఏకస్వర లేఖనశాస్త్రంకు సహకరిస్తుంది; యునికోడ్ పోలిటోనిక్ లేఖన శాస్త్రంకు తోడ్పాటును అందిస్తుంది.

ISO/IEC 8859-7సవరించు

A0-FF (హెక్స్) పరిధి కొరకు ఇది యునికోడ్ పరిధి 370-3CF (దిగువన చూడండి)ను కొన్ని చిహ్నాలలో కాకుండా మిగిలిన చోట్ల అవలంబిస్తుంది, వీటిలో ©, ½, § మొదలైనవి యునికోడ్ ఉపయోగించని స్థానాలలో ఉపయోగించబడుతుంది. అన్ని ISO-8859 సంకేతాల లాగా 00-7F (హెక్స్) కొరకు ఇది ASCII కు సమానంగా ఉంటుంది.

యునికోడ్ లో గ్రీకుసవరించు

యునికోడ్ పోలిటోనిక్ లేఖన శాస్త్రంకు ఆధునిక మరియు ప్రాచీన గ్రీకులో సాధారణ కొనసాగింపు కొరకు, మరియు శిలాశాసన శాస్త్రం కొరకు అనేక ప్రాచీన ఆకృతులకు బాగా సహకారం అందిస్తుంది. జతచేయబడిన అక్షరాలు వాడకంతో, యునికోడ్ ఇంకనూ గ్రీకు ప్రాచీన భాషాశాస్త్రం మరియు మాండలిక శాస్త్రం మరియు ఇతర అనేక ప్రత్యేక అవసరాలను కూడా సహకరిస్తుంది. అయిననూ, అధిక టెక్స్ట్ అన్వయం చేయు ఇంజన్లు అక్షరాలను జతచేయటంను సమర్ధించవు, అందుచే ఆల్ఫా మక్రోన్ తో మరియు తీవ్రమైన దానిని U+03B1 U+0304 U+0301 గా చూపించబడినాయి ఎందుకంటే ఇది చాలా అరుదుగా బాగా అన్వయిస్తుంది: ᾱ́.[8]

యునికోడ్ లో గ్రీకు అక్షరాల యొక్క 2 ప్రధాన వర్గాలు ఉన్నాయి. మొదటిది "గ్రీక్ అండ్ కోప్టిక్" (U+0370 నుండి U+03FF). ఈ బ్లాకు ISO 8859-7 మీద ఆధారపడి ఉంది మరియు ఆధునిక గ్రీకు వ్రాయడానికి ఇది సరిపోతుంది. ఇంకనూ ఇక్కడ ప్రాచీన అక్షరాలు మరియు గ్రీకు-ఆధార సాంకేతిక చిహ్నాలు ఉన్నాయి.

ఈ బ్లాకు కోప్టిక్ వర్ణమాలను కూడా సహకరిస్తుంది. ముందుగా చాలా కోప్టిక్ అక్షరాలు అదే విధంగా కనిపించే గ్రీకు అక్షరాల సంకేత బిందువులతో భాగం పంచుకున్నాయి; కానీ చాలా పాండిత్య పనులలో, రెండు లిపులు వేర్వేరు అక్షర ఆకృతులలో ఉన్నాయి, యునికోడ్ 4.1, కోప్టిక్ మరియు గ్రీకు ఒకటిగా లేవు. ఆ కోప్టిక్ అక్షరాలు గ్రీకు సమాంతరాలు లేకుండా ఈ బ్లాకులోనే ఉన్నాయి.

పోలిటోనిక్ గ్రీకు వ్రాయడానికి, ఒకరు బహుశా జతకాబడిన విశేషచిహ్నం గుర్తులను లేదా ముందుగానే స్వరపరచిన అక్షరాలను "విస్తరించిన గ్రీకు" బ్లాకులో (U+1F00 to U+1FFF) ఉపయోగించవచ్చు.

గ్రీకు మరియు కోప్టిక్సవరించు

  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 -a b. C D E F
0370 Ͱ ͱ Ͳ ͳ ʹ ͵ Ͷ ͷ     ͺ ͻ ͼ ͽ ;  
0380         ΄ ΅ Ά · Έ Ή Ί   Ό   Ύ Ώ
0390 ΐ Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο
03A0 Π Ρ   Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω Ϊ Ϋ ά έ ή ί
03B0 ΰ α β γ Δ ε ζ η Θ ι κ Λ μ ν Ξ ο
03C0 π ρ ς Σ τ υ φ χ ψ Ω ϊ ϋ ό ύ ώ Ϗ
03D0 ϐ ϑ ϒ ϓ ϔ ϕ ϖ ϗ Ϙ ϙ Ϛ ϛ Ϝ ϝ Ϟ ϟ
03E0 Ϡ ϡ (కోప్టిక్ అక్షరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి)
03F0 ϰ ϱ ϲ ϳ ϴ ϵ ϶ Ϸ ϸ Ϲ Ϻ ϻ ϼ Ͻ Ͼ Ͽ

గ్రీకు విస్తరితం (ముందుగానే స్వరపరచిన పోలిటోనిక్ గ్రీకు)సవరించు

  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 -a b. C D E F
1F00
1F10        
1F20
1F30 Ἷ
1F40        
1F50        
1F60
1F70 ά έ ή ί ό ύ ώ    
1F80
1F90
1FA0
1FB0   Ά ι ᾿
1FC0   Έ Ή
1FD0 ΐ     Ί  
1FE0 ΰ Ύ ΅ `
1FF0       Ό Ώ ´  

జతకాబడిన మరియు అక్షర-స్వేచ్చ ఉన్న విశేషచిహ్నాలుసవరించు

జతచేయటం మరియు విశేషచిహ్న గుర్తుల ఖాళీలు గ్రీకు భాషకు ఉచితంగా ఉంటాయి:

జతచేయటం మధ్యచోటు మాదిరి వివరణ
U+0300 U+0060 (  ̀) "వరియా / అనుదాత్త స్వరం"
U+0301 U+00B4, U+0384 (  ́) "oxia / టోనోస్ / ఉదాత్త స్వరం"
U+0304 U+00AF (  ̄) "మక్రోన్"
U+0306 U+02D8 (  ̆) "వ్రచి / హ్రస్వత చిహ్నం"
U+0308 U+00A8 (  ̈) "డాయలిటిక / స్వరవిసంధి"
U+0313 U+02BC (  ̓) "ప్సిలి / పైన కామా" (స్పిరిటస్ లేనిస్)
U+0314 U+02BD (  ̔) "దసియా / తిరగ త్రిప్పిన కామా పైన" (స్పిరిటస్ అస్పెర్)
U+0342 (  ͂) "పెరిస్పోమెని" (స్వరితం)
U+0343 (  ̓) "కోరోనిస్" (= U+0313)
U+0344 U+0385 (  ̈́) "డయాలిటిక టోనోస్" (తగ్గించారు, = U+0308 U+0301)
U+0345 U+037A (  ͅ) "ఐయోట ఉపలిపి".

గ్రీకు వర్ణమాల యొక్క ఉపసమితితో సంకేతనంలుసవరించు

IBM సంకేత పుటలు 437, 860, 861, 862, 863, మరియు 865లో అక్షరాలు ΓΘΣΦΩαδεπστφ లను కలిగి ఉంది (ఇంకనూ βను ప్రత్యామ్నాయ అన్వయింపుగా ß కొరకు చేయబడింది).

ఇవి కూడా చూడండిసవరించు

గ్రంథ వివరణసవరించు

  • Elsie, Robert (1991). "Albanian Literature in Greek Script: the Eighteenth and Early Nineteenth-Century Orthodox Tradition in Albanian Writing" (PDF 0.0 bytes). Byzantine and Modern Greek Studies. 15 (20).
  • Humez, Alexander Nicholas (1981). Alpha to omega: the life & times of the Greek alphabet. Godine. ISBN 0-87923-377-X. — ఒక ప్రముఖ చరిత్ర, వర్ణమాల గురించి ఎక్కువ కాకుండా ఆంగ్లంలో గ్రీకు యొక్క మూలాల గురించి ఉంది.
  • Jeffery, Lilian Hamilton (1961). The local scripts of archaic Greece: a study of the origin of the Greek alphabet and its development from the eighth to the fifth centuries B.C. Oxford. ISBN 0-19-814061-4.
  • Macrakis, Michael S. (ed.) (1996). Greek letters: from tablets to pixels: proceedings of a conference sponsored by the Greek Font Society. Oak Knoll. ISBN 1-884718-27-2.CS1 maint: Extra text: authors list (link) — ఇందులో చరిత్ర, స్థల వర్ణన శాస్త్రం, మరియు అక్షర సంకేతనాన్ని హెర్మన్ జాప్ఫ్, మత్త్యూ కార్టర్, నికోలస్ బార్కెర్, జాన్ A. లాన్, కిలే మక్కార్టర్, జెరోం పీగ్నోట్, పిఎర్రే మాక్కే, సిల్వియో లెవీ, ఇతరులు. చే వ్రాయబడింది
  • Hansen and Quinn (1992). Greek - An Intensive Course - especially noted for an excellent discussion on traditional accents and breathings, as well as verbal formation, Second Revised Edition. Fordham University Press.
  • Powell, Barry B. (1991). Homer and the Origin of the Greek Alphabet. — హోమేర్ యొక్క అంశాల మూలానికి ముడిపడిన వాటి గురించి, పురాతన శాసనాల గురించి మరియు తేదీల గురించి చర్చించారు. ISBN 90-5702-407-1
  • Macrakis, Stavros M. (1996). Character codes for Greek: Problems and modern solutions. — గ్రీకు కాకుండా మిగిలిన భాషలలో గ్రీకు వర్ణమాల వాడకం గురించి చర్చ ఉంది.
  • C. J. రుజిగ్ (1998) సుర్ లా డేట్ డే లా క్రియేషన్ డే ల్’ఆల్ఫబేట్ గ్రెక్. మ్నెమోసిన్ 51, 658–687

గమనికలుసవరించు

  1. Pierre Swiggers, Transmission of the Phoenician Script to the West, in Daniels and Bright, The World's Writing Systems, 1996
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Coulmas, Florian (1996). The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems. Oxford: Blackwell Publishers Ltd. ISBN 0-631-21481-X.
  3. పురాతన లిఖించబడిన వస్తువుల యొక్క తేదీ; A.W. జాన్స్టన్, "ది ఆల్ఫబేట్", N. స్టంపోలిదిస్ మరియు V. కరాగేఒర్ఘిస్, ఎడ్స్, సీ రూట్స్ ఫ్రం సిడోన్ టు హుఎల్వా: మెడిటేరియన్లో అంతర్గత సంబంధాలు 2003:263-76, డేటింగ్ మీద ప్రస్తుత వేతనం సంక్షిప్తం చేయబడుతుంది.
  4. "Greek Letter Sampi". Retrieved 2008-01-04.
  5. S. మక్రాకిస్, 1996 కొరకు గ్రంధసూచి
  6. ప్రాచీన ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో నూతన కనుక్కోవటాలు — బాక్ట్రియన్ పత్రాలు ఉత్తర హిందూ-కుష్ నుండి కనుగొనబడినాయి, ఉపన్యాసం Prof. నికోలస్ సింస్ విల్లియమ్స్ (లండన్ విశ్వవిద్యాలయం)
  7. "ద్వ బల్గార్స్కి రాకోపిస స్ గ్రకో పిస్మో", బల్గార్స్కి స్టారిని 6 , 1920; ఆంధ్రె మజోన్ అండ్ ఆంధ్రె వాయిల్లంట్, ల్'ఇవాన్గెలైర్ డే కులకియా, ఉన్ పార్లేర్ స్లేవ్ డే బాస్-వార్దర్ , బిబ్లియోతెక్ డి'ఎటుడ్స్ బల్కనిక్స్ 6 , 1938; జుర్గెన్ క్రిస్తోఫ్సోన్, "దాస్ లేక్సికాన్ టెట్రాగ్లోస్సోన్ డేస్ డానియిల్ మోస్చోపోలిటిస్", జీట్ స్చ్రిఫ్ట్ ఫుర్ బల్కనోలోగీ 9 :11; మాక్స్ డెమెటర్ పీఫస్స్, డై ద్రకెరే వాన్ మోస్చోపోలిస్, 1731-1769: బుచ్ద్రక్ ఉండ్ హీలిగేన్వేరేహృంగ్ ఇన్ ఏర్జ్బిస్తుం అచ్రిడ , వీనెర్ ఆర్చివ్ ఫర్ గేస్చిచ్టే డేస్ స్లావేనతుమ్స్ ఉండ్ ఓస్తెఉరొపస్ 13 , 1989.
  8. యునికోడ్ లో సమస్యాత్మక గ్రీకు అక్షరాల యొక్క విస్తారమైన చర్చకు గ్రీకు యునికోడ్ సమస్యలు చూడండి.

బాహ్య లింకులుసవరించు