ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు

(గోపాలా చార్యులు నుండి దారిమార్పు చెందింది)

ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు సుప్రసిద్ధ నాటక రచయిత. ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యులు ఇతనికి అగ్రజుడు. వీరి మేనల్లుడే బళ్లారి రాఘవాచార్యులు.

ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు
Dharmavaram gopalacharyulu.jpg
ప్రఖ్యాత నాటకకర్త ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు
జననంధర్మవరం గోపాలాచార్యులు
అనంతపురం జిల్లా ధర్మవరం
మరణంకర్నూలు జిల్లా ఆలూరు
వృత్తివకీలు
ప్రసిద్ధిసుప్రసిద్ధ నటుడు, నాటక రచయిత, బహుభాషా పండితుడు
తండ్రికొమాండూరు కృష్ణమాచార్యులు
తల్లిలక్ష్మీదేవమ్మ
Notes
ఆంధ్రనాటక పితామహ’ బిరుదాంకితులు

కన్నడ నాటకాలకు పోటీగా రామకృష్ణమాచార్యులు ఒక తెలుగు నాటకం రాసి మొదట ప్రదర్శించాడు. కానీ అది రక్తికట్టక పోగా తెలుగు భాష నాటక రచనకు పనికిరాదన్న భావనకు దారితీసింది. అప్పుడు రామకృష్ణమాచార్యులు స్వయంగా నాటక రచన, ప్రదర్శనలకు పూనుకుని ప్రప్రథమంగా చిత్రనళీయమును 1887 జనవరి 29 తేదీన విజయవంతంగా ప్రదర్శించారు. తర్వాత చాలా నాటకాలను రచించి, స్వయంగా ప్రదర్శించారు. గోపాలాచార్యులు అప్పుడు అన్నయ్యతో కలిసి నాటకాలలో భరతుడు మొదలైన పాత్రలను పోషించారు.

తర్వాత హైద్రాబాద్లో వకీలు వృత్తిని నిర్వర్తించారు. ఇక్కడొక "కృష్ణ విలాసినీ సభ" అనే నాటక సంస్థను స్థాపించి, హరిశ్చంద్ర నాటకమును స్వయముగా రచించి ప్రదర్శింపజేశారు. అక్కడినుండి 1910లో బళ్ళారికి తిరిగి వచ్చి 1912 లో అన్న ధర్మవరం కృష్ణమాచార్యులతోకలిసి, ‘అభినవ సరస వినోదిని’ స్దాపించారు. రామకృష్ణమాచార్యులు 1912 నవంబరు 30 తేదీన దివంగతులయ్యారు. అన్న మరణంతో అది ఆగిపోయిన తర్వాత ‘కృష్ణమాచార్య సభ’ అనే పేరుతో ఒక సమాజమును నడిపి, దేశమంతా తిరిగి ప్రదర్శనలు చేశారు. ఈ సమాజానికి గోపాలాచార్యులు ఉపాధ్యక్షులుగా ఉన్నారు. బళ్ళారి తిరిగివచ్చిన తరువాత వీరు మరికొన్ని నాటకాలను రచించారు.

రచనలుసవరించు

ఈయన మొత్తము 12 నాటకములును రచించాడు.

  1. రామదాసు
  2. సుభద్రార్జునీయము
  3. రామకబీరు
  4. ప్రేమచంద్రయోగి లేదా అస్పృశ్య విజయము (1933)
  5. చంద్రమతీపరిణయము
  6. రుక్మిణీకృష్ణీయము లేదా మాయాశక్తి
  7. శ్రీరామ లీలలు
  8. గిరిజా శంకరీయము
  9. పాండవాజ్ఞాతవాసం
  10. ఉత్తర రామచరిత (కన్నడ) (1889)
  11. కంసధ్వంసము
  12. కెయిసర్

వీరి మేన అల్లుడే బళ్ళారి రాఘవాచార్యులు ప్రతి నాటకపు ప్రతిని పరిశీలించి మార్పులు, చేర్పులు సూచించేవారు.ఆ ప్రకరమే వీరు సరిదిద్దు కునేవారు. వీరిరువురి మైత్రి అలాంటిది. అలా రుపొందినవే ‘రామదాసు’ ‘సుభద్రార్జునియము’ ‘రాం కబీర్’. వీరు మొత్తం 13 నాటకాలు రశారు. అందులో ప్రకటిత మైనవి –పై ముడున్నూ, ప్రేమచంద్రవిజయం’ లేదా ‘అస్ప్రస్యవిజయము’ ‘రుక్మిణీకృష్నియము’ లేదా ‘మాయాశక్తి’. ఇంకను అముద్రిత నాటకాలు; ‘ శ్రీరామ లిలలు’ గిరిజా శంకరియము, పాండజ్ఞాత్వాసం, ఉత్తర రామచరితము, హరిశ్చంద్ర, కేయిసర్ లేదా కలియుగ దుర్యోధన, ఉషాపరినయము, కంసద్వంసము’ వీరు పాత్రోచిత భాషను ఆధరించి , పౌరులు మొదలగు వారి భాషకు ‘మిస్రభాష’ అని పేరుపెట్టారు . వీరి నాటకాలు అన్నింటిలోకి సుప్రసిద్దమైనది ‘రామదాసు’ నాటకం .బళ్ళారి రాఘవాచార్యులకు కీర్తి తెచ్చిన లేదా అతని వల్లన ప్రఖ్యాతి చెందినరెండు నాటకాలలో అది రెండవది. (మొదటిది కోలాచలం శ్రీనివసురావు ‘రామరాజు ) ‘భక్తి’ ప్రదనరసంగా ఉత్తమ నాటక రచన చేసినవారిలో వీరు రెండవ వారు. మొదటివాడు రాధాకృష్ణ ’ నాటక రచయిత అయిన పానుగంటి లక్ష్మి నరసింహారావు ).

మూలాలుసవరించు