ప్రధాన మెనూను తెరువు

సతీష్ ధావన్

ప్రముఖ అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్త

సతీష్ ధావన్ (1920 సెప్టెంబరు 252002 జనవరి 3) భారతీయ ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరు. ఆయన్ను భారత ఎక్స్పెరిమెంటల్ ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్ కు పితామహుడిగా పరిగణిస్తారు. శ్రీనగర్లో  జన్మించిన ధావన్,  భారత్‌ లోను,  అమెరికా లోనూ తన  విద్యాభ్యాసాన్ని  పూర్తి చేసాడు.  టర్బులెన్స్, బౌండరీ  లేయర్స్ రంగాల్లో ఆయన్ను అత్యున్నత స్థాయి పరిశోధకుల్లో ఒకరిగా  పరిగణిస్తారు. ఈ రంగాల్లో  ఆయన  శక్తి సామర్థ్యాలు  భారత  స్వదేశీ  అంతరిక్ష  కార్యక్రమ అభివృద్ధికి  దోహదపడింది. 1972 లో  ఎమ్.జి.కె. మీనన్ తరువాత,  ఇస్రో ఛైర్మన్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.

సతీష్ ధావన్
జననం(1920-09-25) 1920 సెప్టెంబరు 25
శ్రీనగర్, జమ్మూ కాశ్మీరు, భారత దేశం
మరణం2002 జనవరి 3 (2002-01-03)(వయసు 81)
భారత దేశం
రంగములుమెకానికల్ ఇంజనీరింగు, ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగు
విద్యాసంస్థలుఇస్రో
ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్
కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ
నేషనల్ ఏరోస్పేస్ లాబొరేటరీస్

ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ అండ్ ఇండియన్ స్పేస్ కమిషన్
పూర్వ విద్యార్థియూనివర్సిటీ ఆఫ్ పంజాబ్ (భారత్)
యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిన్నెసోటా
కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ
పరిశోధనా సలహాదారుడు(లు)Hans W. Liepmann
ప్రసిద్ధిభారతీయ అంతరిక్ష కార్యక్రమం
ముఖ్యమైన అవార్డులుపద్మవిభూషణ్

విద్యసవరించు

ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్‌లో ఉన్న లాహోరు లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పంజాబ్ నుండి బాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ డిగ్రీ, మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ డిగ్రీ, ఇంగ్లీషు సాహిత్యంలో ఎమ్.ఏ డిగ్రీ పొందాడు. 1947 లో మిన్నియాపోలిస్ లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిన్నెసోటా నుండి ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగులో ఎమ్.ఎస్., కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి ఏరోనాటికల్ ఇంజనీరింగులో డిగ్రీ, ఆ తరువాత 1951 లో డా. హాన్స్ డబ్ల్యు లేప్‌మ్యాన్ మార్గదర్శకుడిగా గణితం, ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగుల్లో డబల్ పి.హెచ్.డి పొందాడు.

ఇస్రో ఛైర్మనుగా (1972–1984)సవరించు

డా. ధావన్ స్పేస్ కమిషను ఛైర్మనుగా, ఇస్రో ఛైర్మనుగా భారత ప్రభుత్వ అంతరిక్ష శాఖలో సెక్రెటరీగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.  బాధ్యతలు  తీసుకోగానే  అణుశక్తి  కమిషనులో  ఉన్న బ్రహ్మ ప్రకాష్‌ను  తిరువనంతపురంలో  ఉన్న విక్రం సారాభాయ్  అంతరిక్ష  కేంద్రానికి  ఛైర్మనుగా  నియమించాడు. ఇస్రో శీఘ్రగతిన ఎదగడానికి ఈ చర్య ఎంతో తోడ్పడింది. ఆ తరువాత భారత తొలి ఉపగ్రహ  వాహక  నౌక  ఎస్‌ఎల్‌వి  అభివృద్ధి  కార్యక్రమానికి  అబ్దుల్  కలాంను నాయకుడిగా నియమించాడు.[1] 

1975 లో ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్ నాయకత్వంలో ఎస్‌ఎల్‌వి అభివృద్ధి జరుగుతోంది. దాని మొదటి ప్రయోగం విఫలమైంది. వైఫల్యానికి బాధ్యత వహిస్తూ ఆనాటి పత్రికా సమావేశంలో పాల్గొని వైఫల్యాన్ని స్వీకరించాడు. రెండవ ప్రయోగం విజయవంతమైనపుడు ఆనాటి పత్రికా సమావేశాన్ని అబ్దుల్ కలాం చేత చేయించాడు. 

ఐఐఎస్‌సి ఛైర్మను (1962–1981)సవరించు

1951 లో ధావన్ భారత్ శాస్త్ర విజ్ఞాన సంస్థలో ఉపాధ్యాయుడిగా చేరాడు. 1962 దాని డైరెక్టరుగా నియమితుడయ్యాడు. తాను ఇస్రో ఛైర్మనుగా ఉన్నప్పటికీ, బౌండరీ లేయర్ పరిశోధనలో తన శక్తియుక్తులు నియోగించాడు.  ఆయన చేసిన పరిశోధనలను హెర్మన్ ష్లిక్టింగ్, తాను రాసిన బౌండరీ లేయర్ థియరీ పుస్తకంలో వివరించాడు. ధావన్ ఐఐఎస్‌సి లో భారతదేశపు మొట్టమొదటి సూపర్‌సోనిక్ విండ్ టన్నెల్‌ను నిర్మించాడు. 

అంతరిక్ష పరిశోధనలో సహకారంసవరించు

ధావన్ గ్రామీణ విద్యలోను, రిమోట్ సెన్సింగు, ఉపగ్రహ సమాచారాల లోను పరిశోధనలు చేసాడు. వాటి ఫలితంగానే ఇన్‌శాట్, ఐఆర్‌ఎస్, పిఎస్‌ఎల్‌విలు రూపొందాయి. 

గౌరవాలుసవరించు

2002 లో ధావన్ మరణించాక, నెల్లూరు జిల్లా శ్రీహరికోట లోని అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రానికి ఆయన పేరుతో సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రంగా పేరు పెట్టారు. లూఢియానా లోని ప్రభుత్వ కళాశాలను ఆయన పేరిట మార్చారు.

ఉద్యోగ జీవితంసవరించు

  • ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్, బెంగళూరు
    • సీనియర్ సైంటిఫిక్ ఆఫీసరు, 1951
    • ప్రొఫెసర్ అండ్ హెడ్ అఫ్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ఏరొనాటికల్ ఇంజనీరింగ్, 1955
    • డైరెక్టరు, 1962–1981[2]
  • కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, అమెరికా
    • విజిటింగ్ ప్రొఫెసరు, 1971–72
  • నేషనల్ ఏరోస్పేస్ లాబరేటరీస్, బెంగళూరు
    • రీసెర్చి కౌన్సిల్ ఛైర్మను, 1984–93
  • ఇండియన్ అకాడెమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ప్రె
    • ప్రెసిడెంట్, 1977–1979
  • ఇస్రో
    • ఛైర్మన్, 1972–1984
  • ఇండియన్ స్పేస్ కమిషను
    • ఛైర్మన్, 1972–2002

పురస్కారాలుసవరించు

  • పద్మ విభూషణ్, 1981[3]
  • పద్మ భూషణ్, 1971[3]
  • ఇందిరా గాంధీ జాతీయ సమగ్రతా పురస్కారం, 1999
  • Distinguished Alumnus Award, Indian Institute of Science
  • Distinguished Alumnus Award, California Insititute of Technology, 1969

కుటుంబంసవరించు

ఆయన కుమార్తె జ్యోత్స్న ధావన్ పేరొందిన మోలిక్యులర్ బయాలజిస్ట్

ప్రచురణలుసవరించు

  1. Dhawan Satish: Direct measurements of skin friction. Tech. Rep No.1121, National Advisory Committee for Aeronautics, Washington DC 1953.
  2. Schlichting H, Gersten K: Boundary Layer Theory (8th Revised & Enlarged Edition). Springer, 1999.
  3. Dhawan S: A glimpse of fluid mechanics research in Bangalore 25 years ago. India: Surveys in fluid mechanics Indian Academy of Sciences (Eds. R Narasimha, S M Deshpande) 1-15, 1982.
  4. Developments in Fluid Mechanics and Space Technology. (Eds. R Narasimha, APJ Abdul Kalam) Indian Academy of Sciences, 1988.
  5. Dhawan S: Bird flight. Indian Academy of Sciences, 1991.
  6. Dhawan S: Aeronautical Research in India. (22nd British Commonwealth Lecture). J. Royal Aero. Soc. 71, 149-184, 1967.
  7. Special Section on Instabilities, transitions and turbulence. (Ed. R Narasimha) Current Science, 79:725-883, 2000

మూలాలుసవరించు

  1. "Satish Dhawan - The Gentle Colossus". Cite web requires |website= (help)
  2. "About IISc Heritage". Indian Institute of Science. Retrieved 13 September 2013. Cite web requires |website= (help)
  3. 3.0 3.1 "Padma Awards" (PDF). Ministry of Home Affairs, Government of India. 2015. Retrieved July 21, 2015. Cite web requires |website= (help)