ప్రధాన మెనూను తెరువు
మలి వేదకాలం (క్రీ.పూ 1100 - 500) నాటి రాజ్యాల చిత్రపటం.

వేద నాగరికత లేదా వేద కాలం అనేది సుమారు క్రీస్తు పూర్వం 2000 - 1000 గల మధ్యకాలం. ఈ కాలం లోనే చతుర్వేదాలలో పురాతమైన ఋగ్వేదం రచింపబడినది అని చెప్పబడుతుంది.ఋగ్వేదం ప్రకారము శబ్దపరంగా ఆర్యన్‌ అంటే ఉత్తమ జన్మ అని అర్దం. ఋగ్వేదంలో ఆర్యుల ప్రస్తావన కలదు కనుక ఆర్యులు మధ్య ఆసియాకు చెందిన వారని మాక్స్ ముల్లర్ అభిప్రాయపడ్డారు కాని ఈ సిద్దాంతాన్ని చాలా మంది వ్యతిరేకించారు. [note 1]భారత దేశ సాహిత్యానికి ప్రధాన ఆధారం వేదసాహిత్యం. ఈ వేద సాహిత్యం నుంచే మిగతా సాహిత్యం పుట్టింది. నాలుగు వేదాలు, వాటి అనుబంధాలు సంహితలు, బ్రాహ్మణాలు, అరణ్యకాలు, ఉపనిషత్తులు ఉపవేదాలైన ఆయుర్వేదం, ధను, గాంధార, శిల్పవేదాలు, వేదాంగాలు, షడ్దర్శనాలు, ఇతిహాసాలు అలాగే రుగ్వేద, మలివేద కాలంలో సాంఘిక వ్యవస్థ ప్రధానమైనది. రుగ్వేదంలోని 10వ మండలం పురుషసూక్తంలో వర్ణవ్యవస్థ గురించి మొదటిసారిగా పేర్కొనబడింది. అధర్వణ వేదంలో గోత్ర వ్యవస్థ గురించి పేర్కొనగా అది తర్వాత కాలంలో కుల వ్యవస్థకు రూపకల్పన అయింది. యజ్ఞయగాది క్రతువుల నిర్వహణ, సంగీతానికి ఆధార గ్రంథాలు కూడా ఈ వేదాలే. ఇక్కడ రాజకీయ వేద నాగరికత కాకుండా సాహిత్యం, వేదకాలంలో మహిళ పరిస్థితి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఉంది. ఉదా: రుగ్వేద కాలంలో మహిళకు పురుషునితోపాటు సమాన హోదా ఇవ్వగా మలివేదకాలంలో స్త్రీ పరిస్థితి దిగజారింది. అపాల, విశ్వవర, గార్గి, మైత్రేయి వంటి స్త్రీల గురించి, మత విధానం గురించి ఉంది.

ఉత్తర భారత ఉపఖండ చరిత్రలో పట్టణ సింధు లోయ నాగరికత ముగింపు (సిర్కా 1500 - క్రీ.పూ 500), నుండి ఇండో-గంగా మైదానంలో ప్రారంభమైన రెండవ పట్టణీకరణ సిర్కా 600 -క్రీ.పూ. 200 మద్యకాలం వేద కాలం లేదా వేద యుగంగా భావించబడుతుంది. దీనికి వేదాల నుండి స్వీకరించిన పేరు నిర్ణయించబడింది. ఈ కాలంలో జీవించిన ప్రజల జీవనవిధానం వివరించే మౌఖికసాహిత్య ఆధారిత మానవపరిణామచరిత్రగా దీనిని భావించవచ్చు.[2] ఈ కాలాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రాథమిక వనరులుగా ఇవి సహకరిస్తున్నాయి. ఈ పత్రాలు సంబంధిత పురావస్తు రికార్డులతో పాటు వేద సంస్కృతి పరిణామాన్ని గుర్తించడానికి సాక్ష్యాధారాలుగా ఇవి అనుమతించబడతాయి.


ఈ కాలం ప్రారంభంలో భారత ఉపఖండంలోని వాయువ్య ప్రాంతాలకు వలస వచ్చిన పాత ఇండో-ఆర్యను భాష మాట్లాడేవారు వేదాలను స్వరబద్ధం చేసి మౌఖికంగా ప్రసారం చేశారు. వేద సమాజం పితృస్వామ్య సమాజంగా ఉండేది. ప్రారంభ వేద ఆర్యులు పంజాబులో కేంద్రీకృతమై ఉన్న ఒక చివరి కాంస్య యుగం సమాజం, రాజ్యాలుగా కాకుండా తెగలుగా ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ప్రధానంగా మతసంబంధమైన జీవన విధానం కొనసాగించబడ్డారు. సి. క్రీస్తుపూర్వం 1200–1000 వరకు వేద ఆర్యులు సారవంతమైన పశ్చిమ గంగా మైదానానికి తూర్పు వైపు వ్యాపించి ఇనుప ఉపకరణాలను తయారీని అవలంబించారు. ఇవి అడవిని తొలగించి వ్యవసాయం చేయడానికి, మరింత స్థిర జీవన విధానాన్ని అవలంబించడానికి అనుమతించాయి. వేద కాలం రెండవ భాగంలో పట్టణాలు, రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈకాలం భారతదేశానికి విలక్షణమైన సంక్లిష్టమైన సామాజిక భేదంన్ని ప్రత్యేత ఇచ్చింది.[3] కురు రాజ్యం సనాతన బలి కర్మ క్రోడీకరణ ద్వారా ఇది వర్గీకరించబడింది.[4][5] ఈ సమయంలో మధ్య గంగా మైదానంలో వేదేతర ఇండో-ఆర్య సంస్కృతి ఆధిపత్యం చెలాయించింది. వేద కాలం ముగిసినప్పుడు నిజమైన నగరాలు, పెద్ద రాష్ట్రాలు (మహాజనపదాలు అని పిలుస్తారు) అలాగే వేద సనాతన ధర్మాన్ని సవాలు చేసే అరామ ఉద్యమాలు (జైన మతం! బౌద్ధమతంతో సహా) అధికరించాయి.[6] వేద కాలంలో సాంఘిక తరగతుల సోపానక్రమం ఉద్భవించింది. అది ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది. వేద మతం బ్రాహ్మణ సనాతన ధర్మంగా అభివృద్ధి చెందింది. సాధారణ యుగం ప్రారంభంలో వేద సంప్రదాయం "హిందూ సంశ్లేషణ" అని పిలవబడే ప్రధాన భాగాలలో ఒకటిగా ఏర్పడింది.

వేద భౌతిక సంస్కృతి దశలతో గుర్తించబడిన పురావస్తు సంస్కృతులలో ఓచరు కలర్డు పాటరీ కల్చరు గాంధార సమాధి సంస్కృతి, నలుపు, ఎరుపు మిశ్రితవర్ణ పాత్రల వాడకం, పెయింటెడ్ గ్రే వేర్ సంస్కృతి ఉన్నాయి.[7][8]

విషయ సూచిక

చరిత్రసవరించు

ఆదిమవాసులుసవరించు

 
Archaeological cultures associated with Indo-Iranian migrations (after EIEC). The Andronovo, BMAC and Yaz cultures have often been associated with Indo-Iranian migrations. The GGC, Cemetery H, Copper Hoard and PGW cultures are candidates for cultures associated with Indo-Aryan movements.

పూర్వపు వేద యుగంగా సాధారణంగా ఆమోదించబడిన కాలం క్రీ.పూ. రెండవ సహస్రాబ్ది నాటిది.[9] సింధు లోయ నాగరికత పతనం తరువాత (క్రీ.పూ.1900) ఇది ముగిసింది. [10][11] ఇండో-ఆర్యను ప్రజలు సమూహాలు వాయువ్య భారతదేశానికి వలస వచ్చి ఉత్తర సింధు లోయలో నివసించడం ప్రారంభించారు.[12] ఇండో-ఆర్యన్లు ఇండో-ఇరానియన్లలో ఒక శాఖ. అత్యధికంగా ప్రచారంలో ఉన్న సిద్ధాంతం ఆధారంగా -ఇది ఆండ్రోనోవో సంస్కృతిలో [13]ప్రస్తుత ఉత్తర ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని బాక్ట్రియా-మార్జియానా ప్రాంతంలో ఉద్భవించింది.[14][note 2]

కొంతమంది రచయితలు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఇండో-ఆర్యన్లు భారతదేశానికి వలస వెళ్ళారనే భావనను వ్యతిరేకించారు.[21] ఎడ్విన్ బ్రయంటు, లారీ పాటను ఇండో-ఆర్యను వలస సిద్ధాంతం, దాని ప్రత్యర్థుల పర్యవేక్షణ కోసం "ఇండో-ఆర్యను వివాదం" అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు.[22] ఈ ఆలోచనలు అకాడెమికు ప్రధాన స్రవంతి వెలుపల ఉన్నాయి. [note 3]

ఇండో-యూరోపియను మాతృభూమికి సంబంధించి అనటోలియను కల్పనలో యురేషియను స్టెప్పీసు నుండి వలస వెళ్ళడం వంటి రెండు రకాల నమూనాలు "ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ ద్రవ్యాన్ని పొందుతాయి" అని మల్లోరీ, ఆడమ్సు గమనించారు.[26] ఉపేందరు సింగు అభిప్రాయం ఆధారంగా "ఇండో-యూరోపియన్లు, ఇండో-ఆర్యన్ల అసలు మాతృభూమి గురించి భాషా శాస్త్రవేత్తలు, చరిత్రకారులు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు, ఇతరులకు నిరంతర చర్చనీయాంశంగా ఉంది. ఇండో-ఆర్యన్లు ఉపఖండానికి వలస వచ్చినట్లుగా వచ్చారన్న వాధం ఆధిఖ్యత చేస్తుంది. ప్రధానంగా కొంతమంది భారతీయ పండితులు వాదించిన మరో అభిప్రాయం ఏమిటంటే వారు ఉపఖండానికి చెందినవారు. [27]

ఆర్యుల గురించిన జ్ఞానం ఎక్కువగా ఋగ్వేద-సంహిత అందిస్తుంది.[28] వేదాల పురాతన సాహిత్యరూపంగా ఇది కూర్చబడింది c. 1500–1200 క్రీ.పూ.[29][30][14] వారు వారి విలక్షణమైన మత సంప్రదాయాలను, అభ్యాసాలను వారితో తీసుకువచ్చారు.[31] పూర్వ-శాస్త్రీయ యుగం వేద విశ్వాసాలు ఆచారాలు ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియను మతాచారాలు,[32] ఇండో-ఇరానియను మతంతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.[33] ఆంథోనీ అభిప్రాయం ఆధారంగా జెరవుషాను నది (ప్రస్తుత ఉజ్బెకిస్తాను), (ప్రస్తుత) ఇరాను మధ్య కాంటాక్టు జోనులో ఇండో-యూరోపియను వలసదారులలో పాత ఇండికు మతం ఉద్భవించింది.[34] ఇది "పాత మధ్య ఆసియా, కొత్త ఇండో-యూరోపియను అంశాల సమకాలీకరణ మిశ్రమం",[34] ఇది బాక్ట్రియా-మార్జియానా సంస్కృతి నుండి "విలక్షణమైన మత విశ్వాసాలు, అభ్యాసాలను" [35] స్వీకరించింది.[35][note 4]

ప్రారంభకాల వేదసంస్కృతి (సిర్కా. 1500 – c. 1200 BCE)సవరించు

 
Cremation urn of the Gandhara grave culture (c. 1200 BCE), associated with Vedic material culture

ఋగ్వేదంలో ఆర్యులు, దాసులు, దస్యులు మధ్య విభేదాలు ఉన్నాయి. ఇది క్రతువులు చేయని (అక్రతు), దేవతల ఆజ్ఞలను (అవ్రత) పాటించని వ్యక్తులను దాసులు, దాస్యులు అని వర్ణిస్తుంది. వారి ప్రసంగాన్ని మృదురా అని వర్ణించారు. ఇందుకు మృదువైన, అసభ్యకరమైన, శత్రువైన, అపహాస్యం (దుర్వినియోగం) అని అర్ధం స్పురిస్తుంది. వారి శారీరక రూపాన్ని వివరించే ఇతర విశేషణాలు అనేక వివరణలకు లోబడి ఉంటాయి. అయినప్పటికీ అస్కో పార్పోలా వంటి కొంతమంది ఆధునిక పండితులు దాసులు, దస్యులను ఇరానియను తెగలు దహే, దహ్యూలతో కలుపుతారు. దాసులు, దస్యులు వేద ఆర్యుల ముందు ఉపఖండంలోకి వచ్చిన ప్రారంభ ఇండో-ఆర్యను వలసదారులు అని విశ్వసిస్తున్నారు.[37][38]


ఋగ్వేదంలో వేద ఆర్యుల వివిధ తెగల మధ్య సైనిక ఘర్షణల వివరణలు కూడా వివరించబడ్డాయి. పరుష్ని నది ఒడ్డున (ఆధునిక రావి) జరిగిన " పది రాజుల యుద్ధం " అటువంటి ఘర్షణలలో చాలా ముఖ్యమైనది. [note 5] సుడాలు నేతృత్వంలోని భరత తెగ మధ్య పది తెగల సమాఖ్యకు వ్యతిరేకంగా యుద్ధం జరిగింది.[41] భరతులు సరస్వతి నది ఎగువ ప్రాంతాల చుట్టూ నివసించగా వారి పశ్చిమ పొరుగువారి అయిన పురసు సరస్వతి దిగువ ప్రాంతాలలో నివసించారు. ఇతర తెగలు పంజాబు ప్రాంతంలో భరతలకు వాయువ్యంగా నివసించాయి.[42] రావి జలాల విభజన యుద్ధానికి ఒక కారణం కావచ్చు.[43] గిరిజనుల సమాఖ్య రావి కట్టలను తెరవడం ద్వారా భరతలను ముంచెత్తడానికి ప్రయత్నించింది. అయినప్పటికీ పది రాజుల యుద్ధంలో సుదాలు విజయం సాధించారు.[44] పురుల అధిపతి పురుకుట్సా యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు. భరతులు పురులు యుద్ధం తరువాత కురు అనే కొత్త తెగలో విలీనం అయ్యారు.[42]

చివరి వేదకాలం (సిర్కా. 1100 – సిర్కా. 500 క్రీ.పూ)సవరించు

 
Pottery of the Painted Grey Ware culture (c. 1000-600 BCE), associated with Vedic material culture

క్రీస్తుపూర్వం 12 వ శతాబ్దం తరువాత ఋగ్వేదం తుది రూపం తీసుకున్నందున కురు-పంచాల ప్రాంతంతో సంబంధం ఉన్న వేద సమాజం, ఉత్తర భారతదేశంలో ఇండో-ఆర్యను ప్రజలు మాత్రమే కాదు,[45][44] అర్ధ సంచార జీవితం నుండి పరివర్తనం చెంది వాయువ్య భారతదేశంలో వ్యవసాయాన్ని జీవనమార్గంగా ఎంచుకున్నారు.[46] సంచార జీవనశైలి అవశేషంగా గుర్రాల స్వాధీనం వేద నాయకుల ముఖ్యమైన ప్రాధాన్యత మిగిలిపోయింది. ఫలితంగా అశ్వికదళం, బలికి అవసరమైన గుర్రాలను భారతదేశంలో అభివృద్ధి చేయలేనందున ఈ సరఫరాను నిర్వహించడానికి హిందూ కుషు దాటి వాణిజ్య మార్గాలు ఏర్పడ్డాయి.[47] దట్టమైన అటవీ విస్తీర్ణం కారణంగా గంగా మైదానాలు వేద తెగలకు హద్దులు లేకుండా ఉన్నాయి. క్రీస్తుపూర్వం 1000 తరువాత, ఇనుప గొడ్డలి, నాగలి వాడకం విస్తృతంగా మారింది. అరణ్యాలను సులభంగా తొలగించడానికి ఇది సహరించి ఉండవచ్చు. ఇది వేద ఆర్యులు గంగా-యమునా దోవాబు పశ్చిమ ప్రాంతంలో తమ స్థావరాలను విస్తరించడానికి వీలు కల్పించింది.[48] చాలా పాత తెగలు సమైఖ్యమై పెద్ద రాజకీయ విభాగాలను ఏర్పరిచాయి. [49]

కురు రాజ్యం ఆవిర్భావంతో వేద మతం మరింత అభివృద్ధి చెందింది. దాని మత సాహిత్యాన్ని క్రమబద్ధీకరించడం, కర్మాచరణను అభివృద్ధి చేసింది.[50][51][52] ఇది పెయింటెడు గ్రే వేరు సంస్కృతితో (క్రీ.పూ.1200-600) సంబంధం కలిగి ఉంది. ఇది గంగా-యమ్నుయా దోయాబుకు తూర్పుగా విస్తరించలేదు.[45] ఇది మద్య గంగా ప్రాంతం సంబంధిత, భిన్నమైన సంస్కృతికి భిన్నంగా ఉంది. ఇది నార్తర్ను బ్లాకు పాలిషు పాత్రలు, కోసల, మగధ, మహాజనపదాలతో సంబంధం కలిగి ఉంది.[53]

ఈ కాలంలో వర్ణ వ్యవస్థ ఉద్భవించింది. కుల్కే - రోథరుమండు,[54] ఈ దశలో భారతీయ చరిత్ర "వివిధ సామాజిక తరగతుల మధ్య కార్మిక విభజనను ప్రతిబింబించే గృహసముదాయాలు (వాటిక, గూడెం, అగ్రహారాలు) క్రమానుగత క్రమం ఏర్పరచుకుని జీవించారు. వేద కాలం స్థావరాలు నాలుగు: బ్రాహ్మణ పూజారులు మొదటి వారు, యోధుల ప్రభువులు రెండవ వారు, రైతులు, వ్యాపారులు మూడవవారు, బానిసలు, కూలీలు, చేతివృత్తులవారు, చాలామంది స్థానిక ప్రజలకు చెందినవారు నాల్గవవారు.[55][56][57] ఇది వ్యవసాయం, లోహం, వస్తువుల ఉత్పత్తి, అలాగే వాణిజ్యం బాగా విస్తరించింది.[58] ప్రారంభ ఉపనిషత్తులు, తరువాతి హిందూ సంస్కృతికి ముఖ్యమైన అనేక సూత్రాలతో సహా వేద యుగం గ్రంథాలు పూర్తయ్యాయి.[59]

 
Modern replica of utensils and falcon shaped altar used for Agnicayana, an elaborate Śrauta ritual originating from the Kuru Kingdom,[50] around 1000 BCE.

మొట్టమొదటి వేద "రాజ్యం"గా కురు రాజ్యం అనే ఒక "అత్యున్నత-తెగ" చేత ఏర్పడింది. ఇది అనేక తెగలను కొత్త సమాఖ్యలోకి చేర్చింది. ఈ రాజ్యాన్ని పరిపాలించడానికి వేద శ్లోకాలను సేకరించి లిప్యంతరీకరించారు. కొత్త ఆచారాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ఇవి ప్రస్తుతం సనాతన శ్రుత ఆచారాలను ఏర్పరిచాయి.[60] కురు రాజ్య అభివృద్ధి ప్రక్రియలో ఇద్దరు ముఖ్య వ్యక్తులుగా రాజు పరిక్షిత్తు, అతని వారసుడు జనమేజయుడు తగినపాత్ర పోషించారు. వీరు ఈ రాజ్యాన్ని ఉత్తర ఇనుప యుగంలో భారతదేశాన్ని ఆధిపత్య రాజకీయ సాంస్కృతిక శక్తిగా మార్చారు.[50]


సర్వవ్యాప్తమైన మతాచారంగా అశ్వమేధయాగం అనే ఆచారం ఆరంభం అయింది.[61] ఈ విధానంలో పవిత్రమైన గుర్రాన్ని ఒక సంవత్సరం పాటు రాజ్యాలలో తిరుగుతూ స్వేచ్ఛగాతిరిగే ఏర్పాటు చేస్తారు. గుర్రాన్ని యోధుల బృందం అనుసరించింది. గుర్రం సంచరించిన రాజ్యాలు, ప్రధాన రాజ్యానికి సామంతులై కప్పం చెల్లించాలి లేదా గుర్రానికి చెందిన రాజుతో యుద్ధం చేయడానికి సిద్ధం చేయాలి. ఈ విధానం ఈ యుగంలో అంతర్-రాజ్య సంబంధాల మీద గణనీయమైన ఒత్తిడి తెచ్చింది.[61] ఈ కాలం వర్ణాన్ని ఉపయోగించడం, క్షత్రియ, బ్రాహ్మణులు, వైశ్య, శూద్రాలలో వేద సమాజం కులవిభజన ద్వారా సామాజిక స్థిరీకరణకు నాంది పలికింది.[60]


వేదేతర సాల్వా తెగ చేతిలో ఓడిపోయిన తరువాత కురు రాజ్యం క్షీణించింది. వేద సంస్కృతి రాజకీయ కేంద్రం తూర్పున, గంగానదిలోని పాంచాల రాజ్యంలోకి (రాజు కెసిను దల్భ్యా (సుమారుగా 900 - 750 మధ్య))మారింది.[50] తరువాత క్రీస్తుపూర్వం 8 లేదా 7 వ శతాబ్దంలో విదేహ రాజ్యం తూర్పున ఒక రాజకీయ కేంద్రంగా ఉద్భవించింది. ప్రస్తుతం భారతదేశం ఉత్తర బీహారు, ఆగ్నేయ నేపాలు, జనక రాజు ఆధ్వర్యంలో దాని ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. దీని రాజ్యసభ బ్రాహ్మణునికి ప్రోత్సాహాన్ని అందించింది. సన్యాసులు, తత్వవేత్తలైన యజ్ఞవల్క్య, ఉద్దాలక అరుణి, గార్గి వచక్నవి;[8] ఈ కాలంలో పాంచాల కూడా రాజు ప్రవాహన జైవాలి ఆధ్వర్యంలో ప్రముఖంగా ఉన్నారు.[62]

నగరీకరణ వైపు పయనంసవరించు

క్రీస్తుపూర్వం 6 వ శతాబ్దం నాటికి రాజకీయ విభాగాలు మహాజనపదాలు అని పిలువబడే పెద్ద రాజ్యాలుగా ఏకీకృతం అయ్యాయి. ఈ రాజ్యాలలో పట్టణీకరణ ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. వాణిజ్యం, ప్రయాణం వృద్ధి చెందాయి. పెద్ద దూరాలతో వేరు చేయబడిన ప్రాంతాలకు కూడా సులభంగా చేరుకోగలిగిన ప్రయాణవిధానాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.[63] మగధకు తూర్పున ఉన్న ఒక చిన్న రాజ్యం అంగ (ఆధునిక పశ్చిమ బెంగాలు తలుపు దశలో), వేద సంస్కృతి తూర్పు సరిహద్దును ఏర్పాటు చేసింది. [64] యాదవులు దక్షిణ దిశగా విస్తరించి మధురలో స్థిరపడ్డారు. వారి రాజ్యానికి దక్షిణాన వాత్సా ఉంది. అది కౌసాంబిని రాజధానిగా చేసుకుని పాలించబడింది. నర్మదా నది వాయవ్య దక్కను భాగాలు దక్షిణ సరిహద్దులను ఏర్పరిచాయి. [65][66] కొత్తగా ఏర్పడిన రాజ్యాలు ఆధిపత్యం కోసం ప్రయత్నించి సామ్రాజ్య విస్తరణ ఆశయాలను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించాయి.[67]


వేద కాలం ముగింపు భాషా, సాంస్కృతిక, రాజకీయ మార్పులకు గుర్తింపుగా ఉంది. పాణిని వ్యాకరణం సూత్ర గ్రంథాల క్రోడీకరణలో తుది శిఖరాన్ని సూచిస్తుంది. అదే సమయంలో శాస్త్రీయ సంస్కృతం ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది.[68] క్రీస్తుపూర్వం 6 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో సింధు లోయకు చెందిన మొదటి డారియసు దాడి బయటి ప్రభావానికి నాంది పలికింది. తరువాత ఇండో-గ్రీకుల రాజ్యాల పాలన కొనసాగింది.[69] ఇంతలో కోసల-మగధ ప్రాంతంలో శ్రమణ ఉద్యమాలు (జైన మతం, బౌద్ధమతంతో సహా) చొరబడి బ్రాహ్మణుల స్వీయ అధికారం, సనాతన ధర్మాన్ని, వారి వేద గ్రంథాలు, ఆచారాలపట్ల అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశాయి.[70][6] బ్రోన్ఖోర్ట్సు అభిప్రాయం ఆధారంగా శ్రమణ సంస్కృతి " మగధ" లో ఉద్భవించింది. ఇది ఇండో-యూరోపియను కానీ వేదం కాదు. ఈ సంస్కృతిలో క్షత్రియులు బ్రాహ్మణుల కంటే ఉన్నత స్థానంలో గౌరవించబడ్డారు. ఇది వేద అధికారం, ఆచారాలను తిరస్కరించింది.[71][72]

సంస్కృతిసవరించు

సంఘంసవరించు

సాంఘిక-ఆర్ధిక తరగతులు లేదా కులాల ప్రత్యేక సోపానక్రమం ఉన్నప్పటికీ వేద సమాజంలో ప్రజల హక్కులు సమతౌల్యంగా ఉండేవి.

[73][74] వేద కాలం సాంఘిక తరగతుల శ్రేణి ఆవిర్భావాన్ని చూసింది.[4][5] రాజకీయ సోపానక్రమం అధికారవర్గీకరణ ఆధారంగా నిర్ణయించబడుతుంది. ఇక్కడ రాజు ఎగువన, దాసి దిగువన నిలిచారు.[74] బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ అనే పదాలు ఋగ్వేదంలోని వివిధ కుటుంబ పుస్తకాలలో ప్రతిపాదించబడినప్పటికీ అవి వర్ణ అనే పదంతో సంబంధం కలిగి లేవు. వైశ్య, శూద్ర పదాలు లేవు. 3.44-45 వంటి ఋగ్వేదం వచనాలు కఠినమైన సామాజిక సోపానక్రమం లేకపోవడం, సామాజిక చైతన్యం ఉనికిని సూచిస్తాయి:[37]

ఓ, ఇంద్రా! సోమపాన ఆసక్తుడా ! నీవు నన్ను ప్రజల రక్షకుడిని చేస్తావా, లేదా మీరు నన్ను రాజుగా చేస్తావా, నీవు నన్ను సోమపానాసక్తుడైన సన్యాసిని చేస్తావా, నీవు నాకు అంతులేని సంపదను ఇస్తావా?

వివాహం వ్యవస్థ ముఖ్యమైనది. ఋగ్వేదంలో వివిధ రకాలైన వివాహాలు- ఏకపత్నీవ్రతం, బహుభార్యాత్వం, బహుభర్తృత్వం ప్రస్తావించబడ్డాయి. వేద ఆర్యులకు మహిళా సన్యాసులు, దేవతలు ఇద్దరూ సుపరిచితులు. మహిళలు తమ భర్తను స్వయంగా ఎన్నుకోల స్వేచ్ఛ కల్పించబడింది. వారి భర్తలు మరణించినా లేదా అదృశ్యమైనా తిరిగి వివాహం చేసుకోవచ్చు.[74] భార్య గౌరవనీయమైన స్థానాన్ని పొందింది.[75] ప్రజలు పాలు, పాల ఉత్పత్తులు, ధాన్యాలు, పండ్లు, కూరగాయలను తినేవారు. మాంసం తినడం ప్రస్తావించబడినప్పటికీ ఆవుల వధకు నిధేధం ఉంది. పత్తి, ఉన్ని, జంతువుల చర్మం దుస్తులుగా ధరించారు.[74] సోమ, సుర వేద సమాజంలో ప్రసిద్ధ పానీయాలు, వీటిలో సోమను మతం పవిత్రం చేసింది. వేణువు (వనా), వీణ (వినా), హార్పు, తబలా మొదలైన సంగీత వాయిద్యాలు, హెప్టాటోనికు స్కేలు ఉపయోగించబడ్డాయి.[75] నృత్యం, నాటకాలు, రథం సారధ్యం, జూదం ఇతర ప్రసిద్ధ కాలక్షేపాలుగా ఉన్నాయి.[74]

తరువాతి వేద యుగంలో రాచరిక రాజ్యాల ఆవిర్భావం ప్రజల నుండి రాజు దూరం కావడానికి, వర్ణ సోపానక్రమం ఆవిర్భావానికి దారితీసింది. ఈ సమాజాన్ని బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు అనే నాలుగు సామాజిక సమూహాలుగా విభజించారు. తరువాతి వేద గ్రంథాలు ప్రతి సమూహానికి సామాజిక సరిహద్దులు, పాత్రలు, స్థితి, కర్మ స్వచ్ఛతను నిర్ణయించాయి. షట్పద బ్రాహ్మణులకు తల్లిదండ్రుల స్వచ్ఛత, మంచి ప్రవర్తన, కీర్తి, బోధించడం లేదా ప్రజలను రక్షించడం బాధ్యతలు; క్షత్రియులకు బలం, కీర్తి, పాలన, యుద్ధంచేయడం; వైశ్యులకు భౌతిక శ్రేయస్సు, పశువుల పెంపకం, వ్యవసాయం వంటి ఉత్పత్తి సంబంధిత కార్యకలాపాలు; శూద్రులకు అగ్ర వర్ణాల సేవ బాధ్యతలుగా నిర్ణయించబడింది. రాజసుయ యాగం ప్రభావాలు యాగం చేసేవారి మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. రాజసూయ బ్రహ్మణునికి తేజస్సు, క్షత్రియుని శౌర్యంతో, వైశ్యుని సంపద, శూద్రతను స్థిరత్వం కొరకు నిర్వహించబడింది. మొదటి మూడు వర్ణాల సోపానక్రమం తరువాత విధానం వేద గ్రంధాలలో అస్పష్టంగా ఉంది. పంచవంశ బ్రాహ్మణము, షట్పద బ్రాహ్మణంలోని 13.8.3.11 వ వచనం క్షత్రియుడిని బ్రాహ్మణ, వైశ్య కంటే ఉన్నత స్థానంలో ఉంచుతుంది. అయితే, 1.1.4.12 వ వచనం బ్రాహ్మణులను వైశ్య, క్షత్రియు, శూద్రుల కంటే ఉన్నత స్థానంలో ఉంచుతుంది. పురుష సూక్త నాలుగు వర్ణాలను క్రమానుగతం అయినప్పటికీ ఒకదానితో ఒకటి మొత్తం అంతర్-సంబంధిత భాగాలుగా భావించింది. [76] తరువాతి వేద కాలంలో పెరుగుతున్న సామాజిక స్థిరీకరణ ఉన్నప్పటికీ, ఋగ్వేదం IX.112 వంటి శ్లోకాలు కొంత సామాజిక చైతన్యాన్ని సూచిస్తున్నాయి: "నేను శ్లోకాలను పఠించేవాడిని, నా తండ్రి వైద్యుడు, నా తల్లి రాళ్ళతో (మొక్కజొన్న) రుబ్బుతుంది. వివిధ చర్యలలో సంపదను పొందండి. " [77][78]

తరువాతి వేద యుగంలో గృహాలు ఒక ముఖ్యమైన జీవనవిధానంలో విభాగంగా మారాయి. వేద యుగానికి చెందిన వివిధ రకాల గృహాలలో గృహపతి నేతృత్వంలోని గృహాలు ఆదర్శవంతమైన గృహానికి దారితీశాయి. భార్యాభర్తలు, తండ్రి, కొడుకు మధ్య సంబంధాలు క్రమానుగతంగా నిర్వహించబడ్డాయి. మహిళలను అధీన, విధేతాయుత పాత్రలు నిర్వహించారు. బహుభతృత్వం కంటే బహుభార్యాత్వం చాలా సాధారణంగా ఉండేది. తత్తిరియా సంహిత వంటి గ్రంథాలు ఋతుస్రావం చేసే మహిళలకు నిషేధాన్ని సూచిస్తాయి. మహిళలు తీసుకున్న వివిధ వృత్తులు తరువాత వేద గ్రంధాలలో ప్రస్తావించబడ్డాయి. నేత, డైయర్సు, మొక్కజొన్న గ్రైండరు యజమానుల వద్ద మహిళలు పశువులు, పాలిచ్చే ఆవులు, కార్డెడు ఉన్ని తయారీ వంటి పనులలో సహాయంగా పనిచేసేవారు. యుద్ధంలో కాలు కోల్పోయిన విష్ఫలా వంటి మహిళా యోధుల గురించి ప్రస్తావించబడింది. ఇద్దరు మహిళా తత్వవేత్తలు ఉపనిషత్తులలో ప్రస్తావించబడ్డారు.[79] పాట్రికు ఆలివెల్లె తన ఉపనిషత్తుల అనువాదంలో ఇలా వ్రాశాడు. "ఈ కాలంలో సామాజిక వర్గాలలో స్త్రీలను సమర్థించటానికి లేదా స్త్రీలు వేదాంతపరమైన విషయాలలో ఎలా నిమగ్నమవ్వవడానికి ఎటువంటి అనుమతి లేకుండానే పరిచయం చేయబడ్డారనే వాస్తవం కొంతమంది మహిళల సాంఘిక, మతపరమైన స్థితిని సూచిస్తుంది." [80]

Political organisationసవరించు

Vedic weaponry
Ancient Indian Antennae sword; Metalwork, 1500–500 BCE.
Ancient Indian Ax Blade, 1500–1000 BCE.

Early Vedic Aryans were organised into tribes rather than kingdoms. The chief of a tribe was called a rajan. The autonomy of the rajan was restricted by the tribal councils called sabha and samiti. The two bodies were, in part, responsible for the governance of the tribe. The rajan could not accede to the throne without their approval. The distinction between the two bodies is not clear. Arthur Llewellyn Basham, a noted historian and indologist, theorises that sabha was a meeting of great men in the tribe, whereas, samiti was a meeting of all free tribesmen. Some tribes had no hereditary chiefs and were directly governed by the tribal councils. Rajan had a rudimentary court which was attended by courtiers (sabhasad) and chiefs of sects (gramani). The main responsibility of the rajan was to protect the tribe. He was aided by several functionaries, including the purohita (chaplain), the senani (army chief), dutas (envoys) and spash (spies).[81] Purohita performed ceremonies and spells for success in war and prosperity in peace.[82]

In the later Vedic period, the tribes had consolidated into small kingdoms, which had a capital and a rudimentary administrative system.[83] To aid in governing these new states, the kings and their Brahmin priests arranged Vedic hymns into collections and developed a new set of rituals (the now orthodox Śrauta rituals) to strengthen the emerging social hierarchy.[50] The rajan was seen as the custodian of social order and the protector of rashtra (polity). Hereditary kingship started emerging and competitions like chariot races, cattle raids, and games of dice, which previously decided who was worthy of becoming a king, became nominal. Rituals in this era exalted the status of the king over his people. He was occasionally referred to as samrat (supreme ruler). The rajan's increasing political power enabled him to gain greater control over the productive resources. The voluntary gift offering (bali) became compulsory tribute; however, there was no organised system of taxation. Sabha and samiti are still mentioned in later Vedic texts, though, with the increasing power of the king, their influence declined.[84] By the end of the later Vedic age, different kinds of political systems such as monarchical states (rajya), oligarchical states (gana or sangha), and tribal principalities had emerged in India.[84]

According to Michael Witzel's analysis of the Kuru Kingdom, it can be characterized as the earliest Vedic "state", during the Middle Vedic Period.[50][85] However, Robert Bellah observes that it is difficult to "pin down" whether the Kurus were a true "state" or a complex chiefdom, as the Kuru kings notably never adopted royal titles higher than "rājan," which means "chief" rather than "king" in the Vedic context.[86] The Middle Vedic Period is also characterized by a lack of cities; Bellah compares this to early state formation in ancient Hawai'i and "very early Egypt," which were "territorial states" rather than "city-states," and thus "it was the court, not the city, that provided the center, and the court was often peripatetic."[87] Romila Thapar characterizes Vedic-era state formation as being in a condition of "arrested development," because local chiefs were relatively autonomous, and because surplus wealth that could have been directed towards state-building was instead used for the increasingly grandiose rituals that also served to structure social relations.[88] The period of the Upanishads, the final phase of the Vedic era, was approximately contemporaneous with a new wave of state formations, linked to the beginning of urbanization in the Ganges Valley: along with the growth of population and trade networks, these social and economic changes put pressure on older ways of life, setting the stage for the Upanishads and the subsequent sramana movements,[89] and the end of the Vedic Period, which was followed by the Mahajanapada period.

According to George Erdosy, archaeological data for the period of period from 1000 to 600 BCE shows a two-tiered settlement pattern in the Ganges Valley, with some "modest central places," suggestive of the existence of simple chiefdoms, with the Kurukshetra District itself displaying a more complex (albeit not yet urbanized) three-tiered hierarchy.[90] Subsequently, (after 600 BCE) there are four tiers of site sizes, including large towns and fortified cities, consistent with an urbanized state-level society.[91]

Economyసవరించు

 
Ceramic goblet from Navdatoli, Malwa, 1300 BCE.

Economy in the Vedic period was sustained by a combination of pastoralism and agriculture.[75] There are references, in the Rigveda, to the leveling of fields, seed processing, and storage of grains in large jars. War bounty was also a major source of wealth.[74] Economic exchanges were conducted by gift giving, particularly to kings (bali) and priests (dana), and barter using cattle as a unit of currency. While gold is mentioned in some hymns, there is no indication of the use of coins. Metallurgy is not mentioned in the Rigveda, but the word ayas and instruments made from it such as razors, bangles, axes are mentioned. One verse mentions purification of ayas. Some scholars believe that ayas refers to iron and the words dham and karmara refer to iron-welders.[92] However, philological evidence indicates that ayas in the Rigveda refers only to copper and bronze, while iron or śyāma ayas, literally "black metal", first is mentioned in the post-Rigvedic Atharvaveda,[8][50] and therefore the Early Vedic Period was a Bronze Age culture whereas the Late Vedic Period was an Iron Age culture.[ఆధారం కోరబడింది]

The transition of Vedic society from semi-nomadic life to settled agriculture in the later Vedic age led to an increase in trade and competition for resources.[93] Agriculture dominated the economic activity along the Ganges valley during this period.[94] Agricultural operations grew in complexity and usage of iron implements (krishna–ayas or shyama–ayas, literally black metal or dark metal) increased. Crops of wheat, rice, and barley were cultivated. Surplus production helped to support the centralised kingdoms that were emerging at this time.[50] New crafts and occupations such as carpentry, leather work, tanning, pottery, astrology, jewellery, dying, and winemaking arose.[95] Apart from copper, bronze, and gold, later Vedic texts also mention tin, lead, and silver.[96]

Panis in some hymns refers to merchants, in others to stingy people who hid their wealth and did not perform Vedic sacrifices. Some scholars suggest that Panis were semitic traders, but the evidence for this is slim.[42] Professions of warriors, priests, cattle-rearers, farmers, hunters, barbers, vintners and crafts of chariot-making, cart-making, carpentry, metal working, tanning, making of bows, sewing, weaving, making mats of grass and reed are mentioned in the hymns of the Rigveda. Some of these might have needed full-time specialists.[92] There are references to boats and oceans. Book X of the Rigveda refers to both eastern and western oceans. Individual property ownership did not exist and clans as a whole enjoyed rights over lands and herds. Enslavement (dasa, dasi) in the course of war or as a result of non-payment of debt is mentioned. However, slaves worked in households rather than production-related activities.[74]

Religionసవరించు

 
A steel engraving from the 1850s, which depicts the creative activities of Prajapati, a Vedic deity who presides over procreation and protection of life.

Vedic religionసవరించు

Texts considered to date to the Vedic period are mainly the four Vedas, but the Brahmanas, Aranyakas and the older Upanishads as well as the oldest Śrautasutras are also considered to be Vedic. The Vedas record the liturgy connected with the rituals and sacrifices performed by the 16 or 17 Śrauta priests and the purohitas.[ఆధారం కోరబడింది]

The rishis, the composers of the hymns of the Rigveda, were considered inspired poets and seers (in post-Vedic times understood as "hearers" of an eternally existing Veda, Śrauta means "what is heard").

The mode of worship was the performance of sacrifices (Yajna) which included the chanting of Rigvedic verses (see Vedic chant), singing of Samans and 'mumbling' of sacrificial mantras (Yajus). Yajna involved sacrifice and sublimation of the havana sámagri (herbal preparations) in the fire accompanied by the chanting of the Vedic mantras. The sublime meaning of the word yajna is derived from the Sanskrit verb yaj, which has a three-fold meaning of worship of deities (devapujana), unity (saògatikaraña) and charity (dána).[97] An essential element was the sacrificial fire—the divine Agni—into which oblations were poured, as everything offered into the fire was believed to reach God. People prayed for abundance of rain, cattle, sons, long life and gaining 'heaven'.

Vedic people believed in the transmigration of the soul, and the peepul tree and cow were sanctified by the time of the Atharvaveda.[98] Many of the concepts of Indian philosophy espoused later like Dharma, Karma etc. trace their root to the Vedas.[99]

The main deities of the Vedic pantheon were Indra, Agni (the sacrificial fire), and Soma and some deities of social order such as MitraVaruna, Aryaman, Bhaga and Amsa, further nature deities such as Surya (the Sun), Vayu (the wind), and Prithivi (the earth). Goddesses included Ushas (the dawn), Prithvi, and Aditi (the mother of the Aditya gods or sometimes the cow). Rivers, especially Saraswati, were also considered goddesses. Deities were not viewed as all-powerful. The relationship between humans and the deity was one of transaction, with Agni (the sacrificial fire) taking the role of messenger between the two. Strong traces of a common Indo-Iranian religion remain visible, especially in the Soma cult and the fire worship, both of which are preserved in Zoroastrianism.

Ethics in the Vedas are based on the concepts of Satya and Rta. Satya is the principle of integration rooted in the Absolute.[100] Whereas, Ṛta is the expression of Satya, which regulates and coordinates the operation of the universe and everything within it.[101] Conformity with Ṛta would enable progress whereas its violation would lead to punishment.

Influence on Hinduismసవరించు

Around the beginning of the Common Era, the Vedic tradition formed one of the main constituents of the "Hindu synthesis".[7][102] Vedic religion survived in the srayta ritual, whereas ascetic and devotional traditions like Yoga and Vedanta acknowledge the authority of the Vedas, but interpret the Vedic pantheon as a unitary view of the universe with 'God' (Brahman) seen as immanent and transcendent in the forms of Ishvara and Brahman. Later texts such as the Upanishads and epics, namely the Gita of Mahabharat, are essential parts of these later developments.

సాహిత్యంసవరించు

 
An early 19th-century manuscript of Rigveda (padapatha) in Devanagari. The Vedic accent is marked by underscores and vertical overscores in red.

The reconstruction of the history of Vedic India is based on text-internal details, but can be correlated to relevant archaeological details. Linguistically, the Vedic texts could be classified in five chronological strata:[8]

  1. Rigvedic text: The Rigveda is by far the most archaic of the Vedic texts preserved, and it retains many common Indo-Iranian elements, both in language and in content, that are not present in any other Vedic texts. Its time span likely corresponds to the Late Harappan culture, Gandhara Grave culture and Ochre Coloured Pottery culture.
  2. Mantra language texts: This period includes both the mantra and prose language of the Atharvaveda (Paippalada and Shaunmkiya), the Rigveda Khilani, the Samaveda Samhita (containing some 75 mantras not in the Rigveda), and the mantras of the Yajurveda. Many of these texts are largely derived from the Rigveda, but have undergone certain changes, both by linguistic change and by reinterpretation. Conspicuous changes include change of vishva "all" by sarva, and the spread of the kuru- verbal stem (for Rigvedic krno-). This is the time of the early Iron Age in north-western India, corresponding to the Black and Red Ware (BRW) and Painted Grey Ware (PGW) cultures, and the early Kuru Kingdom, dating from c. the 12th to 11th century BCE.
  3. Samhita prose texts: This period marks the beginning of the collection and codification of a Vedic canon. An important linguistic change is the complete loss of the injunctive. The Brahmana part ('commentary' on mantras and ritual) of the Black Yajurveda (MS, KS, TS) belongs to this period. Archaeologically, the Painted Grey Ware (PGW) culture from c. 1000 or 900 BCE corresponds to the Kuru Kingdom and the subsequent eastward shift of the political centre from the Kurus to the Panchalas on the Ganges.
  4. Brahmana prose texts: The Brahmanas proper of the four Vedas belong to this period, as well as the Aranyakas, the oldest of the Upanishads (BAU, ChU, JUB) and the oldest Śrautasutras (BSS, VadhSS). In the east, Videha (N. Bihar and Nepal) is established as the third main political centre of the Vedic period.
  5. Sutra language texts: This is the last stratum of Vedic Sanskrit leading up to c. 500 BCE, comprising the bulk of the Śrauta and Grhya Sutras, and some Upanishads (e.g. KathU, MaitrU).

Archaeologyసవరించు

Archaeological cultures identified with phases of Vedic material culture include the Ochre Coloured Pottery culture, the Gandhara Grave culture, the Black and red ware culture and the Painted Grey Ware culture.[8]

ఆర్యుల చోరబాటు సిద్ధాంతంసవరించు

ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం వేదాలు ఆర్యుల ద్వారా భారతదేశం లోకి ప్రవేశించాయి.

• వేదకాలపు ఆర్యులు 1,500 మరియు 1,200 B.C మధ్య భారతదేశం లోకి ప్రవేశించారు.[103][104]

• ఆర్యులు తమ వద్ద వున్న సాధనాలతో (గుర్రాలు మరియు ఇనుప ఆయుధాలు) ద్రవిడులను లోంగదీసుకున్నారు.

• ఆర్యులు వేద సంస్క్రతిని ప్రవేశపెట్టారు.

• ఆర్యుల చొరబాటు సిద్ధాంతం ప్రకారం వారి సంస్క్రతి ఇతర దేశాలిది.

కాని ఫ్రలేస్ పారడాక్స సిద్ధాంతం ప్రకారం ఆర్యుల ఉనికి లేని 2500 సింధు నాగరికత పట్టణాలు మరియు వేద లిపులు అనేకం ఉన్నాయి. ఆర్యుల ఉనికి సంబంధించిన బలమాన ఆధారాలు లేవు.

వేద నాగరికత పై విమర్శలుసవరించు

పూర్వం బ్రిటిషు తత్వవేత్తలు వారి ఆదిపత్యం కోరకు మరియు వారి మతఆచారాల వ్యాప్తి కోరకు వేదకాలంలో విరసిల్లిన వేదాలపై అనేక సిద్ధాంతాలు ప్రవేశపెట్టారు.వారి ప్రకారం వేదకాలంలో విరసిల్లిన వేదాలు కేవలం పురాణాలుగా మాత్రమే చూసారు.

మాక్స్ మూల్లర్సవరించు

ప్రముఖ బ్రిటిషు సంస్క్రత అనువాదకర్త మరియు తత్వవేత్తైన మాక్స్ ముల్లర్ వేదాలు చాలా నిచమైనవి భారతదేశం వాటి అధ్యయణం చేయడం మాని చదువుపరంగా అధ్యయణం చేయండి అని మరియు వేదాలు వాటి మతాలు దుర్బరమైనవి అని వేదాలను విమర్శించారు.[105]

థామస్ మకాలేసవరించు

మొట్టమొదటిగా ఇంగ్లీషు విద్యను భారతదేశంలో ప్రవేశ పెట్టిన థామస్ మకాలే ఈ విదంగా చెప్పాడు. భారతీయులు కేవలం రక్తము మరియు రంగు పరంగానే కాని ఆంగ్లం నీతి, రుచి అభిప్రయాల పరంగా అని భారతీయులను విమర్శించాడు. [105] పూర్వ బ్రిటిషు తత్వవేత్తల సిద్ధాంతం:

• వేద వైభవం ప్రక్కకు పెట్టి ఆర్యుల సిద్ధాంతం ప్రవేశపెట్టారు.

• వారు ఆంగ్ల వధ్యను ఉన్నతమైనదిగా భావించారు.

• వారు సంస్క్రత భాషను ప్రక్కదోవ పట్టించారు.

• వారి సిద్దాంతాలతో భారతీయులను మరియు వారి సంస్క్రతులను కించపరిచారు.

• ఈ సిద్ధాంతాలు అన్ని భారతీయుల ఆవిర్బావం ఒక తేగ ద్వారా వ్యప్తిచెందబడిందిగా సృష్ఠించారు.

తాజా శాస్త్రీయ అధ్యయాలు ఆర్యుల సిద్ధాంతాన్ని ప్రశ్నార్దకంగా మార్చాయి.

అర్ధర్ స్కోపెన్హాయర్సవరించు

కాని జర్మన్ కు చెందిన ప్రఖ్యాత తత్వవేత్తైన అర్ధర్ స్కోపెన్హాయర్ మాత్రం వేదాలపై తత్వవేత్తలు మరియు చరిత్రకారులు బడికి వెళ్ళే పిల్లలు వలె వ్యవహరిస్తున్నారని విమర్శించాడు.[105]

ఋగ్వేదంలో సరస్వతి నది ప్రస్తావనసవరించు

ఋగ్వేదములో సరస్వతీ నది ప్రముఖముగా చెప్పబడింది. మొత్తం అరవై పర్యాయములు (ఉదాహరణకు: 2.41.16; 6.61.8-13; 1.3.12.) ఈ సరస్వతీ నది ప్రస్తావనకు వస్తుంది. ఋగ్వేదంలో సరస్వతి నది ప్రస్తావన ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. సరస్వతి నది భారతదేశం లోనిదని తాజా అధ్యయణాలు చెప్పుతున్నాయి.ఒకప్పుడు ప్రవహించిన సరస్వతి నది గుజరాత్ ఎడారిలో ఎండిపోయిందని రుజువైంది.కనుక ఈ ప్రస్తావన ఆర్యుల సిద్ధాంతానికి ఒక పెను సవాలుగా మారింది.సరస్వతి నది 4000 BC మరియు 3000 BC మధ్య సమయంలో ఎండిపోయిందని రుజువైంది.

అసలు లేదు అని ప్రచారం చేయబడిన సరస్వతీ నది భూమిపై ప్రవహించిందనడానికి కొన్ని ఋజువులు దొరికాయి. Michel Danino గారు సరస్వతి నది మీద అనేక పరిశోధనలు చేసి, పురాతన గ్రంథాలు, చారిత్రిక సాక్ష్యాలు, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వపు అధికారిక పత్రాలు, పురావస్తు శాఖ Archaeological Survey of India వద్ద ఉన్న సమాచారం, రాజస్థాన్లో చెరువుల మీద చేసిన Pollen Analysis, Oxygen-Isotope ratios మీద జరిగిన పరిశోధనా వివరాలు, Remote Sensing satellite చిత్రాలు మొదలైనవాటిని ఎంతో శ్రమతో సంపాదించి అనేక ఆసక్తికరమైన అంశాలను బయటపెట్టారు. ఈ నది ఎండిపోవడానికి గల కారణాలు, నది ఏఏ ప్రాంతాల్లో ప్రవహించిందో వంటివి చిత్రాల్లో, మ్యాప్ రూపంలో చూపించే ప్రయత్నం చేశారు.[106]

4000 BCలో సరస్వతి నది ఎండిపోవడం ప్రారంభయ్యిందని, ఎండిపోయిన సరస్వతీ నది గర్భం చిత్రాలు మొదలైనవి అత్యాధునిక Satellite SPOT ద్వారా బయటపెట్టారు ఫ్రెంచి శాస్త్రవేత్త, Henri Paul Franc-Fort.

వీళ్ళ పరిశోధనల ప్రకారం ఋగ్‌వేదంలో ప్రస్తావించబడిన సరస్వతి నది దాదాపు 4000 ఏళ్ళ క్రితం వరకు ఈ భూమిపై ప్రవహించిందన్నది కాదనలేని సత్యం.

దీని తోడు భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ ISRO కూడా ఈ నది మూలాలు, ఉనికి గురించి కనుక్కునే ప్రయత్నం చేసింది. Indian Remote Sensing Satellite సమాచారం, Digital elevationతో కొన్ని చిత్రాలను విడుడల చేసింది. Palaeo channels (నది యొక్క పాత ప్రవాహ మార్గం) ను కనుగొనె ప్రయత్నం చేసింది. Palaeo channelsతో పురాతన అనావాళ్ళను, చారిత్రిక ప్రదేశాలను, hydro-geological data, drilling dataను పోల్చి చూసింది. సరస్వతీ నది భారతదేశానికి వాయువ్య దిశలో ప్రవహించిందని తేల్చారు.హరప్ప నాగరికతకు (Harappa Civilization) చెందిన కాలిబంగనన్ (Kalibangan (Rajasthan) ) వంటి ముఖ్యమైన ప్రదేశాలు, Banawali, Rakhigarhi (Haryana), Dholavira, Lothal (Gujarat), అన్నీ కూడా సరస్వతీ నది వెంబడి ఉన్నాయని నిర్ధారణకు వచ్చారు.[107]

సరస్వతీ నది ఎక్కడ, ఎప్పుడు ప్రవహించింది? దానికి ఋజువులేంటి?

సరస్వతి నది ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో గర్హ్వాల్ ప్రాంతంలో హర్-లి-దున్ అనే గ్లాసియర్ వద్ద యమునా నదితో పాటూ ఉద్భవించి, ఉత్తరాఖండ్, హర్యాన, పంజాబ్, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాల మీదుగా ప్రవహించి 1500 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించి గుజరాత్ రాన్ ఆఫ్ కచ్ ప్రాంతంలో అరేబియా సముద్రంలో కలిసేది అని ఋజువైంది. అంటే పశ్చిమ/పడమర దిశగా ప్రబహించి అరేబియా సముద్రంలో కలిసేది (గంగ తూర్పు దిశగా ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది). ఋగ్‌వేదంలోని 7వ మండలం ప్రకారం సరస్వతి నది పర్వతాల (హిమాలయాల) నుంచి కొండల ప్రాంతంగుండా ప్రవహిస్తూ సముద్రంలో కలిసేదని, అనేక మందికి జీవనాధరం అని చెప్పబడింది.[108]

వేద సాహిత్యాన్ని అభినందించిన తత్త్వవేత్తలుసవరించు

నేను వేదాలను క్షున్నంగా సమికరించాను గొప్ప అలోచనలకు గురైయ్యాను అలాగే ఉన్నతమైన మరియు గణమైన ఆద్యాత్మికతకు లోనైయ్యాను
                                           ----- అర్ధర్ స్కోపెన్హాయర్[109]

ప్రముఖ అమెరికా రచయిత రాల్ఫ్ వాల్డో ఎమర్సన్ తాను రోజు వేదాలు చదుపుతాడని వ్యక్తిగతంగానే చెప్పాడు.

నేను ఒక దివ్యమైన రోజును భగవత్గీతకు కేటాయించేవాడిని
                                       ------ఎమర్సన్[110]

మూలాలుసవరించు

  1. Oberlies (1998:155) gives an estimate of 1100 BCE for the youngest hymns in book 10. Estimates for a terminus post quem of the earliest hymns are more uncertain. Oberlies (p. 158) based on 'cumulative evidence' sets wide range of 1700–1100
  2. McClish, Mark; Olivelle, Patrick (2012), "Introduction", in M. McClish; P. Olivelle (eds.), The Arthasastra: Selections from the Classic Indian Work on Statecraft, Hackett Publishing, p. xxiv, ISBN 1-60384-903-3: "Although the Vedas are essentially liturgical documents and increasingly mystical reflections on Vedic ritual, they are sufficiently rich and extensive to give us some understanding of what life was like at the time. The earliest of the Vedas, the Ṛgveda Saṃhitā, contains 1,028 hymns, some of which may be as old as 1500 BCE. Because the Vedic texts are the primary way in which we can understand the period between the fall of the IVC (ca 1700) and the second wave of urbanization (600 BCE), we call the intervening era of South Asian history the 'Vedic Period.'"
  3. Stein 2010, p. 50.
  4. 4.0 4.1 Witzel 1995, p. 3-5.
  5. 5.0 5.1 Samuel 2010, p. 49-52.
  6. 6.0 6.1 Flood 1996, p. 82.
  7. 7.0 7.1 Hiltebeitel 2002.
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 Witzel 1989.
  9. Pletcher, Kenneth (2010). The History of India. Britannica Educational Publishing. p. 60.
  10. Witzel 1995, p. 3.
  11. Samuel 2010, p. 41.
  12. Floodl 1995, p. 30, 33-35.
  13. Anthony, The Horse, the Wheel and Language 2007, p. 410-411.
  14. 14.0 14.1 14.2 Anthony, The Horse, the Wheel and Language 2007, p. 454.
  15. Anthony, The Horse, the Wheel and Language 2007, p. 375, 408–411.
  16. Anthony, The Horse, the Wheel and Language 2007, p. 408.
  17. Beckwith, 2009 & 33, 35.
  18. 18.0 18.1 Beckwith, 2009 & 33.
  19. Beckwith, 2009 & 34.
  20. Anthony, The Horse, the Wheel and Language 2007.
  21. Bryant 2001.
  22. Bryant & Patton 2005, p. 342.
  23. Bryant, Edwin (2001), The Quest for the Origins of Vedic Culture: The Indo-Aryan Migration Debate, Oxford University Press, p. 7, ISBN 0-19-513777-9
  24. Witzel, Michael (2001), "Autochthonous Aryans? The Evidence from Old Indian and Iranian Texts" (PDF), Electronic Journal of Vedic Studies 7-3 (EJVS) 2001(1-115)
  25. Jamison, Stephanie W. (2006). "The Indo-Aryan controversy: Evidence and inference in Indian history (Book review)" (PDF). Journal of Indo-European Studies. 34: 255–261.
  26. Mallory & Adams 2006, p. 460-461.
  27. & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, p. 186.
  28. Flood 1996, p. 31.
  29. Flood 1996, p. 37.
  30. Witzel 1995, p. 4.
  31. Flood 1996, p. 30.
  32. Woodard, Roger D. (18 August 2006). Indo-European Sacred Space: Vedic and Roman Cult. University of Illinois Press. pp. 242–. ISBN 978-0-252-09295-4.
  33. Beckwith 2009.
  34. 34.0 34.1 Anthony, The Horse, the Wheel and Language 2007, p. 462.
  35. 35.0 35.1 Beckwith 2009, p. 32.
  36. Anthony, The Horse, the Wheel and Language 2007, p. 454 f..
  37. 37.0 37.1 & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, p. 192.
  38. Kulke & Rothermund 1998, p. 38.
  39. Erdosy 1995, p. 335.
  40. Hiltebeitel 2001, p. 2, note 12.
  41. Singh, Upinder (2008). A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Pearson Education India. p. 187.
  42. 42.0 42.1 42.2 Basham, The Wonder that was India 2008, p. 32.
  43. Reddy 2011, p. 103.
  44. 44.0 44.1 Kulke & Rothermund 1998, pp. 37–38.
  45. 45.0 45.1 Samuel 2010, p. 49.
  46. Tignor, Robert L. (2014). Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present (fourth ed.). New York: W. W. Norton & Company. ISBN 9780393922073. OCLC 854609153.
  47. Kaushik, Roy (2013). Military manpower, armies and warfare in South Asia. London: Pickering & Chatto. ISBN 9781848932920. OCLC 827268432.
  48. Kulke & Rothermund 1998, pp. 37–39.
  49. & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, p. 200.
  50. 50.0 50.1 50.2 50.3 50.4 50.5 50.6 50.7 Witzel 1995.
  51. Samuel 2010, p. 48-51, 61-93.
  52. Hiltebeitel 2007, p. 8-10.
  53. Samuel 2010, p. 49-50.
  54. Kulke & Rothermund 1998, pp. 39–40.
  55. Avari, Burjor (2016). India: The Ancient Past: A History of the Indian Subcontinent from C. 7000 BCE to CE 1200. Routledge. p. 89.
  56. Kulke & Rothermund 1998, pp. 39-41.
  57. Sharma, Ram Sharan (1990), Śūdras in Ancient India: A Social History of the Lower Order Down to Circa A.D. 600, Motilal Banarsidass, p. 33, ISBN 978-81-208-0706-8
  58. Kulke & Rothermund 1998, pp. 41–43.
  59. Witzel 1995, p. 2-8.
  60. 60.0 60.1 Samuel 2010, p. 48-56.
  61. 61.0 61.1 Basham, The Wonder that was India 2008, p. 42.
  62. H. C. Raychaudhuri (1972), Political History of Ancient India, Calcutta: University of Calcutta, p.67–68.
  63. Olivelle 1998, pp. xxviii–xxix.
  64. Basham 208, p. 40.
  65. Basham 208, p. 41.
  66. Majumdar 1998, p. 65.
  67. Majumdar 1998, p. 66.
  68. Fortson 2011, p. 208.
  69. Sen 1999, pp. 117–120.
  70. Samuel 2010, p. 48-51; ch. 3.
  71. Bronkhorst 2007.
  72. Long 2013, p. chapter II.
  73. Staal 2008, p. 54.
  74. 74.0 74.1 74.2 74.3 74.4 74.5 74.6 & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, p. 191.
  75. 75.0 75.1 75.2 Basham, The Wonder that was India 2008, p. 35.
  76. & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, pp. 201–203.
  77. & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, p. 204.
  78. Olivelle 1998, p. xxvi.
  79. & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, pp. 204–206.
  80. Olivelle 1998, p. xxxvi.
  81. Majumdar 1977, p. 45.
  82. Basham, The Wonder that was India 2008, pp. 33–34.
  83. Basham, The Wonder that was India 2008, p. 41.
  84. 84.0 84.1 & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, pp. 200–201.
  85. Witzel's study is furthermore cited by Alf Hiltebeitel, Dharma: Its Early History in Law, Religion, and Narrative, Oxford University Press, 2011, p. 57 (online); Proferes, Theodore (2003), "Kuru kings, Tura Kavaseya and the -tvaya Gerund", in Bulletin of the School of Oriental and African Studies, vol. 66 (2), pp. 210–219 (online).
  86. Bellah, Robert N. Religion in Human Evolution (Harvard University Press, 2011), p. 491 f. (online).
  87. Bellah 2011, 697-98: citing the terminology of Bruce Trigger, Understanding Early Civilizations (online).
  88. Cited by Bellah 2011, p. 698 f. (online).
  89. Bellah 2011, p. 509, citing Patrick Olivelle's introductory remarks to his translation of the Upanishads (online).
  90. Erdosy, George. "The prelude to urbanization: ethnicity and the rise of Late Vedic chiefdoms," in The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States, ed. F. R. Allchin (Cambridge University Press, 1995), pp. 75–98 (online).
  91. Erdosy, George. "City states of North India and Pakistan at the time of the Buddha," in The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States, ed. F. R. Allchin (Cambridge University Press, 1995), p. 99–122 (online).
  92. 92.0 92.1 & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, p. 190.
  93. Kulke & Rothermund 1998, p. 40.
  94. Olivelle, 1998 & xxvii.
  95. & Upinder Singh, A History of Ancient and Early Mediaeval India 2008, pp. 198–199.
  96. Basham, The Wonder that was India 2008, pp. 42–43.
  97. Nigal, S.G. Axiological Approach to the Vedas. Northern Book Centre, 1986. P. 81. ISBN 81-85119-18-X.
  98. Singhal, K. C; Gupta, Roshan. The Ancient History of India, Vedic Period: A New Interpretation. Atlantic Publishers and Distributors. ISBN 8126902868. P. 150-151.
  99. *Day, Terence P. (1982). The Conception of Punishment in Early Indian Literature. Ontario: Wilfrid Laurier University Press. P. 42-45. ISBN 0-919812-15-5.
  100. Krishnananda. Swami. A Short History of Religious and Philosophic Thought in India, Divine Life Society. p. 21
  101. Holdrege (2004:215). Panikkar (2001:350-351) remarks: "Ṛta is the ultimate foundation of everything; it is "the supreme", although this is not to be understood in a static sense. [...] It is the expression of the primordial dynamism that is inherent in everything...."
  102. Stephanie W. Jamison and Michael Witzel in Arvind Sharma, editor, The Study of Hinduism. University of South Carolina Press, 2003, page 65: "... to call this period Vedic Hinduism is a contradiction in terms since Vedic religion is very different from what we generally call Hindu religion - at least as much as Old Hebrew religion is from mediaeval and modern Christian religion. However, Vedic religion is treatable as a predecessor of Hinduism."
  103. ది క్వెస్ట్ ఫర్ ది ఆరిజన్స్ ఆఫ్ వేదిక్ కల్చర్: ది ఇండో-ఆర్యన్ మైగ్రేషన్ డిబేట్Aryan Migration Debate, Edwin Bryant, 2001
  104. Trivedi, Bijal P (2001-05-14). "Genetic evidence suggests European migrants may have influenced the origins of India's caste system". Genome News Network. J. Craig Venter Institute. Retrieved 2005-01-27.
  105. 105.0 105.1 105.2 వేదకాలంలో గల వేదాలు శాస్త్రీయంగా భారతదేశానివే అని మరియు ముందు నిర్ణయించిన కాలానికంటే పురాతనమైనవని శాస్త్రవేత్తలు వెల్లడించారు
  106. Danino 2010.
  107. Vedic period Saraswati and Hindu civilization,Edited by S.Kalyanraman (2008),ISBN 978-81-7305-365-8 p. 308
  108. The lost River:On the trails of saraswathi by Danino
  109. The World as Will and Representation Preface to the first edition, p. xiii
  110. http://www.rickjarow.com/Emerson's Gita. Emerson reads Geetha
  1. The precise time span of the period is uncertain. Philological and linguistic evidence indicates that the Rigveda, the oldest of the Vedas, was composed roughly between 1700 and 1100 BCE, also referred to as the early Vedic period.[1]
  2. The roots of this culture seem to go further back to the Sintashta culture, with funeral sacrifices which show close parallels to the sacrificial funeral rites of the Rigveda.[15] Around 1800–1600 BCE, the Indo-Aryans are believed to have split off from the Iranians[16] whereupon they were defeated and split into two groups by the Iranians,[17] who dominated the Central Eurasian steppe zone [18] and "chased them to the extremities of Central Eurasia."[18] One of these Indo-Aryan groups would found the Mitanni kingdom in northern Syria (c. 1500–1300 BCE).[14] The other group were the Vedic people, who were pursued by the Iranians "across Iran into India."[19]

    For an overview of the current relevant research, see:
  3. See: * Bryant: "This does not mean that the Indigenous Aryan position is historically probable. The available evidence by no means denies the normative view—that of external Aryan origins and, if anything, favors it."[23]
    • Michael Witzel: "The 'revisionist project' certainly is not guided by the principles of critical theory but takes, time and again, recourse to pre-enlightenment beliefs in the authority of traditional religious texts such as the Purånas. In the end, it belongs, as has been pointed out earlier, to a different 'discourse' than that of historical and critical scholarship. In other words, it continues the writing of religious literature, under a contemporary, outwardly 'scientific' guise. Though the ones pursuing this project use dialectic methods quite effectively, they frequently also turn traditional Indian discussion methods and scholastic tricks to their advantage [...] The revisionist and autochthonous project, then, should not be regarded as scholarly in the usual post-enlightenment sense of the word, but as an apologetic, ultimately religious undertaking aiming at proving the 'truth' of traditional texts and beliefs. Worse, it is, in many cases, not even scholastic scholarship at all but a political undertaking aiming at 'rewriting' history out of national pride or for the purpose of 'nation building'."[24]
    • In her review of Bryant's "The Indo-Aryan Controversy" Stephanie Jamison, Professor, Department of Asian Languages & Cultures, comments: "...the parallels between the Intelligent Design issue and the Indo-Aryan "controversy" are distressingly close. The Indo-Aryan controversy is a manufactured one with a non-scholarly agenda, and the tactics of its manufacturers are very close to those of the ID proponents mentioned above. However unwittingly and however high their aims, the two editors have sought to put a gloss of intellectual legitimacy, with a sense that real scientific questions are being debated, on what is essentially a religio-nationalistic attack on a scholarly consensus."[25]
  4. At least 383 non-Indo-European words were borrowed from this culture, including the god Indra and the ritual drink Soma, which according to Anthony was "probably borrowed from the BMAC religion."[36]"Many of the qualities of Indo-Iranian god of might/victory, Verethraghna, were transferred to the adopted god Indra, who became the central deity of the developing Old Indic culture. Indra was the subject of 250 hymns, a quarter of the Rigveda. He was associated more than any other deity with Soma, a stimulant drug (perhaps derived from Ephedra) probably borrowed from the BMAC religion. His rise to prominence was a peculiar trait of the Old Indic speakers."
  5. According to Erdosy, this battle provided a prototype for the epic Mahabharata,[39] "[40]