ఒంగోలు

ఆంధ్ర ప్రదేశ్, ప్రకాశం జిల్లా లోని పట్టణం


ఒంగోలు నగరం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ప్రకాశం జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, ఒంగోలు మండలానికి కేంద్రం. ఒంగోలు గిత్త అనే ఎద్దుల స్థానిక జాతి పేరు ఒంగోలు నుండి వచ్చింది.[1]

ఒంగోలు
నగరం
ఒంగోలు is located in Andhra Pradesh
ఒంగోలు
ఒంగోలు
నిర్దేశాంకాలు: 15°30′N 80°03′E / 15.5°N 80.05°E / 15.5; 80.05Coordinates: 15°30′N 80°03′E / 15.5°N 80.05°E / 15.5; 80.05 Edit this at Wikidata
దేశంభారతదేశం
రాష్ట్రంఆంధ్రప్రదేశ్
జిల్లాప్రకాశం జిల్లా, ఒంగోలు రెవిన్యూ డివిజన్
మండలంఒంగోలు మండలం
విస్తీర్ణం
 • మొత్తం132.45 కి.మీ2 (51.14 చ. మై)
జనాభా
(2011)
 • మొత్తం2,52,739
 • సాంద్రత1,900/కి.మీ2 (4,900/చ. మై.)
ప్రాంతీయ ఫోన్ కోడ్+91 (8592 Edit this at Wikidata)
పిన్(PIN)523001 Edit this at Wikidata
జాలస్థలిhttps://ongole.cdma.ap.gov.in/ Edit this at Wikidata
దస్త్రం:Ongole Cheruvu.jpg
రంగారాయుడు చెరువు

చరిత్రసవరించు

 ఒంగోలు సమీపంలోని చినగంజాంలో దొరికిన ఆధారాలను అనుసరించి మౌర్య, శాతవాహనుల పాలన కాలంలోనే ఈ పట్టణం రూపుదిద్దుకున్నట్లు ఋజువౌతుంది. శాతవాహనుల తరువాత కాకతీయుల పాలనలో ఈ పట్టణం వెలుగులోకి వచ్చింది. ఆ సమయలో మోటుపల్లి, వాడరేవు ప్రసిద్ధ రేవు పట్టణాలుగా ఉన్నాయి. రెడ్డి రాజులు మొదట ఒంగోలు సమీపములోని అద్దంకిని రాజధానిగా పాలించారు. వంగవోలు రాజులు పరిపాలించారు కాబట్టి ఈ ప్రాంతానికి వంగవోలు అనే పేరు వచ్చింది.[citation needed] కాలక్రమేణా వంగవోలు పేరు ఒంగోలుగా స్థిరపడి పోయింది. కడప నవాబుల పాలనలో ఉన్న ఒంగోలు ప్రాంతం కర్ణాటక నవాబు హైదర్ అలీకి దత్తం చేయబడింది. 1801లో టిప్పూ సుల్తాన్ వద్ద నుండి బ్రిటీషు పాలనలోకి వచ్చింది.[2]

ఒంగోలుజాతి ఎద్దులు ప్రపంచంలోనే పేరెన్నిక కలిగిన ఎద్దులు. ప్రఖ్యాతిచెందిన జేబూ (Zebu) జాతి ఎద్దులలో ఇవి ఒకటి.

 
ఒంగోలు గిత్త

జనాభా వివరాలుసవరించు

2011 జనగణన ప్రకారం, జనాభా204,746. ఇందులో 102,835 మగవారు, 101,911 ఆడవారు ఉన్నారు. 0–6 వయసు లోపు వారు 19,744 మంది ఉన్నారు. ఇందులో 10,228 అబ్బాయిలు, 9,516 అమ్మయిలు. అక్షరాస్యత 83.04%.[3] జనాభాపరంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో 13వ పెద్ద నగరం.[4]

పరిపాలనసవరించు

1876లో ఒంగోలు పురపాలకసంఘం ఏర్పాటుచేశారు.[5]దీని ప్రస్తుత అధికార పరిది 25.00 కి.మీ2 (9.65 చ. మై.). ఎస్.వెంకట కృష్ణా ప్రస్తుత పురపాలక సంస్థ కమీషనర్.[6]

రవాణా సౌకర్యంసవరించు

రహదారి మార్గంసవరించు

 
ఒంగోలు వద్ద జాతీయ రహదారి 5
 
ఒంగోలు రైలు స్టేషను

జాతీయ రహదారి 16, జాతీయ రహదారి 216 నగరంగుడా వెళ్ళే జాతీయ రహదార్లు. ఒంగోలు బస్ స్టేషన్ నుండి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ బస్సులు నడుపుతుంది.[7][8]

రైల్వేలుసవరించు

ఒంగోలు రైల్వే స్టేషను హౌరా-చెన్నై ప్రధాన రైలు మార్గము పై ఉంది. ఇది విజయవాడ రైల్వే డివిజను లోని దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్కు చెందిన A-గ్రేడ్ రైల్వే స్టేషను.[9]

ప్రతిపాదనలుసవరించు

ఒక కొత్త గ్రీన్ఫీల్డ్ విమానాశ్రయాన్ని ఫిబ్రవరి 2014లో ఆమోదించారు.[10]

విద్యా సౌకర్యాలుసవరించు

ఉన్నత విద్యసవరించు

రాజీవ్ గాంధీ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్,[11], క్యు.ఐ.ఎస్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ,[12] ప్రకాశం ఇంజనీరింగ్ కాలేజీ,[13] దామచర్ల సక్కుబాయమ్మ ప్రభుత్వ మహిళా డిగ్రీ కళాశాల, పి.వి,ఆర్ బాలికల ఉన్నత పాఠశాల, సెయింట్ థెరెస్సా ఉన్నత పాఠశాల, లూయీస్ బ్రెయిలీ అంధుల పాఠశాల

వేదవిద్యసవరించు

భరద్వాజ మహర్షి వేద విద్యా మండలి (అలూరి సీతారామమ్మ-రామకోటేశ్వరరావు పాఠశాల)

వైద్య సౌకర్యాలుసవరించు

ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి రిమ్స్ తో పాటు పలు అల్లోపతి ప్రైవేటు ఆసుపత్రులున్నాయి.

ఆర్ధిక వ్యవస్థసవరించు

ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో వర్జీనియా రకం పొగాకు పంటకు ఒంగోలు ఒక ప్రధాన ఉత్పత్తి, వాణిజ్య కేంద్రము. గ్రానైటు గనులకు ప్రసిద్ధి చెందినది.

 
సమావేశ మందిరం, ఒంగోలు

ఒంగోలులోని పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు రైతుకుటుంబాలచే స్థాపించబడ్డాయి. పొగాకు కంపెనీలు, పంట, వ్యాపారం బాగా జరుగుతూ వచ్చింది. 1970, 80 దశాబ్దాలలో షూ, పెయింట్, మందులకంపెనీ, పివిసి మొదలైన పరిశ్రమలు ప్రారంభించబడ్డాయి. కానీ వీటిలో చాలావరకు పోటీకి నిలిచి మనుగడ సాగించడంలో విఫలమయ్యాయి. ఎనభై, తొభైయవ దశాబ్దంలో నూతన సెకండరీ, ఇంటర్మీడియట్ కళాశాలలు, ఆసుపత్రుల స్థాపనలు అధికమైనాయి. ఎనభైయ్యవ దశకంలో ఒంగోలు పశ్చిమ దిశలో గ్రానైట్ నిక్షేపాలు వెలుగు చూడటంతో వ్యాపార పరంగా సరికొత్త అధ్యాయం మొదలైంది.

సంస్కృతిసవరించు

పండుగలుసవరించు

ప్రతి దీపావళికి ముందు నరకాసుర వధ ప్రదర్శన సాంప్రదాయం 1902 నుంచి కొనసాగుతుండటం విశేషం. నరక చతుర్దశి రోజు అర్ధరాత్రి ఈ ప్రదర్శన మొదలై తెల్లవారు జామున నాలుగు గంటలకు ముగుస్తుంది. ఒంగోలు శ్రీయువజన మిత్రమండలి ఆధ్వర్యంలో ఈ సంబరాలు జరుగుతాయి. పట్టణంలోని తూర్పుపాలెం నివాసి సింగరాజు సుబ్బయ్య నేతృత్వంలో ఈ కార్యక్రమం మొట్టమొదటి సారిగా ప్రారంభమైంది.[14]

కళారంగంసవరించు

ప్రతీ యేడు ఇక్కడ ఎన్.టి.ఆర్ కళా పరిషత్, ఒంగోలు ఆధ్వర్యంలో జరిగే నాటకోత్సవాలు జరుగుతాయి. ఒంగోలు నుండి ఎంతో మంది ప్రముఖులు నాటక, చిత్ర రంగమందు ప్రసిద్ధి చెందారు. "కంచు కంఠం"గా పేరొందిన నటుడు కొంగర జగ్గయ్య ఈ ప్రాంతంనుండి భారత లోక్ సభ సభ్యుడిగా, ఎన్నికైన తొలి భారతీయ కళాకారునిగా కూడా చరిత్రకెక్కారు.[citation needed]

దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలుసవరించు

 
సాయిబాబ మందిరం, ఒంగోలు
  1. శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా ఆలయం, (సంత పేట)
  2. శ్రీ చెన్నకేశవస్వామివారి ఆలయం:- 15వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒంగోలు రాజు శ్రీ మందపాటి రామచంద్రరాజు, ఎంతో ప్రతిష్ఠాత్మకంగా ఈ ఆలయ నిర్మాణం జరిపించారు. ఆయన తన గుర్తుగా, ఈ ఆలయానికి ఒక ఖడ్గాన్ని బహూకరించారు, ఆ ఖడ్గం ఇప్పటికీ ఆలయంలో చెక్కుచెదరకుండా భద్రంగా ఉంది.[15]

ప్రముఖులుసవరించు

ఇవి కూడా చూడండిసవరించు

మూలాలుసవరించు

  1. India, The Hans (2017-12-03). "Ongole Cattle". www.thehansindia.com. Retrieved 2019-04-27.
  2. Edward B. Eastwick (1879). Handbook of the Madras Presidency. John Murray. p. 329.
  3. "Part III, District and Sub-District (Mandals)" (PDF). Census of India. The Registrar General & Census Commissioner, India. pp. 157, 178. Retrieved 27 April 2019.
  4. "Ongole Municipal Corporation". Archived from the original on 2019-08-06. Retrieved 2019-08-04.
  5. Imperial Gazetteer of India. Provincial series - Madras. 1908. p. 338.
  6. "Commissioner Profile". ongolemunicipalcorporation.org. Archived from the original on 4 June 2016. Retrieved 3 July 2016.
  7. "Bus Stations in Districts". Andhra Pradesh State Road Transport Corporation. Retrieved 8 March 2016.
  8. Krishnamoorthy, Suresh (22 April 2015). "Several bus stations lack CCTV surveillance". The Hindu. Hyderabad. Retrieved 8 March 2016.
  9. "Vijayawada division - A Profile" (PDF). South Central Railway. Retrieved 18 January 2016.
  10. "Ongole Airport Site Approved". Hindu Business Line. Retrieved 19 February 2014.
  11. "RIMS College - ONGOLE". Rimsongole.org. Retrieved 2013-09-29.
  12. "QIS College of Engineering & Technology :: Ongole". Qiscet.edu.in. 2013-07-12. Retrieved 2014-03-04.
  13. "Prakasam Engineering College". Prakasamec.com. 2013-04-06. Retrieved 2014-03-04.
  14. ఒంగోలులో నరకాసుర వధ, ఈనాడు ఆదివారం 27, అక్టోబరు 2013
  15. ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2015,జూన్-25; 1వపేజీ.

వెలుపలి లింకులుసవరించు

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఒంగోలు&oldid=3153941" నుండి వెలికితీశారు