ఉడుపి రామచంద్రరావు, (యు.ఆర్.రావు) [1] అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్త, ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ సంస్థకు మాజీ చైర్మన్. ప్రస్తుతం ఆయన అహ్మదాబాద్ లోని ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీలో చైర్మన్ గా యున్నారు.

ఉడుపి రామచంద్రరావు
2008 లో రావు చిత్రం
జననం (1932-03-10) 1932 మార్చి 10 (వయస్సు: 88  సంవత్సరాలు)
అడమూరు, ఉడుఇ, భారత దేశము
మరణంజూలై 24, 2017
బెంగళూరు
జాతీయతభారతీయుడు
రంగములుఅంతరిక్ష విజ్ఞానం , ఉపగ్రహ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం.
విద్యాసంస్థలుIndian Space Research Organisation
Physical Research Laboratory
ప్రసిద్ధిIndian Space Program
ముఖ్యమైన అవార్డులుPadma Bhushan (1976)

ఆయన 1976 లో ప్రతిష్ఠాత్మకమైన పద్మభూషన్ పురస్కారాన్ని భారత ప్రభుత్వంచే అందుకున్నారు. ఆయన వాషింగ్టన్ లోని శాటిలైట్ హాల్ ఆఫ్ ఫ్రేంలో 2013 మార్చి 19 న జరిగిన సొసైటీ ఆఫ్ శాటిలైట్ ప్రొఫెషనల్స్ ఇంటర్నేషనల్ సంస్థ యొక్క సమావేశంలో ప్రవేశపెట్టారు. దీనితో ఆయన అందులో ప్రవేశించిన మొదటి భారతీయుడుగా చరిత్రపుటల్లోకెక్కాడు.[2][3][4]

ప్రారంభ జీవితంసవరించు

ఆయన భారతదేశము లోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలో అడమరులో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి లక్షీనారాయణ తల్లి కృష్ణవేణి అమ్మ. ఆయన ప్రాథమిక విద్యను అడమూరులో పూర్తిచేశారు. ఉడిపి లోని క్రిస్టియన్ పాఠశాలలో ఉన్నత విద్యను పూర్తి చేశారు. అనంతపురం లోని ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్, సైన్స్ కళాశాలలో బి.యస్సీ డిగ్రీని పొందారు. బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయమందు ఎం.యస్.సి చేశారు. అహ్మదాబాద్లో ఫిజికల్ లాబొరేటరీలో పి.హెచ్.డిని చేశారు. పి.హె.డిని డా.విక్రమ సారభాయి గారి అధ్వర్యంలో పూర్తి చేశారు.[5]

విద్యసవరించు

MIT లో ఫ్యాకల్టీ సభ్యునిగా, డల్లాస్‌లోని టెక్సాస్ విశ్వవిద్యాలయంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసిన తరువాత అక్కడ అంతరిక్ష నౌకలపై ప్రధాన ప్రయోగాత్మకంగా పరిశోధనలలో అతను మార్గదర్శి, అన్వేషకునిగా ఉన్నాడు. అతను భారతదేశానికి 1966లో తిరిగి వచ్చి అహ్మదాబాద్ లోని ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీలో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసాడు.

జీవిత విశేషాలుసవరించు

అతను తన పరిశోధనా జీవితాన్ని కాస్మిక్ కిరణాల శాస్త్రవేత్తగా ప్రారంభించాడు. డాక్టర్ విక్రమ్ సారాభాయ్ ఆధ్వర్యంలో MIT లో తన పరిశోధనలను కొనసాగించాడు. జెపిఎల్ గ్రూపు సహకారంతో, సౌర పవనాల యొక్క నిరంతర స్వభావాన్ని, భూ అయస్కాంతత్వంపై దాని ప్రభావాన్ని రెండు పరిశీలనల ద్వారా స్థాపించిన మొదటి వ్యక్తిగా చరిత్రలో నిలిచాడు.

అంతరిక్ష నౌకలపై అతను చేసిన ప్రయోగాల అనేక పథనిర్దేశాలు, అన్వేషణలు సౌర విశ్వ కిరణాల దృగ్విషయం, అంతర గ్రహ స్థలం విద్యుదయస్కాంత స్థితిపై పూర్తి అవగాహనకు దారితీసింది. వేగవంతమైన అభివృద్ధికి అంతరిక్ష సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించాల్సిన అవసరం ఉందని గ్రహించిన రావు 1972 లో భారతదేశంలో ఉపగ్రహ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని స్థాపించే బాధ్యతను చేపట్టారు[7]. అతని మార్గదర్శకత్వంలో, 1975 లో మొట్టమొదటి భారతీయ ఉపగ్రహం "ఆర్యభట్ట"తో ప్రారంభించి, భాస్కర, ఆపిల్, రోహిణి, ఇన్సాట్ -1, ఇన్సాట్ -2 సిరీస్ బహుళార్ధసాధక ఉపగ్రహాలు, ఐఆర్ఎస్ -1 ఎ, ఐఆర్ఎస్ -1 బి రిమోట్ సెన్సింగ్ ఉపగ్రహాలు సహా 18 కి పైగా ఉపగ్రహాలు ఉన్నాయి. కమ్యూనికేషన్, రిమోట్ సెన్సింగ్, వాతావరణ సేవలను అందించడానికి ఇవి రూపొందించబడినవి.

ఇస్రో ఛైర్మన్‌గాసవరించు

1985 లో అంతరిక్ష శాఖ ఛైర్మన్, అంతరిక్ష కమిషన్, కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన తరువాత, రావు రాకెట్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అభివృద్ధిని వేగవంతం చేశాడు. ఫలితంగా 1992 లో ASLV రాకెట్ విజయవంతంగా ప్రయోగించబడింది[8]. 1995 లో 850 కిలోల ఉపగ్రహాన్ని ధ్రువ కక్ష్యలోకి విజయవంతంగా ప్రయోగించిన కార్యాచరణ, పిఎస్‌ఎల్‌వి ప్రయోగ వాహనం అభివృద్ధికి కూడా అతను బాధ్యత వహించారు. రావు జియోస్టెషనరీ లాంచ్ వెహికల్ జిఎస్ఎల్వి, క్రయోజెనిక్ టెక్నాలజీ అభివృద్ధిని 1991 లో ప్రారంభించాడు. ఇస్రోలో పనిచేసిన కాలంలో INSAT ఉపగ్రహాలను విజయవంతంగా ప్రయోగించడానికి అతను బాధ్యత వహించాడు. ఇన్సాట్ ఉపగ్రహాల ప్రయోగం 1980, 1990 లలో భారతదేశంలో సమాచార మార్పిడికి ఉత్సాహాన్నిచ్చింది. ఇన్సాట్ విజయవంతంగా ప్రారంభించడం భారతదేశంలోని మారుమూల ప్రాంతాలకు టెలికమ్యూనికేషన్ సౌకర్యాలను అందించింది. ఈ దశాబ్దాలలో భూమిపై వివిధ ప్రదేశాలలో ఉపగ్రహ లింకుల లభ్యత కారణంగా ల్యాండ్‌లైన్ ఫోన్లు దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించాయి. కనెక్షన్ పొందడానికి గంటలు వేచి ఉండటానికి బదులుగా STD (సబ్‌స్క్రయిబర్ ట్రంక్ డయలింగ్) ఉపయోగించడం ద్వారా ప్రజలు ఎక్కడి నుండైనా సులభంగా మాట్లాడగలరు. ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ హబ్‌గా భారతదేశం అభివృద్ధి చెందడానికి భవిష్యత్తులో ఈ అభివృద్ధి కీలక పాత్ర పోషించింది. అతను ఆంట్రిక్స్ కార్పొరేషన్ యొక్క మొదటి ఛైర్మన్.

పురస్కారాలుసవరించు

He is the recipient of many national and international awards, such as :[9][10]

జాతీయ అవార్డులు

  • 1975 Karnataka Rajyotsava Award
  • 1975 Hari Om Vikram Sarabhai Award
  • 1975 Shanti Swarup Bhatnagar Award in the Space science & technology field[11]
  • 1976 Padma Bhushan
  • 1980 National Design Award
  • 1980 Vasvik Research Award in the Electronic Sciences & Technology field[12]
  • 1983 Karnataka Rajyotsava Award
  • 1987 PC Mahalnobis Medal
  • 1993 Om Prakash Bhasin Award in the Energy & Aerospace field[13]
  • 1993 Meghnad Saha Medal
  • 1994 P.C. Chandra Puraskar Award
  • 1994 Electronics Man of the Year Award by ELCINA[14]
  • 1995 Zaheer Hussain Memorial Award
  • 1995 Aryabhata Award
  • 1995 Jawaharhal Nehru Award
  • 1996 SK Mitra Birth Centenary Gold Medal
  • 1997 Yudhvir Foundation Award[15]
  • 1997 Rabindranath Tagore Award of Viswa Bharati University
  • 1999 Gujar Mal Modi Award for Science & Technology[16]
  • 2001 Nadoja Award from Kannada University, Hampi
  • 2001 Life Time Contribution Award in Engineering of INAE[17]
  • 2002 Sir M. Visvesvaraya Memorial Award
  • 2003 Press Bureau of India Award
  • 2004 Star of India Award from Vishwabharathy Foundation, Hyderabad
  • 2004 Special Award 2004, Karnataka Media Academy[18]
  • 2005 Bharat Ratna Rajiv Gandhi Outstanding Leadership Award[19]
  • 2007 Life Time Achievement Award of Indian Space Research Organisation
  • 2007 Distinguished Scientist Gold Medal of the Karnataka Science & Technology Academy.
  • 2007 Vishwamanava Award by Vishwamanava Samsthe[20]
  • 2007 A.V. Rama Rao Technology Award[21]
  • 2008 Jawaharlal Nehru Birth Centenary Award for 2007-2008 from ISCA
అంతర్జాతీయ అవార్డులు
  • 1973 Group Achievement Award by NASA, USA
  • 1975 Medal of Honour by Academy of Sciences, USSR
  • 1991 Yuri Gagarin Medal of USSR[22]
  • 1992 Allan D Emil Award on International Cooperation
  • 1994 Frank J Malina Award (International Astronautical Federation) [22]
  • 1996 Vikram Sarabhai Medal of COSPAR[22]
  • 1997 Outstanding Book Award of the International Academy of Astronautics for the Book Space Technology for Sustainable Development
  • 2000 Eduard Dolezal Award of ISPRS
  • 2004 Space News magazine named him as one of the Top 10 International personalities who have made a substantial difference in civil, commerce and military space in the world since 1989[23]
  • 2005 Theodore Von Karman Award which is the highest Award of the International Academy of Astronautics.
  • 2013 Inducted into Satellite Hall of Fame by Society of Satellite Professionals International' [2][3][4]

గౌరవాలుసవరించు

D. Litt. (Hon. Causa) from Kannada University, Hampi

D.Sc (Hons. Causa) from the Universities of:

  • 1976 Mysore
  • 1976 Rahuri
  • 1981 Calcutta
  • 1984 Mangalore
  • 1992 University of Bologna (Italy)
  • 1992 Banaras
  • 1992 Udaipur
  • 1993 Tirupati (SV)
  • 1994 Hyderabad (JN)
  • 1994 Madras (Anna University)
  • 1994 Roorkee University
  • 1995 Punjabi University, Patiala
  • 1997 Shri Shahu Ji Maharaj University, Kanpur
  • 1999 Indian School of Mines, Dhanbad
  • 2001 D.Litt. (Hons. Causa) from Kannada University, Hampi
  • 2002 Ch. Charan Singh University, Meerut
  • 2005 UP Technical University, Lucknow
  • 2006 Viswesvaraiah Technical University, Belgaum
  • 2007 Indian Institute of Technology - Delhi

ఫెలోషిప్స్ - సభ్యత్వాలుసవరించు

  • Fellow of the Indian Academy of Sciences
  • Fellow of the Indian National Science Academy
  • Fellow of National Science Academy
  • Fellow of Third World Academy of Sciences
  • Fellow of the International Academy of Astronautics
  • Fellow of Indian National Academy of Engineering
  • Fellow of the Astronautical Society of India
  • Hon. Fellow of the Aeronautical Society
  • Distinguished Fellow Institution of Electronics and Telecommunication Engineers
  • Hon. Fellow of Indian National Cartographic Association
  • Fellow of Broadcasting and Engineering Society of India
  • Hon. Fellow Aero Medical Society of India
  • Distinguished Fellow of Physical Research Laboratory, Ahmedabad
  • Fellow of World Academy of Arts & Sciences, USA.

అంతర్జాతీయ రంగంలొ వృత్తిపరమైన చర్యలుసవరించు

  • 1986-1992 Vice President, International Astronautical Federation
  • 1988 to date President, Committee for Liaison with Developing Nations (CLODIN) of IAF
  • 1997-2000 Chairman, UN-COPUOS (United Nations - Committee on Peaceful Uses of Outer Space)
  • 1999 President, UNISPACE-III Conference
  • 2007 Chairman, 30th International Antarctic Treaty Consultative Committee Meeting

ఇతర పాత్రలు

  • President of UNISPACE III Conference, Vienna in 1979
  • Led Indian Delegation in COPUOS and S&T Sub Committee of COPUOS from 1980 to 1994, UNISPACE-II in 1982 and President UNISPACE-III in 2000.
  • Chairman of the UN Committee on Peaceful Uses of Outer Space (1996–1999)

రచించిన పుస్తకాలుసవరించు

  • U. R. Rao, K. Kasturirangan, K. R. Sridhara Murthi. and Surendra Pal (Editors), "Perspectives in Communications", World Scientific (1987). ISBN 978-9971-978-76-1
  • U. R. Rao, "Space and Agenda 21 - Caring for Planet Earth", Prism Books Pvt. Ltd., Bangalore (1995).
  • U. R. Rao, "Space Technology for Sustainable Development", Tata McGraw-Hill Pub., New Delhi (1996)

మూలాలుసవరించు

  1. "DD to improve quality of programmes". Archived from the original on 2010-08-20. Retrieved 2014-03-10.
  2. 2.0 2.1 "U.R. Rao inducted into Satellite Hall of Fame". The Hindu. 29 March 2013. Retrieved 3 April 2013.
  3. 3.0 3.1 "SSPI Announces the 2013 Satellite Hall of Fame Inductees". Society of Satellite Professionals International. Archived from the original on 2013-04-15. Retrieved 2013-02-25.
  4. 4.0 4.1 "Prof U R Rao inducted into the Satellite Hall of Fame, Washington" (Press release). http://www.isro.org/. 28 March 2013. Archived from the original on 20 ఏప్రిల్ 2013. Retrieved 3 April 2013. External link in |publisher= (help)
  5. Prof. U. R. Rao was married to Mrs. Yashoda Rao. "India's Pioneer Space Scientist – Professor Udupi Ramachandra Rao". karnataka.com. 2011-11-17. Retrieved 2013-02-25.
  6. "Prof. Udupi Ramachandra Rao - Biodata". ISRO. Archived from the original on 2009-08-16. Retrieved 2013-02-25.
  7. "Indian Fellow". Indian National Science Academy. Archived from the original on 24 జూన్ 2013. Retrieved 21 June 2013.
  8. "ఆర్కైవ్ నకలు". Archived from the original on 2014-01-07. Retrieved 2014-03-10.
  9. "Prof. Udupi Ramachandra Rao - Awards Honours". ISRO. Archived from the original on 2013-02-11. Retrieved 2013-02-25.
  10. "PANDIT GOVIND BALLABH PANT MEMORIAL LECTURE - IV" (PDF). Govind Ballabh Pant Institute of Himalayan Environment and Development. Archived from the original (PDF) on 30 మే 2015. Retrieved 21 June 2013.
  11. "Handbook of SHANTI SWARUP BHATNAGAR Prize winners(1958 - 1998)" (PDF). HUMAN RESOURCE DEVELOPMENT GROUP - COUNCIL OF SCIENTIFIC & INDUSTRIAL RESEARCH. 1999. Archived from the original (PDF) on 4 మార్చి 2016. Retrieved 21 June 2013.
  12. "Award winners - Electronic Sciences & Technology". Vasvik Foundation. Retrieved 24 June 2013.
  13. "SHRI OM PRAKASH BHASIN AWARDS". Om Prakash Bhasin Foundation. Retrieved 24 June 2013.
  14. "Past Award Winners". Electronic Industries Association of India. Archived from the original on 31 ఆగస్టు 2012. Retrieved 21 June 2013.
  15. "Narendra Rai bags Yudhvir award". The Hindu. Hyderabad, India. 28 April 2004.
  16. "Gujar Mal Modi Award for Science & Technology". International Institute of Fine Arts. Retrieved 24 June 2013.
  17. "LIFE TIME CONTRIBUTION AWARD IN ENGINEERING". Indian National Academy of Engineering. Archived from the original on 28 జనవరి 2013. Retrieved 21 June 2013.
  18. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Times అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  19. "Scientists exhorted to have social sensitivity". The Hindu. Tirupati, India. 24 September 2005.
  20. "Award for U R Rao". Deccan Herald. Bangalore, India. 25 December 2007. Archived from the original on 24 జూన్ 2013.
  21. "Award for U.R. Rao". The Hindu. Bangalore, India. 17 April 2008.
  22. 22.0 22.1 22.2 "PROFESSOR U.R.RAO IS TO PRESIDE OVER THE PLENARY SESSIONS OF UNISPACE III". UNISPACE III - United Nations. Retrieved 21 June 2013.
  23. "U.R. Rao among 'top 10 personalities'". The Hindu. Chennai, India. 1 September 2004.

ఇతర లింకులుసవరించు