ఆజ్‌బెస్టాస్ అనేది సహజంగా సంభవించే ఫైబరస్ సిలికేట్ ఖనిజం. దీనిని తెలుగులో "రాతినార" అంటారు. ఇందులో ఆరు రకాలున్నాయి. ఇవన్నీ పొడవైన, సన్నని ఫైబరస్ స్ఫటికాలతో కూడి ఉంటాయి, ప్రతి ఫైబర్ అనేక సూక్ష్మ "ఫైబ్రిల్స్" తో కూడి ఉంటుంది, ఇవి రాపిడి, ఇతర ప్రక్రియల ద్వారా వాతావరణంలోకి విడుదల చేయబడతాయి. ఆస్బెస్టాస్ ఒక అద్భుతమైన విద్యుత్ బంధకం, అధిక ఉష్ణ నిరోధకతను కలిగి ఉంటుంది. దీనిని చాలా సంవత్సరాలు దీనిని నిర్మాణ సామగ్రిగా ఉపయోగించారు. దీనితో చేసిన రేకులు ఇంటి పైకప్పుగా వాడతారు. కాంక్రీటు పైకప్పుతో పోలిస్తే ఇది చవకైన ప్రత్యామ్నాయం[1]. అయినప్పటికీ ప్రస్తుతం ఇది ఆరోగ్యానికి ప్రమాదం కలిగిస్తుందని చాలా దేశాలలో దీనినుపయోగించడం చట్ట విరుద్ధం. రాతినార పరిశ్రమలలో పనిచేసే కార్మికులకు వీటి ధూళి పీల్చడం మూలంగా ఆస్బెస్టాసిస్, కాన్సర్ తో సహా వివిధ తీవ్రమైన ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు వస్తాయి. దారితీస్తుంది.[2]

ఆజ్బెస్టాస్
Asbestos with muscovite.jpg
మాస్కోవైట్ పై ఫైబర్ ట్రెమొలైట్ ఆజ్బెస్టాస్
సాధారణ సమాచారం
వర్గముసిలికేట్ ఖనిజం
ధృవీకరణ
పరమాణు భారం277.11 g
రంగుఆకుపచ్చ, ఎరుపు, పసుపు, తెలుగు. బూడిదరంగు, నీలం
స్ఫటిక ఆకృతిఅస్ఫాటిక, గ్రాన్యూల్, మాస్సివ్
స్ఫటిక వ్యవస్థఆర్థోరాంబిక్, మోనోక్లినిక్
చీలికప్రైమాస్టిక్
ఫ్రాక్చర్ఫైబ్రస్
మోహ్స్‌ స్కేల్‌ కఠినత్వం2.5–6.0
ద్యుతి గుణంసిల్కీ
వక్రీభవన గుణకం1.53–1.72
దృశా ధర్మములుబైయాక్సియల్
బైర్‌ఫ్రింజెన్స్0.008
Dispersionసాపేక్షంగా బలహీనం
అతినీలలోహిత ప్రతిదీప్తిఫ్లోరోసెంట్ కానిది
కాంతికిరణంతెలుపు
విశిష్ట గురుత్వం2.4–3.3
ద్రవీభవన స్థానం400 నుండి 1,040 °C (752 నుండి 1,904 °F)
Asbestos
Asbestos
Blue asbestos (crocidolite) from Wittenoom, Western Australia. The ruler is 1 cm.
Blue asbestos showing the fibrous nature of the mineral

సిరామిక్ కుండలను బలోపేతం చేయడానికి ఆస్బెస్టాస్ రాతి యుగం వరకు ఉపయోగించినట్లు పురావస్తు అధ్యయనాలు ఉన్నాయి[3]. అయితే 19 వ శతాబ్దం చివరిలో ఆస్బెస్టాస్‌ ను దాని భౌతిక ధర్మాల అధారంగా వస్తు తయారీదారులు, బిల్డర్లు ఉపయోగించడం ప్రారంభించినప్పుడు పెద్ద ఎత్తున మైనింగ్ ప్రారంభమైంది.

ఆస్బెస్టాస్ 20 వ శతాబ్దంలో 1970 ల వరకు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. ఆస్బెస్టాస్ ధూళి వల్ల జరిగే ఆరోగ్య నష్టాలను బహిరంగంగా గుర్తించడం మూలంగా చాలా దేశాలలో నిర్మాణం, అగ్నిమాపక కార్యక్రమాలలో దీనిని నిషేధించారు[4]. స్బెస్టాస్ ఎక్స్పోజర్కు వ్యాధి మూలంగా ఏటా కనీసం 100,000 మంది చనిపోతారని భావిస్తున్నారు.[5]

ఆస్బెస్టాస్-సంబంధిత వ్యాధుల తీవ్రత ఉన్నప్పటికీ, ఈ పదార్థం ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. 1980 లకు ముందు నిర్మించిన చాలా భవనాలు ఆస్బెస్టాస్ కలిగి ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు[6]. అనేక అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఇప్పటికీ ఆస్బెస్టాస్‌ను నిర్మాణ సామగ్రిగా ఉపయోగించడాన్ని సమర్థిస్తున్నాయి. ఆస్బెస్టాస్ తవ్వకం కొనసాగుతోంది. అత్యధికంగా ఉత్పత్తి చేస్తున్న రష్యా 2020 లో 790,000 టన్నుల ఉత్పత్తిని అంచనా వేసింది.[7]

మూలాలుసవరించు

  1. Bureau of Naval Personnel, Basic Electricity. 1969: US Navy.
  2. "What is asbestos?". British Lung Foundation.
  3. Yildirim Dilek; Sally Newcomb (2003). Ophiolite Concept and the Evolution of Geological Thought. Geological Society of America. p. 449. ISBN 978-0-8137-2373-0.
  4. Kazan-Allen, Laurie (15 July 2019). "Chronology of Asbestos Bans and Restrictions". International Ban Asbestos Secretariat.
  5. King, Anthony (25 June 2017). "Asbestos, explained". Royal Society of Chemistry.
  6. Kazan-Allen, Laurie (2 May 2002). "Asbestos: Properties, Uses and Problems". International Ban Asbestos Secretariat.
  7. Flanagan, Daniel M. (29 January 2021). "Mineral Commodity Summaries 2021". Mineral Commodity Summaries. U.S. Geological Survey. pp. 26–27. doi:10.3133/mcs2021.

గ్రంథావళిసవరించు

ఇతర పఠనాలుసవరించు

బాహ్య లంకెలుసవరించు

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=రాతినార&oldid=3217506" నుండి వెలికితీశారు