తిరుపతి నగరపాలక సంస్థ

Tirumala 090615.jpg

తిరుపతి నగరపాలక సంస్థ, భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తిరుపతి నగరాన్ని పరిపాలించే ఒక పౌరసంఘం.[1]స్మార్ట్ సిటీ ప్రాజెక్టులో కనిపించే కాకినాడ, విశాఖపట్నాలతో పాటు రాష్ట్రంలోని మూడు సంస్థలలో ఇది ఒకటి.[2].తిరుమల ఆంధప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ప్రసిద్ధి చెందినటువంటి కొండల మధ్యనున్న ఒక ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం.ఈ నగరం వెంకటేశ్వరుడి నివాసానికి  ప్రసిద్ధి చెందింది.చిత్తూరు  జిల్లా కేంద్రం నుండి 71 కి.మీ.దూరంలో ఉంది. నగరపాలక సంస్థ పరిధిలో 50 ఎన్నికల వార్డులు ఉన్నాయి

తిరుపతి నగరపాలక సంస్థ
రకం
రకం
నాయకత్వం
నగర కమీషనర్
పి.ఎస్. గిరిషా.
వెబ్‌సైటు
TMC website

కాలక్రమంసవరించు

మొదట ఇది పురపాలక సంఘం 1886 ఏప్రియల్ 1 న ఏర్పడింది. పురపాలక సంఘంగా వివిధ స్థాయిలను అధిగమించి 2007 మార్చి 2 న నగరపాలక సంస్థగా ఏర్పడింది.కింది పట్టిక మునిసిపాలిటీ స్థాయి నుండి నగరపాలక సంఘం స్థాయికి ఎదిగిన కాలక్రమం వివరాలు చూపిస్తుంది.

మునిసిపాలిటి స్థాయి రకం అప్గ్రేడ్
పురపాలక సంఘం 1886 ఏప్రిల్ 1 న
మొదటి తరగతి 1965 జనవరి 12 న
రెండవ తరగతి 1962 అక్టోబర్ 1 న
ప్రత్యేక గ్రేడ్ 1970 ఫిబ్రవరి 13 న
ఎంపిక గ్రేడ్ 1998 అక్టోబర్ 7 న
నగరపాలక సంస్థ 2007 మార్చి 2 న

పౌర పరిపాలనసవరించు

మొదట పురపాలక సంఘంగా ఉన్నప్పుడు విస్తీర్ణం 16.59 km2 (6.41 sq mi) కలిగి ఉంది.ఇది నగరపాలక సంస్థగా ఏర్పడిన తరువాత 27.44 km2 (10.59 sq mi) వరకు విస్తరించింది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం నగర జనాభా 374,260. ప్రస్తుత కమిషనర్ పి.ఎస్. గిరిషా.

జనాభాసవరించు

2001 లో 2, 28,202 ఉన్న పట్టణ జనాభా 2011 లో 3, 74,260 కు పెరిగింది. గత దశాబ్దంలో 6.40% పెరిగింది. లింగ నిష్పత్తి 1000 మగవారికి 966 మహిళలు. అక్షరాస్యత రేటు 87.55%. పురుష జనాభాలో 92.74%, స్త్రీ జనాభాలో 82.21% అక్షరాస్యులు.

2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం 3, 74,260 జనాభాతో, 27.44 చదరపు కి.మీ. విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది.

నైసర్గిక స్వరూపంసవరించు

భౌగోళిక స్మారక చిహ్నం తిరుపతి లోయలో ఉంది. ఇది (13.50’N 79.79.375 E), (13.45 N 79.75 E) మధ్య సరిహద్దులో ఉంది. తూర్పు కొండల పాలకొండవెలిగొండ, సానైన్‌బట్ల శ్రీకాళహస్తి, నగరి శ్రేణుల మధ్య ఈ బేసిన్ వేరు చేయబడింది. దక్షిణ భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రమైన తిరుపతి ఆలయం కొండల మధ్యలో ఉంది. కొండలు ఆలయ పట్టణాన్ని హంఫిథియేటర్ అమరిక యొక్క రూపాన్ని ఇస్తాయి

నగరం స్థలాకృతి ప్రకృతిలో మమేకమై ఉంది. గరిష్ట ఎత్తు వ్యత్యాసం 50 మీటర్ల క్రమంలో ఉంటుంది. పట్టణం కొండ భూభాగం సాధారణంగా ఇది పశ్చిమ, దక్షిణ నుండి నగరానికి ఈశాన్యం వరకు చాలా లోతైన వాలుగా ఉంటుంది. కొండ భూభాగం కారణంగా, ప్రవాహం యొక్క వేగం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

వాతావరణం, వర్షపాతంసవరించు

తిరుపతి ప్రాంతం ఉష్ణోగ్రతలో ఉచ్ఛారణ వైవిధ్యంతో అర్ధ-శుష్క. మార్చి - మే నెలల్లో ఉష్ణోగ్రత చాలా ఎక్కువగానూ, నవంబర్ – జనవరిలో చాలా తక్కువగాను ఉంటుంది..వార్షిక సగటు కనిష్ట, గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతలు సుమారు 25 సెంటిగ్రేడ్  35 సెంట్రిగ్రేడ్ గా ఉంటుంది. కనిష్ట గరిష్ట నెలవారీ ఉష్ణోగ్రతలలో తేడా, సాధారణంగా  మొత్తం సంవత్సరానికి 20 సెంట్రిగ్రేడ్ కంటే తక్కువ. ఈ ప్రాంతంలో వార్షిక వర్షపాతం 860, 1050 మి.మీ. మధ్య ఉంటుంది.

ఆర్ధిక వ్యవస్థసవరించు

ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రాథమికంగా పర్యాటక-ఆధారితమైంది. ఇది శ్రీ వెంకటేశ్వరుడి స్థానంగా ఉంది. చుట్టూ అనేక దేవాలయాలు ఉన్నాయి. తిరుపతి చుట్టుపక్కల గ్రామాలు వ్యవసాయంపై ఆధారపడిన మెట్ట భూమితో ఉన్నాయి, బావులు ట్యాంకుల ద్వారా సేద్యం చేయబడతాయి.

పట్టణ పేద నివాస ప్రాంతాలుసవరించు

పట్టణంలోని 3.81 లక్షల జనాభాలో, 1,18,990 మంది ప్రకటించబడిన మురికివాడలు, పేద ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నారు. వీరిలో ఎక్కువ మంది రోజువారీ కూలీలు, ఉద్యోగ కూలీలు, కాలానుగుణ కార్మికులు వంటి వారు జీవితాన్ని గడుపుతున్నారు. ప్రస్తుతం పట్టణంలో 69 పేద స్థావరాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రకటించబడిన 42 మురికి వాడలునందు, 27 పేద స్థావరాల ప్రాంతాల నందు జీవిస్తున్నారు. జీవన వాతావరణం వంటి పరిస్థితి రోడ్లు, పారుదల సౌకర్యాలు, గృహనిర్మాణం, విద్యుత్, ప్రాథమిక విద్య, ఆరోగ్యం వంటి సౌకర్యాలు  ఇంకా అభివృద్ధి చెందాల్సిన అవసరం ఉంది. జన్మభూమి ప్రోగ్రాం, క్లీన్ & గ్రీన్, ఫ్యామిలీ ప్లానింగ్, అడల్ట్ ఎడ్యుకేషన్ వంటి ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలలో  ప్రజల భాగస్వామ్యం ఉంది.[1]

చరిత్ర, సంస్కృతిసవరించు

తిరుమల ఆంధప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ప్రసిద్ధి చెందినటువంటి కొండల మధ్యనున్న ఒక ఆధ్యాత్మిక కేంధ్రం.ఈ నగరం వెంకటేశ్వరుడి నివాసానికి  ప్రసిద్ధి చెందింది. తిరుమల కొండలను సూచించే బ్లఫ్ ఎర్ర ఇసుక రాయి పాదాల వద్ద నాటకీయంగా ఉంది.తిరుపతి పట్టణం గోవిందరాజ స్వామి ఆలయం (16-17 వ శతాబ్దం) పై తూర్పు - పడమటి అక్షం మీద, వీధి మధ్యలో, మధ్యలో ఉన్న ఆలయంతో, చుట్టూ శ్రీ పద్మావతి ఆలయం, తిరుచానూరు, శ్రీ కోదండ రామస్వామి ఆలయం, రామచంద్ర కొనేరు, కపిలతీర్థం, తోండవడ (ముక్కోటి) లోని అగస్తీశ్వరాలయం, శ్రీనివాస మంగాపురం. తిరుపతి, తిరుమల కొండల పర్వత పట్టణం మైన వెంకటేశ్వర నివాసం, యాత్రికుల ప్రదేశం ఏటా 1,80 లక్షల మంది భక్తులు సందర్శిస్తారు. నగరపాలక సంస్థ  20 రెవెన్యూ వార్డులతో 27.44 చదరపు కి.మీ. విస్తీర్ణంలో 42 పేద మురికివాడలతో 50 ఎన్నికల వార్డులతో తిరుపతి వ్యాపార కేంద్రంగా ఉంది.[1]

మూలాలుసవరించు

  1. 1.0 1.1 1.2 "About Tirupati Municipal Corporation | Tirupati Municipal Corporation". web.archive.org. 2019-12-30. Retrieved 2019-12-30.
  2. "A local touch to 'smart city' project - The Hindu". web.archive.org. 2019-12-28. Retrieved 2019-12-30.

వెలుపలి లంకెలుసవరించు