హిమాచల్ ప్రదేశ్

భారతీయ రాష్ట్రం

హిమాచల్ ప్రదేశ్ (हिमाचल प्रदेश) వాయువ్య భారతదేశం లోని ఒక రాష్ట్రం. రాష్ట్రానికి తూర్పున టిబెట్ (చైనా), ఉత్తరాన, వాయువ్యాన జమ్మూ కాశ్మీరు, నైఋతిన పంజాబ్, దక్షిణాన హర్యానా, ఉత్తర్ ప్రదేశ్, ఆగ్నేయాన ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. హిమాచల్ ప్రదేశ్ విస్తీర్ణం 55,658 చ.కి.మీలు (21,490 చ.కి.మైళ్లు), 1991 జనాభా ప్రకారం రాష్ట్రం జనాభా 5,111,079. 1948లో 30 పర్వత రాజ్యాలను కలిపి ఒక పాలనా విభాగంగా హిమాచల్ ప్రదేశ్ ఏర్పడింది. 1971, జనవరి 25న భారతదేశ 18వ రాష్ట్రంగా అవతరించింది. రాష్ట్ర రాజధాని సిమ్లా. ధర్మశాల, కాంగ్రా, మండి, కుల్లు, చంబా, డల్‌హౌసీ, మనాలీ ఇతర ముఖ్య పట్టణాలు. రాష్ట్రంలో చాలా ప్రాంతం పర్వతమయం. ఉత్తరాన హిమాలయాలు, దక్షిణాన శివాలిక్ పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. శివాలిక్ శ్రేణి ఘగ్గర్-హక్రా నది జన్మస్థలం. రాష్ట్రంలోని ప్రధాన నదులు సట్లెజ్ (భాక్రానంగల్ డ్యాం ప్రాజెక్టు ఈ నది మీదే ఉంది), బియాస్ నది. సట్లెజ్ నది మీద కంద్రౌర్, బిలాస్‌పూర్ వద్ద నున్న బ్రిడ్జి ఆసియాలో కెళ్లా ఎత్తైన వంతెనలలో ఒకటి.

Himachal Pradesh
From top, left to right:Jorkanden peak of Kinner Kailash range, the Parvati Valley near Tosh; Khajjiar, the Key Monastery in Spiti; the Dhauladhars as seen from HPCA Stadium in Dharamsala; Bhimakali Temple in Sarahan, Kalpa; Shimla at night
Etymology: "Land of the snow-clad mountains"
Nickname: 
"Mountain State"
Motto(s)
Satyameva Jayate
(Truth alone triumphs)
The map of India showing Himachal Pradesh
Location of Himachal Pradesh in India
Coordinates: 31°6′12″N 77°10′20″E / 31.10333°N 77.17222°E / 31.10333; 77.17222
Country India
RegionNorth India
As Union territory1 November 1956
Formation
(as a state)
25 January 1971
CapitalShimla
Dharamshala (Winter)
Largest CityShimla
Districts12
Government
 • BodyGovernment of Himachal Pradesh
 • GovernorShiv Pratap Shukla[1]
 • Chief MinisterSukhvinder Singh Sukhu (INC)
State LegislatureUnicameral
 • AssemblyHimachal Pradesh Legislative Assembly[2] (68 seats)
National ParliamentParliament of India
 • Rajya Sabha3 seats
 • Lok Sabha4 seats
High CourtHimachal Pradesh High Court
విస్తీర్ణం
 • Total55,673 కి.మీ2 (21,495 చ. మై)
 • Rank18th
Dimensions
 • Length150 కి.మీ (90 మై.)
 • Width300 కి.మీ (200 మై.)
Elevation350 మీ (1,150 అ.)
Highest elevation6,813 మీ (22,352 అ.)
Lowest elevation
232 మీ (761 అ.)
జనాభా
 (2011)
 • TotalNeutral increase 68,64,602
 • Rank21st
 • జనసాంద్రత123/కి.మీ2 (320/చ. మై.)
 • Urban
10.03%
 • Rural
89.97%
DemonymHimachalis
Language
 • OfficialHindi
 • Additional OfficialSanskrit
 • Official ScriptDevanagari script
GDP
 • Total (2019-2020)Neutral decrease1.62 లక్ష కోట్లు (US$20 billion)
 • Rank22nd
 • Per capitaIncrease1,83,333 (US$2,300) (14th)
Time zoneUTC+05:30 (IST)
ISO 3166 codeIN-HP
Vehicle registrationHP
HDI (2019)Increase 0.725 High [5] (8th)
Literacy (2011)Neutral increase 86.06%[6] (10th)
Sex ratio (2011)972/1000 (32th)
Symbols of Himachal Pradesh
దస్త్రం:Himachal Pradesh seal.svg
Emblem of Himachal Pradesh
LanguageHindi
BirdWestern tragopan
FishGolden Mahseer[7]
FlowerPink rhododendron
MammalSnow leopard
TreeDeodar cedar
State Highway Mark
State Highway of Himachal Pradesh
HP SH1 - HP SH43
List of State Symbols

రాష్ట్రం లోని జిల్లాలు

మార్చు

సంస్కృతి

మార్చు

కాంగ్రి, పహారీ, పంజాబీ, హిందీ, మండియాలీ ఈ రాష్ట్రంలో ప్రధానంగా మట్లాడే భాషలు. హిందూ, బౌద్ధ, సిక్కు రాష్ట్రంలోని ప్రధాన మతాలు. రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ భాగంలోని ధర్మశాల, దలైలామా, అనేక టిబెట్ శరణార్ధులకు ఆవాసం.

రాజకీయాలు

మార్చు

2003 రాష్ట్ర శాసనసభలో భారత జాతీయ కాంగ్రెసు అధికారంలోకి వచ్చింది. భారతీయ జనతా పార్టీ ప్రధాన ప్రతిపక్షం.

రవాణా, సమాచార ప్రసరణ

మార్చు

రోడ్లు ప్రధాన రవాణా మార్గాలు. రోడ్లు కురుచగా మెలికలు తిర్గుతూ తరచూ ఊచకోతలు, భూమి జారడాల మధ్య ఉండటం వలన ప్రయాణం చాలా మెల్లగా సాగుతుంది. ఋతుపవనాల కాలంలో పరిస్థితి మరింత భయానకంగా ఉంటుంది. ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలో నడుస్తున్న హిమాచల్ రోడ్డు ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పోరేషన్ రాష్ట్రమంతటా బస్సులు నడుపుతుంది. దాదాపు అన్ని ప్రాంతాలకు టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.

పర్యాటక ప్రాంతాలు

మార్చు

ఇవి కూడా చూడండి

మార్చు

మూలాలు

మార్చు
  1. "New Himachal governor Rajendra Arlekar is 1st Goan to occupy the post | Latest News India - Hindustan Times". 6 July 2021.
  2. "Himachal Pradesh Vidhan Sabha". Hpvidhansabha.nic.in. 18 ఏప్రిల్ 2011. Archived from the original on 20 జూలై 2011. Retrieved 15 జూన్ 2011.
  3. Statistical Facts about India, indianmirror.com, archived from the original on 26 అక్టోబరు 2006, retrieved 26 అక్టోబరు 2006
  4. "Mountaineering & Rock Climbing - Himachal Tourism Official Website".
  5. "Sub-national HDI – Area Database". Global Data Lab. Institute for Management Research, Radboud University. Archived from the original on 23 September 2018. Retrieved 25 September 2018.
  6. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India, Ministry of Home Affairs, "6. State of Literacy" (PDF), 2011 Census of India - Results, Government of India, archived (PDF) from the original on 6 July 2015, retrieved 13 February 2022, [Statement 22(a)] Effective literacy rates – persons: 74.04%; males: 82.14%; females: 65.46%
  7. ICAR-National Bureau of Fish Genetic Resources (ICAR-NBFGR), State Fishes of India (PDF), Lucknow, Uttar Pradesh: Indian Council of Agricultural Research (ICAR)

బయటి లింకులు

మార్చు
  • వర్మ, వి. 1996. గద్దీస్ ఆఫ్ ధౌళాధర్: ఏ ట్రాన్స్ హ్యూమన్ ట్రైబ్ ఆఫ్ ద హిమాలయాస్'. ఇండస్ పబ్లిషింగ్ కం., న్యూఢిల్లీ.
  • హందా, ఓ. సీ. 1987. బుద్ధిష్ట్ మొనాస్టరీస్ ఇన్ హిమాచల్ ప్రదేశ్'. ఇండస్ పబ్లిషింగ్ కం., న్యూఢిల్లీ. ISBN 81-85182-03-5.