గుజరాత్

భారతీయ రాష్ట్రం

గుజరాత్ భారతదేశం పశ్చిమ తీరం లో 1,600 కి.మీ. (990 మై.) తో అత్యంత పొడవైన తీరరేఖ గల రాష్ట్రం. దీని ఎక్కువ భాగం కాతియవార్ ద్వీపకల్పంలో ఉంది. ఇది విస్తీర్ణంలో ఐదవ అతిపెద్ద భారత రాష్ట్రం, జనాభా ప్రకారం తొమ్మిదవ అతిపెద్ద రాష్ట్రం. రాష్ట్రానికి ఈశాన్యంలో రాజస్థాన్, దక్షిణాన దాద్రా, నగర్ హవేలీ, డామన్, డయ్యూ, ఆగ్నేయంలో మహారాష్ట్ర, తూర్పున మధ్యప్రదేశ్, అరేబియా సముద్రం పశ్చిమాన పాకిస్తాన్ సింధ్ రాష్ట్రం ఉన్నాయి. దీని రాజధాని గాంధీనగర్ కాగా, అతిపెద్ద నగరం అహ్మదాబాద్.[9] గుజరాతీ రాష్ట్ర అధికారిక భాష.

గుజరాత్
రాష్ట్రం
AsiaticLionMale.jpg
Gujarat Montage.jpg
Gujarat
ముద్ర
గీతం: Jai Jai Garavi Gujarat
‘’Victory to Proud Gujarat’’
Gujarat in India
Location of Gujarat in India
నిర్దేశాంకాలు: 23°13′N 72°41′E / 23.217°N 72.683°E / 23.217; 72.683Coordinates: 23°13′N 72°41′E / 23.217°N 72.683°E / 23.217; 72.683
Country India
Formation1 May 1960
Capitalగాంధీనగర్
Largest cityఅహ్మదాబాద్
Districts33
ప్రభుత్వం
 • GovernorAcharya Dev Vrat
 • Chief MinisterVijay Rupani (BJP)
 • LegislatureUnicameral (182 seats)
 • Federal representationRajya Sabha 11
Lok Sabha 26
 • High CourtGujarat High Court
విస్తీర్ణం
 • మొత్తం196,024 కి.మీ2 (75,685 చ. మై)
విస్తీర్ణపు ర్యాంకు5th
జనాభా
(2011)
 • మొత్తం60,383,628
 • ర్యాంకు9th (According to 2011 census report 10th)
 • సాంద్రత308/కి.మీ2 (800/చ. మై.)
పిలువబడువిధం (ఏక)Gujarati
GDP (2017–18)
 • Total13.14 లక్ష కోట్లు (US$180 billion)
 • Per capita1,74,652 (US$2,400)
Languages
 • OfficialGujarati[2]
 • Additional officialHindi[3]
కాలమానంUTC+05:30 (IST)
ISO 3166 కోడ్IN-GJ
వాహనాల నమోదు కోడ్GJ
HDI (2017)Increase 0.667[4]
medium · 21st
Literacy (2011)78.03%[5]
Sex ratio (2011)919 /1000 [5]
The state of Bombay was divided into two states i.e. Maharashtra and Gujarat by the Bombay (Reorganisation) Act 1960
Gujarat[6] రాష్ట్ర చిహ్నాలు
భాషGujarati[2]
పాట"Jai Jai Garavi Gujarat" by Narmad[7]
కాలెండర్Saka
పక్షిGreater flamingo[6]
పుష్పంMarigold (galgota)[6]
ఫలంMango[8]
వృక్షంBanyan[6]

భారతదేశం లో గుజరాత్ ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థూల రాష్ట్రీయ ఉత్పత్తి ₹ 15,03 ట్రిలియన్ తో మూడవ అతి పెద్దదిగా, తలసరి స్థూల రాష్ట్రీయ ఉత్పత్తి ₹ 196,000 తో 11 వ అతి పెద్దదిగా, మానవ అభివృద్ధి సూచికలో 21 వ స్థానంలో ఉంది. సాంప్రదాయకంగా రాష్ట్రంలో నిరుద్యోగిత తక్కువ. ఇది పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన రాష్ట్రాలలో ఒకటిగా, ఉత్పాదక కేంద్రంగా విస్తృతంగా పరిగణించబడుతుంది. [10] [11] [12] [13]

రాష్ట్రంలో లోథల్, ధోలావిరా, గోలా ధోరో వంటి పురాతన సింధు లోయ నాగరికత ప్రదేశాలున్నాయి. లోథల్ ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి ఓడరేవులలో ఒకటిగా నమ్ముతారు. భరూచ్, ఖంభట్ తీర నగరాలు , మౌర్య, గుప్తా సామ్రాజ్యాల కాలంలో, పశ్చిమ సత్రాప్స్ శకం నుండి సాకా రాజవంశాల కాలం వరకు ఓడరేవులు, వాణిజ్య కేంద్రాలుగా పనిచేశాయి

గిర్ ఫారెస్ట్ నేషనల్ పార్క్ ప్రపంచంలోని ఆసియా సింహానికి ఏకైక అటవీ నిలయం.

చరిత్రసవరించు

మహారాష్ట్ నుండి ప్రధానంగా గుజరాతి భాష మాట్లాడే ప్రజలున్న ప్రాంతాలయిన ఉత్తర, పశ్చిమ భాగాలను వేరు చేసి 1960 మే 1 గుజరాత్ రాష్ట్రం ఏర్పాటు చేశారు.గుజరాత్ 8,9 వ శతాబ్దాలలో ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన గుర్జారా నుండి ఈ పేరు వచ్చింది.

జనాభాసవరించు

2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం గుజరాత్ మొత్తం జనాభా 60,439,692. జనాభాలో 42.60% పట్టణ ప్రాంతాల్లో, 57.40% గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. గత దశాబ్దంలో (2001-2011), జనాభా వృద్ధి రేటు 19.28% కి పెరిగింది. జనాభాలో 31,491,260 మంది పురుషులు, 28,948,432 మంది మహిళలు ఉన్నారు. లింగ నిష్పత్తి వెయ్యి మగవారికి 919 మంది మహిళలు. జనాభా సాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 308 మంది నివసిస్తున్నారు. గుజరాత్ రాష్ట్రంలో సగటు అక్షరాస్యత రేటు 78.03%, పురుషుల అక్షరాస్యత 85.75%, స్త్రీ అక్షరాస్యత 69.68%. గిరిజన జనాభా 34,41,945.

రాష్ట్రంలోని జిల్లాలుసవరించు

పుణ్యక్షేత్రాలుసవరించు

  • సోమనాథపురం శివాలయం
  • ద్వారక ఆలయం
  • నాగేశ్వర్ ఆలయం
  • బాలి సమన దేవాలయాలు

మూలాలుసవరించు

  1. "MOSPI Gross State Domestic Product". Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India. 1 August 2019. Retrieved 16 September 2019.
  2. 2.0 2.1 "50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India" (PDF). 16 July 2014. p. 118. Archived from the original (PDF) on 8 July 2016. Retrieved 6 November 2016. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  3. Benedikter, Thomas (2009). Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India. LIT Verlag Münster. p. 89. ISBN 978-3-643-10231-7. Archived from the original on 25 April 2016. Retrieved 13 June 2018.
  4. "Sub-national HDI – Area Database". Global Data Lab (in ఇంగ్లీష్). Institute for Management Research, Radboud University. Archived from the original on 23 సెప్టెంబర్ 2018. Retrieved 25 September 2018. Check date values in: |archive-date= (help)CS1 maint: discouraged parameter (link)
  5. 5.0 5.1 "Census 2011 (Final Data) – Demographic details, Literate Population (Total, Rural & Urban)" (PDF). planningcommission.gov.in. Planning Commission, Government of India. Archived from the original (PDF) on 27 January 2018. Retrieved 3 October 2018. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 "Gujarat forgets state bird, tree and flower". The Times of India. 14 జనవరి 2016. Archived from the original on 27 డిసెంబరు 2016. Retrieved 14 జూలై 2017.
  7. "Newest version of Jay Jay Garvi Gujarat song launched(Video)". DeshGujarat. 7 May 2011. Archived from the original on 13 నవంబర్ 2016. Retrieved 12 November 2016. Check date values in: |archive-date= (help)CS1 maint: discouraged parameter (link)
  8. "Which is State Fruit of Gujarat India – Mango (Keri)". Nri Gujarati News. Archived from the original on 1 డిసెంబర్ 2017. Retrieved 14 July 2017. Check date values in: |archive-date= (help)
  9. "Gujarat Population 2018". worldpopulationreview.com. Archived from the original on 25 January 2018. Retrieved 24 January 2018.
  10. "Periodic Labour Force Survey (2017-18)". Ministry of Labour and Employment. p. 212. Archived from the original (PDF) on 6 June 2019. Retrieved 3 May 2019.
  11. M Saraswathy (5 February 2020). "Electronic appliance makers eye Gujarat as new manufacturing hub". CNBC TV18. Retrieved 4 March 2017.
  12. Pradeep Udhas. "Accelerating growth in Gujarat" (PDF). KPMG. Retrieved 4 July 2020.
  13. Tomar, Anita; Oza, Dr. Heena (September 2015). "Green supply chain management practices implementation and effect on organizational performance of ISO14001 certified manufacturing companies of India". Abhinav International Monthly Refereed Journal of Research in Management & Technology. Abhinav Publication. 4 (9): 21. ISSN 2320-0073. Retrieved 5 July 2020.

వెలుపలి లంకెలుసవరించు

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=గుజరాత్&oldid=3175481" నుండి వెలికితీశారు