రణరంగ చౌక్ తెనాలి

1942లో కాంగ్రెస్ పిలుపు మేరకు క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం దేశవ్యాప్తంగా మొదలైంది. ఆ ఉద్యమ సమయం లో12-9-1942 న తెనాలిలో కల్లూరి చంద్రమౌళి నాయకత్వంలో మొదలైన అందోళనలో జరిగిన పోలిసు కాల్పులలో ఏడుగురు ఉద్యమకారులు అసువులు బాసారు. అమర వీరుల స్మృతి చిహ్నంగా 1959లో తెనాలిలో ఈ 'రణ రంగ చౌక్'ను నిర్మించారు[1].

రణరంగ చౌక్ - తెనాలి
నినాదం: చావో బ్రతుకో - DO OR DIE వందేమాతరం
ప్రభుత్వము
 - భారత స్వాతంత్ర పోరాటాం - క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం - 1942 ఆగస్ట్ 12 కల్లూరి చంద్రమౌళి (భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ )
 - పోలిసు కాల్పులలొ ప్రాణాలు అర్పించిన అమర వీరులు 1.మాజేటి సుబ్బారావు

2.శిరిగిరి లింగయ్య 3.తమ్మినేని సుబ్బారెడ్డి 4.గాలి రామకోటయ్య 5.ప్రయాగ రాఘవయ్య 6.జాస్తి అప్పయ్య

7.భాస్కరుని లక్షీనారాయణ
దస్త్రం:Ranaranga Cowk Tenali Sp cover.jpg
రణరంగ చౌక్ (మృతవీరుల చిహ్నం) - తెనాలి, పై తపాల శాఖ 2007లో విడుదల చేసిన ప్రత్యేక తపాల కవరు

క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంసవరించు

1942 ఆగస్టు 8 న, బొంబాయిలో గోవాలియా ట్యాంక్ మైదానంలో చేసిన క్విట్ ఇండియా ప్రసంగంలో చావో-బ్రతుకో తేల్చుకోవాల్సిందిగా గాంధీ గారు పిలుపునిచ్చాడు. కాంగ్రెస్ ని నిషేధించటంతో పాటు గాంధీ గారి ఉపన్యాసం తరువాత 24 గంటల లోపే దాదాపు అందరు అగ్రశ్రేణి కాంగ్రెస్ నాయకులను ప్రభుత్వం నిర్బందించింది, దేశ వ్యాప్తంగా పెద్దయెత్తున ప్రదర్శనలు అందోళనలు జరిగాయి. కార్మికులు పెద్దయెత్తున సమ్మె చేసారు. ఉద్యమంలో పెద్దయెత్తున హింస చోటుచేసుకుంది.

1942 ఆగస్టు 9 నుండి 1942 సెప్టెంబరు 21 వరకు, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో 550 పోస్టాఫీసులు, 250 రైల్వే స్టేషన్లపై దాడి చేసారు. అనేక రైలు మార్గాలను దెబ్బతీసారు. 70 పోలీస్ స్టేషన్లను ధ్వంసం చేసారు. 85 ఇతర ప్రభుత్వ భవనాలను తగలబెట్టడమో, ధ్వంసం చెయ్యడమో చేసారు. టెలిగ్రాఫ్ వైర్లు కత్తిరించిన సందర్భాలు సుమారు 2,500 ఉన్నాయి. దేశ వ్యాప్తంగా 68 ప్రదేశాలలో పోలిసుల కాల్పులు జరగగా ఆంధ్రలో 21 చోట్ల జరిగాయి. ఈ కాల్పులలో దేశ వ్యాప్తంగా 297 మంది ప్రాణాలు కోల్పోవగా మన ఆంధ్రాలో 39 మంది మరణించారు. ఈ ఆందోళనలలో తెనాలిలో జరిగిన స్వాతంత్ర్య పోరాటం దేశ వ్యాప్తంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. తెనాలిలోపోలిసు కాల్పుల్లో ఏడుగురు ఉద్యమకారులు మరణించారు.

తెనాలి ఉద్యమంసవరించు

బొంబాయిలో గోవాలియా ట్యాంక్ మైదానంలో చేసిన క్విట్ ఇండియా తీర్మానంలో పాల్గోన్న కల్లూరి చంద్రమౌళిగారు తిరిగి వచ్చారు. ఆనాడు జిల్లా కాంగ్రెస్ కార్యాలయం తెనాలిలో చంద్రమౌళి గారి నిర్వహణలో ఉండేది. చంద్రమౌళి నాయకత్వంలో సమావేశమై స్థానిక నాయకులు ఆగస్టు 12న తెనాలి బందుకు పిలుపునిచ్చారు[2].

వందే మాతరం అంటూ స్వాతంత్ర్య జండా చేతబట్టి 12-9-1942 న తెనాలిలో వందలాది కార్యకర్తలతో శాంతి యుతంగా క్విట్ ఇండియా ఊరేగింపు కల్లూరి చంద్రమౌళి గారి నాయకత్వలో మొదలైంది. తెరిచిఉన్న దుకాణాలను మూసివేపిస్తూ పట్టణ వీధుల వెంట కొనసాగింది. బందుకు సహకరించని కొంతమంది వల్ల ఉద్యమంలో పాల్గోన్న యువకులలో అవేశం ఉప్పొంగింది. శాంతి యుత అందోళన అదుపుతప్పి ఉద్రిక్తంగా మారి హింసాత్మక రూపు ధరించింది. తెనాలి రైల్వే స్టేషన్ చేరుకున్న ఊద్యమకారులు రైలు పట్టాలు పీకి వేసారు, సేషన్ మాష్టర్ గదిని, రికార్డ్సకు నిప్పు పెట్టారు. నాయకుల మాట వినే స్థితిలో ఉద్యమకారులు లేరు. అప్పుడే మద్రాసు నుండి వచ్చిన పూరి ఎక్స్ ప్రస్ రైలు బండికి నిప్పు పెట్టారు. అనుకోకుండా జరిగిన ఈ ఆందోళనను నిలువరించే పోలీసు బలగం తెనాలిలో లేదు. కలెక్టర్ అచ్చుత మీనన్ వేంటనే ఇతర ప్రదేశాల నుండి పోలీసు బలగాలను మూడు గంటలకు తెనాలి రప్పించారు.

తెనాలి రైల్వై స్టేషన్ పూర్తిగా తగలపెట్టిన ఆందోళనకారులు తమ తదుపరి లక్ష్యంగా తాలుకా ఆఫీస్ ని ముట్టడించటానికి వస్తున్న వేళ ఇరు వర్గాలు వంతెన వద్ద ఎదురు పడ్డాయి. పోలీసుల హెచ్చరికలను ధిక్కరించి ముందుకు దూసుకొస్తున్న ఉద్యమకారులపై పోలిసులు 21 రౌండ్ల కాల్పులు జరిపారు. ఈ పోలిసు కాల్పులలో ఏడుగురు ఉద్యమకారులు అసువులు బాసారు. ఎందరో గాయపడ్డారు[2].

ఉద్యమ వీరులుసవరించు

ఈ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించినందులకు కల్లూరి చంద్రమౌళి గారితో పాటు అనేక మంది ఉద్యమ కారులను అరెస్టచేసారు. శరణు రామస్వామి చౌదరి, మొటుపల్లి బాబురావు, షేక్ ఇస్మాయిల్, చింతమనేని భావయ్య చౌదరి, రావి సత్యనారాయణ, వెలవోలు సీతారామయ్య. అవుతు సుబ్బారెడ్డి, పుతుంబాక శ్రీరాములు, యలమంచిలి వెంకటప్పయ్య మొదలగువారు ముందు వరసలో ఉండి ఉద్యమాన్ని నడిపారు[2].

ప్రతేక న్యాయ స్థానాన్ని పెట్టి వీరందరిని విచారించారు. వీరిని రెండు సంవత్సరాలు రాయవెల్లూరు జైలు శిక్ష వేసారు. విధ్వంసం చేసినందులకు 2 లక్షల రుపాయలు జరిమానా విధించారు.విచారణ సమయంలో ఆంగ్లేయుల పాలనకు వ్యతిరేకంగా నినాదాలు చేయడంతో గుత్తికొండ రామబ్రహ్మంతో పాటు మహిళా ఉద్యమకారులైనా కల్లూరి తులశమ్మ, తుమ్మల దుర్గాంబ, కొడాలి కమలమ్మ, చిట్టూరి అన్నపూర్ణమ్మ, కంచర్ల మాణిక్యం, బోళ్ళ సీతారావమ్మ గార్లను 16 నెలలు రాయవెల్లూరు మహిళాసెంట్రల్ జైల్లో నిర్భంధించారు.

అమర వీరులుసవరించు

దస్త్రం:Ranarang cowk 2.jpg
తెనాలి రణరణ రంగ చౌక్ లో భారతమాత వడిలో అమరవీరుడి విగ్రహం

పోలిసు కాల్పులలో ప్రాణాలు అర్పించిన ఏడుగురు ఉద్యమకారులు[3]

  1. మాజేటి సుబ్బారావు
  2. శిరిగిరి లింగయ్య
  3. తమ్మినేని సుబ్బారెడ్డి
  4. గాలి రామకోటయ్య
  5. ప్రయాగ రాఘవయ్య
  6. జాస్తి అప్పయ్య
  7. భాస్కరుని లక్షీనారాయణ

రణ రంగ చౌక్ నిర్మాణంసవరించు

క్విట్ ఇండియా అమర వీరుల స్మృతి చిహ్నంగా నిర్మించిన ఈ స్మారక కట్టడం ఏడుగురు అమరవీరులను గుర్తుగా ఏడు స్తంభాలతో ఉంటుంది. మద్యభాగంలో భారత మాత వడిలో అసువులు బాసిన అమరవీరుని విగ్రహం ఉంటుంది.

1959 డిసెంబరు 20న అప్పటి తెనాలిలో ఆనాటి శాసన సభ్యులు ఆలపాటి వెంకట్రామయ్య గారు ఈ స్మారక స్థూపాన్ని నిర్మించి దానికి 'రణ రంగ చౌక్'గా నామకరణం చేసారు.[3]. దీనిని ఆనాటి కాంగ్రెస్ పార్టీ అద్యక్షులు కె, కామరజ్ నాడార్, ముఖ్యమంత్రి నీలం సంజీవ రెడ్డి గార్ల సమక్షంలో అవిష్కరించారు.

ఆధునీకరణసవరించు

జాతీయ భావానికి, తెనాలి ప్రజల దేశ భక్తికి, పోరాట పటిమకు చిహ్నం అయిన ఈ అమరవీరుల స్థూపాన్ని నాటి శాసన సభ్యులు ఆలపాటి రాజేంద్ర ప్రసాద్ గారు మరలా సుందరంగా తీర్చిదిద్ది పట్టణానికి వన్నెతెచ్చారు. 12-8-2015 న ఆనాటి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ స్పీకర్ కోడెల శివ ప్రసాద రావు గారి సమక్షంలో అత్యంత వైభవంగా క్విట్ ఇండియా వేడుకలు చేసారు[1]. ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 12 న ఇక్కడ అమరవీరులను స్మరిస్తూ అధికార కార్యక్తమం జరుగుతుంది[1].

భారతీయ తపాల శాఖ 1-11-2007న స్వతంత్ర పోరాట యోధుల స్మారక స్తూపం 'రణరంగ చౌక్' పై ఒక ప్రత్యేక పోస్టల్ కవరును విశాఖపట్నంలో జరిగిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ తపాలా బిళ్ళల ప్రదర్శనలో (APPEX -2007) విడుదల చేసారు[4].

మూలాలుసవరించు

  1. 1.0 1.1 1.2 "త్యాగ చిహ్నం .. రణరంగ చౌక్". ఈనాడు దినపత్రిక. 12 ఆగస్టు 2021.
  2. 2.0 2.1 2.2 బొర్రా, గోవర్దన్ (2010). శ్రీ కల్లూరి చంద్రమౌళి జీవిత చరిత్ర. తెనాలి: కొడాలి సుదర్శన్. pp. 111–121.
  3. 3.0 3.1 The Hindu (14 August 2014). "'Ranarang Chowk', a symbol of freedom struggle". Retrieved 2021-06-29.
  4. "Special cover on Ranarang chouk -Tenali ,Guntur dist". STAMPS OF ANDHRA. 7 August 2015.