లోక్ సభ స్పీకర్

లోక్‌సభ నిర్వహణ బాధ్యతను స్పీకర్ నిర్వహిస్తారు. లోక్‌సభ సభ్యులు తమలో ఒకరిని స్పీకర్‌గా ఎన్నుకుంటారు.

స్పీకర్ లోక్ సభ
लोक सभा अध्यक्ष
Styleది హొనరేబుల్
నియామకంలోక్ సభ సభ్యులు
కాల వ్యవధిలోక్ సభ వ్యవధి (5 యెళ్లు గరిష్టం)
Inaugural holderగణేశ్ వాసుదేవ్ మావాలాణ్కర్
నిర్మాణం15 మే 1952
Deputyఎం.తంబిదురై
వెబ్‌సైటుఅధికారిక వెబ్ సైట్

స్పీకర్‌కు సహాయంగా ఒక డిప్యూటీ స్పీకర్‌ను కూడా ఎన్నుకుంటారు. సార్వత్రిక ఎన్నికల తరువాత సభ్యుల ప్రమాణ స్వీకారంతో లోక్‌సభ ఏర్పాటు అవుతుంది. ప్రమాణ స్వీకార కార్యక్రమ నిర్వహణకు ఒక తాత్కాలిక స్పీకరుగా సభ్యులు తమలో ఒకరిని ఎంచుకుంటారు. సాధారణంగా అనుభవజ్ఞుడైన సభ్యుడిని ఎంచుకోవడం రివాజు. ఇలా ఎన్నుకున్న స్పీకర్ ను ప్రోటెం స్పీకరు అంటారు తరువాత స్పీకరు ఎన్నిక జరుగుతుంది. ఆపై, సభా నిర్వహణ బాధ్యత పూర్తిగా స్పీకరుదే. సభానిర్వహణ కొరకు వివిధ నిబంధనలు ఏర్పాటయ్యాయి. సభ్యుల ప్రవర్తనను నిర్దేశిస్తూ ప్రవర్తనా నియమావళి ఉంది. వివిధ అంశాలకు సమయం కేటాయింపు కొరకు బిజినెస్ ఎడ్వైజరీ కౌన్సిల్ ఉంటుంది.

ప్రస్తుత 17 లోక్ సభ స్పీకర్ గా అధ్యక్షత భారతీయ జనతా పార్టీ తరపునా ఓం బిర్లా ఉన్నారు. 16 వ లోక్ సభ స్పీకరైన సుమిత్రా మహాజన్, మీరా కుమార్ తర్వాత 2వ మహిళా లోక్‌సభ స్పీకర్ గా ఆమె విధులు నిర్వహించారు.

స్పీకర్ అధికారాలు , విధులుసవరించు

లోక్‌సభ స్పీకర్ లోక్ సభ అత్యున్నత అధికారి. లోక్ సభ పనులను నిర్వహిస్తారు. బిల్లును ద్రవ్య బిల్లు అని నిర్ణయించే అధికారముంది. లోకసభ క్రమశిక్షణను హూందాతనాన్ని నిర్వహిస్తారు. సభ్యుని ప్రవర్తన సరిగాలేకుంటే వారిని సభనుండి బహిష్కరించవచ్చు. అవిశ్వాస తీర్మానం, వాయిదా తీర్మానం, అభిశంసన తీర్మానం, నిబంధనల ప్రకారం శ్రద్ధ నోటీసును పిలవడం వంటి వివిధ రకాల చర్చలను, తీర్మానాలను అనుమతిస్తారు. సమావేశపు కార్యక్రమం స్పీకర్ నిర్ణయిస్తారు. స్పీకర్ ఎన్నిక తేదీని రాష్ట్రపతి నిర్ణయిస్తారు . సభ సభ్యులు అన్ని వ్యాఖ్యలు, ప్రసంగాలు స్పీకర్‌ను ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తారు. భారత పార్లమెంటు ఉభయ సభల ఉమ్మడి సమావేశానికి స్పీకర్ అధ్యక్షత వహిస్తారు. రాజ్యసభ లో స్పీకర్ స్థానంలో వ్యక్తిని చైర్‌పర్సన్ గా పిలుస్తారు. భారత ఉపరాష్ట్రపతి పదవి వలన రాజ్యసభకు చైర్‌పర్సన్. ప్రాధాన్యత ప్రకారం , లోక్సభ స్పీకర్, భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తితో పాటు ఆరో స్థానంలో ఉన్నారు. స్పీకర్ సభకు జవాబుదారీగా ఉంటారు. మెజారిటీ సభ్యులు ఆమోదించిన తీర్మానం ద్వారా స్పీకర్, ఉప స్పీకర్ ఇద్దరినీ తొలగించవచ్చు. లోక్‌సభ స్పీకర్‌ను రాష్ట్రపతి నామినేషన్ ప్రాతిపదికన ఎన్నుకోవచ్చు. ఆమోదించిన అన్ని బిల్లులు రాజ్యసభ పరిశీలన కు పంపే ముందు స్పీకర్ సంతకం అవసరం.

స్పీకర్ యొక్క తొలగింపుసవరించు

స్పీకర్ ఆర్టికల్ 94, 96 ప్రకారం హౌస్ యొక్క సమర్థవంతమైన మెజారిటీ ఆమోదించిన తీర్మానం ద్వారా లోక్ సభ స్పీకర్ ను తొలగించవచ్చు.

స్పీకర్ కూడా సెక్షన్ల కింద లోక్ సభ సభ్యుడు 7 & రిప్రజెంటేషన్ 8 అనర్హతకు పొందడానికి తొలగించబడుతుంది చట్టం, 1951 ఈ వ్యాసాలు రాజ్యాంగంలోని 110 లో ఇచ్చిన నిర్వచనంతో డబ్బు బిల్లు అస్థిరమైన వంటి బిల్లులోని స్పీకర్ యొక్క తప్పు సర్టిఫికేషన్ నుండి ఉత్పన్నమవుతాయి అవుతుంది. కోర్టులు డబ్బు బిల్లు బిల్లులోని తప్పు ధ్రువీకరణ కోసం స్పీకర్ రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా చట్టం సమర్థించేలా, అది విభాగం 8K క్రింద స్పీకర్ యొక్క లోక్ సభ సభ్యత్వానికి అనర్హత వర్తిస్తుంది ఇది నేషనల్ హానర్ యాక్ట్, 1971 వరకు చిహ్నాలకు అవమానాలు నిరోధించే క్రింద దోషిగా అర్హమైన రాజ్యాంగం అవమానించడం మొత్తాలను చట్టం, 1951 ప్రాతినిధ్య.

తాత్కాలికాధికార (ఫ్రొటెం) స్పీకర్సవరించు

ఒక సాధారణ ఎన్నికల, ఒక కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత, శాసన విభాగం తయారుచేసిన సీనియర్ లోక్ సభ సభ్యుల జాబితా ఒక తాత్కాలికాధికారం స్పీకర్ ఎంపిక చేసిన పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రి,కు సమర్పించబడుతుంది.అపాయింట్మెంట్ అధ్యక్షుడు ఆమోదం ఉంది.

ఎన్నికల తరువాత మొదటి సమావేశం స్పీకర్, డిప్యూటీ స్పీకర్ పార్లమెంట్ సభ్యులు ఎంపిక చేసినప్పుడు ఫ్రొటెం స్పీకర్ కింద నిర్వహించబడుతుంది.స్పీకర్ లేకపోవడంతో, డిప్యూటీ స్పీకర్ స్పీకర్ గా, ఆరుగురి సభ్యుల స్పీకర్ ఎంపిక కమిటీ రెండు లేకపోవడంతో పనిచేస్తుంది వారి సీనియారిటీ ప్రకారం స్పీకర్ గా పనిచేస్తాయి.

లోక్ సభ స్పీకర్ల జాబితాసవరించు

అం పేరు చిత్రం వ్యవధి పార్టి కూటమి
1 గణేశ్ వాసుదేవ్ మావలన్ కర్   1952 మే 15 - 1956 ఫిబ్రవరి 27 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
2 మాడభూషి అనంతశయనం అయ్యంగారు   1956 మార్చి 8 - 1962 ఏప్రిల్ 16 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
3 సర్దార్ హుకమ్ సింగ్ 1962 ఏప్రిల్ 17 - 1967 మార్చి 16 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
4 నీలం సంజీవరెడ్డి   1967 మార్చి 17 - 1969 జూలై 19 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
5 జి. యస్. ధిల్లొన్ 1969 ఆగస్టు 8 - 1975 డిసెంబరు 1 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
6 బలి రామ్ భగత్ 1976 జనవరి 15 - 1977 మార్చి 25 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
(4) నీలం సంజీవరెడ్డి   1977 మార్చి 26 - 1977 జూలై 13 జనతా పార్టీ జనతా పార్టీ+
7 కె. యస్. హెగ్డే   జులై 21, 1977 - 1980 జనవరి 21 జనతా పార్టీ జనతా పార్టీ+
8 బలరామ్ జాఖడ్   1980 జనవరి 22 - 1989 డిసెంబరు 18 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
9 రాబి రే 1989 డిసెంబరు 19 - 1991 జూలై 9 జనతా దల్ నేషనల్ ఫ్రంట్
10 శివరాజ్ పాటిల్   జులై 10, 1991 - 1996 మే 22 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
11 పి. ఏ. సంగ్మా 1996 మే 25 - 1998 మార్చి 23 కాంగ్రెస్ యునైటెడ్ ఫ్రంట్
12 గంటి మోహనచంద్ర బాలయోగి   1998 మార్చి 24 - 2002 మార్చి 3 తె.దే.పా నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్
13 మనోహర్ జోషి   2002 మే 10 - 2004 జూన్ 2 శివ సేన నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్
14 సోమనాథ్ ఛటర్జీ 2004 జూన్ 4 - 2009 మే 30 సిపిఐ(ఎం) యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్
15 మీరా కుమార్   2009 మే 30 - 2014 జూన్ 2 కాంగ్రెస్ యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్
16 సుమిత్ర మహాజన్   2014 జూన్ 6 -2019 జూన్ 17 భాజపా నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్
17 ఓం బిర్లా   2019 జూన్ 19 నుండి ప్రస్తుతం భాజపా భాజపా భాజపా+

మూలాలుసవరించు

బాహ్య లంకెలుసవరించు